اهواز میزبان نخستین همایش ویکی پدیای فارسی

ناصرفکوهی، روح الله نصرتی دو عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به همراه مدیران ویکی‌پدیای فارسی در اهواز ضمن بررسی فعالیت ۱۵ ساله این دائره‌المعارف الکترونیک به آموزش ویکی‌نویس‌های ایرانی پرداختند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در نخستین همایش ویکی‌پدیای فارسی که دراهواز برگزار شد تعدادی از مدیران ویکی پدیا به آموزش شرکت کنندگان در زمینه ویکی نویسی پرداختند.
این همایش در پی آن برگزار شد که همه ساله بسیاری از کشورهای جهان برای توسعه تولید دانش به زبان های مختلف گردهم می آیند و وضعیت موجود ویکی را مورد بررسی قرار می دهند.
کشورهای اروپایی، جهان عرب و ... هر کدام به نسبت درجه اهمیت زبانشان سعی در تقویت محتوای تولیدی در زبان های خود هستند. به همین منظور برای اولین بار به دبیری دو ویکی پدین اهوازی، این همایش برای نخستین بار در دانشگاه شهید چمران اهواز و با حضور تعدادی از ویکی پدین های سراسر کشور و دو نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران به مدت دو روز برپا شد.


دکتر ناصر فکوهی از انسان شناسان شاخص کشور که به عنوان مهمان ویژه این همایش بود طی سخنرانی ای به بررسی وضعیت ویکی پدیا در جهان پرداخت و توضیح داد: ظهور ویکی‌پدیا که پانزده سال پیش ظاهر شد، در این مدت کوتاه، انقلابی در عرضه تولید و توزیع دانش ایجاد کرده است که شاید بتوان آن را با انقلاب اینترنتی و پیدا شدن موتور های جستجو مقایسه کرد. اینکه یک دائره المعارف «دموکراتیک» بتواند در مدتی چنین کوتاه موفقیتی چنین گسترده بیابد و به 291 زبان منتشر شود گویای اندیشه و چشم اندازهای مستحکمی دارد که سازندگان آن در ذهن پویای خود داشته اند.

فکوهی افزود: در حقیقت، ویکی‌پدیا، نسل جدیدی از دائره المعارف‌ها را به وجود می آورد که صرفا الکترونیک بود نشان و یا آنلاین بودنشان نیست که ویژگی اصلی شان به حساب می آید، بلکه «جمعی» بودن تولید آنها و نظارت دائم از خلال گروه بزرگی از کنشگران علمی از سراسر جهان و به روز شدن دائمشان در نوعی خرد جمعی است که باید خصوصیت اصلی شان به حساب بیاید.

این استاد دانشگاه و مدیر موسسه انسان شناسی و فرهنگ اظهار کرد: افزون بر این بین رشته ای بودن و کلان متن بودن این دائره المعارف و شیوه های دقیقی که برای کنترل محتوا و بهبود آن ایجاد کرده است و تعداد بیشمار پروژه هایی که به همراه خود ایجاد کرده است از بزرگترین دستاوردهایش به حساب می آید که به خوبی این تفکر را نمایندگی می کند که دانش امروز نمی تواند در انحصار این یا آن گروه و حتی این یا آن فرد باشد و باید از اصل «آزادی مطلق دسترسی» به اطلاعات و تحلیل ها دفاع کرد، این آزادی در راستای نگاه دموکارتیک و برابر خواهانه ای قرار دارد که تنها راه رسیدن به تعادل در سطح سیاه ای است.

مدرس دانشگاه تهران گفت: بحث بر سر آن است که اگر خواسته باشیم نابرابری های اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و فرهنگی را از میان ببرم و شانس های برابری برای همه ایجاد کنیم، به جز دموکراتیزه و آزاد کردن همه راه های تولید و توزیع دانش نداریم. دانشمندان، متفکران و حتی آفرینندگان نظری به نظر من باید در این اصل مشارکت داشته باشند که شکل «اطلاعاتی» و نه مادی آن را در اختیار همه قرار بدهند و البته شکل مادی کار می تواند در تصاحب آنها باقی بماند.

عضو انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی و ایران‌شناسی‌است همچنین گفت: مقابله سختی که نظام دانشگاهی با ویکیپدیا در سال های اخیر داشته است دقیقا نشان می دهد که این نظام از فروپاشیدن خود در فرایندهای جدید تولید و توزیع که ویکی بهترین نمونه آن است در هراس است. اما این مقاومت هیچ تاثیری در آینده رابطه انسان با حوزه دانش و شناخت ندارد و دانشگاه ها با این گونه مواضع در حقیقت خود را به انفراد می کشند و به جای استفاده از این امکان مدرن روی به سوی نوعی سنت گرایی می آورند که بی حاصل و زیان بار است.

ویکیپدیا و عمومی شدن فرهنگ و دانش

دکتر روح الله نصرتی نیز از دیگر اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران در این باره افزود: آیا دانشنامه های آزاد از جمله دانش نامه ویکیپدیا را می توان به عنوان بخشی از فرایند عمومی شدن فرهنگ و دانش تحلیل کرد؟ پاسخ اولیه به این سوال آری است. اما برای پاسخ تحلیلی به این سوال از نظریه مانهایم و بنیامین در خصوص روند تحول فرهنگ و جهت گیری آن به سمت مردمی یا عمومی شدن فرهنگ و دانش کمک می گیرم.
نصرتی افزود: منظورم از روند دموکراتیک شدن فرهنگ اشاره به تغییراتی به شکل جمع کثیری از افراد جامعه در تولید و مصرف فرهنگی نقش دارند، حرکت از خاص گرایی به سوی عام گرایی و سازوکارهای تولید و مصرف فرهنگ و دانش از شکل اشرافی خارج شده و به سمت شکل عمومی و مردمی حرکت کرده است.
مدرس دانشگاه تهران افزود: مانهایم معتقد است که در نظام های اجتماعی و سیاسی اشرافی و پیشامدرن اساس بر تمایز میان انسان های سطح بالا و سطح پایین بوده است. به همین قیاس تفکیک میان عناصر فرهنگی همچون موضوعات دانش و لذات زیبایی نیز سطح بالا و سطح پایین می شود. در چنین نظامی افراد و گروهای خاصی قابلیت های درخشانی برای دسترسی به حقیقت را دارند. در چنین نظامی سلسله مراتبی از افراد، فرهنگ ها و جوامع شکل می گیرند. در درون این سلسله مرتب فقط افراد خاصی قابلیت تولید فرهنگی را داند و جایگاه خاصی را در سلسله مراتب اجتماعی کسب می کنند. اساسا در چنین نظامی فرهنگ امر دست نیافتنی است.
نصرتی گفت: با فرایند عمومی شدن دانش و فرهنگ این طرز تلقی با چالش مواجه شده است. در این فرانید حقیقت موضوعی است که همگان می توانند در تجارب عادی زندگی بدان دست یابند.و افراد این اجازه را دارند که خود را در قالب شخصیتی ببینند که توان تولید، ابداع، بازاندیشی و مشارکت فرهنگی دارد.
وی اظهار کرد: بنیامین نیز درتاملی بر اثر هنری در عصر بازتولید پذیری مکانیکی آن از پایان فرایندی به نام هاله نام می برد بنیامین برای هاله ساحت یکتایی، ابدی، و فاصله گرفتن از مخاطب قائل است.پایان هاله به معنای پایان انحصار فرهنگ و هنر و در نهایت عمومی و متکثر شدن ان و در واقع به معنای اتمام سروری فرهنگ بالا بر فرهنگ توده و امکان باز شدن حیطه فرهنگ به روی عموم مردم است.

ویکی و فرصتی برای دیده شدن فرهنگ ها

دبیر اجرایی همایش ویکی پدیا در اهواز نیز طی سخنرانی ای با عنوان ویکی و فرصتی برای دیده شدن فرهنگ ها گفت: پدیده اینترنت به مثابه یک رسانه الکترونیکی جهان گستر و به واسطه برخی ویژگی های منحصر به فرد خود موقعیتی خاص را برای روابط انسانی بوجود آورده است. از مهمترین این ویژگی ها ایجاد فرصتی برای دیده شدن خرده فرهنگ ها و جماعت های قومی خصوصا به واسطه ویکی پدیا است.
قاسم منصور آل کثیر افزود: اهمیت مسائل مربوط به اقوام در جهان کنونی و بویژه در کشورهایی چون ایران که از دیرباز سرزمینی کثرت گرا و چمد قومی بوده بسیار دارای اهمیت است.
آل کثیر یادآور شد: با توجه به مباحث بسیار فراگیر مرتبط با فرایند جهانی شدن و به ویژه جهانی شدن به لحاظ فرهنگی اغلب چنین تصور می شود که این فرایند سرانجام موجب به تحلیل رفتن و کم رنگ شدن خاص گرایی های فرهنگی مختلف می شود. اما واقعیت های کنونی حاکی از آن است که در همین زمینه جهانی شدن بسیاری از انواع خاص گرایی های فرهنگی نه فقط از میان نرفتند یا کمرنگ نشده بلکه حتی به نوعی بیش از پیش مورد تاکید کاربران اینترنت قرار گرفته است که از آن جمله می توان به مقوله قومیت و هویت قومی اشاره کرد. با نگاهی گذرا به جریانات موجود در حیطه اینترنت خصوصا ویکی پدیا، به سرعت می توان دریافت که ویکی ها در تقویت خاص گرایی های فرهنگی نیز عملکرد قابل توجهی داشته و بنابر این می توان آن را دارای نقش دوگانه در نظر گرفت. محیطی که از یک سو به واسطه ماهیت جهان گستر و بالقوه همگانی خود به تثویت ساختارهای جهانی شدن کمک میکند و از سویی دیگر در بطن خود فعالیت انواع خاص گرایی ها را امکان پذیر می سازد.
دبیر اجرایی همایش ویکی پدیا همچنین اظهار کرد: برای نمونه در ویکی پدیای فارسی انواع رده های مختلف در خصوص مفاخر، شخصیت هاو میراث فرهنگی اقوام را داریم که در فضای عمومی غیر ویکی آنچنان فرصتی برای دیده شدن را نداشته و ندارند.
آل کثیر گفت: در هر حال به نظر می رسد که انواع جریان های هویتی موجود در ویکی ها اغلب بازتاب مستقیم واقعیات جهان بیرونی باشند. یافته های اینترنتی حاکی از آن است که در گستره بی حد و مرز کجازی و در زمینه جهانی شدن شدن، مرزهای هویتی قومی نه تنها از میان نرفته اند بلکه امکان تجلی بسیار بیشتری یافته اند زیرا ویکی عرصه ایست که انواع هویت های وی همچنین افزود: خرد را از سکوت و انزوا بیرون کشیده و به آنها مجال هر چه بیشتر شناخته شدن و شناختن را می دهد. تجربه هفت ساله اینجانب در فضای ویکی پدیا نشان می دهد آنچه که آن را آزادی بیان دغدغه های هویتی می دانیم در فضای ویکی قابل ارائه و برجسته سازی است. ساختار اجتماعی ویکی به گونه ای است که آستانه تحمل انسان ها در شنیدن و دیدن نظرات دیگری را بسیار بالاتر برده است. فضاهایی همچون ویکی ها یا نمونه بومی آن انسان شناسی و فرهنگ به ما می آموزند که انسان ها را آن گونه که هستند ببینند و بپذریرند نه آنگونه که می پسندند.

۴۷۴۷
کد خبر 611182

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 13 =