دومین نشست هماندیشی وزیر امور خارجه و کارشناسان این وزارتخانه در هفته گذشته با عنوان «الزامات پشتیبان دیپلماسی تحولگرا، همت مضاعف، کار مضاعف» در وزارت خارجه برگزار شد. تاکید منوچهر متکی در این نشست این بود که «همه کارکنان دستگاه دیپلماسی باید خود را به ضرورتهای دیپلماسی جهان تجهیز کنند.»
«خبر» بررسی این ضرورت ها و بهره مندی دستگاه دیپلماسی کشور از این معیارها را به عنوان موضوعی برای اقتراح در نظر گرفت و با تنی چند از صاحب نظران و دیپلمات های سابق کشورمان به بحث گذاشت. در روزهای گذشته نظرات دکتر محمود واعظی، دکتر علی بیگدلی، دکتر حمیدرضا آصفی، دکترعلی خرم و محمد رضا بهرامی را خواندید.
****
هوشیاری، دقت، کاردانی، سطح بالای درک مسایل جهانی، مهارت بالای سخنوری و سخنگویی، بجاگویی و درست گویی در مسیر ایجاد موازنه بین خودی و بیگانه در صحنه بین الملل، تلاش برای پیشبرد اهداف ملی در جهت کارا ساختن شرایط فعلی ضرورت های دیپلماسی جهان هستند.
به عبارت دیگر برای اینکه نظر آقای متکی تامین شود بهتر است کار از آنجا شروع شود که سال های زیادی رها شده است و آن هم آموزش صحیح و ایجاد زمینه برای کسب تجریه های عمیق برای دیپلمات های ایرانی است. متاسفانه این زمینه ها در دستگاه دیپلماسی وجود ندارد و در دستگاه دیپلماسی ما خانه از پایبست ویران است، لاجرم هر کس بخواهد در این زمینه توصیه و اقدامی داشته باشد لزوما باید دست به کارهای بنیادین بزند.
اساسا در ارزیابی دستگاه ها به کارکردها نگریسته می شود. متاسفانه کارکرد دستگاه دیپلماسی کشورمان در تمامی زمینه هایی که با آن کار داشتیم عموما ضعف مطلق داشت. این ضعف نیز از زمان های گذشته شروع شد و خاص این دولت نیست. از ابتدای شروع به کار دستگاه دیپلماسی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی عده ای آماتور جای حرفه ای های فراری را گرفتند که نه خود هیچ گاه سعی کردند مهارت های لازم را به دست آورند و نه فرد دیگری تلاش کرد تا زمینه این کار را برای دستگاه دیپلماسی کشور به وجود آورد. بنابراین نمی توان برای بهبود این وضع تنها توصیه کرد. باید آستین ها را بالا زد و اقدام به کار اساسی کرد. همچنین باید اشاره کرد که حل مشکل دستگاه دیپلماسی با همایش ها و سمینارهای فوق العاده گران قیمت بی معنی اصلاح نخواهد شد.
علی الاصول دستگاه دیپلماسی می تواند با جذب نیروهای متخصص و دانشگاهی در جهت برطرف ساختن ضعف های خود گام بردارد ولی انگیزه ای برای این امر وجود ندارد. ظاهرا ملاک جذب نیرو در این وزارت خانه تخصص نیست. بلکه از دیر هنگام ملاک آنها دوستی، آشنایی، گروه بندی و جناح بندی است که همین عامل باعث مشکل مضاعف شد.
در دولت هایی شاهد نفوذ عوامل خاص بیگانه گرا در دستگاه دیپلماسی بودیم. تصمیم گیری روابط خارجی در دولت های هفتم و هشتم عمدتا بر عهده مصدقی ها گذاشته شد. علی رغم اینکه نمی توانیم در دستگاه دیپلماسی وابستگان حزبی را مشاور قرار داد ولی در این دولت ها شاهد حضور عوامل برخی تشکل های سیاسی مشکوک در جایگاه مشاوره دستگاه دیپلماسی بودیم که در کمال ناشی گیری این اتفاقات افتاد.
امروز آقای منوچهر متکی بر صندلی تکیه زده است که به این ترتیب شکل گرفته است. بنابراین باید برای اصلاح این وضعیت کار اساسی و تلاش عمده انجام دهد. باید نفوذ عناصر بیگانه گرا در دستگاه وزارت خارجه به کلی قطع شود و در سیستم آموزشی وزارت خارجه تجدید نظر اساسی شود تا ما بتوانیم یک دستگاه دیپلماسی کارآمد داشته تا مشکلات امروز را به خوبی پیش ببرد.
یکی از ضعف های دستگاه دیپلماسی کشورمان مقابل قطع نامه ضد ایرانی شورای امنیت نمایان شد. وزات خارجه کشورمان باید قطع نامه را از نظر حقوقی مورد چالش عظیمی قرار می داد که این کار را نکرد. باید حواس مان جمع باشد آنان که این قطع نامه را از تصویب گذراندند ماموریت اجرایی آن را به خود دادند. بنابراین اجرای این قطع نامه می تواند سرمنشا یک سلسله اقدامات بسیار خطرناک باشد. اقداماتی که می تواند درگیری های وعده داده شده دولت آقای جرج بوش را در دولت آقای اوباما تحقق بخشد.
عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس و رئیس موسسه یوروسویک لندن
نظر شما