عرفان اسلامی

حدیث روز | چرا نابینایی ظاهری از بی‌بصیرتی بهتر است؟

اخبار دینامیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام در حدیثی از کتاب «غررالحکم»، اهمیت بصیرت و شناخت حقیقت را یادآور می‌شوند و نداشتن بینش درونی را آسیبی بزرگ‌تر از نابینایی ظاهری می‌دانند.

صحیفه زندگی | امام سجاد(ع) چرا از خدا می‌خواهد عافیت دنیا، تمام رحمت او نباشد؟

اخبار دینامام سجاد(ع) در دعای هجدهم صحیفه سجادیه از خداوند می‌خواهد که عافیت و آسایش دنیا، تنها بهره او از رحمت الهی نباشد. این دعا یادآوری می‌کند که هر آنچه در زندگی دوست داریم، لزوماً به سعادت ما نمی‌انجامد و گاهی آنچه ناخوشایند می‌دانیم، می‌تواند زمینه رشد معنوی و نزدیک‌تر شدن به خداوند را فراهم کند.

از نیاز به آرامش تا بحران هویت؛ پشت‌پرده گرایش به معنویت‌های نوظهور

اخبار دینتغییر سبک زندگی، بحران هویت و گسترش رسانه‌های اجتماعی از جمله عواملی هستند که در گرایش برخی افراد به معنویت‌های نوظهور نقش دارند. این جریان‌ها با ارائه الگوهایی متناسب با نیازها و دغدغه‌های انسان معاصر، توانسته‌اند توجه بخشی از جامعه را به خود جلب کنند. اما چه عواملی باعث افزایش جذابیت این معنویت‌ها شده است و آموزه‌های دینی چگونه به این مسئله نگاه می‌کنند؟

بررسی ریشه تاریخی و روایی لقب «شمس‌الشموس» برای حضرت امام رضا(ع) در متون اسلامی

اخبار دین«شمس‌الشموس» به معنای «خورشید خورشیدها»، از شناخته‌شده‌ترین عنوان‌هایی است که در فرهنگ ایرانی برای امام رضا(ع) به‌کار می‌رود؛ تعبیری سرشار از بار معنوی که در گذر زمان به بخشی از زبان ارادت مردم به امام هشتم تبدیل شده است. با این حال، بررسی پیشینه تاریخی این لقب نشان می‌دهد که شهرت فرهنگی آن را نباید با انتساب قطعی به روایات معصومان(ع) یکسان دانست.

روایتی از آیت‌الله گلپایگانی درباره تجربه‌های عرفانی و چرایی معیار نبودن کشف و کرامت برای تشخیص حقانیت

اخبار دیندر آموزه‌های عرفانی و دینی، تجربه‌های باطنی و کرامات به‌تنهایی نمی‌توانند ملاک تشخیص حقیقت باشند. خاطره‌ای از آیت‌الله‌العظمی سید جمال‌الدین گلپایگانی درباره تجربه‌ای دشوار در مسیر سلوک و توسل به امام موسی کاظم(ع)، بر این نکته تأکید دارد که سرچشمه حقیقی علم، قدرت، حیات و روزی، ذات اقدس الهی است.

 اهل‌بیت(ع)؛ الگوی هدایت جامعه اسلامی از تربیت اخلاقی تا تحقق عدالت اجتماعی

اخبار دینهدایت جامعه اسلامی در سیره اهل‌بیت پیامبر اکرم(ص)، تنها به تبیین آموزه‌های دینی محدود نمی‌شود، بلکه تربیت انسان‌های فضیلت‌مدار، پاسداری از اصالت دین و اصلاح مناسبات اجتماعی بر پایه عدالت و بصیرت را نیز در بر می‌گیرد. بررسی روش‌های هدایتگری امامان(ع) نشان می‌دهد که پیوند میان معرفت دینی، اخلاق فردی و مسئولیت اجتماعی، از مؤلفه‌های اساسی الگوی آنان برای ساخت جامعه‌ای آگاه، عدالت‌محور و برخوردار از کرامت انسانی بوده است.

«مرا از جایگاه گنهکاران رهایی بخش»؛ ندای بازگشت به سوی خدا در صحیفه سجادیه

اخبار دینگاهی نخستین گام برای رهایی، پذیرفتن خطا و اعتراف به لغزش‌های خویش است؛ مفهومی عمیق که در مناجات‌های امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه جلوه‌ای ویژه دارد. این اثر ارزشمند با زبانی سرشار از ادب و عرفان، انسان را به بازنگری در کردار خود، توبه و حرکت در مسیر کمال و رستگاری فرامی‌خواند.

اگر پرده‌پوشی خدا نبود؛ روایتی از یک مناجات عمیق با پروردگار

اخبار دیناگر پرده‌پوشی خداوند نبود، چه چیزی از رازهای پنهان آدمی در امان می‌ماند؟ «اگر ستّارالعیوب نبودی»؛ فرازی تأمل‌برانگیز از الهی‌نامه علامه حسن‌زاده آملی، روایتی عارفانه از نیاز انسان به رحمت و رازپوشی پروردگار است؛ مناجاتی که با زبانی صمیمی و اثرگذار، مخاطب را به تأمل در لغزش‌های انسانی، امید به بخشایش الهی و بازگشت به خویشتن دعوت می‌کند.

 آیت‌الله بهجت(ره): چرا به دنبال اذکار سنگین هستیم، وقتی به ساده‌ترین دستورات دینی عمل نمی‌کنیم؟

اخبار دین آیت‌الله العظمی بهجت(ره) با تشبیهی تأمل‌برانگیز، یکی از موانع رشد معنوی انسان را تلاش برای رسیدن به مراحل بالاتر، پیش از عمل به وظایف اولیه دینی دانسته‌اند؛ ایشان تأکید می‌کنند که مسیر کمال و سیر و سلوک الی‌الله، نه از دستورالعمل‌های پیچیده عرفانی، بلکه از پایبندی به واجبات و پرهیز از محرمات آغاز می‌شود.

محبت برای خدا و صبر در سختی‌ها؛ معیارهای قرآنی رضایت الهی

اخبار دینرضایت خداوند تنها با انجام عبادت‌های فردی به دست نمی‌آید؛ قرآن برای رسیدن به «رضوان الهی» مجموعه‌ای از ویژگی‌ها را برشمرده است؛ از ایمان، تقوا و صداقت گرفته تا شکر نعمت، رعایت حقوق مردم، اطاعت از خدا و پیامبر(ص) و خالص کردن محبت و دشمنی برای خدا. اما مهم‌ترین نشانه بنده‌ای که خدا از او راضی است چیست؟

نجوایی با خدا در هیاهوی زندگی؛ فرازی از مناجات ابوحمزه ثمالی

اخبار دیندر هیاهوی زندگی و میان شتاب روزهایی که فرصت خلوت با خود و خدا را از انسان می‌گیرد، گاهی چند جمله از یک مناجات می‌تواند دریچه‌ای به سوی آرامش باز کند؛ فرازی ناب از مناجات ابوحمزه ثمالی، با ترجمه جویا جهانبخش، روایتی از اعتراف، امید و بازگشت دل به سوی پروردگار است؛ نجوایی که شاید مخاطب امروز بیش از همیشه به شنیدن آن نیاز داشته باشد.

وقتی طبیعت در قرآن سخن می‌گوید؛ از نشانه‌های توحید تا رازهای آسمان و زمین

اخبار دینطبیعت در نگاه قرآن تنها مجموعه‌ای از زیبایی‌های آفرینش نیست؛ آسمان و زمین، باران، رنگ‌ها، رویش دوباره گیاهان، ماه و ستارگان، همگی نشانه‌هایی برای اندیشیدن در عظمت خالق هستی‌اند. قرآن کریم با دعوت انسان به تأمل در این پدیده‌ها، او را از غرور و خودبینی دور کرده و از مسیر شناخت طبیعت، به سوی توحید، معاد و جست‌وجوی حقیقت رهنمون می‌شود.

ثبت بارگاه شمس تبریزی در فهرست آثار ملی ایران

آذربایجان غربیاثر فرهنگی «بارگاه شمس تبریزی» در آستانه افتتاح رسمی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

وسوسه یا شبهه؛ ابلیس و شیطان چگونه انسان را از مسیر خدا دور می‌کنند؟

اخبار دین ابلیس و شیطان اگرچه از منظر حقیقت و کارکرد، دو مفهوم متفاوت به شمار می‌روند، اما در یک هدف مشترک‌اند؛ ایجاد وسوسه و شبهه برای دور کردن انسان از مسیر الهی و ایجاد فاصله میان او و خداوند؛ مسیری که می‌تواند از تضعیف ارتباط انسان با حقیقت الهی آغاز و به لغزش و سقوط او منتهی شود.

از زندگی دنیا تا سعادت آخرت؛ ولایت خداوند چه نقشی در زندگی انسان دارد؟

اخبار دینانسان برای زندگی به قانون نیاز دارد، اما پرسش مهم‌تر این است که مرجع حقیقی تعیین این قانون چه کسی است؟ در نگاه قرآن، انسان موجودی است که زندگی او به دنیا محدود نمی‌شود و قانون سعادت‌بخش باید هم نیازهای دنیوی و هم سرنوشت اخروی او را دربرگیرد؛ از همین رو، ولایت و حق قانون‌گذاری حقیقی از آن خداوند است و ولایت پیامبران و اولیای الهی نیز در امتداد همین ولایت معنا پیدا می‌کند.

دشمنی که در آینه پنهان شده؛ چرا «نفس» خطرناک‌تر از دشمن بیرونی است؟

اخبار دینما برای شناختن دشمن، معمولاً به بیرون از خود نگاه می‌کنیم؛ به مرزها، تهدیدها و کسانی که آشکارا در برابرمان ایستاده‌اند. اما قرآن و میراث عرفانی اسلام، از دشمنی سخن می‌گویند که از همه نزدیک‌تر است؛ دشمنی که درون انسان جای گرفته، لباس «من» پوشیده و گاهی خواسته‌های خود را چنان طبیعی جلوه می‌دهد که تشخیص آن از حقیقت وجود انسان دشوار می‌شود؛ «نفس» همان دشمن پنهانی است که مبارزه با آن، پیش از هر نبرد بیرونی آغاز می‌شود.

راز آرامش در چند کلمه؛ مناجاتی از علامه حسن‌زاده آملی که باید خواند

اخبار دیندر میان شتاب روزمره و هیاهوی زندگی، گاهی چند کلمه کافی است تا انسان دوباره به خویشتن بازگردد؛ مناجات، این زبان بی‌واسطه دل با پروردگار، قرن‌هاست در فرهنگ دینی و انسانی جایگاهی ویژه دارد و همچنان می‌تواند پناهی برای جان خسته و چراغی برای ادامه مسیر باشد.

راز بیداری جان چیست؟ از «بانگ حق» تا رستاخیز درون انسان

اخبار دینانسان در میان انبوه صداها و اطلاعات، ممکن است از شنیدن مهم‌ترین ندا بازبماند؛ ندایی که در عرفان، از عالم قدس سرچشمه می‌گیرد و می‌تواند جان خفته را از تاریکی جهل و حجاب‌های نفسانی رها کند. در این نگاه، اولیای الهی با نفخه وجودی خود نقشی همچون «اسرافیل» برای احیای درون انسان دارند و سالک با عبور از کثرت و رهایی از «من»، به حقیقتی واحد می‌رسد که در آینه انسان کامل تجلی یافته است.

وقتی طوفان‌های زندگی از راه می‌رسند؛ مؤمن چگونه مثل کوه استوار می‌ماند؟

اخبار دینزندگی همیشه آرام و بی‌دغدغه پیش نمی‌رود؛ گاهی سختی‌ها و بحران‌ها چنان سنگین می‌شوند که انسان را تا مرز ناامیدی پیش می‌برند. با این حال، در آموزه‌های اسلام، مؤمن واقعی کسی است که در میان همین تندبادها، با تکیه بر یاد خدا، صبر و توکل، آرامش خود را حفظ می‌کند و همچون کوهی استوار از آزمون‌های دشوار عبور می‌کند.

مقایسه دنیا و آخرت در روایات ائمه اطهار(ع)؛ چرا برای از دست دادن دنیا غصه می‌خوریم اما آخرت را فراموش می‌کنیم؟

اخبار دیندر روایات پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع)، دنیا بارها به سایه، مهمانی، عاریه و حتی قطره‌ای در برابر دریای آخرت تشبیه شده است؛ با این حال، انسان گاهی برای از دست دادن کوچک‌ترین داشته‌های دنیوی ساعت‌ها اندوهگین می‌شود، اما نسبت به فرصت‌هایی که هر روز برای ساختن آینده ابدی خود از دست می‌دهد، بی‌تفاوت می‌ماند؛ روایات اهل‌بیت(ع) از ما می‌پرسند: چرا برای آنچه رفتنی است این‌قدر نگرانیم، اما برای آنچه ماندگار است کمتر دغدغه داریم!

اردشیر منصوری و بزرگداشت شمس تبریزی با پرهیز دادن از خطاهای رایج در باره یک ملاقات تاریخی

تغییر عمیق؛ آتش شمس در خرمن مولانا/ آیا بدون شمس، مولانایی وجود نداشت؟ /شمس، مولانا را از دین‌ورزی سرد به گرمای معنویت رساند

اخبار اندیشهاردشیر منصوری،مدرس فلسفه و متون ادبی، گفت:شمس مشوّقِ مولانای مستعد برای رهایی از تکلف‌ها و دین‌ورزی سرد و عبوس، و جهش به جهانِ تجاربِ گرم معنوی بود. شمس آن جرئت را به مولانا داد که از تلقین و تکرار کتاب‌های رسمی و آموزه‌های دیگران گذر کند. مولانا خود نوعی تنگنا در زیست روزمره و دین‌ورزی عوامانه احساس می‌کرد. به روایت پسر مولانا و برخی تذکره‌نویسان، مولانا پیش از شمس اهل ریاضت‌ها و روزه‌گرفتن‌های شدید بود.

راز حدیث امام علی(ع) درباره خداشناسی؛ چرا برای شناخت خدا باید اول خودمان را بشناسیم؟

اخبار دین«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ»؛ هرکس خود را بشناسد، پروردگارش را شناخته است. این سخن منسوب به امیرالمؤمنین(ع) قرن‌هاست یکی از بحث‌برانگیزترین عبارات در حوزه خودشناسی و خداشناسی به شمار می‌رود. اما شناخت «نفس» چگونه می‌تواند به شناخت خداوند منتهی شود؟ در تفسیر این کلام، چهار نگاه مطرح شده است؛ از تأمل در شگفتی‌های بدن انسان و رابطه علت و معلول گرفته تا درک فقر و نیازمندی انسان و رسیدن به معرفت قلبی و شهود.

گروه جامعه‌شناسی ادبیات انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار می کند

مست عشق؛تاملی بر روایت سینماییِ زندگی شمس و مولانا

اخبار اندیشهگروه جامعه‌شناسی ادبیات انجمن جامعه‌شناسی ایران به مناسب هفتم و هشتم مهر روز شمش و روز مولانا، نشست «مست عشق؛تاملی بر روایت سینماییِ زندگی شمس و مولانا» را برگزار می کند.

داراتر از من کیست؟ یک نجوا برای دل‌های خسته

اخبار دیندر هیاهوی روزمرگی، گاهی تنها چند کلمه کافی است تا آدم لحظه‌ای مکث کند، از شتاب دنیا فاصله بگیرد و دلش را به خدا بسپارد؛ فرازی ناب از الهی‌نامه علامه حسن‌زاده آملی، دعوتی کوتاه به آرامش و یاد پروردگار.

راز ماندگاری ترجمه قرآن الهی قمشه‌ای چیست؟ حکیمی که میان فلسفه، عرفان و قرآن پل زد

اخبار دینمیرزا مهدی الهی قمشه‌ای برای بسیاری با ترجمه‌ای از قرآن شناخته می‌شود که سال‌ها در خانه‌های فارسی‌زبانان خوانده شده است؛ اما پشت این نام، زندگی عالمی قرار دارد که حوزه و دانشگاه، فلسفه و عرفان، عقل و شهود را در کنار یکدیگر نشاند. او از شاگردی استادانی چون سیدحسن مدرس تا تدریس فلسفه و تربیت شاگردانی همچون علامه حسن‌زاده آملی و آیت‌الله جوادی آملی، مسیری را پیمود که در نهایت از او یکی از چهره‌های برجسته سنت حکمت جامع در ایران معاصر ساخت.

خوانش نصرالله پورجوادی از نسبت عرفانی و تمثیلی شیخ‌الرئیس و احمد غزالی

رویارویی احمد غزالی با قاعده فلسفیِ ابن‌سینا/ دو سیمرغ متفاوت در آثار احمد غزالی با ابن سینا/ از «فلسفه خیال» تا «مذهب عشق»

اخبار اندیشهبه گفته پورجوادی: «ابن‌سینا چند مرده حلّاج است، طبیب هم بوده و به همان اندازه که در فلسفه مهارت داشته در طب هم مهارت داشته. اصلاً اسم طب، مکتب طبی او را سینوی یا ابن‌سینائی خوانده‌اند. داروشناس هم بوده. روان‌شناس هم بوده. آثاری در این زمینه‌ها تألیف کرده است. در عرفان هم آثاری تألیف کرده است. ابن‌سینا عارف نبوده ولی نویسندۀ آثار عرفانی بوده، آثاری که در نوع خود شاهکار به شمار می‌آید.»

پاسخ علامه طباطبایی به یک شبهه قدیمی؛ آیا توسل به پیامبر و اهل‌بیت(ع) شرک است؟

اخبار دینتوسل به پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع)، زیارت قبور اولیای الهی و تبرک به آثار آنان، از جمله موضوعاتی است که گاه با مفهوم «شرک» خلط می‌شود. علامه طباطبایی در بررسی این شبهه، میان «تأثیر مستقل» و «تأثیر به اذن خدا» و نیز میان «عبادت غیر خدا» و «شفاعت‌خواهی از اولیای الهی» تفاوت اساسی قائل می‌شود.