عرفان اسلامی

عمل فقط برای خدا؛ نه برای مقام و پاداش

اخبار دیندر مسیر عرفان، ارزش واقعی اعمال انسان نه در مقام، مکاشفه یا پاداش اخروی، بلکه در خلوص نیت و رضای خداوند است. سالک واقعی، عمل می‌کند تا تنها خدا راضی باشد، نه برای خود یا امتیازی در دنیا و آخرت.

بازخوانی «کتاب: علیه تابوی این‌که بدانیم کیستیم»

«من جداگانه» توهمی بیش نیست / هرچه قدرت پیش‌بینی و کنترل بالاتر باشد، ارزش بازی از بین می‌رود

اخبار اندیشهبه‌شدت نیاز داریم وجودمان را به‌ترتیبی احساس کنیم که با واقعیت‌های فیزیکی مطابقت داشته باشد و بر اساس بیگانگی که نسبت به جهان داریم، غلبه کند...هرکسی خود را یک من جداگانه می‌داند که در کیسه‌ای از پوست محصور شده است؛ ولی این توهمی است که نه با علم غربی مطابقت دارد و نه با فلسفه تجربی و مذاهب شرقی.

خوانش احمد کاظمی موسوی از فلسفه و کلام اسلامی

نقدی جدی بر آیت الله مطهری و علامه طباطبایی / به بی‌فلسفه‌گی رسیدیم و اسمش را گذاشتیم حکمت / از فلسفه تا حکمت

اخبار اندیشهکار برجسته‌ای که فارابی انجام می‌دهد این است که «سیاست مدنی» ارسطو را ترجمه کرد. در واقع، فارابی در سیاست موسس است و آنجاست که عنوان مدینه فاضله را به کار می‌برد. سیدجواد طباطبایی می‌گوید که بعد از فارابی دیگر فلسفه سیاسی وجود ندارد.

بیست‌ویکمین روایت از مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران»

«سهروردی و مکتب اشراق»: روایتی از زندگی، آثار و اندیشه‌های سهروردی

اخبار اندیشهبیست‌ویکمین روایت از مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی کتاب «سهروردی و مکتب اشراق» اثر مهدی امین‌رضوی اختصاص دارد.

سحرخیزی؛ کلید خوش‌اخلاقی و گشایش روزی در کلام آیت الله شاه‌آبادی

اخبار دینآیت‌الله شاه‌آبادی، استاد عرفان مرحوم امام، بیداری شب و سحرخیزی را عامل مؤثر قرب الهی می‌دانستند؛ حتی بدون نافله. سحرخیزی را مفید برای جسم و روح، سبب وسعت رزق، زیبایی چهره و خوش‌اخلاقی معرفی می‌کردند.

در سکولارسازی، دین حذف نمی‌شود بلکه تفسیر قدسی از جهان به حاشیه می‌رود

اخبار دینیکی از کارکردهای پنهان اعتکاف، افشای ماهیت سکولار معنویت‌های جدید است، در فرآیند سکولاریزاسیون، دین حذف نمی‌شود، بلکه تفسیر قدسی از جهان به حاشیه می رود.

برکت الهی در کمک به نیازمندان است

اخبار دینآیت‌الله بهجت(ره) با نقل تجربه‌ای از بزرگان نجف، برکت الهی در کمک به نیازمندان را عامل اصلی استمرار انفاق مراجع دانسته است.

سالک مسلمان در ظاهر با مردم و در باطن با خداست

اخبار دینعارف حقیقی کسی است که در ظاهر با مردم و در بطن با خداست، جسمش در میان جمع و قلبش در محضر حق است.

حج، تجربه‌ای بی‌نظیر برای لمس معنویت ناب

اخبار دینحج تنها یک عبادت نیست؛ این سفر معنوی و اجتماعی، فرصتی برای بازگشت به ریشه‌های ایمان، تجربه امنیت و آرامش روحی، و درک آموزه‌های الهی است. مناسک حج، بازتاب زندگی انسان و جامعه‌ای کامل است و پیام‌آور ایجاد دنیایی پاک از رذائل مادی و معنوی به شمار می‌آید.

زن، منبع آرامش و نشاط در زندگی مشترک

اخبار دینامام صادق (ع) نشاط و شادابی مؤمن را تنها در عبادت نمی‌دانست. او شادی را در سه عرصه‌ی زندگی تعریف می‌کند: لذت مشروع در ازدواج، محبت و خنده با دوستان، و راز و نیاز عاشقانه در نماز شب. این نگاه نشان می‌دهد مؤمن انسانی زنده، متعادل و شاداب است، نه منزوی و خشک.

«عشق مجازی»؛ از مفهوم عرفانی تا چالش‌های اخلاقی و دینی

اخبار دیندر بخشی از ادبیات عرفانی، «عشق مجازی» به‌عنوان مقدمه‌ای برای رسیدن به محبت الهی تفسیر شده است؛ برداشتی که به باور منتقدان، با تلطیف دلبستگی‌های عاطفی انسان‌محور، می‌تواند مرز میان تزکیه نفس و توجیه تمایلات نفسانی را کمرنگ کند و نسبت آن با آموزه‌های قرآنی و سیره پیامبر و اهل‌بیت(ع) محل تأمل جدی قرار گیرد.

قمار شکر بر سر هستی؛ چرا شکر، نعمت را پشت سر می‌گذارد

اخبار دیندر دنیایی که انسان در میان انبوه دارایی‌ها و اشیاء غرق شده، مفهوم واقعی شکرگزاری اغلب نادیده گرفته می‌شود. محمد کرمی‌نیا در این یادداشت نشان می‌دهد شکر، فراتر از ارزش مادی نعمت، نه تنها زندگی را متحول می‌کند، بلکه پلی است برای رهایی روح و دستیابی به معنای حقیقی هستی، همان نکته‌ای که از منظر امام هادی (ع) اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد.

زمستان، بهار مؤمن: چگونه شب‌های سرد، دل را گرم عبادت می‌کند

اخبار دینزمستان فقط سرما نیست؛ فرصتی است برای روشن کردن دل با عبادت. شب‌های طولانی‌اش برای نماز شب و دعا، و روزهای کوتاهش برای روزه‌داری طلایی‌اند. زمستان، بهار مؤمن است!

از دنیا غافل مشو! پیام علامه قاضی برای مؤمنان در ماه‌های حرام

اخبار دینبا آغاز ماه رجب، علامه سید علی قاضی، استاد برجسته اخلاق و عرفان، در نامه‌ای معنوی به شاگردان خود هشدار داد: «اکنون در ماه‌های حرام هستید، تیقّظ کن!» او شب‌های بیداری، روزه، تلاوت قرآن و مراقبه‌ی اعمال را کلید بهره‌گیری از این ماه دانسته و مؤمنان را به دوری از دنیا و توجه به آخرت فراخواند.

جوانان و مسیر سیر و سلوک؛ چگونه معنویت زندگی را متحول می‌کند

اخبار دینتحقیقات نشان می‌دهد معنویت، فراتر از عبادت و آیین‌های مذهبی، عاملی کلیدی برای خودشناسی، ارتباط مؤثر با دیگران و ارتباط عمیق با طبیعت است که جوانان دانشگاهی را به سمت تعالی و رشد فردی هدایت می‌کند.

زهد در اسلام عامل پیشرفت است، نه عقب‌ماندگی اجتماعی و اقتصادی

اخبار دینزهد اسلامی ترک دنیا نیست، بلکه رهایی دل از وابستگی‌ها در عین تلاش، مسئولیت‌پذیری و حضور فعال اجتماعی برای سلامت فرد و پیشرفت جامعه است.

محمد اکوان و واکاوی ترازنامه فکری و میراث فلسفی غلامحسین ابراهیمی‌دینانی در تلاقی خرد ایرانی و حکمت اسلامی

دینانی ، فیلسوفی که به مردم جرات سوال کردن و حقیقت جویی می آموزد / با ۷۰ اثر فلسفی، در مباحث دیگر اظهار نظر نمی کند / خرد و عقلانیت در مرکز هویت ایران

اخبار اندیشه فیلسوف انسان‌ها را به پرسیدن وا می‌دارد، اما به جای آن ها نمی‌پرسد، بلکه راه پرسیدن را به آن ها می‌نمایاند. استاد دینانی فیلسوف است و تفکر فلسفی اصیل را راه علاج بسیاری از معضلاتی می‌داند که بشر امروزی به آن مبتلا شده است. کار فیلسوف پرداختن به ریشه‌ها و بنیادهای مسائلی است که انسان‌ها در زندگی فردی و اجتماعی و سیاسی خود با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. پرداختن به امور و مسائل زندگی روزانه انسان‌ها و برنامه‌ریزی برای آنها کار فیلسوف نیست، بلکه کار کارگزاران و متخصصان و خبرگان امور اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. فیلسوف افقی در برابر آن ها می‌گشاید و مسیر پیمودن و چیستی راه را نشان می‌دهد.

نیش و نوش زندگی؛ کلید رستگاری از نگاه قرآن

اخبار دیندنیا صحنه‌ای از نیش و نوش است؛ هر بلا و نعمتی که سر راه ماست، فرصتی برای درس گرفتن و نزدیک‌تر شدن به رستگاری است. قرآن راه عبور از این آزمون‌ها را روشن می‌کند.

خدایا معذرت می‌خواهم که بیشتر از این نمی‌توانم

اخبار دین آیت‌الله بروجردی پس از سجده در نماز، با زبان حال از خدا عذرخواهی می‌کرد که بیش از این توان انجام وظیفه ندارد.

در «شب‌های فرهنگ» درباره صدوقی سها مطرح شد

غلامرضا اعوانی: صدوقی‌ سها کتاب زنده است / آیا فلسفه دینی ممکن نیست؟

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی درباره منوچهر صدوقی‌ سها گفت: بنده و استاد صدوقی افتخار شاگردی استادان بزرگی چون مرحوم جولستانی، میرزا عبدالکریم روشن و دیگر بزرگان را داشتیم؛ باید توجه داشت که استاد کتاب زنده است و انتقال حکمت از استاد به شاگرد اهمیت بنیادین دارد. / صدوقی سها: برخلاف این ادعا که فلسفه دینی ممکن نیست، باید گفت معارف قرآن و احادیث خود واجد بنیان‌های عقلی‌اند.

عشق در نگاه اسلام؛ احساسی ناخواسته یا نیرویی نیازمند هدایت؟

اخبار دینعشق زمانی ارزشمند است که با عقل و ایمان به‌سوی خدا هدایت شود، نه از امیال نفسانی و وابستگی‌های ناقص برخیزد. از منظر اسلام، نفسِ پیدایش عشق امری مذموم نیست، بلکه معیار قضاوت، منشأ عشق و رفتاری است که بر اساس آن شکل می‌گیرد.

آیا حضور قلب در نماز، نشان‌گر سیر و سلوک است؟

اخبار دینحضور قلب در نماز، معیار مهم پیشرفت معنوی است. امام صادق علیه‌السلام فرموده‌اند هرچه حضور قلب بیشتر باشد، نماز مقبول‌تر است. ترک گناه، انجام واجبات و محبت به عبادت، تمرکز و پذیرش نماز را افزایش می‌دهد و رشد انسان در مسیر سیر و سلوک را نشان می‌دهد.

کامران فانی و حرکت خاموش اما موثر او در علم، اندیشه و فرهنگ ایران زمین / یک عمر وقف ساماندهی حافظه علمی ایران

اخبار اندیشهشهبازی: ژن کتاب خاموش شد؛درگذشت کامران فانی، ادیب و کتاب‌شناسی که عمرش را وقف ساماندهی حافظه علمی ایران کرد /  از رهایی از پزشکی تا بنیانگذاری کتابداری نوین؛ روایت زندگی «آقای کتاب» که نام خود را آگاهانه در حاشیه پروژه‌های بزرگ مرجع نگه داشت / مرادی: مردی که نمی‌خواست دیده شود: راز تأثیرگذاری خاموش کامران فانی در زیرساخت‌های فرهنگ معاصر ایران/ میراث‌دار بی ادعا؛ چگونه «وسواس علمی» و «فروتنی کم‌نظیر» فانی، شالوده آثار مرجع چهل سال اخیر ایران را ساخت؟

گزارش شب کتاب «غزالی فیلسوف»

نقد ملکیان به آرای یک فیلسوف / امام محمد غزالی؛ منتقد یا مدافع فلسفه

اخبار اندیشهسمانه فیضی گفت:‌ تصویر عمومی ما از غزالی این است که او منتقد فلسفه است اما در این کتاب یک تصویر کلاملا بی‌سابقه از غزالی ارائه شده است.

زنان گمنامی که در عرفان جاودان شدند

اخبار دینکنار زنان شناخته‌شده، بانوان زیادی در سکوت تاریخ، ستون‌های اصلی عرفان بودند. مادرانی که با شیر معنوی، عارفانی چون رابعه و بایزید را پرورش دادند؛ همسرانی که صبورانه در کنار زاهدان فقیر ماندند؛ خواهرانی که همانند خواهر بشر حافی درس‌های زهد را آموختند.

نگاهی به کتاب «پس از زندگی» اثر ایمانوئل سوئیدن‌بورگ 

جهان روحانی واقعی‌تر از جهان مادی / فلسفه ای که با ادغام در عرفان تصویری از جهان پس از مرگ ارائه می کند

اخبار اندیشه سوئیدن‌بورگ در ابتدای کتاب توضیح می‌دهد که جهان روحانی واقعی‌تر از جهان مادی است و انسان پس از مرگ نه به شکلی انتزاعی و ناملموس بلکه همچون موجودی با هویت کامل، احساسات روشن و تجربه‌های فعال به حیات خود ادامه می‌دهد...اهمیت این کتاب در آن است که به زندگی پس از مرگ نه همچون راز دور از دسترس، بلکه به‌عنوان حقیقتی قابل فهم و منظم می‌نگرد. سوئیدن‌بورگ می‌کوشد مرز میان علم، فلسفه و عرفان را پیوند دهد و تصویری از جهان روحانی ارائه کند که در عین رمزآلود بودن، منطقی و قانونمند جلوه کند. زبان ساده و ساختار منظم کتاب باعث شده که این اثر همچنان خواننده داشته باشد و در سنت‌های معنوی گوناگون الهام‌بخش باشد.

حقیقت استغفار و نقش آن در تهذیب نفس بر اساس معارف قرآن و اهل‌بیت(ع)

اخبار دیناستغفار در آموزه‌های اسلامی تنها یک واژه یا ذکر ساده نیست؛ بلکه یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم تربیتی، اخلاقی و معرفتی است که نقش تعیین‌کننده‌ای در سلامت روح، آرامش روان، پاکی رفتار و حتی سامان یافتن امور مادی زندگی انسان دارد. قرآن کریم، پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، استغفار را راهی برای بازگشت به فطرت الهی، زدودن آثار گناه و گشایش در امور دنیا معرفی کرده‌اند.

وقتی عبور از خیابان، پیام تربیتی دارد

اخبار دینآیت‌الله شاه‌آبادی با وجود شهرت خیابان لاله‌زار به فساد، مقید بود از آن مسیر عبور کند. او می‌فرمود: «می‌خواهم حضور من حجتی برای مردم باشد.

مکاشفه چیست؟

اخبار دینمکاشفه یعنی پرده‌برداری از حقیقت پنهان که معمولاً دیده نمی‌شود. با اعمال صالح و تقوا ایجاد می‌شود و در حالت بیداری رخ می‌دهد. تنها کسی که ظرفیت درونی دارد، آن را می‌بیند؛ دیگران متوجه نمی‌شوند، مشابه دریافت وحی توسط پیامبر و عدم اطلاع اصحاب است.