فساد اخلاقی

بازخوانی اخلاق نقد در مواجهه با میراث دکتر علی شریعتی

انتقاد محمدرضا تاجیک به روشنفکری ضد شریعتی/ جنگ با ایدئولوژی، آزادی و تکثر را قربانی نکند/ شبح شریعتی با ماست

اخبار اندیشهاکنون با سبکی غیرقابل تحمل این پرسش مواجه هستیم که: آیا واقعیت این نیست که به‌شیوه‌ای کاملا مشابه، جنگاوران روشنفکرمسلک در ایران امروز نیز، آن‌چنان مشتاق نفی شریعتی/شریعتیسم هستند که آنان را در نهایت بدان‌جا می‌رساند که آزادی و تکثر اندیشه‌ها را به‌دور افکنند تا صرفا بتوانند به مصاف نه چندان اندیشگی و روشنفکرانه‌ی خویش با او ادامه دهند؟ آیا اشتیاق‌ و میل وافر آنان، در بازنمایی شریعتی/شریعتیسم به‌مثابه تهدید بن‌افکن جریانِ روشنفکریِ آزاد و دموکراتیک، در تحلیل نهایی، آنان را در مسیری نمی‌راند که بر این باور گردند که ما باید این‌جا و اکنون، آزادی‌ اندیشه را چنان محدود کنیم تا منطقه‌الفراغی برای طرح اندیشه‌هایی هم‌چون اندیشه‌های شریعتی باقی نماند؟شبح شریعتی با ماست.

کبر؛ وقتی انسان حقیقت را می‌شناسد اما زیر بار آن نمی‌رود

اخبار دینتکبر فقط خودبرتربینی و تحقیر دیگران نیست؛ گاهی انسان حقیقت را می‌داند، اما حاضر نیست آن را بپذیرد. در روایات اسلامی، حق‌گریزی یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تکبر و از ریشه‌های انحراف اخلاقی انسان معرفی شده است.

واکاوی مفهوم «تقلای ایران» در نشست علمی کتابخانه ملی؛ تبیین زیست‌بوم روزمرگی و معناسازی جمعی

روایت نعمت الله فاضلی از نقش خرده‌فضاهای جامعه در تداوم حیات جمعی در میانه جنگ/ پویایی جامعه ایران نه فقط برای زنده ماندن که برای ساخت آینده

اخبار اندیشهنعمت‌الله فاضلی در نشست علمی «جنگ، موجه یا ناموجه» با نقد ارزیابی جامعه صرفاً بر اساس آمارها و تصمیمات رسمی، مفهوم «تقلای ایران» را برای فهم تحولات جمعی معرفی کرد. او با استناد به نظریه کلیفورد گیرتز، تقلا را حرکتی چندلایه در کنش‌های روزمره، گفت وگوها و خرده‌فضاهای تعلق دانست که جامعه را از فروپاشی بازمی‌دارد. به باور فاضلی، این پویایی‌های خرد مانع تقلیل زندگی به زنده‌ماندن صرف شده و امکان ساخت آینده را در میان دشواری‌ها زنده نگه می‌دارند.

پیامدهای دل‌شکستن در قرآن و احادیث؛ راهکارهای شرعی و اخلاقی جبران حق‌الناس و جلب رضایت

اخبار دینگاهی یک جمله تحقیرآمیز، تهمت یا بی‌توجهی می‌تواند رنجی عمیق در دل دیگری ایجاد کند. در آموزه‌های اسلامی، آبروی انسان و رعایت حقوق دیگران جایگاهی مهم دارد. اما آیا پشیمانی و توبه برای جبران دل شکستن کافی است و رضایت فرد آسیب‌دیده چه نقشی دارد؟

مروری بر کتاب «جنگ؛ موجه یا ناموجه» اثر اندرو فیالا و جنیفر کلینگ

مرزهای اخلاق و دفاع مشروع؛ بررسی رویکرد صلح‌طلبی کانت در برابر دکترین «جنگ موجه»

اخبار اندیشهکانت نام رساله را از تابلویی که در یک مهمانسرا دیده بود، برگرفته بود. در آن تابلو قبرستانی به تصویر کشیده شده بود و زیر آن عبارت «صلح پایدار» درج شده بود؛ گویی صلح و آرامش پایدار تنها در گورستان به دست می‌آید. با این‌ حال، کانت دست از امید و تلاش نکشید و در راستای تدوین اصول صلح پایدار کوشید. او پیش‌بینی کرد اگر همه کشورهای جهان، لیبرال شوند دیگر جنگی در کار نخواهد بود. پیش‌بینی کانت درباره کشورهای لیبرال تا حد زیادی درست از آب در آمده است اما وقتی نزاع‌های کشورهای لیبرال و غیرلیبرال را می‌بینیم، اوضاع کمابیش فاجعه‌بار است.

حکم قرآنی گزارشگری فساد و سوت‌زنی؛ مرز فقهی میان افشای ظلم و اشاعه فحشا

اخبار دینآیا افشای تخلف و فساد دیگران از نظر قرآن گناه است یا می‌تواند وظیفه‌ای دینی باشد؟ قرآن کریم ضمن نکوهش غیبت، پرده‌دری و انتشار زشتی‌ها، برای دادخواهی، دفاع از خود در برابر اتهام و مقابله با منکر نیز جایگاهی قائل شده است؛ موضوعی که مرز میان افشای فساد و هتک آبروی افراد را به یکی از پرسش‌های مهم اخلاقی و فقهی تبدیل می‌کند.

فخرفروشی؛ آفتی مسری که انسان را از مسیر معنوی دور می‌کند

اخبار دینتکبر و برتری‌جویی از نخستین گناهانی بود که زمینه رانده شدن ابلیس از بارگاه الهی را فراهم کرد و در روایت دینی، هبوط انسان نیز با مفهوم دور شدن از جایگاه نخستین و ورود به عالم خاک پیوند خورده است. از این منظر، فخرفروشی و تفاخر تنها یک رفتار ظاهری و اجتماعی نیست، بلکه می‌تواند آثار عمیقی بر روح و سلوک معنوی انسان بر جای بگذارد.

سخنرانی عبدالکریم سروش در نشست نقد و بررسی اندیشه‌های تامس نیگل، فیلسوف آمریکایی

«اقناع عقلایی» برای امور اخلاقی

اخبار اندیشهپرسش نیگل بیشتر این است که آیا حقیقت اخلاقی مستقل از دیدگاه‌های ما وجود دارد، و پرسش برجسته سروش این بود که چنین حقیقتی، اگر وجود داشته باشد، چگونه می‌تواند برای ما به «معرفت» تبدیل شود. در اینجا اختلاف اصلی نه بر سر اهمیت عقلانیت، بلکه درباره جایگاه آن در نسبت ما با حقیقت اخلاقی است: عقلانیت صرفاً ابزار کشف حقیقت است یا در اعتبار معرفتی احکام اخلاقی نیز نقش تعیین‌کننده دارد؟ این پرسشی بود که در سخنرانی سروش مورد مداقه قرار گرفت.

حرکت جهان به سوی وضعیت کمتر انسانی و کمتر فرهنگی/ کار ابلیس وارونه کردن راستی و آشوبناک کردن نظم است

اخبار اندیشهحکمت‌الله ملاصالحی نوشت:‌ شواهد و قرائن چنین گواهی می‌دهند؛ جامعه و جهان بشری ما شتابان به‌سوی دورانی گام برمی‌گیرد که بیش، پساتاریخی، بیش، پساانسانی، بیش، پسافرهنگی است و کم، تاریخی، کم، انسانی و کم، فرهنگی است. دورانی بسیار متفاوت و متمایز از همه روزگارانی که از سر گذرانده‌ایم.

چگونگی قدرت گیری کیف کش ها و نگهبانان صندلی در عربستان/ راز صعود بی‌استعدادها در بوروکراسی/ آیا شایستگی مرده؟ چاپلوسی تنها نردبان ارتقای سازمانی؟

اخبار اندیشهدیده‌ایم پسر رئیس راهنمایی و رانندگی چه لبخندهای فراوانی از معلمانمان می‌گرفت؛ لبخندهایی که حتی یک‌چهارم آنها نصیب ما نمی‌شد.ما با تماشای چنین صحنه‌هایی بزرگ می‌شویم؛صحنه‌هایی که ما را به موجوداتی مطیع و آمادهٔ چشم‌پوشی از بسیاری از ارزش‌هاتبدیل می‌کنند تا بالا برویم و ارتقا پیدا کنیم. وقتی یکی از ما به جایگاه مسئولیت می‌رسد، نباید از او بپرسیم چقدر دستاورد داشته‌ای و چند دورهٔ آموزشی گذرانده‌ای؛ بلکه باید بپرسیم: چند صندلی رزرو کرده‌ای و کیف‌کشی چند نفر را کرده‌ای؟!

کامران شهبازی و تحلیل چیستی شالوده اخلاق و فرااخلاق

ایستادن بر پشت‌بام فلسفه؛«فرااخلاق» ماهیت درست و غلط را افشا کرد/ یک گام عقب ایستادن و اندیشیدن/ دگرگونی تفکر اخلاقی در اندیشه فیشر

اخبار اندیشه به گفته شهبازی: «آن‌چه امروزه تحت عنوان «فرااخلاق» می‌شناسیم، با انتشار کتاب اصول اخلاق اثر جرج ادوارد مور در سال ۱۹۰۳، هویت مستقل خود را کسب کرد. از این زمان، فرااخلاق به شاخه‌ای مستقل از فلسفه اخلاق تبدیل شد و بیشتر مباحث معاصر آن از همین نقطه آغاز می‌شود. ازاین‌رو، فرااخلاق عملاً فرزند قرن بیستم است.»

۵ سؤال که می‌تواند حسادت پنهان آدم‌ها را لو بدهد

اخبار دینحسادت همیشه با رفتار تند و حرف‌های منفی آشکار نمی‌شود؛ گاهی پشت سؤال‌هایی ساده و دوستانه پنهان است. اگر کسی مدام درباره پول، موفقیت، رابطه و زندگی شخصی شما سؤال می‌کند، این ۵ پرسش می‌تواند نشانه‌ای برای توجه بیشتر به رفتار او باشد.

«خوب زیستن» تنها جاودانگی واقعی؛مواجهه با مرگ

اخبار اندیشهمرگ‌اندیشیِ دورکین، در غیابِ خدا، نه به نیهیلیسم می‌انجامد و نه به وعده رستگاری. بلکه به اخلاقِ مسئولیت در برابر یک زندگیِ واحد و بازگشت‌ناپذیر می‌رسد، تصویری که می‌تواند نقطه آغازِ گفت‌وگویی پرثمر با سنت‌های الهیاتیِ دیگر، از جمله سنت اسلامی درباره مرگ و معاد، باشد.