فساد اخلاقی

حرکت جهان به سوی وضعیت کمتر انسانی و کمتر فرهنگی/ کار ابلیس وارونه کردن راستی و آشوبناک کردن نظم است

اخبار اندیشهحکمت‌الله ملاصالحی نوشت:‌ شواهد و قرائن چنین گواهی می‌دهند؛ جامعه و جهان بشری ما شتابان به‌سوی دورانی گام برمی‌گیرد که بیش، پساتاریخی، بیش، پساانسانی، بیش، پسافرهنگی است و کم، تاریخی، کم، انسانی و کم، فرهنگی است. دورانی بسیار متفاوت و متمایز از همه روزگارانی که از سر گذرانده‌ایم.

چگونگی قدرت گیری کیف کش ها و نگهبانان صندلی در عربستان/ راز صعود بی‌استعدادها در بوروکراسی/ آیا شایستگی مرده؟ چاپلوسی تنها نردبان ارتقای سازمانی؟

اخبار اندیشهدیده‌ایم پسر رئیس راهنمایی و رانندگی چه لبخندهای فراوانی از معلمانمان می‌گرفت؛ لبخندهایی که حتی یک‌چهارم آنها نصیب ما نمی‌شد.ما با تماشای چنین صحنه‌هایی بزرگ می‌شویم؛صحنه‌هایی که ما را به موجوداتی مطیع و آمادهٔ چشم‌پوشی از بسیاری از ارزش‌هاتبدیل می‌کنند تا بالا برویم و ارتقا پیدا کنیم. وقتی یکی از ما به جایگاه مسئولیت می‌رسد، نباید از او بپرسیم چقدر دستاورد داشته‌ای و چند دورهٔ آموزشی گذرانده‌ای؛ بلکه باید بپرسیم: چند صندلی رزرو کرده‌ای و کیف‌کشی چند نفر را کرده‌ای؟!

کامران شهبازی و تحلیل چیستی شالوده اخلاق و فرااخلاق

ایستادن بر پشت‌بام فلسفه؛«فرااخلاق» ماهیت درست و غلط را افشا کرد/ یک گام عقب ایستادن و اندیشیدن/ دگرگونی تفکر اخلاقی در اندیشه فیشر

اخبار اندیشه به گفته شهبازی: «آن‌چه امروزه تحت عنوان «فرااخلاق» می‌شناسیم، با انتشار کتاب اصول اخلاق اثر جرج ادوارد مور در سال ۱۹۰۳، هویت مستقل خود را کسب کرد. از این زمان، فرااخلاق به شاخه‌ای مستقل از فلسفه اخلاق تبدیل شد و بیشتر مباحث معاصر آن از همین نقطه آغاز می‌شود. ازاین‌رو، فرااخلاق عملاً فرزند قرن بیستم است.»

۵ سؤال که می‌تواند حسادت پنهان آدم‌ها را لو بدهد

اخبار دینحسادت همیشه با رفتار تند و حرف‌های منفی آشکار نمی‌شود؛ گاهی پشت سؤال‌هایی ساده و دوستانه پنهان است. اگر کسی مدام درباره پول، موفقیت، رابطه و زندگی شخصی شما سؤال می‌کند، این ۵ پرسش می‌تواند نشانه‌ای برای توجه بیشتر به رفتار او باشد.

«خوب زیستن» تنها جاودانگی واقعی؛مواجهه با مرگ

اخبار اندیشهمرگ‌اندیشیِ دورکین، در غیابِ خدا، نه به نیهیلیسم می‌انجامد و نه به وعده رستگاری. بلکه به اخلاقِ مسئولیت در برابر یک زندگیِ واحد و بازگشت‌ناپذیر می‌رسد، تصویری که می‌تواند نقطه آغازِ گفت‌وگویی پرثمر با سنت‌های الهیاتیِ دیگر، از جمله سنت اسلامی درباره مرگ و معاد، باشد.

بهشت بر این سه گروه حرام است؛ وقتی گناه به عادت تبدیل می‌شود

اخبار دینگناهان همیشه با یک لغزش بزرگ آغاز نمی‌شوند؛ گاهی رفتاری تکرارشونده، آرام‌آرام به عادت و سپس به بخشی از شخصیت انسان تبدیل می‌شود. در روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره سه گروه هشدار داده شده است: کسانی که پیوسته منت می‌گذارند، بسیار غیبت می‌کنند و میگساری را به عادت تبدیل کرده‌اند؛ سه رفتاری که هر کدام به‌گونه‌ای عزت، آبرو و عقل انسان را هدف می‌گیرد.

خطر گناهِ همجنس‌گرایی؛ از فراموشی فطرت تا تغییر نعمت

اخبار دینسرپیچی از مسیر فطرت الهی، نعمت‌های الهی را از صورت مطلوب خویش خارج نموده؛ «باران رحمت» را به «سنگِ عذاب» مبدّل می‌سازد؛ تصویری که انسان را به تأمل در پیامدهای گناه، بازگشت به فطرت الهی و طلب آمرزش و رحمت الهی فرا می‌خواند.

تکبّر چه اسباب و انگیزه‌هایی در وجود انسان‌های متکبّر دارد؟

اخبار دینتکبّر از رذایل اخلاقی است که انسان را به بزرگ دیدن خویش و کوچک شمردن دیگران می‌کشاند؛ اما ریشه‌های آن تنها در ثروت، قدرت یا جایگاه اجتماعی خلاصه نمی‌شود. علم، عبادت، نسب، زیبایی، فزونی یاران و حتی احساس کمال نیز می‌توانند زمینه‌ساز این بیماری اخلاقی شوند.

کینه چگونه شکل می‌گیرد و چه بر سر فرد و جامعه می‌آورد؟

اخبار دینکینه از یک دلخوری ساده شروع می‌شود، اما اگر در دل بماند می‌تواند به دشمنی و نزاع تبدیل شود. در آموزه‌های اسلامی، خشم، حسادت، خصومت، شوخی‌های آزاردهنده و سرزنش افراطی از عوامل شکل‌گیری کینه معرفی شده‌اند؛ احساسی که نه‌تنها آرامش و سلامت اخلاقی فرد را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند به درگیری و آشوب در جامعه نیز دامن بزند.

در شانزدهمین نشست از سلسله نشست‌های عصر یکشنبه‌های بخارا انجام می شود

نقد و بررسی کتاب «نظریهٔ فروپاشی» تقی آزاد ارمکی

اخبار اندیشهشانزدهمین نشست از سلسله نشست‌های عصر یکشنبه‌های بخارا به نقد و بررسی کتاب «نظریهٔ فروپاشی» (تحلیلی جامعه‌شناختی‌ـ تاریخی از فروپاشی نظم سیاسی در ایران) نوشتهٔ تقی آزاد ارمکی، که از سوی نشر فراهم منتشر شده، اختصاص یافته است.

چرا تکبّر، ریشه بسیاری از انحرافات اخلاقی و اجتماعی است؟

اخبار دینتکبّر و استکبار، تنها یک خصلت ناپسند اخلاقی نیست، بلکه رذیله‌ای ویرانگر است که می‌تواند انسان را از پذیرش حق، کسب دانش، اصلاح خویش و حتی حفظ جایگاه اجتماعی محروم سازد. این خوی زشت، در ساحت فردی و اجتماعی، پیامدهایی چون کفر، انزوا، محرومیت از موفقیت و ... را به دنبال دارد.

ننه دلاورهای ایرانی که می دانند چگونه از بدبختی های جنگ سود ببرند

اخبار اندیشهدر ایرانِ امروز، با ننه دلاورهایی مواجه هستیم که اگرچه هم‌چون او ، فرزندی را در جنگ از دست نداده‌اند، اما می‌دانند چگونه از بدبختی‌های جنگ سود ببرند...دقیقا در این دقیقه است که این پرسش که: «قهرمان جنگ نوشت جنگ نازیباست، ولی چرا بازماندگان گفتند قهرمانی او زیباست؟!» پاسخی انضمامی می‌یابد و روایت‌های حماسی و ایدئولوژیک جنگ رمزگشایی و کدشکنی می‌شوند، رازهای درون‌پرده برون می‌افتند، و جن و انس از اسرار درون جنگ‌طلبان جنگ‌گریز (جنگ‌طلبانی که از هنر «از جنگ گفتن» و «در جنگ نشدن»، بهره‌ای وافی و کافی برده‌اند) آگاه می‌گردند.

چگونه رذایل اخلاقی، مسیر تحقیق را منحرف می‌کنند؟

اخبار دینپژوهش اخلاقی تنها به گردآوری اطلاعات و ارائه نتایج علمی محدود نمی‌شود، بلکه به فضایل اخلاقی پژوهشگر مانند دقت، انصاف، تواضع علمی، بردباری و سعه‌صدر نیز وابسته است. در مقابل، رذایلی همچون شتاب‌زدگی، بی‌دقتی، حسادت و تکبر می‌توانند مسیر تحقیق را منحرف کنند و اعتبار نتایج آن را کاهش دهند.

نگاهی ساختاری به یک کنش فردی به نام خنده

استمرار طنز در فرهنگ عمومی نشانگر تسلیم ناپذیری مردم ایران/ انباشت بحران‌ها، خندیدن را برای مردم دشوار کرده

اخبار اندیشهبه نظرم خنده، بیش از آنکه یک ویژگی فردی باشد، یک شاخص اجتماعی است. هرگاه امنیت، امید، اعتماد و امکان پیش‌بینی آینده کاهش یابد، خنده نیز کمرنگ می‌شود. مردم ایران خندیدن را فراموش نکرده‌اند؛ بلکه زیر بار انباشت بحران‌ها، انرژی روانی لازم برای خندیدن را از دست داده‌اند. با این حال، استمرار طنز در فرهنگ عمومی نشان می‌دهد که جامعه هنوز از درون کاملاً تسلیم نشده و می‌کوشد با شوخی، بخشی از رنج خود را مدیریت کند. ایران و ایرانیان پتانسیل های تمدنی بزرگی برای عبور از بحران ها دارند.

سی ویژگی یک فرد پلورالیست

اخبار اندیشهفرد پلورالیست چون ضعف‌های خودش را نوشته، به ندرت در پی عیب جویی دیگران است؛ قضاوت‌هایش در مورد دیگران را بارها و بارها تجدید نظر می‌کند؛ به دنبال خوب و بد نیست، در پی ترکیب‌های مختلف رنگهاست؛ به کسی نمی‌گوید شما بی سواد هستید، فکر می‌کند بهتر است بگوید: ما متون مختلف خوانده‌ایم؛ قبل از آنکه در مورد فرد حسودی قضاوت کند، سعی می‌کند بفهمد چرا او حسود است؛

هنری که می‌تواند اعتماد ازدست‌رفته را دوباره بسازد

عذرخواهی‌ تو افتضاح است / «ببخشید» کافی نیست

اخبار اندیشهشاید مهم‌ترین پیام کتاب در جمله‌ای خلاصه شود که در سراسر اثر تکرار می‌شود: عذرخواهی بدون تغییر رفتار، عذرخواهی نیست. اگر قرار باشد همان اشتباه بارها تکرار شود، واژه «ببخشید» به تدریج اعتبار خود را از دست می‌دهد و به ابزاری برای فرار از مسئولیت تبدیل می‌شود.

خوانشی از کتاب «بلندپروازی اخلاقی» نوشته روتگر برگمن

آرمان‌گرایی بدون نتیجه، فضیلت نیست / جاه‌طلبی برای خیر عمومی

اخبار اندیشه«بلندپروازی اخلاقی» تازه‌ترین اثر روتگر برگمن، این پرسش را پیش می‌کشد که آیا موفقیت را باید با میزان ثروت و موقعیت سنجید یا با اثری که انسان بر جهان پیرامون خود می‌گذارد؛ پرسشی که در روزگار بحران‌های جهانی، بیش از هر زمان دیگری به مسئله‌ای عمومی تبدیل شده است.

بازخوانی زیدآبادی از تندی‌های لفظی دو چهره سرشناس روشنفکری

اخبار اندیشهواقعیت این است که همهٔ ما گاهی تحریک می‌شویم که علیه فرد یا افرادی کلمات تند و تیز به کار ببریم و متأسفانه جامعه هم از آن به فراخور حال خود به سختی استقبال و این شیوه را تشویق می‌کند! به هر حال، من از دکتر سروش بسیار آموخته‌ام و قدرشناس زحمات و تلاش‌های خستگی‌ناپذیر و بی‌وقفهٔ او هستم. به جناب غنی‌نژاد هم از جهاتی علاقمندم و هر دوی این بزرگان را شایسته و سزاوار بالاترین سطح احترام می‌دانم. اینکه گاهی عنان سخن را از دست می‌دهند نقاط قوت و فضایل آنها را بی‌قدر نمی‌کند.

«کنشگری مرزی»؛ نظریه‌ای برای فهم تداوم ایران

نقد روزنه گشایی فراستخواه؛ از «نبوغ بقا» تا تسلیم در برابر قدرت/ آیا کنشگری مرزی نجات‌بخش ایران است؟/ وقتی «وفاق ملی» به رتوش وضع موجود بدل می‌شود

اخبار اندیشهدر تاریخ‌نگاری و جامعه‌شناسی معاصر ایران، نظریه «کنشگران مرزی» به‌مثابه چارچوبی برای فهم تداوم حیات جامعه در مواجهه با دولت‌های متمرکز شکل گرفته است. این نظریه بر نقش کلیدی میانجیگرانی تأکید می‌ورزد که در فضای میان دولت و جامعه به نقش‌آفرینی پرداخته‌اند. بر این اساس، پرسش محوری آن است که این مفهوم در چه بستر نظری، تاریخی و اجتماعی تکوین یافته و به چه دلایلی مورد استقبال قرار گرفته است؟

باروت در جهان مدرن؛ چرا جنگ‌ها پیش از میدان نبرد در ذهن فیلسوفان آغاز می‌شوند؟

فروریختن تثلیث «خدا، اخلاق و حقیقت» در فلسفه غربی / نیهیلیسم نیچه‌ای موتور محرک جنگ‌های مدرن / عبور از توهمِ «مذاکره در دادگاه منصفانه ملل»

اخبار اندیشهجنگ مدرن صرفاً یک پدیده نظامی نیست. پشت سر جنگ مدرن، مبانی فلسفی، انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و حقوقی وجود دارد. اگر غرب جدید به سمت نیهیلیسم، مرگ حقیقت، مرگ اخلاق و حاکمیت اراده معطوف به قدرت حرکت کرده باشد، طبیعی است که در سیاست و جنگ نیز منطق قدرت بر منطق حق غلبه کند. در چنین عالمی، جامعه اسلامی اگر بخواهد از حق خود دفاع کند، باید هم حقیقت را بشناسد، هم قدرت تولید کند، هم علم را توسعه دهد، هم عقلانیت سیاسی داشته باشد، و هم تدبیر خود را ذیل فقاهت و ولایت سامان دهد.