کمونیسم
-
رویایی که به باد رفت
پارادوکس گورباچف: تلاش برای احیا یا شتاببخشی به مرگ اتحاد جماهیر شوروی؟
تاریخ جهانآیا اتحاد شوروی بمبی ساعتی بود که در انتظار انفجار به سر میبرد و گلاسنوست و پرسترویکا فقط این فرایند را تسریع کردند، یا اینکه سیاستهای گورباچف چیزی جدید را فعال کردند که به سقوط اتحاد شوروی انجامید؟
-
اتحاد جماهیر شوروی؛ چرا و چگونه فروپاشید؟
تاریخ جهاناتحاد جماهیر شوروی در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۱ [۱۰ دی ۱۳۷۰] از هم پاشید. اما این ابرقدرت چگونه و به چه دلایلی فروپاشید؟ برای آشنایی با واقعیت این رویداد تاریخی، ادامه مطلب را بخوانید.
-
دانشجوی تاریخی که «بانوی مرگ» لقب گرفت
تاریخ جهانجنگ، لیودمیلا پاولیچنکو را از کلاس تاریخ دانشگاه کییف به سنگرهای اودسا و سواستوپل برد و در کمتر از یک سال به مشهورترین تکتیرانداز زن ارتش سرخ تبدیل کرد. پس از پایان مأموریت در خط مقدم، سفری تاریخی به آمریکا داشت و از کاخ سفید تا صفحه نخست روزنامههای غرب رفت تا نماد مقاومت شوروی در جنگ جهانی دوم باشد.
-
به بهانه هفتادونهمین سالمرگ
پیشهوری که بود و چه کرد؟
تاریخ ایراندفتر سیاسی (پولیتبورو) شوروی در ۶ ژوئیه ۱۹۴۵ [۱۵ تیر ۱۳۲۴] دستورالعملهایی را صادر کرد که در آن به میرجعفر باقروف، دبیر اول حزب کمونیست آذربایجان، ابلاغ شد تا یک جنبش جداییطلبانه در آذربایجان ایران سازماندهی کند؛ این دستور شامل تشکیل یک منطقه خودمختار با اختیارات گسترده، گروههای مبارزه مسلح و تأسیس «حزب دموکرات آذربایجان» برای هدایت فعالیتهای جداییطلبانه بود. این دستورات، مبلغ ۱ میلیون روبل ارز خارجی را برای این جنبش و برگزاری انتخابات اختصاص داد و در کنار آن، حمایتهای لجستیکی نظیر چاپخانهها، کاغذ برای چاپ ۳۰,۰۰۰ نسخه از مطالب تبلیغاتی و تجهیزات حملونقل را نیز در نظر گرفت.
-
از دوبچک تا هاول؛ روایتی از شکست دیکتاتوری در چکسلواکی/ چرا بهار پراگ با رژه تانک ها سرکوب شد؟
تاریخ جهانپایان دادن به بهارِ پراگ با اعزامِ تانک و سرباز برایِ مقابله با راهی که یک ملت برگزیده بود، شکستِ منطقی بود که براساسِ ایدئولوژیکاندیشی و خشونت شکل گرفته بود.
-
عکس/ «لنین» در دیدار با کمونیستهای بینالمللی در مسکو؛ سال ۱۲۹۸
تاریخ جهانتصویری از ولادیمیر لنین را در دیدار با کمونیستهای بینالمللی در مسکو و در سال ۱۹۲۰ میبینید. (عکس درون متن)
-
کالبدشکافی هویت در ۲۵۰ سالگی ایالات متحده؛ شکاف بزرگ میان غرور ملی و نگرانی های عمیق
نیمی از آمریکاییها نمیدانستند سالگرد آمریکا چه روزی است / گرایش نسل زد به سوسیالیسم / فاصله گیری از اصول بنیانی؛ هراس آمریکایی ها از فروپاشی آزادی
اخبار اندیشهتقریباً نیمی از آمریکاییها (۴۶٪) نمیدانستند در دویست و پنجاهمین سالگرد آمریکا قرار است چه چیزی را جشن بگیرند. بر اساس این نظرسنجی از هر ۱۰ نفر، تقریباً ۶ نفر معتقدند که کشور از اصول بنیانی خود فاصله گرفته است و ۵۶٪ نگراناند که ایالات متحده ممکن است طی ۵۰ سال آینده، یک کشور آزاد نباشد...سرمایهداری (۵۲٪) نسبت به سوسیالیسم (۳۷٪) با نگاه مثبتتری دیده میشود. در این میان، «نسل زد» (Gen Z حمایت از سوسیالیسم (۵۳٪) بیشتر از سرمایهداری (۴۵٪) است.
-
تناقضهای گفتمان چپ و توزیع معکوس ثروت در اقتصاد ایالات متحده
تناقض سوسیالیستها؛ چگونه افزایش هزینهکرد دولت به نفع ثروتمندان تمام میشود/ سرمایهداری رانتی در پوشش سوسیالیسم؛ مخارج دولت ثروتمندان را فربه کرد
اخبار اندیشهدر جمعبندی، نویسنده استدلال میکند که یک تناقض اساسی در گفتمان سوسیالیستی وجود دارد: به اعتقاد او، همان سیاستهای مبتنی بر هزینههای عظیم دولتی که موجب افزایش نابرابری و ثروتمندتر شدن صاحبان داراییها شدهاند، اکنون بهعنوان دلیل ضرورت مداخله بیشتر دولت و افزایش هزینههای عمومی معرفی میشوند. او راهحل را نه در گسترش نقش دولت، بلکه در مهار هزینههای عمومی، جلوگیری از کاهش ارزش پول، توسعه تولید انرژی، کاهش مالیاتها و ایجاد شرایطی میداند که رشد اقتصادی و افزایش دستمزدها بتواند بدون ایجاد تورم، رفاه عمومی را افزایش دهد.
-
خطاهای بزرگ اندیشمندان از هابسبام، برشت تا فوکو
اخبار اندیشهبه گمانم ریشه پارادایم جنگ سرد را باید در سه عامل یافت: ۱-از دیدگاه این روشنفکران، جهان تنها دو جبهه بود: سرمایهداری امپریالیستی ( نمادشر) و سوسیالیسم (نمادخیر). آنان فکر کردند که هرگونه نقد به جبهه سوسیالیسم، عملاً کمک به جبهه سرمایهداری است. ۲- آنان باورمند بودند جامعه بیطبقه آینده(اتوپیا) آنقدر باارزش و باشکوه است که رنجها، شکنجهها و کشتارهای مسیر، برای رسیدن به آن، «بهای ناچیزی» است که باید پرداخت شود. ۳- بسیاری از این روشنفکران در کافهها و دانشگاههای پاریس، لندن و نیویورک در امنیت کامل زندگی میکردند و هرگز طعم واقعی زندگی زیر سایهKGB شوروی یا خمرهای سرخ پل پوت و شومبختی های چین مائو را نچشیده بودند. برای آنها، کارگران و قربانیان، صرفاً «اعداد و مفاهیمی روی کاغذ» بودند. به هر حال برای من روشن است که عالِمی، می تواند عالَمی را فاسد کند.
-
مردی که یازده سال کاگب را بازی داد
تاریخ جهانگوردیفسکی از آن پس هر ماه یکبار با رابطهای بریتانیاییاش ملاقات میکرد. او پول نمیخواست و میگفت که صرفاً از روی اعتقاد ایدئولوژیک جاسوسی میکند. نوارهای ضبطشده این گفتوگوها با کیف دیپلماتیک به لندن فرستاده میشد. امآی۶ خیلی زود دریافت که گوردیفسکی یک منبع فوقالعاده است.
-
نگاهی به کتاب «قرن شوروی: باستانشناسیِ دنیایی گمشده»
شوروی فقط سرکوب نبود؛ نگاهی متفاوت به زندگی روزمره در اتحاد جماهیر شوروی
تاریخ جهانکارل شلوگل در کتاب «قرن شوروی: باستانشناسیِ دنیایی گمشده» بهصراحت کتابش را در این بستر (نقد توتالیتاریسم) قرار نمیدهد، اما با بازتعریف اتحاد جماهیر شوروی به مثابه یک «زیستجهان» (lifeworld) کامل، عملاً بدترین سوءبرداشتها از ایده توتالیتاریسم را کنار میگذارد.
-
۱۰ واقعیت شگفتانگیز درباره چه گوارا
تاریخ جهان«چه» در زبان محاورهای چیزی شبیه «رفیق» یا «دوست» معنی میداد. برای همرزمان کوباییاش، «چه» به لقب گوارا تبدیل شد؛ عبارتی محبتآمیز که ریشه در شوخی و دستانداختن داشت.
-
لحظهای که سر استالین روی زمین غلتید؛ آغاز قیام مجارستان
تاریخ جهاندر ابتدا، آنها سعی کردند مجسمه را با طنابهایی که به کامیونها بسته شده بود پایین بکشند، اما پس از آن جوشکارها از راه رسیدند و با حرارت دادن و بریدن زانوهای مجسمه، امکان سرنگونی آن را فراهم کردند.
-
زندگی، مبارزات و هشدارهای مداوم نویسنده «مزرعه حیوانات»
تاریخ جهانمن بیشتر از آنکه به دلیل تحسینِ نظریِ یک جامعه برنامهریزیشده به سمت سوسیالیسم متمایل شوم، بهخاطر بیزاری و اشمئزاز از شیوه ظلم و بیتوجهی به بخشهای فقیرترِ کارگران صنعتی، به سوی سوسیالیسم کشیده شدم.
-
«کمونیستهای هالیوود»؛ گزارشی که آمریکا را تکان داد، ۱۸ خرداد ۱۳۲۸
تاریخ جهاناین گزارش افبیآی بخشی از کارزار مستمر دولت آمریکا بود که میکوشید القا کند هالیوود مملو از فعالان کمونیست است؛ افرادی که از رسانه سینما برای ترویج خطمشی و دیدگاههای حزب کمونیست شوروی استفاده میکنند.
-
خوشبخت ها
اخبار اندیشهشواهد آماری نشان میدهد کشورهایی که توانستهاند آزادیهای بازار آزاد (کاپیتالیسم) را با نهادهای قانونی قوی و سیاستهای رفاهی (بازآفرینی سوسیال دموکراسی) ترکیب کنند، بالاترین نرخهای توسعه انسانی را دارند.
-
سفرنامه روزنامهنگار ایرانی به آلمان، ۹ ماه پس از کشیده شدن دیوار برلین/ ۲
در برلن شرقی مغازهها مانند برلن غربی پر از کالا نیستند/ در اینجا ساختمانهای بزرگ و زیبا دیده نمیشود
تاریخ جهانکسی که از برلن غربی قدم به برلن شرقی میگذارد ناگهان حس میکند از یک محیط پرجنبوجوش، از یک محیط اشرافی، از محیطی پر از ساختمانهای عظیم، اتومبیلهای رنگارنگ و مغازههای پر از کالا به یک محیط خلوت و آرام قدم گذاشته است.
-
پایان تلخ یک انقلابی دوآتشه
تاریخ جهاندویچر در اینجا روایت میکند که چگونه تروتسکی با وجود جایگاه پیشینش، در رقابت با جوزف استالین شکست میخورد و بهتدریج به حاشیه رانده میشود. عنوان «بیسلاح» بهخوبی وضعیت او را در برابر ماشین بوروکراسی در حال رشد حزب توصیف میکند.
-
سفرنامه روزنامهنگار ایرانی به آلمان، ۹ ماه پس از کشیده شدن دیوار برلین/۱
برای آلمانیها دیوار برلن چیزی شده مانند فاجعه هیروشیما برای مردم ژاپن
تاریخ جهانوقتی با یک آلمانی صحبت کنید اعم از اینکه حرف شما درباره گرمی و سردی هوا یا ورزش و یا تجارت باشد، ناگهان متوجه میشوید که او صحبت را به برلن و «دیوار» آن کشانده است.
-
تصویری دردناک از انتقال زندانیان شوروی به اردوگاههای کار اجباری سیبری
تاریخ جهاناگرچه اردوگاههای کار اجباری (گولاک) دوران استالین به طور رسمی دههها پیش از آن پایان یافته بودند، اما اردوگاههای کار زندان همچنان در سراسر اتحاد جماهیر شوروی، بهویژه در مناطق دورافتادهای مانند سیبری، وجود داشتند؛ جایی که زندانیان اغلب تحت شرایطی سخت به کار در قطع درختان، استخراج معدن یا ساختوساز گماشته میشدند.
-
عکس/ شگفتی یک مقام عالیرتبه شوروی از یک سوپرمارکت آمریکایی؛ ۳۷ سال پیش
تاریخ جهاندر سال ۱۹۸۹، بوریس یلتسین، بعدا رئیسجمهور روسیه، از یک فروشگاه مواد غذایی در هیوستون بازدید کرد و از فراوانی کالاها شگفتزده شد. (عکس درون متن)
-
به مناسبت درگذشت ملیپوش ماندگار ایرانی
قلیچخانی؛ پایان تراژیک اسطوره فوتبال در چنبره سیاست
تاریخ ایرانزندگی قلیچخانی فراتر از مستطیل سبز، متأثر از علایق چپگرایانهاش بود. او یکی از معدود ستارههایی بود که حاکمیت وقتِ پیش از انقلاب، به دلیل تواناییهای فنی فوقالعادهاش، مجبور به تحمل او بود.
-
عکس/ نمادِ افتاده داس و چکش شوروی در خیابانی در مسکو؛ ۳۵ سال پیش
تاریخ جهاندر این تصویر زنی در حال جستوجو در کیفش است که بر روی نماد افتاده داس و چکش شوروی در خیابانی در مسکو در سال ۱۹۹۱ قرار دارد. (عکس درون متن)
-
وقتی صداوسیما ترامپ را کمونیست کرد
احزاب و شخصیتهانگاه ایدئولوژیک حاکم بر صداوسیما باعث شده کارشناسان و تحلیلگران حرفهای که در شرایط بحرانی حرفی برای گفتن دارند، در دسته غیرخودیها قرار بگیرند و سازمان در مقابل، از افرادی استفاده کند که یا برای مخاطب ناشناختهاند و یا اگر هم تحصیلات و مسئولیتی دارند، نگاه ایدئولوژیک بر آنها بهقدری غلیظ است که تحلیلهایشان برای مخاطب خیلی خریدار ندارد.
-
عکس/ بازی کودکی در پای دیوار برلین؛ ۵۹ سال پیش
تاریخ جهاندر این تصویر پسرکی را تماشا میکنید که در سال ۱۹۶۷ در سایه دیوار برلین بازی میکند، در حالی که سربازان در سوی دیگر نگهبانی میدهند. (عکس درون متن)
-
تخریب کلیسای «منجی مقدس» با دینامیت
تلاش مذبوحانه کمونیستها برای دینزدایی از شوروی/ روحانیان ارتدوکس شورویها را با «دجّال» یکی میدانستند
تاریخ جهاندر اتحاد جماهیر شوروی، روحانیون مسیحی ارتدوکس که تحت تعقیب بودند، صومعههای زیرزمینی اداره میکردند و با وجود تبلیغات، سرکوب و اعدامهای دستهجمعی، سنتهای خود را حفظ کردند.
-
نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور منتشر کرد
کتاب ساختار سوسیالیسم در چین سیاستهای دوران برنامهریزی مرکزی و بعد از اصلاحات
اخبار اندیشهمؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور کتاب ساختار سوسیالیسم در چین سیاستهای دوران برنامهریزی مرکزی و بعد از اصلاحات را منتشر شد
-
توسعه - «واکاوی استراتژیک» از تبارشناسی قدرت در چین/ «رویای چینی»؛ از قرن تحقیر تا هژمونی جهانی
شکست انقلابی ها و پیروزی واقع گراها در چین/ شکست بزرگ مائو با بمب اتم اما بدون اقتصاد / چین برای شکست آمریکا قوی ترین تولید کننده «مغزافزار» شد
اخبار اندیشهاینکه هر سه بخش «دولت، شرکتها و مردم» با هم پسانداز میکنند، نشاندهنده نوعی «همسویی ساختاری» برای افزایش قدرت ملی است. شرکتهای چینی (عمدتاً دولتی) به جای تقسیم سود بین سهامداران یا کارگران، آن را دوباره سرمایهگذاری میکنند. وقتی کشوری ۵۰ درصد ثروتش را پسانداز و سرمایهگذاری میکند، سرعتِ رشدِ داراییهای فیزیکیاش بسیار فراتر از کشوری مثل آمریکا خواهد بود که بخش بزرگی از درآمدش صرف «مصرف» میشود.
-
در مستند «چه گوارا؛ آخرین همرزمان» روایت میشود
سرنوشت آخرین بازماندگان «چه»
تاریخ جهانفیلم «چهگوارا: آخرین همرزمان» که در جشنواره فیلم کن برای نخستین بار به نمایش درمیآید، داستان آخرین یاران بازمانده چهگوارا در مبارزه مسلحانه را روایت میکند.
-
به بهانه هفتادویکمین سال تشکیل
پیمان ورشو؛ اتحاد ضدناتو که از درون فرو ریخت
تاریخ جهانرهبری شوروی همچنین متوجه شد که نارضایتی مدنی در کشورهای اروپایی شرقی در حال افزایش است و تشخیص داد که یک اتحادیه سیاسی و نظامی متحد و چندجانبه، پایتختهای اروپایی شرقی را محکمتر به مسکو پیوند میدهد.