کمونیسم

به مناسبت سالگرد درگذشت تقی ارانی

ارانی، واردکننده جامعه شناسی غیرآکادمیک به ایران /ارانی، اسکندری و بزرگ علوی نویسندگان مجله دنیا/ متفکر و مارکسیست اروپایی

اخبار اندیشهمی‌توان مقالات نشریه دنیا را در موضوعات علمی، صنعتی، فلسفی و اجتماعی دسته‌بندی کرد که در کنار آن ها، سرمقاله هر شماره هم تحت عنوان «منظره دنیا»، مسائل اقتصادی و سیاسی جهانی را مورد بررسی قرار می‌داد. نویسندگان ثابت نشریه، تقی ارانی با نام مستعار احمد قاضی، ایرج اسکندری با نام مستعار الف. جمشید و بزرگ علوی با نام مستعار فریدون ناخدا بودند.

هومن کاسبی و تلاش برای بازخوانی آنارشیسم

تغییر جهان با نظر به افق سیاست رادیکال / مخالفت با ذاتی سازی هویت ها / ماهیت مبارزات کارگری قرن نوزدهم تا فمینیسم، اکولوژی، آموزش، اخلاق و سیاست

اخبار اندیشههومن کاسبی گفت:‌اخلاق ضداقتدارگرای آنارشیسم عبارت است از مخالفت با مطلق‌سازی اخلاقیات و ارزش‌های اخلاقی که از پیش تجویز شده‌اند، مخالفت با ذاتی‌سازی هویت‌ها و ایده‌های تثبیت‌شده که منجر به گشودگی به همه‌ی هویت‌ها، همه‌ی مبارزات و تمام آن به‌شمارنیامدگان می‌شود، گشودگی به آن صداهای محذوف و مطرود که تاکنون مسکوت گشته‌اند و گوش سپردن به آن‌ها؛ و گشودگی به آینده، آینده‌ای که واقعاً آینده باشد و نه صرفاً استمرار زمان حال یا بازگشت به گذشته.

مامورِ تروتسکی در ایران به دنبال چه بود؟

تاریخ ایرانظهور بلشویزم در روسیه، همچون شَبَحِ سُرخی بود که تاریخ معاصر ایران را تحت تاثیر خود قرار داد. نیکلا زاخارویچ براوین، نخستین سفیر دولت بلشویکی در چهارم مارچ ۱۹۱۸ [۱۳ اسفند ۱۲۹۶] وارد تهران شد.

نگاهی به کتاب «ما و مانیفست کمونیست» اثر اسلاوی ژیژک

آیا تاریخ همه جوامع تا این زمان، تاریخ مبارزه طبقاتی بوده است؟ / چرا حق با مارکس بود؟

اخبار اندیشه ژیژک معتقد است تداوم اهمیت نقد اقتصاد سیاسی مارکس در عصر ما، یعنی عصر سرمایه‌داری جهانی، پرسشی است که باید به شیوه‌ای حقیقتاً دیالکتیکی بدان پاسخ داد: نه تنها نقد مارکس از اقتصاد سیاسی و طرح کلی‌اش از پویش‌های سرمایه هنوز کاملاً به قوت خود باقی است، بلکه باید یک قدم جلوتر رفت و گفت تازه امروز است که با وجود سرمایه‌داری جهانی واقعیت به پای این مفاهیم رسیده است.

کتابی که چرخ‌گوشت تاریخ شوروی را عیان کرد/ کتابی که یک امپراتوری را متهم کرد

تاریخ جهاندر پایان روز کاری [یک کهنه سرباز جزایر سولووتسکی می‌نویسد] اجسادی در محل کار باقی مانده بود. برف صورت‌های‌شان را پودر کرده بود. یکی از آن‌ها زیر یک فرغون واژگون شده قوز کرده بود، دستانش را در آستین‌هایش پنهان کرده بود و در آن حالت از سرما یخ زده بود… دو نفر پشت به پشت و تکیه داده به یکدیگر یخ زده بودند… شب هنگام سورتمه‌ها بیرون رفتند و آن‌ها را جمع کردند.

کتاب «طبقۀ جدید» میلوان جیلاس منتشر شد

اخبار اندیشهطبقۀ جدید کتابی است در نقد جهان کمونیسم از سوی کمونیستی که در نردبان حزبی از بالاترین پله به پایین سقوط کرد. این وجه ممیزۀ مؤلف (میلوان جیلاس) است که برخلاف دیگر کمونیست‌های سابق که از دایرۀ ایدئولوژیک بلوک شرق خارج شدند، سال‌ها در عالی‌ترین مناصب نقش‌آفرینی کرده بود.

نگاهی به زندگی و اندیشه‌های واسلاو هاول نویسنده و سیاستمدار اهل پراگ

زیستن در حقیقت / قدرت قلم در برابر ارتش سرخ: واتسلاو هاول و استراتژی «زیستن در حقیقت» / چگونه یک نمایشنامه‌نویس، چرخه معیوب سکوت در بلوک شرق را شکست

اخبار اندیشهزیستن در حقیقت» هاول، درباره توانایی افرادی است که خودشان را به عنوان افراد مستقل بدون قدرت به حساب می‌آورند....زیستن در حقیقت، انسانیت را به شهروندان باز می‌گرداند و مسوولیت را به عهده آنها واگذار می‌کند که همان ارج‌نهادن به باور مبارزه بدون خشونت برای رساندن راه‌ها به هدف است. او همواره این اعتقاد راسخ خود را تکرار می‌کرد که قدرتی که از زیستن در حقیقت به دست می‌آید، قدرتی است که می‌تواند ساختارهای سرکوبگر را سرنگون کند و پایه‌های دیکتاتوری را متزلزل نماید. هر فردی از چنین قدرتی در درون خود بهره‌مند است.

«چه‌گوارا» به روایت عکس‌های تاریخی؛ از نوجوانی تا دستگیری

تاریخ جهاندر میان چهره‌های تاثیرگذار قرن بیستم، کمتر کسی مانند ارنستو «چه» گوارا تصویری ماندگار و جهانی از خود بر جا گذاشته است. عکس‌هایی که امروز بر پوسترها، جلد آلبوم‌ها و پرچم‌ها دیده می‌شود و نماد شورش و اعتراض شده است؛ اما پشت این تصویر مشهور، مردی پیچیده‌تر قرار داشت: پزشکی آموزش‌دیده، استراتژیست انقلاب، رهبر سیاسی و مسافری بی‌قرار که باور داشت تاریخ را می‌توان با عمل رادیکال تغییر داد.

کتاب خزان خودکامگان در کشورهای پساکمونیستی تحول از طریق انتخابات را بررسی می‌کند

خزان رهبران اقتدارگرا در کشورهای پساکمونیستی با «یادگیری» تاکتیک‌ها/ پیروزی در انتخابات گام اول، تازه دشواری ها آوار می شوند

اخبار اندیشهنویسندگان در این کتاب کوشیده‌اند نه درباره مشروعیت نظام‌های سیاسی سخن بگویند، نه توصیه‌ای برای تغییر ساختارها ارائه کنند، بلکه صرفاً به این پرسش پژوهشی پاسخ می‌دهند که چرا انتخابات در برخی کشورهای پساکمونیستی منجر به تغییر دولت شده و در برخی دیگر به تثبیت وضع موجود انجامیده است؟ نقطه قوت کتاب همین رویکرد تحلیلی و میان‌سطحی آن است؛ رویکردی که به جای تکیه بر نظریه‌های کلان یا تفسیرهای اخلاقی، به داده‌ها، مصاحبه‌ها و مطالعه‌های میدانی تکیه دارد و تلاش می‌کند فرآیندهای سیاسی را در ظرف زمان و مکان خاص همان کشورها بفهمد.

آخرین فرزند انقلاب همین جریان گروگان گرفتن است

هشدارهای مهندس بازرگان به مردم، سیزده روز پس از اشغال سفارت

تاریخ ایراندسته‌های چپی بودند که اولین دسته بودند که دم از انهدام ارتش زدند که امپریالیستی است و اولین دسته‌ای بودند که کلمه امپریالیست و این شعار را آوردند. که این انقلاب باید ضد امپریالیستی باشد و پیشگامی آن‌ها مدل برای خیلی‌ها شد.

پیام وزیر حزب کمونیست چین به موتلفه؛ حفظ روابط حسنه اولویت ما است

احزاب و شخصیت‌هاوزیر بین‌الملل حزب کمونیست چین با تشکر از تبریک ارسالی، بر اهمیت روابط دوستانه بین دو حزب تأکید کرد.

اخراج همزمان چندین فرمانده ارشد نظامی چین / مبارزه با فساد به نظامیان رده بالا رسید

چیندولت چین در ادامه موج گسترده مبارزه خود با فساد اداری، ۹ مقام ارشد نظامی از جمله ۲ عضو کمیته مرکزی نظامی چین را به‌دلیل تخلفات جدی از حزب کمونیست و ارتش اخراج کرد.

روایت تکان‌دهنده یک شاهد عینی از اختلافات زندانی‌های سیاسی دهه ۴۰ و ۵۰

تاریخ ایرانمسئله‌‏ای که وجود داشت این بود که چون در آن دوره مشی مسلحانه، مشی حاکم بر اپوزیسیون بود، افراد جوان معتقد به آن، سعه صدر نداشتند و نمی‏‌توانستند مخالفان خود را تحمل کنند.

آیا تاریخ‌نگاری از دید چپگرایی هنوز ممکن است؟ / روشنفکران دنبال تئوری ها در کتاب بدون توجه به مشکل معیشت مردم

اخبار اندیشهدر چنین شرایطی که ملت‌ها تنها به دنبال اهداف اقتصادی خود می‌گردند و میهن‌پرستی تبدیل به روحیه‌ای شده که مردم از بیان آن امتناع می کنند، چرا که می‌دانند به خصوص نزد دوستان جوان پیامد دارد و آن هایی هم که مثل من زاده‌ی اواخر قرن بیستم اند، حداقل پاسخی که خواهند شنید این است که "غم معیشت نداری" یا "ما به دنبال گذران زندگی هستیم و تو به دنبال مطالب کتاب‌ها" و...، تاریخنگاری چپگرایی هم ذره‌ای قابلیت انطباق با جوامع کنونی نخواهد داشت.

منوچهر ثابتی کارنامه احسان نراقی را در سالروز تولدش مرور کرد

نراقی منتقد شاه و او را از مسببان انقلاب می دانست / وابستگی نراقی به حکومت پهلوی اثبات نشده / نراقی موسس جامعه‌شناس بومی در ایران

اخبار اندیشه نراقی از دوست فرانسوی‌اش پل ماتیو افسر ارتش فرانسه یاد می‌کند که از طریق او برخی اطلاعات در مورد انگلیسی‌ها دریافت می‌کرده و آن ها را به اطلاع فرزند دکتر مصدق می‌رسانده...میراث به جای مانده از نراقی، موسسه مطالعات اجتماعی دانشگاه تهران است که در سال‌های اولیه تأسیس و با اخذ بودجه‌های پژوهشی، خدمات علمی بزرگی برای کشور انجام داد، اما متأسفانه امروز موسسه با کمبود بودجه فاقدکارآمدی پیشین خود است.

حرف مردم یا همینی که هست

اخبار اندیشهحال می‌توان از همکاران پرسید دوست دارید حقوق‌تان در کدام بانک واریز شود؟ آیا بسته معیشتی ترجیح می‌دهید یا بن‌کارت الکترونیکی؟ آیا با سرانه خودتان مجموعه ویلاهای سازمانی خودمان را ترجیح می‌دهید یا هتل لاکچری یا هتل ایرانگردی در یک شهر کوچک خاطره‌انگیز یا بوم‌گردی؟

درنگی بر کتاب «کمونیسم رفت، ما ماندیم و حتی خندیدیم»

آیا پس از استبداد کیفیت زندگی مردم هم تغییر می کند؟ / فرسودگی زنان در زیر سایه استبداد / از نظر کمونیسم معترضان اوباش هستند

اخبار اندیشهدرجامعه کمونیستی تقریبا امکان نداشت بتوانی به خود دلگرمی بدهی که این دورانی گذراست، خواهد گذشت، باید بگذرد. برعکس، یاد گرفته بودیم فکر کنیم هر کاری هم که بکنیم، وضع همیشه همین‌ جور می‌ماند. نمی‌توانیم تغییرش بدهیم. به نظر می‌رسید گویی آن سیستمِ قادر مطلق، خودِ زمان را هم اداره می‌کند. به نظر می‌رسید کمونیسم ابدی است، ما به زندگی در آن محکوم‌ شده‌ایم، خواهیم مرد و فروپاشی آن را نخواهیم دید.

چپ هرگز نفهمید و نمی‌فهمد

تاریخ ایراننماد کارآفرینان صنعتی و وطن‌دوست، جمشید نجات بود. نماد مذهبی‌های سنتی بازار و جنوب شهر، خانواده‌ امیر بود که الهام‌بخش‌شان افکار دکتر علی شریعتی بود و نماد روشنفکران بیمار و چپ‌زده‌ دانشگاهی، رجب‌زاده استاد دانشگاه و دانشجویان مارکسیست بودند. درواقع اینها سه ستون لرزان جامعه‌ بحرانی دهه‌ ۵۰ بودند