ایران و معماری ژئوپلیتیک نوین آسیای مرکزی

آسیای میانه و قفقازفاطمه صادقی شیخ، تحلیل‌گر مسائل اوراسیا و کارشناس ادبیات روسی در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: « اهمیت ایران تنها به کارکرد ترانزیتی محدود نمی‌شود. در منطق نظم چندقطبی، ثبات منطقه‌ای دیگر محصول هژمونی یک قدرت واحد نیست، بلکه نتیجه تعامل و توازن میان چند مرکز قدرت است. ایران، با دسترسی هم‌زمان به دریای خزر، آسیای مرکزی، خلیج فارس و اقیانوس هند، در تقاطع دو مجتمع امنیتی قرار دارد. هرگونه بی‌ثباتی در ایران مستقیماً بر امنیت انرژی خلیج فارس، اتصال آسیای مرکزی و حتی رقابت‌های اوراسیایی اثر می‌گذارد. بنابراین، امنیت ایران نه یک مسئله صرفاً ملّی، بلکه یک متغیر منطقه‌ای در معماری ثبات اوراسیاست.»

ساختار حقوقی حق عبور از تنگه هرمز

تقابل دکترین معترض مستمر و رژیم عبور ترانزیتی

دیپلماسیسلیمان فدوی، حقوق‌دان و مدرس پیشین دانشگاه در یادداشتی برای خبرآنلاین می‌نویسد: «وضعیت حقوقی تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتی‌ترین شاهراه‌های انرژی جهان همواره محل مناقشه میان جمهوری اسلامی ایران و قدرت‌های بزرگ دریایی بوده است. ایران به عنوان کشوری که کنوانسیون ۱۹۸۲ را امضا کرده ولی آن را تصویب نکرده یا به آن ملحق نشده است خود را همیشه به عنوان یک معترض مستمر (Persistent Objector) نسبت به مفهوم عرفی شدن عبور ترانزیتی می‌داند.»

پایان رفاقت ایدئولوژیک رم و واشنگتن

اروپامانی محرابی، تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل در یادداشتی برای خبرآنلاین می‌نویسد: «نابرابری ساختاری میان بودجه دفاعی ناچیز ایتالیا و اشتهای نظامی واشنگتن، از همان آغاز به این رابطه ماهیتی نامتقارن بخشیده بود، اما بحران ایران این شکاف را به عریان‌ترین شکل ممکن پیش چشم افکار عمومی آورد.»

فرصتی از دل توافق؛ بازگشت اعتماد و در آغوش ملت

دیپلماسیمهران امیرحسینی، مدرس دانشگاه در یادداشتی برای خبرآنلاین می‌نویسد: «دیپلماسی موفق به معنای کنار گذاشتن اصول و منافع کشور نیست؛ بلکه به معنای استفاده درست از ظرفیت‌های موجود برای دستیابی به اهداف ملی است. میدان و دیپلماسی دو مسیر مقابل هم نیستند؛ بلکه دو ضلع قدرت ملی هستند.»

تلاقی سیاست پولی با شوک‌های ژئوپلیتیک

خاورمیانهاقتصادهای بزرگ معمولاً تصور می‌کنند ابزارهای کافی برای مهار بحران‌ها را در اختیار دارند؛ از سیاست پولی گرفته تا سیاست مالی و شبکه گسترده بازارهای مالی. با این حال، تاریخ اقتصاد نشان می‌دهد که برخی بحران‌ها زمانی شکل می‌گیرند که چند شوک متفاوت به‌طور هم‌زمان عمل کنند؛ شوک‌هایی که هر کدام از مسیر جداگانه‌ای وارد اقتصاد می‌شوند اما در نهایت اثر یکدیگر را تشدید می‌کنند.

نقش اروپا در تحکیم تفاهم‌نامه پایان جنگ ایران و آمریکا

خاورمیانهتوافق ایران و آمریکا فرصتی تازه برای اروپا فراهم کرده است تا ادعای چندجانبه‌گرایی را از سطح بیانیه فراتر برده و با تکیه بر قدرت هنجاری و ظرفیت ائتلاف‌سازی خود، به حمایت عملی از دیپلماسی و هموارسازی مسیر اجرای توافق کمک کند.

مفهوم «ترور هدفمند» و مرزهای «جنایت جنگی»

خاورمیانهچگونه میان غیرنظامیان و اهداف نظامی تمایز قائل شد؟ در این یادداشت چهار رویکرد عمده محدودگرایانه، واقع‌گرایانه دولتی، حقوق بشری و انتقادی،تفسیرهای متضادی از مفهوم «مشارکت مستقیم در خصومت‌ها» را بررسی کردیم و به این پرسش پاسخ دادیم که ترور هدفمند نظامیان و سیاسیون ایرانی در خانه های خودشان بر چه تفسیر حقوقی استوار بوده است؟

تاریخ روابط بین‌الملل نشان داده که ملت‌های بزرگ، آینده خود را صرفاً با پیروزی در میدان‌های نبرد نمی‌سازند

پارادوکس گذار؛ از زیست‌ بحران تا بازسازی اراده ملی/ تفاهم، آغاز یک جراحی تاریخی است

خاورمیانهخاتمه جنگ و دستیابی به تفاهم میان دو خصم دیرینه، پیش از هرچیز نیازمند واکاوی روان‌شناختی-سیاسی عبور از وضعیت منازعه به صورت‌بندی جدیدی از تفاهم می‌باشد. چراکه گذار از وضعیت «شبه‌جنگ» به ساختار تفاهم و تنش‌زدایی، صرفاً یک دگرگونی دیپلماتیک یا جابه‌جایی در فرمول‌های بوروکراتیک نیست؛ بلکه یک «گذار هویتی-روانی» است که عمیق‌ترین لایه‌های اجتماعی، سیاسی و هویتی یک ملت را بازآفرینی می‌کند.

ما به خرداد پر از حادثه عادت داریم؛ اما...

دیپلماسیخرداد برای ایرانیان ماه غریبی است؛ ماهی که از ۱۵ خرداد و دوم خرداد تا جنگ ۱۲ روزه و مذاکرات امروز، بارها مسیر سیاست و تاریخ کشور را تغییر داده است. اما اگر روزی می‌گفتیم به خرداد پرحادثه عادت داریم، امروز باید اعتراف کنیم که پس از یک سال جنگ، سوگواری، فشار اقتصادی و نااطمینانی، بیش از آنکه به حادثه عادت کرده باشیم، از تکرار آن خسته شده‌ایم؛ خسته از انتظار برای خبر بعدی، بحران بعدی و فردایی که هنوز روشن نیست.

خسته کردن طرف مقابل بازی برد-برد نیست

خاورمیانهدر دانشنامه سیاسی داریوش آشوری در تعریف دیپلماسی آمده‌است :«دیپلماسی به دانش ارتباط میان سیاست مداران و سردمداران جهان گفته می شود.»

جنگ علیه آینده

دیپلماسیحمله به مراکز آموزشی نه تنها نقض «حق حیات» حاضران در آن، بلکه تعرض به آینده فرهنگی و علمی یک ملت محسوب می‌شود.

اقلیم کردستان «منطقه خاکستری ژئوپلیتیک»

خاورمیانهبیش از سه سال از امضای توافقنامه امنیتی میان تهران و بغداد می‌گذرد؛ توافقی که بر اساس آن، دولت مرکزی عراق و مقامات اقلیم کردستان متعهد شدند تا گروه‌های مسلح مخالف ایران را خلع سلاح کرده، پایگاه‌های آنان را برچینند و از خاک خود علیه همسایه استفاده نکنند.

چرا تهدید به قطع کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز، اعتبار حقوقی ندارد؟

خاورمیانهاظهاراتی درباره تهدید به اختلال در کابل‌های زیردریایی اینترنت در تنگه هرمز مطرح شده که پرسش‌های جدی در محافل حقوقی ایجاد کرده است. آیا اساسا تهدید به قطع کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز، تهدیدی «معتبر» است و در صورت اجرا، چه پیامدهایی دارد؟

انتخابات پارلمانی ۷ ژوئن ارمنستان و منافع ملی ایران در قفقاز جنوبی

آسیای میانه و قفقازدر ارزیابی تاثیر نتایج انتخابات پارلمانی ارمنستان بر ایران می توان گفت در هیچ حالتی با پیروزی یا شکست نیکول پاشینیان در انتخابات پارلمانی ۷ ژوئن در ارمنستان، منافع و اهداف حداکثری ایران در قفقاز جنوبی تامین نخواهد شد و در هر حالتی ایران تنها می تواند به بخشی از اهداف و منافع خود در منطقه دست یابد. بخشی از این وضعیت حاصل ماهیت اهداف و منافعی است که ایران در قفقاز جنوبی برای خود تعریف کرده است و بخشی دیگر نیز حاصل شکاف ها و اختلافات در داخل منطقه است که اساساً ارتباطی به ایران ندارد.  لذا در هر حالتی ایران مجبور به انتخاب بین اهداف و منافع تعریف شده خود براساس اولویت های خود خواهد بود.

اصل تصمیم‌گیری جمعی برای مقابله با یکجانبه‌گرایی و بی‌کیفرمانی

دیپلماسیدر جنگ اخیر شاهد حمله یا آسیب به زیرساخت های درمانی ، آموزشی ، فرهنگی و هویتی ایران بودیم؛ مسئله ای که علی رغم آنکه آشکارا مغایر با اصول کنوانسیون های چهارگانه ژنو نظیر اصول ۱۸ (حمایت از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی) ، ۵۱ (اصل تفکیک و حمایت از جمعیت غیرنظامی) و ۵۲ (حمایت از اموال غیرنظامی) بوده و همچنین قطعنامه ۲۶۰۱ شورای امنیت در ممنوعیت حمله به مراکز آموزشی را صراحتا نقض می‌کند.

تکلیف خودمان را روشن کنیم: رسانه هستیم یا طوطی؟

دیپلماسیرسانه‌های فارسی زبان در رقابتی شدید با یکدیگر برای بازنشر فوری هر خبری از منابع خارجی، بدون بررسی اعتبار و صحت، در حال از بین بردن اعتبار خود و اعتماد مخاطبان هستند.

شش سناریوی اسرائیل در صورت توافق ایران و آمریکا

خاورمیانهپس از ماه‌ها جنگ مستقیم، اکنون تفاهم‌نامه‌ای شصت‌روزه میان ایران و آمریکا در حال شکل‌گیری است که می‌تواند موازنه قدرت منطقه را به شکل اساسی تغییر دهد. اسرائیل، اکنون با این پرسش اساسی روبه‌رو است که در سایه توافقی که ممکن است فشار بر تهران را کاهش دهد، چگونه می‌تواند امنیت خود را تضمین کند؟ در این یادداشت، شش سناریوی محتمل را بررسی کردیم.

بازی پیمان ابراهیم

خاورمیانهچگونه اسرائیل می تواند از همه سناریوهای جنگی تهران سود ببرد؟

تنگه هرمز؛ برگ برنده‌ای که تاریخ انقضا دارد

خاورمیانهبه عقیده بنده تنگه هرمز کارتی مهم و راهبردی در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار داده است؛ کارتی که البته تاریخ انقضا دارد و نمی‌توان بدون برنامه‌ریزی و صرفاً بر پایه هیجان سیاسی از آن استفاده کرد.

جمهوری اسلامی که من می‌شناسم

دیپلماسیبرای جوانانی که در دستگاه آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران پرورش یافته‌اند، مفهوم جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک انقلاب برای مقابله با استکبار و نظام سلطه تعریف شده‌است. اما برای بخشی از بانفوذترین و قدرتمندترین نیروهای نزدیک به مراکز قدرت در جمهوری اسلامی، تعریف کاملا متفاوتی از آرمان‌های انقلاب وجود دارد.

مالاکا، هرمز نیست

چینمانی محرابی، تحلیل‌گر مسائل سیاسی نوشت: «در تحلیل مقایسه‌ای تنگه‌های هرمز و مالاکا، تفاوت در "حکمرانی دریایی" است. تنگه هرمز فاقد یک چارچوب مدیریتی پایدار، فراگیر و نهادینه میان کشورهای ساحلی است و در نتیجه، در برابر تنش‌های ژئوپلیتیک بسیار آسیب‌پذیرتر خواهد بود. اما امنیت و ایمنی دریانوردی در مالاکا عمدتاً از طریق سازوکارهای سه جانبه سه کشور ساحلی اندونزی، مالزی و سنگاپور و با همکاری فنی برخی بازیگران و مجامع منطقه‌ای اداره می‌شود.»

تحول ادراک امنیتی کشورهای عربی نسبت به ایران پس از جنگ

خاورمیانهبا آغاز جنگ میان ایران و امریکا و اسرائیل، کل کشورهای عربی و حتی کشورهایی که تا هفته های قبل از جنگ، نقش میانجی را برای رسیدن به یک توافق ایفا می کردند، از حملات مصون نماندند و این جنگ، به کلی صحنه سیاست خاورمیانه را دگرگون کرد. ین مسئله از آنجا اهمیت دارد که به این بیندیشیم چگونه ادراک امنیتی کشورهای عربی دوست و رقیب، نسبت به ایران دگرگون شد؟

ضرورت اجرای تعهدات اقلیم کردستان عراق در قبال ایران

خاورمیانهبیش از دو سال از امضای توافقنامه امنیتی میان ایران و عراق می‌گذرد، اما گروه‌های شبه‌نظامی مسلح همچنان در خاک اقلیم کردستان آزادانه فعالیت می‌کنند، وعده‌های مقامات اربیل محقق نشدند.