روزگاری که تبریز کانون اصلی تمدن ایرانی بود

جعفریان در این مطلب عنوان کرده است :
تمدن ایلخانی، درست پس از نابودی شرق اسلامی توسط مغول، توسط خواجه نصیر الدین و رشید الدین فضل الله شکل گرفت. عمر این کانون تمدنی کوتاه بود، اما بنیادهای نیکویی داشت. با تامل در اندیشه های رشیدالدین می توانیم راه تجربه شده ای را بهتر بشناسیم.

وی درباره تمدن اسلامی و جایگاه تمدن ایلخانی در آن نوشته است :
تمدن بزرگ اسلامی، نامی است برای پیشرفت‌های علمی و اجتماعی و فرهنگی در حوزه جغرافیای وسیعی میان کاشغر تا سواحل اقیانوس اطلس... حوزه تمدنی در میان مراغه، تبریز و بغداد، در دوره ایلخانی (نیمه دوم قرن هفتم تا نیمه نخست قرن هشتم) یکی از حوزه های تمدنی مؤثر و شاخص در تمدن اسلامی است. دو چهره بزرگ و برجسته، یعنی خواجه نصیر و رشیدالدین فضل الله، از مؤسسان و زبدگان این حوزه تمدنی هستند.

جعفریان درباره رشید الدین فضل الله توضیح داده است :
رشیدالدین فضل‌الله (مقتول به سال 718هـ.ق) هم وزیری مقتدر بود، هم طبیب و حکیمی نام‌آور و مبتکر، و ازین روی می‌توانست شمار فراوانی از عالمان و فرهیختگان را در اطراف خویش فراهم آورد. آنچه از مکاتبات رشیدی و همین طور اسئله و اجوبه به دست می‌آید روابط نیرومند عالمان وقت و برجستگان روزگار را با وی نشان می‌دهد. تبریز کانون اصلی تمدن ایرانی در دورۀ ایلخانی، اهمیت منحصر به فردی یافت و در دورۀ رشیدالدین فضل‌الله و پس از آن مهمترین گام را به سوی برجسته شدن و سرآمد گشتن در این کانون تمدنی به دست آورد.

متن کامل مطلب وی را اینجا بخوانید.