چرا به جای کلمات فارسی، از معادل انگلیسی آن استفاده می‌کنیم؟

تسنیم نوشت: فضای مجازی سبب به کار بردن واژه‌های بیگانه بسیاری شده‌ و حتی واژه‌هایی را که در زبان فارسی معادل داشته‌اند، کنار زده و واژه بیگانه را جانشین آنها کرده‌اند.

اگر نگاهی به نقشه زبان فارسی در طول تاریخ بیندازیم، با کاهش تدریجی میزان قلمرو این زبان و به‌تبع، افراد مسلط به آن طی دو سده اخیر مواجه می‌شویم؛ امری که سبب شده تا گستره عظیم زبان فارسی از محدوده عراق تا چین، تنها به ایران، مناطقی از تاجیکستان و افغانستان محدود شود.

در دنیای امروز که عوامل اقتصادی و سیاسی، بیش از هر زمان دیگری بر زبان و فرهنگ تأثیرگذار است، بیم آن می‌رود که محدوده زبان فارسی از آنچه امروزه شاهدش هستیم، کوچک‌تر شده و دایره تنگ‌تری را شامل شود. با توجه به عوامل مختلف و تضعیف زبان فارسی، برخی از کارشناسان بر این باورند که بیش از آنکه دغدغه گسترش زبان فارسی در خارج از کشور را داشته باشیم، باید نگران آینده و حیات زبان فارسی در ایران و افغانستان بود.

گسترش استفاده از فضای مجازی از یک سو، تضعیف فرهنگ استفاده از زبان فارسی از سوی دیگر سبب شده تا میزان توجه به این زبان در میان فارسی‌زبانان کمتر شود. این در حالی است که در دهه‌های گذشته تلاش شده تا با معادل‌سازی مناسب به ویژه در حوزه علوم، کاربرد کلمات فارسی بیشتر شود. با وجود این، برخی از کارشناسان معتقدند اگر میزان استفاده از این کلمات در میان محافل علمی کاربردی نشود، بیم آن می‌رود که زبان فارسی تنها محدود به امورات روزمره شود. 

مریم دانشگر، معاون گروه واژه‌گزینی فرهنگستان و عضو شورای علمی گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، در یادداشتی که اخیراً در خبرنامه گروه آموزش زبان و ادب فارسی فرهنگستان زبان منتشر شده، به این مقوله پرداخته است. او در این یادداشت بر فرهنگسازی توسط رسانه‌ها تأکید می‌کند و می‌نویسد: زبان فارسی زبانی است که هم‌اکنون در کشورهای ایران و تاجیکستان تنها زبان رسمی و در افغانستان یکی از دو زبان رسمی است و در برخی جوامع که در حوزه نفوذ فرهنگی ایران قرار داشته‌اند، گروهی از مردم بدان می‌نویسند و تکلم می‌کنند. از قرن سوم هجری به بعد، متون نوشتاری فراوانی به این زبان به جا مانده است(بند 3.1 اصول و ضوابط واژه‌گزینی) زبانی که متون آن از قرن سوم هجری تاکنون همچنان برای فارسی‌زبانان قابل فهم و درک است و پیشینه‌ای غنی دارد، متأسفانه در دهه‌های اخیر تحت تأثیر علوم و فناوری‌های نوین قرار گرفته و واژه‌های بیگانه بسیاری به آن راه یافته است. چنانچه این روند ادامه یابد زبان فارسی صرفاً برای رفع نیازهای روزمره به کار خواهد رفت و در مدارس و دانشگاه‌ها و محافل علمی، زبان انگلیسی، که امروز تأثیر بسیار بر همه زبان‌های جهان گذاشته است، زبان علم خواهد شد.

کشورهایی که به زبان ملی خود به عنوان یکی از ارکان هویت ملی توجه دارند، به طریق گوناگون مانع از ضعیف شدن زبان خود می‌شوند و با یافتن یا وضع واژه‌های بومی به جای واژه‌های بیگانه، زبان بومی و ملی خود را ارتقا می‌بخشند و به این ترتیب، زبان علم را به میان مردم می‌برند و به توسعه علمی در کشور خود یاری می‌رسانند.

از حدود یکصد سال پیش تاکنون سعی بر تقویت زبان فارسی به عنوان زبان علم و زبان رسمی محافل سیاسی و علمی بوده است و نهادهای علمی مختلف و فرهنگستان‌های سه‌گانه به این منظور شکل گرفته‌اند. هرچند، در طول قرن‌های گذشته نیز دانشمندانی چون ابوریحان بیرونی و ابن سینا دست به واژه‌سازی زده‌اند.

با رشد روزافزون علوم و فناوری‌های نوین و پدیدآمدن واژه‌ها و مفاهیم نو نمی‌توان از یک نهاد یا سازمان به تنهایی انتظار مقابله با هجوم واژه‌های بیگانه را داشت و این امر همت ملی می‌طلبد و لازم است تک‌تک فارسی‌زبانان به زبان خود حساسیت نشان دهند. زبان فارسی خوشبختانه گنجینه‌ای غنی از واژگان دارد و الگوهای متنوع ساخت واژه در این زبان امکان رویارویی با زبان بیگانه را به راحتی فراهم می‌کند، چنانکه فرهنگستان زبان و ادب فارسی تاکنون برای ساخت هیچ یک از 60 هزار معادلی که تاکنون در حوزه‌های مختلف علوم به تصویب رسانده، دچار مشکل یا کمبود نشده است.

دانشگر با طرح این پرسش که حال باید دید حساسیت به زبان فارسی و واژه‌های بیگانه از کجا باید آغاز شود، اضافه کرد: روشن است که هر واژه جدیدی مدتی طول خواهد کشید تا در میان اهل زبان به صورت عادت زبانی درآید و مسلماً نسلی که به واژه بیگانه عادت کرده به راحتی نمی‌تواند لفظ بومی را جایگزین لفظ بیگانه کند، هرچند در این میان نقش رسانه‌ها و نهادهای مختلف بسیار اهمیت دارد و کاربرد واژه‌های فارسی به وسیله رسانه‌ها می‌تواند این امر را تا حد زیادی تحقق بخشد. برای نمونه می‌توان واژه یارانه را نام برد که به دلیل تکرار شدن در رسانه‌ها، به راحتی جانشین سوبسید شد. و اما مهمتر از هر چیز ایجاد عادت زبانی در کودکان و نوجوانان است.

متأسفانه رسانه‌ها و فضای مجازی سبب به کار بردن واژه‌های بیگانه بسیاری شده‌اند و حتی واژه‌هایی را که در زبان فارسی معادل داشته‌اند، کنار زده و واژه بیگانه را جانشین آنها کرده‌اند. یکی از اموری که باید به آن پرداخته شود، معرفی زبان فارسی در کتاب‌های درسی و تشریح قوت و توانمندی و پیشینه افتخارآمیز آن است، تا به این ترتیب فرزندان این آب و خاک به ارزش زبان فارسی پی ببرند و در به کار بردن الفاظ فارسی به جای الفاظ بیگانه بر خود ببالند. برای نشان دادن توانمندی این زبان، زدودن واژه‌های بیگانه از کتاب‌های درسی بی‌تردید امری ضروری است.

دانش‌آموزی که با مفاهیم علمی و ادبی از همان ابتدا از طریق زبان فارسی و واژه‌های فارسی روبرو می‌شود، همان را به ذهن می‌سپارد و به راحتی در سال‌های بعد به کار می‌برد.

آنچه ضرورت دارد هماهنگ کردن واژه‌ها در کتاب‌های درسی مدارس با موارد درسی در تحصیلات تکمیلی است که سبب دوگانگی نشود. هرچند این امر اختلال چندانی ایجاد نخواهد کرد، چرا که دانشجویان غالباً با زبان انگلیسی و اصطلاحات تخصصی خود به مرور آشنا می‌شوند و می‌توانند میان الفاظ آموخته شده پیشین و مفاهیم مورد نظر در مقطع تحصیلات تکمیلی ارتباط برقرار سازند.

به کار بردن مصوبات فرهنگستان در تمامی مقاطع تحصیلی سبب یکدست شدن واژه‌ها در این مقاطع می‌شود و به یکی از مشخصه‌های زبان علم که تثبیت یک واژه در برابر یک مفهوم است، می‌انجامد. نقش فرهنگستان زبان و ادب علاوه بر ارائه الگو برای ساخت واژه در حوزه‌های مختلف، تثبیت و استانداردسازی واژه‌ها در برابر مفاهیم است و با ایجاد رابطه مناسب میان آموزش ابتدایی و متوسطه و دانشگاه می‌توان به این هدف دست یافت.

۵۸۵۸

کد خبر 1501852

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 14 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 37
  • نظرات در صف انتشار: 3
  • نظرات غیرقابل انتشار: 5
  • IR ۰۹:۲۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    114 3
    واژه بیگانه هم شامل انگلیسی و فرانسوی و .... میشود و هم عربی!
    • ک IR ۱۱:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      12 52
      وسط فارسی صحبت کردن 2تا کلمه انگلیسی بگی، از نظر من روشنفکری!
    • IR ۱۲:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      16 2
      پس لطفا بجای واژه "شامل" واژه "فراگیری" را بکار ببرید! تنها مانده‌ام که بجای "عمه" چی باید بگم خداییش حیفه!
    • IR ۱۵:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      13 2
      نگر شما این است: حالا که واژه‌های عربی هستند، باید راه را برای زبان‌های اروپایی هم باز کنیم؟ باید بکوشیم آرام‌آرام واژه‌های عربی را هم بزداییم.
    • IR ۱۵:۳۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      14 2
      اگه دو کلمه عربی هم بگویی، از نظر خیلی ها مومن دو آتیشه هستی!
  • ايران IR ۱۰:۱۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    متاسفم كه واژه ها و جمله هاي عربي آنقدر در زبان ما رايج و متداول شده كه حتي نمي توان آن را از زبان فارسي جدا كرد در مسائل حقوقي كه آش آنقدر شور است كه وكلا و حقوق دان ها بايد متن هاي حقوقي خود را ترجمه به فارسي كنند كه متاسفانه قابل ترجمه هم نيستند .
    • IR ۱۲:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      6 10
      کاشکی اصلا دیدگاهت رو نمی‌نوشتی! چون خیلی از واژه‌هایت عربی است!!!! پارادوکس
  • US ۱۰:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    اولا نصف مردم ایران غیر فارسی زبان اند که باید زبانشان در امر آموزش استفاده شود. ثانیا زبان فراسی زبان شعر است و زبان علم نیست واقعا. ثالثا مردم با این فرهنگستان و حداد عادل همدل نیستند. رابعا پویایی زبان به همین بده بستان هاست. خامسا سادسا و ... هم داره که حوصله شما نمیکشه ...
    • IR ۱۲:۲۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      22 2
      حوصله ما به پیشنهادات گهربار شما آمریکایی‌ها کلا نمی‌رسه. لطفا با جان کری و ترامپ در میان بذار
    • فرهاد کرمانشاه IR ۱۲:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      31 4
      زبان اصلی و رسمی کشور فارسی هست و خواهد بود. در ضمن ، زبان فارسی زبان علم نیست!؟ یعنی این حرف بی منطق ترین حرفی هست که تاحالا شنیدم! نکته بعدی هم شما از کجا ایرانی ها رو شمردی که میگی نصفشون فارسی حرف نمیزنن؟ در آخر هم "زبان فارسی" حلقه اتصال مردم ایران با هم هست و تنها کسانی که ازش خوششون نمیاد تجزیه طلبان مخفی هستند!
    • IR ۱۳:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      31 4
      اینهمه اولا و رابعا و خامسا گفتی یعنی عربی زبان علمه؟ اگر ایرانیان نبودند اعراب هرگز با تمدن آشنا نمیشدند ، بدون تاریخ و تمدن ایران ، اسلام به جایگاه کنونی اش نمیرسید. یعنی جایی که نوزادان دختر رو تا قبل از اسلام زنده به گور میکردند در حالی که در همون زمان در ایران به عنوان یک نمونه ، در معماری آنچنان پیشرفته بودند که طاق کسری با اون معماری پیچیده محاسباتی میساختندو نمونه های متعدد علمی دیگه که اگر بخوام بنویسم باید چندتا کتاب بنویسم از لیست کارهای علمی ایرانیان ، منتهی بعد از اسلام ، زبان عربی بالاجبار زبان رسمی در ایران شد (مثل سایر نقاط تحت کنترل مسلمانان) و جالبه همون دانشمندان ایرانی بودند (سیبویه شیرازی) که برای زبان بسیار ابتدایی عربی ، دستور زبان نوشتند! و در واقع زبان عربی بسیار ساده و ابتدایی رو به عربی امروزی تبدیل کردند.
    • ایرانی IR ۱۴:۰۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      16 66
      از این که شکیبایی و اظهار فضل فرمودید سپاس گزاریم
    • حسن IR ۱۴:۱۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      20 98
      حرف حق
    • اسدی IR ۱۴:۵۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      18 1
      اولا؛ اگر منظور شما از نصف مردم غیر فارسی زبان اند لابدقومیت های مختلف و گویش ها و زبان های قومیتی را منظور شماست که این تنوع قبلا و در طول تاریخ بوده دوما؛ شعر و سایر نمودهای هنری ابزاری برای گسترش زبان ملی اند ثالثا؛ بله متاسفانه فرهنگستان طی سالیان متمادی خیلی منفعل بوده و به معرفی چند واژه و توصیه بسنده کرده است. این فرهنگستان باید از تمامی ظرفیت ها مانند قانون، رسانه، افراد کلیدی ، ایجاد حساسیت در سطوح پایین و محلی و راه اندازی گفتمانی مهم و بدور از کلیشه استفاده کند. درکل این مسئله مهم هم به نظر بیمار شده و مورد بی توجهی قرار گرفته. امیدوارم حداقل شما رسانه ها با ابزارهایی که دارید حساسیت لازم را برای مسئولین و مردم ایجاد کنید.
    • IR ۱۵:۰۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      15 1
      واقعیت این است که اگر مردم ایران را با کشورهای همسایه، مانند ترکیه، مقایسه کنیم، کمترین میزان عرق ملی را داریم. دلیلش هم روشن است: دهه‌هاست بر سر هر چیز که مایه همدلی ملی است، می‌زنیم. زبان فارسی را در هند و پاکستان و عثمانی و آسیای میانه بیرون راندند و حالا نوبت ایران است.
    • IR ۱۵:۰۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      13 1
      واقعیت این است که اگر مردم ایران را با کشورهای همسایه، مانند ترکیه، مقایسه کنیم، کمترین میزان عرق ملی را داریم. دلیلش هم روشن است: دهه‌هاست بر سر هر چیز که مایه همدلی ملی است، می‌زنیم. زبان فارسی را در هند و پاکستان و عثمانی و آسیای میانه بیرون راندند و حالا نوبت ایران است. زبان مادری من فارسی نیست اما زبان فارسی زبان تمدنی ماست. نباشد نابودیم. تنها چیزی است که مانده و ما را به هم وصل میکند.
    • IR ۱۹:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
      17 3
      خود تویی که درباره زبان فارسی اظهار نظر میکنی ، به جای دوم و سوم و غیره ، میگی ثانیا و ثالثا و ... که کلمات عربیه شما و هم فکراتون میتونید برگردین شهرستان های خودتون و اونجا با زبان محلی خودتون حرف بزنید.
    • امیر IR ۲۳:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۸
      9 1
      متاسفم برات من خودم آذری هستم اما این یه واقعیته که زبان رسمی کشور فارسی است. باید هم باشد.نیازی هم نیست که زبانی جز فارسی در مدارس تدریس شود . مثلا همین زبان ترکی رو مثال میزنم . زبان مردم اذربایجان ترکی است ولی تدریس ان در مدارس کاملا اشتباهه چون زبان ترکی ، زبان مردم اسیای میانه است که در زمان غزنویان به آذربایجان هجوم اوردند و زبان فارسی مردم آذربایجان رو عوض کردند و ترکی کردند
  • بابک IR ۱۱:۵۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    9 1
    کاش درباره واژگان بیگانه زبان عربی هم در گفتار و نوشتارمان بیشتر دل میسوزاندید
  • IR ۱۲:۴۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    47 2
    کشورهای دور اطراف ما برای فرهنگ غنی ایران و زبان فارسی له له میزنند و هر از چندگاهی قسمتی از تاریخ و فرهنگ ما رو به اسم خودشون میزنن (در خواب غلفت مسئولین)، اونوقت تو کشور خودمون زبان فارسی مظلومه...یعنی باید ترکیه ای باشیدتا قدر زبان فارسی و فرهنگ و تاریخ غنی ایران رو بدونید.ما از تاریخ و فرهنگ گرفته تا دانشمندان بزرگ در طول تاریخ (و حال حاضر)تا منابع طبیعی بسیار غنی ، یعنی همه چی تمام هستیم ولی خودمون متوجه اش نیستیم. وفقط به عنوان یک نمونه، ترکیه خودش رو کشت که مولانا رو ترک و ترکیه ای معرفی کنه،اونهم مولانایی که تمام اشعارش به زبان فارسی هست و بنده خدا خودش اصلا در شعرهاش علنا گفته من ترک نیستم!ولی اینها به دلیل نداشتن تاریخ و تمدن غنی ،دربدر دنبال تاریخ ما هستند.واقعا ما قدر این زبان وفرهنگ غنی رونمی دونیم وهرروز هم درحالیکه مسئولان فرهنگی مادرخواب ناز تشریف دارن ، یه تکه ازش رو میدزدند و به دروغ به نام خودشون میزنن. درآخرهم امیدوارم استاد فرشچیان هزارساله بشن ولی اگر خدای نکرده به رحمت خدابرن احتمالا اینها اعلام میکنن ایشون هم ترک بوده ومال ترکیه! ، به قول معروف کی به کیه!......
  • شهلا IR ۱۵:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    21 1
    کتابهای فارسی دبیرستان و دبستان به نحوه عجیبی کم محتوا و پر از واژه ای غلط و عربی با صورتهای نوشتاری متفاوت است از انگلیسی استفاده کنیم بهتر است حالا چین که امد خوب از چینی استفاده می کنیم چه اشکال دارد ماکه وطن نداریم
  • رضا IR ۱۵:۲۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    12 1
    خیلی ها واژه خارحی . مرسی.. سر زبونشون هست که نمیدونن. یعنی چه. فقط براشون جنبع کلاس داره
  • مهدی IR ۱۶:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    12 1
    باید عربی هم جدا بشه این روز ها که عربی بیشتر از انگلیسی مخلوط فارسی شده هر جا که میبینی دارن از کلمات عربی استفاده می کنند مثل سرود ها نوحه ها کلمات عامیانه این خیانت بزرگی به تمدن عظیم ایرانه
  • GB ۱۶:۴۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    11 1
    من خودم با اینکه زبانم انگلیسیم خوبه ولی خجالت میکشم استفاده کنم هرچند شاید اتفاق بیفته برای هر کس بخاطر مراوده با اون ور کلمات را نا خود آگاه استفاده کنه . تازه بعضی از کلمات عربی که در خود این زبان معنی ای که ما استفاده میکنیم رو نمیده هم سعی میکنم معادل فارسی صحیحشو رو استفاده کنم. همه اینها هم مدیون معلمان خوب مدرسه است. وقتی مدرسه ویرانه و معلم حوصله کار نداشته باشه و شاگرد هم تو بوق و کرنا که تحصیلات فقط به درد نون درآوردن میخوره و وقتی ازش نون در نیاوردی وقتتو هدر دادی؛ نباید توقع زیادی داشت.
  • دتر IR ۱۶:۵۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    9 1
    خب عربی رو کمتر استفاده کنید .هم انگلیسی داره خراب میکنه ..تو رو خدا دگ سیاسی نکنید زبان رو عرب ها دارن دهنمونو سرویس میکنن البته به استثنای برادران عرب زبان داخل کشور ..اون از ۸سال دفاع مقدس که چ برسرمون آوردن ..این از عربستان که تحقیر میکنه ...بس کنید بابا
  • DE ۱۸:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    13 1
    عربی باید حذف شود
  • IR ۱۸:۴۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    6 1
    بجز لغات دست خط فارسی هم دیگر قابل خواندن نیست.منکه هنوز متن سند خانه بخصوص قسمتی که دستنویس هست را نه میتوانم بخوانم نه بفهمم
  • IR ۱۹:۲۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    9 1
    پاسخ آن کاملا روشن است: اول اینکه واژه ها تحت تاثیر رشد فن آوری و توسعه علم و دانش در کشورهای صاحب علم و پیشرفته تولید میشود و به زبان سایر ملل نفوذ میکنند و اگر کشوری در این ارتباط دست خالی باشد و نتواند خود را با سرعت توسعه علمی وفق دهد قافیه را باخته است. این مشکل در مورد سایر زبان های دنیا هم در حال اتفاق افتادن است ... دوم اینکه اگر در راس فرهنگستان زبان و ادب فارسی شخصیتهایی برجسته ای مانند استاد شفیعی کدکنی یا استاد کزازی حضور داشته باشند در سیستم واژه گزینی و هم در تاثیر آن در جامعه ده ها برابر برتر از وضعیت فعلی است ... سوم اینکه حفط زبان دستوری نیست بلکه باید با همدلی همه مردم صورت بگیرد
  • TH ۱۹:۵۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    4 21
    این همه توضیح نداره،همش بخاطر بی هویتی و عقده ایی بودن ایرانیاس،،تمام
    • محمود IR ۱۰:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۸
      7 1
      لطفا ادب داشته باش اگه ایرانی هستی خودتم شامل ايرانی ها میشی
  • IR ۲۰:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    5 3
    اینقدر که مسئولین نگران افغانستان در همه زمینه ها و رفع مشکلات افاغنه هستند نگران ایران نیستند
  • امان الله امیرلیراوی IR ۲۰:۳۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    1 1
    مرسی سلام یکی از بهترین ماشینهای کلاس بالا می باشد
  • جعفر IR ۲۲:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    5 1
    با واژه های عربی چکار باید کرد
  • IR ۲۳:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    7 1
    عربی هم برای ما بیگانه است
  • من IR ۲۳:۴۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    2 0
    زیرا because... خخخخخ
  • پویان IR ۱۹:۲۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۸
    1 4
    اولا زبان انگلیسی زبان اول دنیاست ولی اگه اینجوریه چرا ما تو فرهنگ فارسی از کلمات عربی استفاده میشود؟
  • IR ۲۰:۰۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۲
    0 1
    وقتی مسولان سعی دارند واژه های عربی استفاده کنند چه فرق میکند عده ای هم واژه غربی استفاده کنند