به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، برای وارد شدن به دنیای آینده، مهارتهای مختلفی را یاد میگیریم. از فن بیان گرفته تا کنترل خشم و کلی مهارت دیگر. اما یک مهارت هست که مثل سوخت موشک عمل میکند!
یعنی هرچقدر در آن قویتر باشیم، به تاثیر مهارتهای دیگرمان ضریب میدهد. نمیخواهم منتظر نگهتان دارم. این شما و این مهارت عقل ورزی!
قابلیت تمرین برای همه
شاید اسم این مهارت سخت و دست نیافتنی نشانش بدهد. ولی ما اینجا با کمک حجت الاسلام محسن بختیاری به راهی عملی برای ارزیابی و تقویت قدرت عقل ورزی دست پیدا کردیم. او که معاون توانمندسازی و تعالی مدارس صدرا،استاد دوره های تربیت مربی کانون پرورش فکری کودک و نوجوان و مدیر پژوهش موسسه وحی و عترت است میگوید: «خیلیها فکر میکنند برای تقویت عقل ورزی باید حتما سراغ مطالعه فلسفه و منطق بروند. اما تربیت عقلانی، پایههای مشترکی برای همه نوجوانها دارد.»
این نسل، امید ماست
شاید شما هم بعضی بزرگترها را دیده باشید که نوجوانهای امروز را دست کم میگیرند یا به توانایی آنها شک داشته باشند. حجت الاسلام بختیاری میگوید: «نوجوانی سن طلایی برای تقویت مهارت عقل ورزی است. من با برچسبهایی که به نوجوان امروزی میزنند مخالفم. به نظرم نوجوانهای این نسل از نظر زیرساخت ماهیتی هیچ چیز از با نسلهای قبل خود کم ندارند. فقط باید برای تقویت مهارتهایش، نقشه راه را بدانند.»
شما کجا قوی هستید؟
حالا باید بدانیم مهارتهای عقل ورزی دقیقا کجا بروز پیدا میکنند: «ما دو لایه عقلی داریم که هر دو مهم هستند.
لایه بینشی:
بعضی بچهها در تجزیه و تحلیل مسائل خیلی قوی هستند. در اولویت بندی و درک مسائل هم خوب عمل میکنند.
عقل در رفتار:
این را از سنجش کنش و واکنش فرد به مسائل میسنجیم. برای مثال بعضی بچهها خیلی خوب بلدند با بزرگتر و کوچکتر خودشان رابطه تعاملی سازنده برقرار کنند.»
از این راه ارزیابی کنید
از ایشان میپرسم آیا راهی وجود دارد که بفهمیم در عمل، چقدر عاقل هستیم: «امیرالمؤمنین علیهالسلام در حکمت نورانی ۴۰ نهج البلاغه فرمودند:
زبان انسان پشت قلب اوست.
از کنار این جمله به سادگی رد نشوید که راه حل همین جا پنهان است. با توجه به این نکته ما انسانها به دو دسته تقسیم میشویم.
دسته اول: عاقلهای مجلس!
این دسته طبق فرمایش مولا امیرمؤمنان، قبل از اینکه صحبت کنند، به قلبشان رجوع میکنند. به خاطرههایتان نگاه کنید. ببینید چقدر از حرفهایتان در جمع، سنجیده هستند؟ حرف سنجیده نشان عاقل بودن افراد است.
حتما خودارزیابی کنید و به عملکردتان امتیاز بدهید تا بدانید چقدر تا نقطه مطلوب فاصله دارید.
دسته دوم: هنوز به قافله عاقلها نرسیده
اینجا ما کسی را داریم که یکهو حرف میزند. بعد خودش به فکر فرو میرود! با خودش میگوید: «این چی بود من گفتم؟!»
شاید دوستانی داشته باشید که نیمه شب پیام بفرستند و بگویند فلان کار را کردهاند و حالا از شما مشورت بخواهند. اینجا شخص قبل از صحبت یا عمل، به قلبش رجوع نکرده. مشورت نکرده و بعد از کنش، تازه درگیر آثار کارش شده.»
در عمل، عاقل شویم
حالا برای این که چند پله در مهارت عقل ورزی پیشرفت کنیم؛ راهکار چیست؟
«راه اول: کم گوی و گزیده گوی چون در!
امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمودند: «وقتی عقل به کمال برسد؛ سخن کم میشود.»وقتی کسی اهل این باشد که همه جا صحبت کند، کامنت بنویسد و در همه مسائل صاحب نظر باشد؛ احتمال خطایش بالا میرود. کیفیت حرفهایتان را همیشه بالا نگه دارید و با زیاده گویی اشتباه نکنید. البته که میزان صحبت لازم برای هر فرد، با توجه به ظرفیت او تعیین میشود.
راه دوم: متناقض نگو!
امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمود: «کم صحبتی، عیب و اشتباه را پنهان میکند.»زیاد صحبت کردن در همه مسائل، باعث میشود فرد گاهی دچار تناقض در صحبتها شود. تناقض یعنی بالاخره یکی از حرفهای من اشتباه بوده. حالا تناقض و آدم عاقل هم که یک جا جمع نمیشوند.
راه سوم: هرجایی هرچیزی نگو!
امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمودند: اگر جایی از تکذیب شدن حرفت ترسیدی، حرف نزن.یک پایه عقل، مصلحت اندیشی است. جایی که میخواهید حرفتان عملیاتی و اجرایی شود؛ ببینید ظرفیت مخاطب شما چقدر است؟ اگر پذیرش آن وجود ندارد، حرفتان را نگه دارید و خرج نکنید.»
منبع:فارس
نظر شما