به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، قرآن امنیت را بر هر نعمتی مقدم میدارد؛ حضرت ابراهیم (ع) نخست برای مکه امنیت خواست. اسلام فراتر از قوانین دنیا، امنیت حیثیت افراد را با نهی از سوءظن و تجسس تضمین میکند و حتی برای حل خشونتهای داخلی، ابتکار صلح و در نهایت مقابله عادلانه را تجویز مینماید.
بنابر روایت حوزه، پرسش و پاسخ پیش رو در همین موضوع تقدیم شما فرهیختگان می شود.
پرسش:
* نظر قرآن در مورد امنیت اجتماعی چیست؟
پاسخ اجمالی:
قرآن نعمت امنیت را بر هر موهبتی مقدم می دارد. از این رو هنگامی که حضرت ابراهیم (ع) وارد سرزمین خشک و بی آب و علف مکه شد و خانه کعبه را بنا کرد، قرآن می گوید امنیت اولین چیزی است برای ساکنان آن سرزمین از خداوند تقاضا می کند. حتی در اسلام نوعی امنیت پیش بینی شده که در هیچ قانونی از قوانین دنیا وجود ندارد و آن امنیت حیثیت و آبروی افراد است به تعبیر گویاتر، اسلام اجازه نمی دهد هیچ مسلمانی نسبت به دیگران سوء ظن داشته باشد، و این امنیتی است در بالاترین سطح، که جز در یک جامعه مؤمن امکان پذیر نیست.
پاسخ تفصیلی:
قرآن مجید نعمت امنیت را آن چنان بزرگ می شمرد که بر هر چیز دیگر مقدم می دارد. به همین دلیل هنگامی که ابراهیم خلیل(علیه السلام) وارد سرزمین خشک و سوزان و بی آب و علف مکه شد و خانه کعبه را بنا کرد، قرآن می گوید اولین چیزی که از خداوند برای ساکنان آینده آن سرزمین تقاضا کرد نعمت امنیت بود: «رَبَّ اجْعَلْ هذا بَلَداً ءَامِناً وَ ارْزُقْ اَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرتِ»؛ (پروردگارا! این سرزمین را شهر امنی قرار بده و اهل آن را، از ثمرات گوناگون روزی ده).(۱)
و در جای دیگر همین معنا را با تعبیر دیگری از او نقل می کند: «رَبِّ اجْعَلْ هذا الْبَلَدَ امِناً و اجنبنی و بنیَّ ان نعبد الاْصنامَ»؛ (پروردگارا این شهر [مکه] را شهر امنی قرار ده، و من و فرزندانم را از پرستش بتها دور نگاه دار).(۲)
قرآن حتی نا امنی را از کُشت و کشتار بدتر می شمرد، و می گوید: «و الْفتنة اَشدُّ مِنَ الْقَتْلِ»؛ (فتنه از کشتار هم بدتر است).(۳)
اگر چه فتنه معانی زیادی دارد (مانند شرک، شکنجه و آزار و فساد) ولی هیچ بعید نیست که مفهوم آیه فوق آن چنان گسترده باشد که همه این معانی را شامل شود. بنابراین ایجاد ناامنی و فساد در سطح جامعه چیزی بالاتر از خونریزی است؛ چرا که هم سرچشمه خون ریزی می شود و هم مفاسد دیگر.
این نکته نیز گفتنی است که در اسلام نوعی امنیت پیش بینی شده که در هیچ قانونی از قوانین دنیا وجود ندارد و آن امنیت حیثیت و آبروی افراد، حتی در محیط افکار دیگران است.
به تعبیر گویاتر، اسلام اجازه نمی دهد که هیچ مسلمانی نسبت به دیگران سوء ظنّ و بدگمانی داشته باشد و در محیط فکر خود حیثیت و آبروی دیگران را مخدوش سازد، در همین زمینه در آیه ۱۲ سوره حجرات می خوانیم: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلاَ تَجَسَّسُوا»؛ (ای کسانی که ایمان آورده اید! از بسیاری از گمان ها بپرهیزید، چرا که بعضی از گمان ها گناه است؛ و [هرگز در کار دیگران] تجسّس نکنید).
اسلام می خواهد در جامعه اسلامی امنیت کامل حکم فرما باشد؛ نه تنها مردم نسبت به یکدیگر تهاجم نکنند؛ بلکه از نظر زبان و از آن بالاتر از نظر اندیشه و فکر یکدیگر نیز در امان باشند و هر کسی احساس کند دیگری در منطقه افکار خود، تیرهای تهمت را به سوی او نشانه گیری نمی کند و این امنیتی است در بالاترین سطح، که جز در یک جامعه مؤمن و دارای قوانین اسلامی امکان پذیر نیست.
اسلام تا آن حد به امنیت داخلی جوامع اسلامی اهمیت داده است که توسل به زور و نیروی نظامی را در اختلاف و کشمکش های داخلی، در صورتی که شیوه های مسالمت آمیز اثر بخش واقع نشود تجویز کرده در همان سوره حجرات که به یک معنا سوره امنیت است در آیه ۹ می خوانیم: «وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَی الاُْخْرَی فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّی تَفِیءَ إِلَی أَمْرِ اللهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ»؛ (پس بین دو برادر خود صلح و آشتی برقرار سازید و تقوای الهی پیشه کنید، تا مشمول رحمت او شوید).(۴)
در تعبیرات این آیه درست دقّت کنید؛ بند بند آن از برنامه ریزی دقیق برای پایان دادن به هرگونه نا امنی اجتماعی، با استفاده از بهترین روش های مسالمت آمیز و سرانجام توسّل به زور ـ اگر روش های دیگر مفید واقع نشود ـ حکایت دارد.
بدیهی است مخاطب در این آیه، مجموعه جامعه اسلامی و یا به تعبیر دیگر حکومت اسلامی است.(۵)
پی نوشت:
(۱). سوره بقره، آیه ۱۲۶
(۲). سوره ابراهیم، آیه ۳۵.
(۳). سوره بقره، آیه ۱۹۱.
(۴). سوره حجرات، آیه ۹.
(۵). گردآوری از کتاب: پیام قرآن، آیت الله العظمی ناصر مکارم شیرازی، دار الکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۸۶ هـ.ش، ج ۸، ص ۲۶۱.
نظر شما