گروه اندیشه: دکتر علی هاشمی که در دولت اصلاحات، به عنوان دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر فعالیت میکرد با نگارش یادداشتی در باره واقعه غدیرخم، آن را نه صرفاً یک مناسبت تاریخی، بلکه منشوری جاودانه برای حکمرانی اخلاقی، عادلانه و مردممحور ذکر می کند. علی هاشمی با بررسی سیره نبوی و حکمرانی علوی، شاخصهای کلیدی این مکتب از جمله عدالتمحوری، شایستهسالاری و نفی مطلق تبعیض و ویژهخواری را تبیین کرده است. او تاکید می کند، انتخاب کارگزاران بر اساس تخصص و پاکدستی ، و نه وابستگیهای قبیلهای و سیاسی، استوار بوده و پایمال کردن کرامت انسانها یا سپردن مسئولیت به افراد نالایق، خیانت به جامعه تلقی میشود. علی هاشمی با استناد به عهدنامه مالک اشتر، مبارزه با فساد، حمایت از محرومان، ظلمستیزی و حفظ انسجام و وحدت امت اسلامی را از مهمترین ضرورتهای امروز برای ارتقای سرمایه اجتماعی میداند. این یادداشت را در ادامه می خوانید:
****
عید غدیر تنها یک مناسبت تاریخی یا مذهبی نیست، بلکه نماد تداوم مکتب حکمرانی نبوی و تجلی شاخصهایی است که میتوانند راهنمای حکمرانی بویژه جوامع اسلامی در مسیر عدالت، توسعه و پیشرفت و کرامت انسانی باشند. واقعه غدیر در حقیقت معرفی الگویی از مدیریت و رهبری بود که در شخصیت و سیره امیرالمؤمنین علی(ع) متبلور شد؛ الگویی که اساس آن بر عدالت، شایستهسالاری، مبارزه با فساد، حمایت از محرومان و پاسداری از وحدت امت اسلامی استوار است.
پیامبر اکرم(ص) در روز غدیر با معرفی حضرت علی(ع) به عنوان «مولی» و جانشین خود، صرفاً فردی را برای اداره جامعه اسلامی معرفی نکرد، بلکه مجموعهای از ارزشها و معیارهای حکمرانی را به امت اسلامی سپرد. همان پیامبری که فرمود: «الناس سواسیة کأسنان المشط»؛ مردم همچون دندانههای شانه برابرند، در اندیشه سیاسی خود هیچ جایگاهی برای تبعیض، ویژهخواری و برتریطلبی قائل نبود. این نگاه در حکومت علوی به اوج خود رسید؛ حکومتی که در آن عدالت نه یک شعار سیاسی، بلکه محور همه تصمیمها و اقدامات بود.
امام علی(ع) در عهدنامه مالک اشتر، که یکی از برجستهترین اسناد حکمرانی در تاریخ بشر به شمار میرود، حاکم را به رعایت حقوق مردم، پرهیز از استبداد، توجه به محرومان و مبارزه با فساد فرا میخواند. آن حضرت تأکید میکند که مردم یا برادر دینی تو هستند یا در آفرینش همانند تو. این نگاه انسانی و فراگیر و بعنوان مهمترین شاخص حقوق بشر، امروز نیز میتواند مبنای تعامل عادلانه با همه اقشار جامعه و احترام به کرامت انسانها باشد.
یکی از مهمترین ویژگیهای حکمرانی علوی، شایستهسالاری است. امیرالمؤمنین(ع) در انتخاب کارگزاران، وابستگیهای قبیلهای، خانوادگی و سیاسی را معیار قرار نمیداد، بلکه امانتداری، تخصص، پاکدستی و توانایی را ملاک مسئولیت میدانست. در نگاه آن حضرت، سپردن مسئولیت به افراد نالایق نوعی خیانت به مردم و جامعه محسوب میشد. از همین رو مبارزه با رانت، فساد اداری و ویژهخواری از ارکان اصلی حکومت علوی بود؛ چنانکه آن حضرت حتی نزدیکترین بستگان خود را از بهرهمندی ناعادلانه از بیتالمال منع میکرد.
غدیر همچنین پیامآور وحدت جهان اسلام است. آنچه امت اسلامی را در برابر تهدیدها و چالشهای بزرگ حفظ میکند، تمسک به ارزشهای مشترک اسلامی، عدالت، اخلاق و برادری است. اختلافات مذهبی و سیاسی نباید مسلمانان را از آرمانهای بزرگ امت اسلامی دور کند. سیره پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع) نشان میدهد که حفظ انسجام جامعه اسلامی و جلوگیری از تفرقه، از مهمترین وظایف رهبران و نخبگان است.
از سوی دیگر، ظلمستیزی و حمایت از مظلومان از شاخصهای جداییناپذیر مکتب نبوی و علوی است. امام علی(ع) در وصیت تاریخی خود فرمود: «کونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً»؛ دشمن ستمگر و یاور ستمدیده باشید. این پیام محدود به زمان و مکان خاصی نیست، بلکه یک اصل همیشگی برای جوامع اسلامی است که در برابر هرگونه ظلم، تبعیض و پایمال شدن حقوق انسانها سکوت نکنند و در کنار محرومان و مستضعفان قرار گیرند.
عید غدیر فرصتی است تا فراتر از بزرگداشت یک واقعه تاریخی، به بازخوانی شاخصهای حکمرانی نبوی و علوی بپردازیم. جامعهای که عدالت را محور قرار دهد، شایستگان را بر مسئولیت بگمارد، با فساد و رانت مبارزه کند، کرامت انسانها را پاس بدارد، از محرومان حمایت کند و وحدت امت اسلامی را حفظ نماید، در حقیقت در مسیر غدیر گام برمیدارد. غدیر تنها یادآور یک انتصاب تاریخی نیست؛ غدیر منشوری جاودانه برای حکمرانی اخلاقی، عادلانه و مردممحور و حفظ و ارتقا سرمایه اجتماعی در همه ابعاد و در همه عصرهاست.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما