خبرآنلاین-مهسا مژدهی: با صدور فرمان جدید امر به معروف طالبان در هرات مبنی بر اینکه زنان از این پس باید صورتشان را در چادری به صورت کامل بپوشنند، بار دیگر اجرای احکام سختگیرانه، زودتر از هر جا در هرات آغاز شده است. شاید بتوان گفت هرات، به عنوان قطب فرهنگی و اقتصادی غرب افغانستان، بار دیگر به عنوان نقطه صفر اجرای فرامین عقیدتی طالبان انتخاب شده است. اما چرا ساختار قدرت در قندهار و کابل، هرات را به عنوان آزمایشگاه اولویتدار خود برمیگزیند؟
در دوران جمهوری، هرات تبدیل به قطب دانش و ورزش زنان شده بود. مسافرانی که از ایران یا دیگر کشورهای جهان به این شهر سفر میکردند، فضای شهر را پویا با حضور پررنگ زنان توصیف میکردند. اما این وضع با آمدن طالبان عوض شد. در چهار سال و نیم گذشته، هرات شاهد سختگیرانهترین قوانین علیه زنان بوده است. در کابل اوضاع در مقایسه با هرات اندکی بهتر است؛ اما برای طالبان کنترل هرات و زنان آن از اهمیت زیادی برخوردار است.
شهری که مدنیت آن طالبان را میآزرد
هرات از دیرباز به عنوان پایتخت فرهنگی، شهر علم، هنر و ادبیات افغانستان شناخته میشود. جامعه هرات به دلیل بافت شهری، آموزشیافتگی بالا و حضور پررنگ زنان در عرصههای اجتماعی و اقتصادی، نماد مدرنیته نسبی در کشور افغانستان بوده است.
طالبان میدانند که اگر بتوانند فرامینی مثل چادری اجباری و مجازاتهای سخت برای زنان را در شهری با پتانسیل بالای مقاومت مدنی (مانند هرات) با موفقیت تحمیل کنند، اجرای آن در سایر استانهای سنتیتر مثل قندهار، هلمند یا خوست کار بسیار آسانی خواهد بود. در واقع، تسلیم کردن هرات، یک پیروزی روانی بر کل جامعه مدنی افغانستان است.
موضوع دیگر اینکه هرات شاهراه اقتصادی افغانستان و هممرز با ایران است. طبقه تجار و پویایی اقتصادی این شهر، به شهروندان آن نوعی استقلال رای نسبی در برابر حکومت مرکزی داده است. اجرای سریع فرامین در این ولایت، پیامی واضح به طبقه مرفه و تحصیلکرده هرات دارد: هیچ توانمندی اقتصادی یا موقعیت جغرافیایی، شما را از احکام عقیدتی ما مستثنی نمیکند.
هرات به دلیل همسایگی با ایران، همواره در معرض تبادلات فرهنگی و فکری دوجانبه بوده است. با توجه به حساسیتهای منطقهای و بینالمللی روی حقوق زنان، طالبان تمایل دارند با محکم کردن کمربندهای ایدئولوژیک در مرزهای غربی خود، نفوذ فرهنگی بیرونی را به حداقل برسانند. اجباری کردن چادری در هرات، ایجاد یک سد بصری و عقیدتی در برابر این تعاملات است.
از دیگر نکاتی که باید به آن اشاره کرد اینکه در ساختار چیدمان قدرت طالبان، معمولاً والیان و فرماندهان امنیتی که برای هرات انتخاب میشوند، از وفادارترین، تندروترین و بله-قربانگوترین مهرههای جناح قندهار هستند. این مقامات محلی برای اثبات وفاداری خود به رهبر طاالبان و تثبیت جایگاهشان در مرکز، مسابقهای را برای اجرای بیکموکاست و خشن فرامین راه میاندازند. آنها میخواهند هرات را به عنوان نمونه موفق به قندهار گزارش کنند.
انتخاب هرات برای آغاز طرح اجباری شدن چادری در نیمه ژوئن ۲۰۲۶، یک تصمیم تصادفی نیست؛ بلکه یک سیاست حساب شده است. طالبان با هدف قرار دادن سرزندهترین شهر فرهنگی کشور، قصد دارند تا فرامین خود را گسترش دهند. اگر جامعه هرات در برابر این فشار ساختاری به طور کامل عقبنشینی کند، دومینوی سقوط آزادیهای فردی در سراسر افغانستان با سرعتی مضاعف تکمیل خواهد شد.
۳۱۲/۴۲
نظر شما