گروه اندیشه: فایننشال تایمز برای مطالعات تابستانی مخاطبانش، ۱۲ کتاب را معرفی کرده است. این مطلب که در کانال محمدرضا دادگستر ترجمه و منتشر شده به معرفی گزیدهای از برترین کتابهای اقتصادی منتشرشده در نیمه اول سال ۲۰۲۶ میپردازد که توسط مارتین ولف، تحلیلگر ارشد فایننشال تایمز، بهعنوان پیشنهادات مطالعه تابستانی گردآوری شدهاند. این آثار ارزشمند که در دو قسمت ارائه شدهاند، به چالشبرانگیزترین پرسشهای دنیای امروز در حوزههای تاریخ اقتصادی، نوآوری، نابرابری و آینده نظام پولی پاسخ میدهند. در این فهرست، نویسندگانی چون کاپوسلا و ماتزوکاتو خواستار بازتعریف رادیکال آزادی و حکمرانی بر پایه «خیر عمومی» هستند، در حالی که آیکنگرین و پراساد به ترتیب تضعیف برتری بلامنازع دلار و شکلگیری «چرخه شوم» در نظم جهانی را واکاوی میکنند. همچنین، گوداسپید باورهای رایج درباره ماهیت اصلاحکننده رکودها را به چالش میکشد و پل جانسون پیوند عمیق نابرابری فرصتها با پیامدهای بازار را تشریح میکند. در بعد تاریخی و سیاسی، کتابهایی مانند اثر مشترک گریف، موکیر و تابلینی به چرایی پیش افتادن نهادهای اروپایی از چین پرداخته و مینشین پی، توهم آزادیخواهی از طریق اصلاحات سرمایهداری در چین را نقش بر آب میکند. این مجموعه با بررسی آینده نگرانکننده بانکهای مرکزی در مهار تورم، آخرین میراث مکتوب رابرت اسکیدلسکی درباره کینز و طرح جسورانه زوکمن برای مالیات بر ابرثروتمندان، نقشه راهی جامع برای درک تحولات پیچیده تمدنی و اقتصادی پیشرو ترسیم میکند. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
مارتین ولف در هفدهم ژوئن ۲۰۲۶ فهرستی از کتابهای اقتصادی خوب منتشرشده در نیمه اول امسال را بهعنوان پیشنهادهایی برای مطالعه در تابستان معرفی کرده است که از نظر میگذرد:
«جمهوری نوآوری: اقتصاد سیاسی جدیدی برای آزادی» نوشته آندریا لورنزو کاپوسلا
این کتاب اثری بدیع و بحثبرانگیز درباره چگونگی پیوند دادن آزادی با رفاه اقتصادی است. نویسنده که پژوهشگر مدعو مدرسه اقتصاد لندن است، معتقد است پاسخ این مسئله در «همافزایی میان آزادی جمهوریخواهانه و تخریب خلاق شومپیتری» نهفته است؛ یعنی پیوند میان اصلاحات سیاسی و اقتصادی.
او استدلال میکند که برای تحقق این تحول باید از تعریف لیبرالی آزادی بهعنوان «عدم مداخله» فراتر رفت و به ایده عمیقتر جمهوریخواهانه «عدم سلطهپذیری» از سوی قدرتهای عمومی و خصوصی رسید. این آرمان بسیار رادیکال است؛ شاید عملی نباشد، اما بدون تردید جذاب است.
«پول فراتر از مرزها: ارزهای جهانی از کرزوس تا رمزارزها» نوشته بری آیکنگرین
بری آیکنگرین از برجستهترین متخصصان نظام پولی بینالمللی است. او در این کتاب به نگرانیهای امروز درباره نقش جهانی دلار در بستر تاریخی آن، از دوران پادشاهی لیدیه تا امروز، میپردازد. او تاکید میکند که پولهای بینالمللی همواره ماهیتی ملی (یا در مورد یورو، منطقهای) داشتهاند و همین امر نوعی تنش ایجاد میکند: جهان از داشتن یک پول مشترک بینالمللی سود میبرد، اما پذیرش آن وابسته به اعتماد به صادرکننده آن است. در عین حال، تحولات فناوری نیز میتوانند نظام پولی بینالمللی را متحول کنند. امروز هر دو عامل، برتری بلامنازع دلار را به چالش کشیدهاند.
«رکود: دلایل واقعی کوچک شدن اقتصادها و راه مقابله با آن» نوشته تایلر گوداسپید
این کتاب اثری نوآورانه و تأملبرانگیز است. گوداسپید با اتکا به چندین قرن تاریخ اقتصادی، برداشتهای رایج درباره ماهیت رکودهای اقتصادی و نقش بهاصطلاح «اصلاحکننده» آنها را به چالش میکشد. او معتقد است رکودها لزوماً نتیجه رونقهای ناپایدار نیستند و اقتصادها معمولاً چند سال پس از رکود، تقریباً در همان مسیری قرار میگیرند که اگر رکودی رخ نداده بود، طی میکردند. البته مارتین ولف اشاره میکند که کاش این نتیجه خوشبینانه درباره رکود طولانی اقتصاد بریتانیا پس از بحران ۲۰۰۷ نیز صادق بود.
«دو مسیر به سوی رفاه: فرهنگ و نهادها در اروپا و چین، ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ میلادی» نوشته آونر گریف، جوئل موکیر و گیدو تابلینی
این کتاب به یکی از بنیادیترین پرسشهای تاریخ اقتصادی پاسخ میدهد: چرا اروپا و سپس کشورهای منشعب از آن، بهویژه آمریکا، میان قرنهای هفدهم تا بیستم از تمدنهای بزرگی چون چین پیش افتادند؟ پاسخ نویسندگان بر نقش نهادهای اجتماعی استوار است. اروپا نهادهای شرکتی و بازارهایی را توسعه داد که نه بر پیوندهای خانوادگی، قبیلهای یا طبقاتی، بلکه بر همکاریهای داوطلبانه و غیرشخصی متکی بودند. شهرهای خودگردان نمونهای از این نهادها بودند. این سازوکارها امکان همکاری میان افراد غریبه را در مقیاسهای وسیع فراهم کردند. استدلال کتاب بسیار روشنگر است.
«به چالش کشیدن نابرابریها: چگونه در این وضعیت گرفتار شدیم و اکنون چه باید کرد» نوشته پل جانسون
پل جانسون، مدیر سابق مؤسسه مطالعات مالی بریتانیا، در این کتاب نتایج یک پژوهش پنجساله درباره نابرابری در بریتانیا را جمعبندی میکند. کتاب به پنج نتیجه مهم میرسد: ۱. نابرابری فرصتها بهطور جداییناپذیری با نابرابری نتایج مرتبط است. ۲. بازتوزیع ثروت اهمیت دارد، اما شان و منزلتی که از توانایی افراد برای تعیین سرنوشت خود حاصل میشود نیز مهم است. ۳. سیاستهای تجاری، مهاجرتی و اقلیمی باید اثرات خود بر نابرابری را در نظر بگیرند. ۴. حتی فرایندهای به ظاهر عادلانه بازار میتوانند پیامدهای مخربی برای نابرابری داشته باشند. ۵. رشد اقتصادی همچنان اهمیت دارد.
«تاریخ بسیار کوتاه نوآوری» نوشته اندرو لی
اندرو لی، نویسنده کتاب «تاریخ بسیار کوتاه اقتصاد»، در این اثر تاریخ مهمترین توانایی بشر یعنی نوآوری را بررسی میکند. او از ابزارهای سنگی تا هوش مصنوعی را مرور میکند و استدلال میکند که سه عامل پشت پرده نوآوری قرار دارند: آزمون و خطا، کار تیمی و تجارت. نوآوری نیز در مقابل، امکان اعمال قدرتی بیسابقه بر سیاره زمین به انسانها بخشیده است.
«اقتصاد خیر عمومی: قطبنمایی جدید» نوشته ماریانا ماتزوکاتو
ماریانا ماتزوکاتو در این کتاب خواهان بازسازی بنیادین اقتصادها بر اساس مفهوم «خیر عمومی» است. او پنج اصل را پیشنهاد میکند: قرار دادن هدفمندی در قلب حکمرانی اقتصادی؛ مشارکت و همآفرینی در همه سطوح؛ تلقی دانش بهعنوان خیر عمومی؛ تضمین دسترسی همگانی و پاداش دادن به اشتراکگذاری؛ تاکید بر شفافیت و پاسخگویی. به گفته مارتین ولف، این برنامه اصلاح اقتصادی بر تغییرات سیاسی رادیکال استوار است و جاهطلبی آن قابل تحسین است.
«رویای شکسته چین: چگونه اصلاحات، تمامیتخواهی را احیا کرد» نوشته مینشین پی
این کتاب این تصور قدیمی را به چالش میکشد که اصلاحات بازارمحور، چین را به سمت آزادی بیشتر هدایت خواهد کرد. مینشین پی استدلال میکند که دنگ شیائوپینگ اصلاحات سرمایهداری را نه برای تضعیف حزب کمونیست، بلکه برای حفظ سلطه آن به کار گرفت. سرکوب اعتراضات میدان تیانآنمن در سال ۱۹۸۹ نشانه روشنی از این هدف بود. به اعتقاد او، شی جینپینگ توانسته است با اتکا به پیشرفتهای فناورانه، کنترل تمامیتخواهانهای را برقرار کند که پیشتر ممکن نبود.
«بانکدار مرکزی بیلنگر: جمعیتشناسی، بیثباتی مالی و تضعیف توان بانکهای مرکزی در مهار تورم» نوشته مانوج پرادان و چارلز گودهارت
این کتاب ادامه اثر مشهور «وارونگی بزرگ جمعیتی» است. نویسندگان معتقدند ترکیب سالخوردگی جمعیت، کاهش جهانیشدن، افزایش بدهیهای عمومی و فشارهای مالی، باعث میشود بانکهای مرکزی توانایی خود را در مهار انتظارات تورمی از دست بدهند. به تعبیر مارتین ولف، اگر این تحلیل درست باشد، آشفتگی در انتظار ماست.
«چرخه شوم: چرا نظم اقتصادی جهان به سوی بینظمی پیش میرود» نوشته اسوار پراساد
اسوار پراساد، استاد دانشگاه کرنل، معتقد است رقابت فزاینده قدرتهای جهانی باعث افزایش بیثباتی و قبیلهگرایی شده است. به گفته او، نیروهایی که باید به تعادل جهانی کمک کنند، در عمل شکافها را عمیقتر کرده و بینظمی را تشدید میکنند. او این وضعیت را «چرخه شوم» مینامد. تحلیل او قانعکننده است، اما چشمانداز آیندهای بهتر چندان امیدوارکننده نیست.
«کینز برای زمانه ما» نوشته رابرت اسکیدلسکی
رابرت اسکیدلسکی که در آوریل ۲۰۲۶ درگذشت، در این کتاب کوتاه تلاش میکند اندیشههای جان مینارد کینز را برای مسائل امروز بازخوانی کند. او مینویسد که فعالیت اقتصادی باید زمانی متوقف شود که انسانها منابع کافی برای یک زندگی خوب در اختیار داشته باشند. پیام اصلی کتاب این است که کینز همواره هم فیلسوف بود و هم اقتصاددان؛ و از هر دو منظر همچنان اندیشمندی مهم و چالشبرانگیز باقی مانده است.
«باید از میلیاردرها مالیات بگیریم» نوشته گابریل زوکمن
زوکمن، از برجستهترین متخصصان مالیات، استدلال میکند که اصل بنیادین هر دموکراسی واقعی، برابری در مشارکت مالی است. اما ابرثروتمندان چنین مشارکتی ندارند، زیرا درآمدهایشان در شرکتهای هلدینگ بدون مالیات انباشته میشود و نهایتاً نیز تقریباً بدون مالیات به وارثان منتقل میشود. او پیشنهاد میکند حداقل مالیاتی معادل ۲ درصد از ثروت افراد فوقثروتمند با دارایی بیش از ۱۰۰ میلیون یورو وضع شود.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما