به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، گاهی پیش از آنکه کسی ما را از انجام خطایی بازدارد، وجدان خودمان به صدا درمیآید. احساس شرم و ناراحتی پس از ارتکاب یک رفتار نادرست، میتواند نشانهای از حضور حیا در وجود انسان باشد؛ صفتی اخلاقی که هم پیش از گناه نقش بازدارنده دارد و هم پس از لغزش، انسان را متأثر و شرمنده میکند.
بنابر روایت حوزه، مرحوم آیتالله مجتبی تهرانی با اشاره به دو بُعد مهم حیا در برابر رفتارهای زشت، این ویژگی اخلاقی را عاملی برای پیشگیری از خطا و همچنین منشأ ناراحتی وجدان پس از عبور از مرزهای الهی و انسانی معرفی میکند.
حیا؛ مانعی در برابر انجام کار زشت
به بیان آیتالله مجتبی تهرانی، نخستین جهت حیا، نقش پیشگیرانه آن است. در این مرحله، حیا خاصیت «مانعیت» دارد؛ یعنی اجازه نمیدهد انسان بهراحتی به سمت رفتارهای ناپسند حرکت کند. شرم درونی باعث میشود فرد حتی پیش از انجام یک کار زشت، احساس ناراحتی و خجالت کند و از تصمیم خود بازگردد.
این حالت تا زمانی که انسان بر اثر پردهدریهای مکرر، حساسیت اخلاقی خود را از دست نداده باشد، در وجود او باقی میماند. به همین دلیل، ممکن است فرد حتی بدون آنکه کسی او را سرزنش یا نصیحت کند، خودش را بهخاطر تصمیم نادرست ملامت کند.
ناراحتی وجدان؛ نشانهای از حضور حیا پس از گناه
بُعد دیگر حیا زمانی آشکار میشود که انسان مرتکب رفتار زشت شده یا از مرزهای الهی و انسانی عبور کرده است. در چنین شرایطی، احساس شرمندگی و ناراحتی درونی به سراغ او میآید. این ناراحتی صرفاً نتیجه سرزنش دیگران یا ترس از آشکار شدن خطا نیست، بلکه میتواند از همان حیا و شرم فطری سرچشمه بگیرد که در وجود انسان قرار داده شده است.
از این منظر، حیا تنها نیرویی برای جلوگیری از ارتکاب گناه نیست؛ بلکه پس از لغزش نیز انسان را متوجه خطای خود میکند و زمینه سرزنش درونی و بازنگری در رفتار را فراهم میآورد. بنابراین، ناراحتی وجدان پس از انجام کار ناپسند، یکی از جلوههای حیا در وجود انسان است.
برای دانلود فایل صوتی اینجا را کلیک کنید.






نظر شما