فناوری فضایی، کیفیت زندگی مردم ایران را چگونه ارتقا می‌دهد؟

فناوری فضایی یکی بهترین ابزارها برای مقابله با چالش‌های پیش روی کشور است اما در صورتی که برنامه‌های فضایی ایران به درستی هدایت و مدیریت شوند.

عباس خاراباف: به دلیل ویژگی‌های منحصر به فردی که در فضا وجود دارد، توسعه درست و اصولی فناوری‌ فضایی می‌تواند تمام زوایای زندگی مردم را دگرگون کند. اکنون در بیشتر کشورهای پیشرفته و در حال پیشرفت برنامه‌های توسعه فناوری‌ها به خصوص فناوری‌های پیشرفته و پیچیده که هزینه‌های بالایی را تحمیل می‌کنند، در جهتی هدایت شده و سمت و سو می‌گیرند که چالش‌های ملی را برطرف کرده و به بهبود کیفیت زندگی مردم منجر شوند. نکته اصلی در راهبرد و مدیریت فناوری‌های پیشرفته در چنین کشورهایی کاربرد است و نه نمایش!

ویژگی‌هایی که فضا را متمایز می‌کند
فضا پهنه‌ای مشترک میان کشورهاست که جغرافیای سیاسی آن را محدود نمی‌کند. این پهنه که در ادبیات نظامی از آن به عنوان مرتفع‌ترین یا دست بالاترین منطقه یاد می‌شود، از اهمیتی استراتژیک برخوردار است. فضا می‌تواند امکان مشاهده زمین را بادیدی باز و نگاهی جامع فراهم کند. علاوه بر این دسترسی نامحدودی که از فضا به کل جغرافیای کره زمین وجود دارد این امکان را ایجاد می‌کند که در هر زمانی، اطلاعات هر مکان مورد نیاز کاربران برای گستره وسیعی از کاربردها در اختیار آنها قرار گیرد. همچنین فضا از حوادث و رخدادهای سطح زمین کمترین تاثیر را می‌پذیرد به گونه‌ای که سامانه‌های فضایی با وجود از بین رفتن زیرساخت‌های زمینی صدمه نخواهند دید و به خدمات رسانی ادامه خواهند داد.

چنین ویژگی‌هایی موجب می‌شود فضا بستر مناسبی برای مطالعه کیهان و جمع‌آوری اطلاعات مختلف از زمین باشد. همچنین می‌توان از فضا برای برقراری ارتباطات به ویژه در مخابرات منطقه‌ای و بین‌المللی بهره جست. هدایت و ناوبری نیز از کارکردهای قدیمی فضا است که امروزه با کمک ماهواره‌ها به طرز حیرت انگیزی توسعه یافته است.

مهم‌ترین مشکلات و چالش‌های ایران
در آینده نه چندان دور کشور ما با چالش‌های جدی اقتصادی، امنیتی، اجتماعی و فرهنگی مواجه خواهد بود که بسیاری از آنها از هم‌اکنون مشکلاتی را بر سر راه کشور ایجاد کرده‌اند. فارغ از چالش‌های انسانی، بلایا و رخدادهای طبیعی و مصنوعی نیز از مسایلی هستند که هر روز پر رنگ‌تر می‌شوند.

کارشناسان ادعا می‌کنند که ارتباطات مخابراتی، رسانه‌ای و سایبری تنگاتنگ و وابستگی کشورها به شبکه‌های بین‌المللی موجب پیوند خوردن هر چه بیشتر مشکلات و منافع ملی به مشکلات و منافع منطقه ای/جهانی شده است و نگاه به مسایلی مانند بحران آب، هوا، تغییر اقلیم، امنیت و افزایش روز افزون جابجایی جمعیتی تنها از دیدگاه ملی راه به جایی نخواهد برد. نگاهی به مناطق بحران زده که از کمبود آب و مواد غذایی رنج می‌برند، نشان می‌دهد این بحران‌ها ارتباطی تنگاتنگ با جنگ‌ها و درگیری‌ها در سطح منطقه‌ای ونه تنها ملی دارند. این امر موجب ایجاد پیمان‌ها و سازمان‌های بین‌المللی شده است که هر روز به تعداد آنها اضافه می‌شوند و در حال دگرگون کردن حاکمیت ملی کشورها هستند. چنین موضوعاتی نشان می‌دهند تداوم مدیریت موضعی، که در حال حاضر انجام می‌شود در مواجهه با چالش‌های آینده امکان‌پذیر نخواهد بود. در چنین وضعیتی کارشناسان می‌گویند به راحتی می‌توان به کمک فناوری فضایی این شیوه را تغییر داد.

نجات دریاچه ارومیه
یکی از مهم‌ترین کاربردهای فناوری فضایی، ارائه تصاویر ماهواره‌ای برای مدیریت و مقابله با بحران‌های طبیعی و مصنوعی است. شما در اینجا تصاویر ماهواره‌ای از دریاچه ارومیه را با فاصله زمانی مشاهده می‌کنید.

با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای می‌‌شد روند تغییرات سطح آب دریاچه ارومیه، تغییرات اقلیمی اطراف دریاچه، میزان خشکسالی زمین‌های کشاورزی اطراف دریاچه و دیگر عوامل محیطی را به صورت دقیق برآورد کرد. این برآوردها در تصمیم‌گیری برای انتخاب راه حل مناسب جهت مقابله با بحران خشکی این دریاچه بسیار موثر هستند. 

این تصاویر به درستی نشان می‌دهند که اگر ما به درستی از فناوری فضایی برای رصد دریاچه ارومیه استفاده می‌کردیم اکنون این اتفاق برای دریاچه رخ نمی‌داد.

مدیریت بهتر بحران‌های طبیعی و مصنوعی با فناوری فضایی
ماهواره‌ها می‌توانند وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور و نیز روند مهار یا گسترش آتش را با دقت و سرعت بالایی آشکارسازی کنند. همچنین پایش یونوسفر و پیش‌بینی تغییرات بحرانی جوی با استفاده از فناوری‌های فضایی، به سادگی امکان‌پذیر است. از طرفی این فناوری‌ها می‌توانند با پایش حرکت‌های تکتونیکی پوسته زمین به پیش بینی زلزله پرداخته و جان بسیاری از انسان‌ها را نجات دهند، یا پس از وقوع بلایا به سرعت خسارات وارده را برآورد کرده تا منابع به صورتی هوشمندانه، سریع و صحیح با توجه به شدت خسارات در نواحی مختلف تخصیص یابد. ماهواره‌ها می‌توانند در عملیات جستجو و نجات نیز نقش پر رنگی داشته باشند. این نکته حائز اهمیت است که در شرایط بحران زیرساخت‌های زمینی صدمه می‌بینند، اما ماهواره‌ها می‌توانند فارغ از حوادث روی زمین برای برگرداندن شرایط به حال طبیعی به گونه‌ای پایدار به اطلاع رسانی پرداخته و ارتباطات را برقرار نگاه دارند.

فناوری فضایی برای نجات از بحران‌های اقتصادی
در حالیکه اقتصاد جهانی از سال ۲۰۰۷/1386 تا ۲۰۱۲/1391 با فراز و نشیب‌های بسیاری مواجه بوده است صنعت ماهواره همواره با فاصله قابل توجهی از نرخ رشد بالاتری نسبت به نرخ رشد اقتصاد جهانی پیش بوده است. برای نمونه رشد اقتصاد جهانی بین سال‌های ۲۰۱۱/1390 تا ۲۰۱۲/1391 اندکی بیش از ۲ درصد بوده و این در حالی است که صنعت ماهواره در همین زمان نرخ رشد ۷ درصدی را تجربه کرده است. این صنعت درسال ۲۰۱۲ در حدود ۱۹۰ میلیارد دلار گردش مالی داشته که ۶۲ درصد کل گردش مالی بخش فضایی در جهان را شامل می‌شود.

همچنین ماهواره‌های سنجش از دور فضایی قادر به تخمین منابع انرژی در روی زمین و پایش مصرف آنها هستند که این امر می‌تواند برنامه‌ریزی، مدیریت و کنترل منابع انرژی را برای مسئولان تسهیل کند. رصد تغییرات کیفیت خاک و تخمین میزان منابع آب سطحی، میزان بارش و نشست برف، سطح زیرکشت و نوع کشت و زرع در ابعاد ملی و جهانی نیز از جمله اطلاعاتی هستند که می‌توان با تحلیل داده‌های تهیه شده از فضا، در زمانی کوتاه و با دقت بالا به آنها پی برد. از طرفی مخابرات ماهواره‌ای می‌تواند داده‌های حسگرهای زمینی را برای مدیریت هر چه بهتر منابع زمین جمع‌آوری و مخابره کند. همچنین ماهواره‌های هواشناسی می‌توانند کمک شایانی به بهبود کشاورزی کنند. علاوه بر این از طریق فضا می‌توان، آفات زدگی و گسترش آفات در کشور و منطقه را به سرعت تشخیص داده و برای کارشناسان اطلاعات مناسب را به منظور مقابله با آنها فراهم آورد.

5353

کد خبر 337635

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 4 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 7
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام IR ۰۵:۴۶ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
    11 1
    گزارش بسیار جامعی بود ممنون
  • بی نام US ۰۶:۳۵ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
    21 3
    هیچکس با پیشرفت در هیچ نوع فناوری مخالف نیست. اما اولویت بندی درست در کشور ما رعایت نمی شود. کشوری که در صنایع نفت و پتروشیمی (که دارای مزیت ارزش افزوده در آنها است) و خودروسازی و همجنین کشاورزی دارای مشکلات اساسی است و درصد بیکاری در آن بالاست و زندگی روزمره مردم تحت تأثیر این مشکلات قرار دارد، می بایست اولویت اول را به این امور بدهد و بعد فناوری هوا-فضا و هسته ای و موشکی و ...
    • بی نام A1 ۱۸:۲۷ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
      9 1
      حرف شما درست. ولي بهتره اگه داريم سراغ فناوري ميريم درست حركت كنيم. فناوري فضايي تو فرانسه يا ديگر كشورهاي اروپايي باعث شده مردم مشكلات اقتصادي و اجتماعي كمتري داشته باشن ولي تو كشور ما برنامه هاي نمايشي تو اولويت قرار ميگيره كه اصلا نفعي براي مردم نداره.
    • بی نام A1 ۲۳:۴۶ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
      4 3
      ١- ارزش افزوده مخابرات فضايي و حجم مبادلات مالي اون اونقدر زياده كه ميتونه چندين برابر نفت و گاز و پتروشيمي براي كشور درآمد داشته باشه. ٢- در كشاورزي دچار مشكلات اساسي هستيم كه به تنهايي با فناوري سنجش از دور فضايي ميتونيم همه مشكلات رو برطرف كنيم درست مثل كاري كه امريكا ميكنه. ٣- ناوبري و موقعيت يابي فضايي الان اونقدر پتانسيل داره كه اگه درست هدايت بشه مشكل بيكاري ريشه كن ميشه. ٤- زندگي روزمره مردم تحت تاثير مشكلاتي چون آلودگي هوا و محيط زيست، مشكلات اجتماعي و اقتصاديه كه به قول نويسنده خيلي از اينها رو فناوري فضايي به راحتي ميتونه حل كنه. ٥- اولويت بايد با كاربرد باشه نه نمايش اقتدار و غرور ملي و از اين حرفا
  • بی نام IR ۰۹:۳۵ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
    22 3
    اخه گوگل جاسوس هست و استفاده از تکنولوژی دشمنان حرام است!
  • بی نام US ۱۶:۱۷ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
    12 1
    بیشتر مانند جوک هست. تو کشور ما بی بصیرتی برخی سیاسیون باعث شد رکورد تورم و گرانی اجناس را در جهان داشته باشیم و از معدود کشورهای جهان باشیم که بانک هایش ارتباطی با بانک های دیگر کشورها ندارند. بعد شما از فناوری فضایی و اولویت صحبت میکنید؟ اولویت کشور این هست که اداره کشور به دست انسان های عاقل باشد...
  • کارشناس هوافضا IR ۰۲:۵۱ - ۱۳۹۳/۰۹/۱۹
    0 1
    به نظرم اولویت، ارتباط بین المللی با کشورهای دارای این فناوری هستش نه همش دشمنی و فاصله گرفتن از اونها