یک گام به جلو

بالاخره اقدامی مهم صورت پذیرفت و جمهوری اسلامی ایران در زمینه نشر یک گام به جلو رفت. گام بلندی که خبرش به گوش همه ناشران مسلمان رسید و همه دانستند اتحاد ناشران می‌تواند در جهت حفظ حقوق و منافع فردی و حرفه‌ای تأثیر به سزایی داشته باشد.

ابتکار این حرکت سنجیده در دست جمهوری اسلامی ایران بود. ما عادت داریم همه چیز را با غرب بسنجیم و سپس دندان حیرت بگزیم که ما کجا و غرب کجا. در حالی که تاریخ نشر ایرانیان به زمانی برمی‌گردد که کوروش و داریوش مقاصد خود را در قالب الواح سنگی بیان کردند. اگرچه کاغذ را چینی‌ها حدود هزار سال پیش تولید کردند ولی ایران اولین کشور پیشرفته‌ای بود که در قرن سوم هجری، فعالیت با هشت نوع کاغذ را تجربه می‌کرد.

اگر به تنسوخ‌نامه رشید‌الدین همدانی مراجعه کنیم آمده است که «کاری که کاتبان به سالی انجام دهند به روزی قالب زنند» گفته رشیدالدین حاکی از آن است که از شیوه نشر و چاپ باخبر بوده و این موضوع 150 سال قبل از گوتنبرگ اتفاق افتاده است.

اما در خصوص اجلاس ناشران جهان اسلام باید گفت ما نباید از این اجلاس انتظار معجزه داشته باشیم که یک شبه ره صد ساله برود ولی فرهنگ اتحاد ناشران جهان اسلام کاری بزرگ بود.

برای اینکه اولاً چنین اتحادی می‌تواند در آینده، سازمان یافته شده و سبب شود ناشران جهان اسلام یک حرکت نظام‌مند در مقابل تحقیرها و تهدیدها داشته باشند. نباید فراموش کنیم وقتی زکریای رازی و ابن سینا و فارابی و امثال اینها بودند، غربی وجود نداشت؛ منظور از غرب، دانش و علم غرب است.

زمانی که در ایران مدرسه طب در جندی‌شاپور برقرار بود عقل کسی قد نمی‌داد که حتی عظمت آن را درک کند. هزار سال پیش حکیم میسری در دانشنامه خود ـ آنهم به شعر ـ از بیماری‌های روانی صحبت می‌کند، از چهره و جرم صحبت می‌کند در حالیکه در قرن اخیر لمبروزو به این‌گونه چیزها فکر می‌کرد. به عبارتی اگر غرب، صنعتی هم دارد به برکت تفکر شرقی‌هاست.

همه این حرف‌ها برای آن است که ما باید متحدان علمی خود را پیدا کنیم و دوره یک رنسانس علمی و یک جهش منطقی همراه با جاذبه‌های معنوی را به نتیجه برسانیم و اجلاس بین‌المللی ناشران جهان اسلام می‌تواند در جهت اعتلای نشر گامی بردارد.

ظاهر اجلاس چنین بود که عاقبت خوشی را در باطنش می‌پرورد. ما نباید کارهای مؤثر و مفیدی را که در کشورمان اتفاق می‌افتد نادیده بگیریم. امروز سرقات حوزه نشر خاصه در شرق کم نیستند، امروز همه از نبودن قوانین متقن در ارتباط با کپی رایت  (Copy Right) رنج می‌برند و... به همین دلیل اجلاس یاد شده بارقه‌ای را در ذهن روشن می‌کند که اتحاد ناشران جهان اسلام می‌تواند کاری از پیش ببرد. ضمن این که ناشران ایرانی هم می‌توانند جای خود را در عرصه‌های فراملی باز کرده و دوباره در همین حوزه صاحب اقتدار و ابتکار شوند.