انسان شناسی

واکاوی مفهوم «تقلای ایران» در نشست علمی کتابخانه ملی؛ تبیین زیست‌بوم روزمرگی و معناسازی جمعی

روایت نعمت الله فاضلی از نقش خرده‌فضاهای جامعه در تداوم حیات جمعی در میانه جنگ/ پویایی جامعه ایران نه فقط برای زنده ماندن که برای ساخت آینده

اخبار اندیشهنعمت‌الله فاضلی در نشست علمی «جنگ، موجه یا ناموجه» با نقد ارزیابی جامعه صرفاً بر اساس آمارها و تصمیمات رسمی، مفهوم «تقلای ایران» را برای فهم تحولات جمعی معرفی کرد. او با استناد به نظریه کلیفورد گیرتز، تقلا را حرکتی چندلایه در کنش‌های روزمره، گفت وگوها و خرده‌فضاهای تعلق دانست که جامعه را از فروپاشی بازمی‌دارد. به باور فاضلی، این پویایی‌های خرد مانع تقلیل زندگی به زنده‌ماندن صرف شده و امکان ساخت آینده را در میان دشواری‌ها زنده نگه می‌دارند.

سه چهره دوری از حقیقت در قرآن؛ از انکار آشکار تا نفاق و خودفریبی

اخبار دینچرا بعضی افراد در حالی دیگران را به نادانی متهم می‌کنند که خود از حقیقت رفتارشان بی‌خبرند؟ آیات ۶ تا ۱۶ سوره بقره، با ترسیم چهره منکران و منافقان، از خودفریبی، وارونه جلوه دادن حقایق و سرانجام کسانی می‌گویند که گمان می‌کنند از دیگران هوشمندترند.

بحران لیبرال دموکراسی و تاریخی که پایان نیافت

اخبار اندیشهکیاوش کلهر دانشجوی دکتری علوم سیاسی، در مقاله ای که در روزنامه ایران منتشر کرده، با عنوان «تاریخی که پایان نیافت»، به بازخوانی بحران لیبرال‌دموکراسی در خود زندگینامه فرانسیس فوکویاما با عنوان در قلمرو انسان واپسین می پردازد. این مقاله که گزارش کتاب «در قلمرو انسان واپسین» نوشته فرانسیس فوکویاما را بررسی می‌کند. مرور کارنامه فکری اوست که نشان می‌دهد چگونه از خوش‌بینی‌های جنگ سرد به نگرانی درباره آینده لیبرال‌دموکراسی رسیده به نحوی که در باره آن می توان گفت تاریخی که پایان نیافت. کتاب توضیح می‌دهد که اگرچه اصول لیبرال‌دموکراسی همچنان بی‌رقیب است، اما در عمل دچار بحران شده است.

انسانی که امام علی(ع) تحسینش کرد؛ چرا «کوچک دیدن دنیا» او را بزرگ کرد؟

اخبار دیناگر قرار باشد امیرالمؤمنین علی(ع) یک انسان شایسته را برای ما تصویر کند، چه ویژگی‌هایی را در او برجسته می‌کند؟ پاسخ در حکمت ۲۸۹ نهج‌البلاغه، تصویری متفاوت از «انسان تراز» ارائه می‌دهد؛ انسانی که دنیا در نگاهش کوچک است، اسیر شکم و هوای نفس نیست، پیش از قضاوت به دنبال شنیدن حقیقت می‌رود، بیشتر گوش می‌دهد تا سخن بگوید و میان حرف و عملش فاصله‌ای نیست؛ الگویی که شاید بیش از هر زمان دیگری برای زندگی امروز حرف برای گفتن داشته باشد.

انسان تا کجا می‌تواند بالا برود؟ قرآن از مرزی سخن می‌گوید که شاید تصورش را نکنیم

اخبار دین اگر برای رشد انسان سقفی وجود داشته باشد، آن سقف کجاست؟ قرآن کریم با تعبیر «أَحسَنِ تَقویم» از حقیقتی درباره انسان پرده برمی‌دارد که فراتر از ظاهر و توانایی‌های جسمانی اوست؛ انسانی که می‌تواند مسیر تعالی را تا عالی‌ترین مراتب ممکن ادامه دهد و در این مسیر، نه‌تنها از ظرفیت‌های درونی خود، بلکه از تمام امکانات عالم ماده نیز بهره بگیرد.

مغز؛ شگفت‌انگیزترین نشانی از خدا؟ وقتی دستگاه عصبی راز نظم آفرینش را آشکار می‌کند

اخبار دیندستگاه عصبی تنها شبکه‌ای برای انتقال پیام‌های عصبی و کنترل حرکت و احساس نیست؛ میلیاردها فرایند دقیق و هماهنگ در مغز و اعصاب، زندگی انسان را لحظه‌به‌لحظه مدیریت می‌کنند. از ثبت خاطرات و شکل‌گیری ادراک تا تنظیم فعالیت‌های ارادی و غیرارادی بدن، همه چیز در این سامانه پیچیده بر پایه نظمی حیرت‌انگیز پیش می‌رود؛ نظمی که تأمل در آن می‌تواند پرسشی اساسی را پیش روی انسان قرار دهد: آیا این همه هماهنگی و پیچیدگی، می‌تواند نشانی از علم و قدرت آفریدگار جهان باشد؟

از جذابیت ظاهری تا ابزار سودآوری؛ وقتی زن به ویترین فروش تبدیل می‌شود

اخبار دینوقتی ظاهر زن به معیار جذب مشتری، افزایش فروش یا پذیرش در محیط کار تبدیل می‌شود، مرز میان «انتخاب شخصی» و «فشار برای دیده‌شدن» کجاست؟ زن و مرد در کرامت انسانی برابرند، اما هنگامی که ارزش زن با زیبایی ظاهری و میزان توجهی که از دیگران دریافت می‌کند سنجیده شود، این خطر وجود دارد که انسانِ پشت این ظاهر به حاشیه برود. پرسش اصلی اینجاست: آیا ارزش یک زن را باید در نگاه دیگران جست‌وجو کرد یا در حقیقت وجود و کرامت انسانی او؟

دود آرمان ها در «چشم زندگی»

اخبار اندیشهگروه اندیشه: علی زمانیان در کانال تلگرامی اش مطلبی نوشته تحت عنوان «دود "آرمان‌ها" در چشم زندگی». او در این مطلب به نقش آرمان در زندگی می پردازد. از نظر او زندگی بدون آرمان پوچ است، در عین حال تاکید می کند که قرار است آرمان ها در خدمت انسان باشند نه برعکس. زمانیان معتقد است: آن‌چه اربابان قدرت در ایران متوجه نیستند این است که در وضعیتی که میان آرمان‌ها و ارزش‌ها با زندگی روزمره تضاد و نزاعی در گیرد، این آرمان‌ها هستند که درنهایت، شکست خورده و از دست می‌روند؛این یادداشت را در ادامه می خوانید:. 

راز چهار گروه خونی؛ اگر نسل بشر از آدم و حوا آغاز شد، تفاوت‌ها از کجا آمد؟

اخبار دینحضرت آدم و حوا دو نفر بودند؛ پس تنوع چهارگانه گروه‌های خونی انسان‌ها چگونه شکل گرفت؟ این پرسش سال‌هاست در قالب یک شبهه مطرح می‌شود، اما پاسخ آن در سازوکار وراثت و ترکیب ژن‌ها نهفته است؛ جایی که علم ژنتیک نشان می‌دهد برای شکل‌گیری گروه‌های خونی متفاوت، الزاماً نیازی به وجود چهار انسان با چهار گروه خونی مختلف در نسل نخست نیست.

حرکت جهان به سوی وضعیت کمتر انسانی و کمتر فرهنگی/ کار ابلیس وارونه کردن راستی و آشوبناک کردن نظم است

اخبار اندیشهحکمت‌الله ملاصالحی نوشت:‌ شواهد و قرائن چنین گواهی می‌دهند؛ جامعه و جهان بشری ما شتابان به‌سوی دورانی گام برمی‌گیرد که بیش، پساتاریخی، بیش، پساانسانی، بیش، پسافرهنگی است و کم، تاریخی، کم، انسانی و کم، فرهنگی است. دورانی بسیار متفاوت و متمایز از همه روزگارانی که از سر گذرانده‌ایم.

زندگی دنیا از نگاه قرآن؛ انسان برای ماندن آمده یا عبور کردن؟

اخبار دیندنیا در نگاه قرآن نه مقصد نهایی انسان است و نه عرصه‌ای بی‌ارزش؛ «مزرعه آخرت»، «تجارتخانه اولیای خدا» و «کلاس درس» انسان است؛ اما در همین جهانِ پرجاذبه و سرشار از آزمون، انسان میان عقل و فطرت از یک سو و هواهای نفسانی از سوی دیگر قرار گرفته و برای رسیدن به کمال، به هدایت پیامبران نیاز دارد.

ببینید| چرا خداوند جهل را آفرید؟

اخبار دینانسان موجودی برخوردار از عقل، شهوت و اختیار است؛ ظرفیتی که او را میان سقوط و تعالی قرار می‌دهد. جهل، نبودِ توجه به عقل و علم است و همین امکان انتخاب، زمینه رشد انسان و رسیدن او به مقامی فراتر از فرشتگان را فراهم می‌کند.

قرآن امید را از مسیر ایمان، تقوا و توکل می‌آفریند

اخبار دینهیئت علمی مکتب نرجس(س)، گفت: قرآن کریم انسان را به سوی زندگی‌ای هدایت می‌کند، که در آن انسانیت، پویایی و حرکت به سوی کمال متجلی باشد و یکی از مهم‌ترین عوامل تحقق چنین زندگی‌ای، امید است.

اسلام مکتب انسانیت‌دوستی است نه مکتب انسان‌دوستی

اخبار دینانسان‌دوستی یعنی انسانیت‌دوستی؛ یعنی راه و هدف انسانیت و کمال انسانیت را دوست داشته باشیم. علی‌دوستی انسانیت‌دوستی است، زیرا علی(ع) تجسمی از انسانیت، حق‌پرستی، پاکی، شجاعت، عدالت و یاری مظلوم بود. اسلام مکتب انسانیت‌دوستی است، نه انسان‌دوستی؛ زیرا نمی‌توان انسانیت و ضدانسانیت را یکسان دوست داشت.

دستگاه امام حسین(ع)، شاه‌کلید تربیت و قرب الهی است

اخبار دیننقش بی‌بدیل دستگاه نورانی سیدالشهدا(ع) در تربیت انسان، آن را یکی از مهم‌ترین «شاه‌کلیدهای» مکتب اهل‌بیت(ع) برای رشد معنوی و رسیدن به قرب الهی است و اگر انسان بتواند به‌درستی از این دستگاه نورانی بهره بگیرد، مسیر تعالی اخلاقی، محبت اهل‌بیت(ع) و تقرب به خداوند برای او هموار خواهد شد.

آیت‌الله مجتبی تهرانی: از پرده‌داری تا پرده‌دری؛ دو مسیر متضاد تربیتی

اخبار دینآیت‌الله آقا مجتبی تهرانی (ره) با معرفی حیا به‌عنوان یکی از عناصر حافظ ساختار وجودی انسان، «پرده‌داری» را روش اولیای الهی و «پرده‌دری» را شیوه جریان‌های شیطانی دانست.

دعاهای قرآنی؛ از خداشناسی تا مسئولیت شهروندی

اخبار دیندعاهای قرآنی، اسلامی و شیعی از بار فرهنگی قوی، مؤثر و سازنده‌ای برای انسان‌شناسی، خداشناسی و انسان‌سازی برخوردارند و با برانگیختن حس خیرخواهی و نیکوکاری، مسئولیت مدنی و شهروندی دعاورزان در برابر دیگری را تقویت می‌کنند.

بازخوانی نوآوری‌های سید محمدباقر صدر در آیین رونمایی از کتاب «اندیشه تفسیری صدر»

پاسخ صدر به ۲۵۰ سال منازعه در علوم انسانی/ راز جهانی شدن اندیشه قرآن‌پژوهی صدر/ کشف قوانین تاریخی بدون قربانی کردن اراده انسان

اخبار اندیشهموسوی بر افق جهانی مخاطب شهید صدر تأکید کرد و گفت: وقتی شهید صدر سخن می‌گوید، یکی از مخاطبان اصلی او، اندیشمندانی هستند که در سطح جهان کار می‌کنند. گاهی در تفسیر موضوعی گفته می‌شود که برخی مباحث، سابقه‌اش در فلان جریان تفسیری یا در اندیشه برخی مفسران اهل سنت بوده است؛ اما این‌ها در واقع تابع همان ادبیات جهانی‌اند و اصالت فکری مستقلی ندارند.

کارگروه انسان شناسی پزشکی انجمن انسان شناسی ایران با همکاری دو گروه علمی دیگر برگزار می کند

نشست بررسی «رحم جایگزین، از بارداری زیستی تا بارداری اجتماعی»

اخبار اندیشهکارگروه انسان شناسی پزشکی انجمن انسان شناسی ایران با همکاری گروه جامعه شناسی پزشکی و سلامت انجمن جامعه شناسی ایران موضوع «رحم جایگزین، از بارداری زیستی تا بارداری اجتماعی» را در نشست خود بررسی می کنند.

یک هشدار مهم؛نگذاریم هوش مصنوعی آینده را برایمان بسازد/او آینده را پبش بینی می کند اما آن را "نمی فهمد" و در آن زندگی نمی کند

تصور کنید کسی به ما بگوید هوش مصنوعی می‌تواند آینده را پیش‌بینی کند. این جمله را می‌شنویم و سری تکان می‌دهیم، انگار چیز عجیبی نشنیده‌ایم. اما اگر یک لحظه در همین جمله بمانیم، در همین فاصله کوچک میان «پیش‌بینی کردن» و «فهمیدن»، چیزی هست که ارزش توقف دارد. چیزی که شاید مهم‌ترین پرسش این دوره باشد و ما از کنارش رد می‌شویم، چون لباس فنی پوشیده.

ناصر فکوهی و راه مقابله با جنگ آخرالزمانی اسراییل و تجزیه ایران / یورش فرهنگی و توطئه درونی استراتژی اسراییل در برابر ایران

اخبار اندیشهدر طول دو جنگ اخیر یعنی جنگ دوازده روزه و جنگ رمضان نیز بارها و بارها شاهد بودیم و امروز نیز شاهدیم که دست‌های پنهان اسرائیل  از یک سو در آمریکا و از سوی دیگر در ایران هر برنامه‌ای را پیش می‌برند  تا مانع از خروج کشور از موقعیت بحران و تنش فزاینده شوند. بزرگترین استراتژی که بیشترین ضربات را می‌زند، در تقابل قراردادن حداکثری و هرچه بیشتر میان تمامیتِ حاکمیت کشور با تمام مردم است که  اسرائیل تلاش می‌کند به آن دامن بزند و به صورت‌های کاملا بزک شده آن را پیش ببرد.

قرآن بخوانیم | بزرگترین معجزه انبیاء چه بود؟

اخبار دینمعجزه بزرگ نبوت، شکافتن دریا یا کوه نیست؛ بلکه ساختن انسان‌های خوب و متخلق به فضایل است. پیامبران می‌آیند تا انسان‌هایی را که همه گونه اقتضای جنایت و فساد در آنها هست، چنان بپرورانند که همان وحشی دیروز، به انسانی با عظمت تبدیل شود.

ببینید| برای درمان سستی در زندگی چه باید کرد؟

اخبار دینمرحوم آقا مجتبی تهرانی(ره): گاهی پیش می‌آید که انسان عمیقاً مشتاق است نسبت به فرامین و دستورات الهی پایبندتر و متعهدتر باشد، اما نمی‌داند چرا توان و انگیزه‌ی لازم برای عمل به آنها را در خود نمی‌یابد در این باب مرحوم آیت الله آقا مجتبی تهرانی راهکاری ارزشمند ارائه می‌دهند که می‌تواند بسیار کارگشا و راهنما باشد.

بررسی تخصصی «تحلیل نحوه بازنمایی جنگ در تلویزیون» در نشست پژوهشکده ارتباطات

چرا صدا و سیما در جنگ روایت ها پیروز نمی‌شود؟/ نقشه‌راه تبدیل صداوسیما به رسانه «ملی» و «حرفه‌ای» / شکست مرزهای سانسور در عصر انسان-رسانه

اخبار اندیشهپیشنهادهای کلیدی این نشست برای عبور از بحران در صدا و سیما عبارتند از: -ایجاد توازن میان نظارت و کنترل اجتماعی به جای سانسور سنتی. -توسعه تعاملات بین‌المللی و جذب خبرنگاران منطقه‌ای. -استفاده از ظرفیت همه‌سپاری در تولید محتوا. -بازسازی اعتماد عمومی از طریق شفافیت و تکثر دیدگاه‌ها. -در نهایت، موفقیت رسانه در زمان بحران، نه تنها در سرعت انتشار، بلکه در عمق اقناع و توانایی ایجاد جریان‌سازی در سطح جهانی نهفته است.

«سوگواری» از نگاه علوم انسانی، اسطوره و هنر

سینماماهنامه «تجربه» با همراهی مؤسسه «یک اتفاق ساده» نشست پژوهشی «از سویدای جان» را با محوریت بررسی مفهوم سوگ از منظر علوم انسانی، اسطوره و هنر برگزار می‌کند.