جامعه شناسی دین
-
دین‌فروشی با زبان شیرین؛ هشدار تکان‌دهنده امام صادق(ع) درباره منافقان دیندارنما
اخبار دینگاهی فریبکاری در لباس دینداری ظاهر می‌شود؛ با کلامی شیرین، چهره‌ای آراسته و سخنانی به‌ظاهر معنوی، اما با نیتی که چیزی جز رسیدن به منافع دنیوی نیست. امام صادق(ع) در روایتی تأمل‌برانگیز، از افرادی پرده برمی‌دارند که دین را وسیله‌ای برای رسیدن به دنیا قرار داده‌اند و با ظاهری فریبنده، حقیقتی آلوده را پنهان می‌کنند.
-
منظور از ریسمان الهی در قرآن چیست؟ پاسخ قرآن و مفسران
اخبار دینریسمان الهی یا حبل‌الله یکی از تعبیرهای عمیق قرآن کریم است که به پیوند انسان با هدایت خداوند اشاره دارد.
-
چرا حضرت زهرا(س) پیش از غصب فدک وارد میدان شدند؟ راز سیاسی و اقتصادی ماجرای فدک
اخبار دینبازخوانی ناگفته‌هایی از خطبه فدکیه نشان می‌دهد که مطالبه فدک از سوی حضرت زهرا(س) صرفاً دفاع از یک حق مالی نبود؛ بلکه اقدامی آگاهانه برای مقابله با ساختار قدرت پس از رحلت پیامبر(ص) و دفاع از جایگاه اهل‌بیت(ع) بود.
-
از عادی‌شدن گناه تا تسلط افراد ناصالح؛ پیامدهای ترک امر به معروف
اخبار دینترک امر به معروف و نهی از منکر در آموزه‌های اسلامی با پیامدهایی مانند عادی شدن ناهنجاری‌ها، کاهش مسئولیت‌پذیری اجتماعی، محرومیت از برخی برکات و گسترش زمینه فساد همراه دانسته شده است. قرآن کریم و روایات اهل‌بیت(ع) بر نقش این دو فریضه در اصلاح رفتار فردی و حفظ سلامت جامعه تأکید دارند.
-
وقتی ایمان به مسئولیت‌پذیری تبدیل می‌شود؛ نقش دین در پیشرفت جامعه
اخبار دیندینداری لزوماً به معنای پایبندی به گذشته یا مخالفت با تحولات جدید نیست. ایمان دینی، اگر با عقلانیت، علم‌آموزی، تلاش و احترام به حقوق دیگران همراه باشد، می‌تواند به تقویت مسئولیت‌پذیری، عدالت‌خواهی و همبستگی اجتماعی کمک کند؛ عواملی که در مسیر پیشرفت و توسعه جامعه اهمیت دارند.
-
ایمان در منطق قرآن؛ تعهد و عمل، معیار صداقت باور
اخبار دینایمان تنها به باور قلبی خلاصه نمی‌شود؛ آنچه صداقت ایمان را آشکار می‌کند، عمل به تعهدات و مسئولیت‌های برخاسته از آن است. امام شهید در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» با طرح این معیار، نسبت میان ایمان واقعی و وعده برتری مؤمنان را به چالش می‌کشد.
-
وقتی جامعه در برابر ظلم سکوت می‌کند؛ سه گناه زمینه‌ساز نزول بلا
اخبار دینرابطه گناه و بلا در متون دینی، تنها بحثی درباره رفتارهای فردی نیست؛ این موضوع با مسئولیت اجتماعی و نحوه مواجهه انسان‌ها با ظلم و رنج دیگران نیز ارتباط دارد. در روایتی از امام سجاد(ع)، ترک یاری گرفتاران، حمایت نکردن از مظلومان و تضییع امر به معروف و نهی از منکر از عوامل نزول بلا دانسته شده است؛ آموزه‌ای که در تبیین آن باید میان نگاه دینی به حوادث و ضرورت شناخت علل طبیعی و علمی آنها تمایز قائل شد.
-
اهل‌بیت(ع)؛ الگوی هدایت جامعه اسلامی از تربیت اخلاقی تا تحقق عدالت اجتماعی
اخبار دینهدایت جامعه اسلامی در سیره اهل‌بیت پیامبر اکرم(ص)، تنها به تبیین آموزه‌های دینی محدود نمی‌شود، بلکه تربیت انسان‌های فضیلت‌مدار، پاسداری از اصالت دین و اصلاح مناسبات اجتماعی بر پایه عدالت و بصیرت را نیز در بر می‌گیرد. بررسی روش‌های هدایتگری امامان(ع) نشان می‌دهد که پیوند میان معرفت دینی، اخلاق فردی و مسئولیت اجتماعی، از مؤلفه‌های اساسی الگوی آنان برای ساخت جامعه‌ای آگاه، عدالت‌محور و برخوردار از کرامت انسانی بوده است.
-
شهید مطهری چگونه کلام اسلامی را از محافل نخبگانی به متن جامعه آورد؟
اخبار دیناستاد مطهری را می‌توان بنیان‌گذار کلام اجتماعی در دوره معاصر دانست چرا که ایشان می‌خواست کلام را در متن جامعه پیاده کند.
-
نسبت دانش اجتماعی با انسداد حکمرانی و پویایی جامعه
سعید مدنی: به آینده امیدوارم؛ «انجماد در بالا ساختار» و «ولع آگاهی در پایین»/ عصبانیت از تحلیل‌های ساختاری تا «سنجش امید در فرآیند گذار»
اخبار اندیشهسعید مدنی گفت: من به‌شدت نسبت به تحولات آینده ایران امیدوارم. عمده این امیدواری من به موقعیت و روندی بازمی‌گردد که جامعه مدنی ایران در حال طی کردن آن است. جامعه مدنی ایران از سال‌ها پیش روند قدرتمندتر و تواناتر شدن را طی کرده، و جامعه ایرانی دارد گذار از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی را طی می‌کند که این نقطه امید هر تحول اجتماعی در ایران است.
-
اجرای عدالت برای جامعه بیش از باران چهل‌روزه برای جامعه نافع است
اخبار دینآیت‌الله جوادی آملی با تأکید بر ضرورت اجرای عدالت در جامعه گفت: به جای ناله و ضجه برای نزول باران، باید عدالت را در جامعه و دستگاه قضایی جاری کرد؛ چراکه اجرای احکام عادلانه و کنار گذاشتن رفتارهای ناعادلانه، برای کشور از باران چهل‌روزه نافع‌تر است.
-
راز پنهان اعمال جمعی؛ وقتی ثواب یک نفر در میان هزار نفر تکثیر می‌شود
اخبار دین گاهی یک عمل عبادی وقتی در جمع انجام می‌شود، تنها به مجموع اعمال افراد محدود نمی‌ماند، بلکه اثر آن در میان اعضای جامعه بازتاب پیدا می‌کند. روایتی از مرحوم صدر اصفهانی، با مثالی ساده از فرستادن صلوات، تصویری روشن از تفاوت میان عمل فردی و عمل اجتماعی ارائه می‌دهد؛ تفاوتی که نشان می‌دهد یک عمل جمعی چگونه می‌تواند اثر هر فرد را چندین برابر کند.
-
«مردانه زندگی کنید»؛ توصیه متفاوت آیت‌الله جوادی آملی درباره عزت و ایستادگی
اخبار دینحضرت آیت‌الله جوادی آملی با تأکید بر اینکه توحید باید در همه شئون زندگی انسان ظهور پیدا کند، گفت: انسان موحد تنها کسی نیست که خداوند را در مقام اعتقاد واحد بداند، بلکه باید آثار توحید در رفتار فردی و اجتماعی او نمایان باشد؛ از عمل به علم و دستگیری از نیازمندان تا حفظ عزت و ایستادگی در برابر ظلم. وی با استناد به کلام امیرالمؤمنین(ع) تصریح کرد: «عزیز و سربلند باشید و ستم‌پذیر نباشید» و مردانه زندگی کردن یعنی هنرمندانه و شجاعانه زیستن.
-
تأکید آیت‌الله جوادی آملی بر اجتهاد و عدالت در اداره جامعه؛ «این، نظم است»
اخبار دینحضرت آیت‌الله جوادی آملی با تبیین جایگاه نظم اجتماعی در نظام امامت و امت، بر ضرورت فهم صحیح معارف اهل‌بیت(ع)، اداره جامعه بر پایه اجتهاد و عدالت و مسئولیت فقها در عصر غیبت تأکید کردند و گفتند: گردانندگان جامعه باید مجتهد باشند، مجتهدانه بفهمند، مجتهدانه عمل کنند و عادلانه عمل کنند.
-
اسلام طرفدار گوشه‌گیری است یا حضور در جامعه؟ پاسخ آیات و روایات به یک تناقض ظاهری
اخبار دیندر نگاه نخست، میان توصیه‌های اسلامی به حضور در جامعه و برخی روایات درباره فضیلت عزلت و گوشه‌گیری، نوعی تناقض به نظر می‌رسد؛ اما بررسی آیات قرآن و سخنان معصومان(ع) نشان می‌دهد که اسلام نه انزواطلبی را به‌عنوان یک شیوه دائمی زندگی توصیه می‌کند و نه هر نوع معاشرتی را مطلوب می‌داند. عزلت در منطق دینی، نسخه‌ای استثنایی برای شرایطی است که حضور در جامعه می‌تواند ایمان و سلامت اخلاقی انسان را تهدید کند یا کناره‌گیری، خود به ابزاری برای مقابله با فساد و انحراف تبدیل شود.
-
چرا این‌قدر راحت درباره هم قضاوت می‌کنیم؟؛ از یک نگاه ساده تا برچسبی که زندگی آدم‌ها را تغییر می‌دهد
اخبار دینقضاوت دیگران بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی اجتماعی انسان است؛ اما آنجا که یک رفتار، ظاهر یا تصمیم کوچک به معیاری برای سنجش شخصیت افراد تبدیل می‌شود، مسئله شکل دیگری پیدا می‌کند. از سبک پوشش و میزان درآمد گرفته تا انتخاب شغل و زندگی شخصی، گاهی بدون آنکه همه واقعیت را بدانیم، درباره دیگران حکم صادر می‌کنیم؛ پدیده‌ای که شبکه‌های اجتماعی نیز با واکنش‌های سریع و اطلاعات ناقص، آن را پیچیده‌تر کرده‌اند.
-
رهبانیت؛ وقتی شکست‌های زندگی انسان را به انزوا می‌کشاند
اخبار دینرهبانیت چگونه از دل شکست و ناکامی‌های اجتماعی سر برمی‌آورد؟ حضرت آیت‌الله مکارم شیرازی با بررسی انگیزه‌های روانی و اجتماعی این پدیده، معتقد است شکست می‌تواند برای برخی افراد به فرصتی برای اصلاح و بازسازی تبدیل شود، اما در برخی دیگر، زمینه‌ساز یأس، بدبینی، انزوا و گریز از مسئولیت‌های اجتماعی شود؛ تا جایی که حتی تن‌پروری و بی‌تحرکی نیز گاه در پوشش یک رفتار مقدس مذهبی ظاهر می‌شود.
-
مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه: مسئله اصلی ما تقابل با دستگاه‌ها نیست؛ اجرای قانون و احیای حق وقف است
موقوفه، ملک بی‌صاحب نیست؛ دستگاه‌های لشکری و کشوری حقوق وقف را ادا کنند/ معممی مقدم: می‌خواهیم مردم را به حافظان میراث وقف تبدیل کنیم
اخبار دینرضا معممی‌مقدم، مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه و دبیر ستاد بزرگداشت هفته وقف ۱۴۰۵، با تأکید بر ضرورت صیانت از حقوق موقوفات گفت: دستگاه‌های لشکری و کشوری که املاک موقوفه در اختیار دارند باید نسبت به تعیین تکلیف قانونی این املاک و پرداخت حقوق وقف اقدام کنند؛ چراکه وقف، امانت الهی و حق موقوف‌علیهم است.
-
ببینید| با ناقضان وحدت مبارزه کنید
اخبار دینآیت الله جوادی آملی گفت: حضرت امیر یک بیان نورانی دارد که بالاخره ما جامعه را متحد کردیم، و تمام کوشش دشمن این است که این جامعه را ارباً اربا بکند. شما مواظب باشید این جامعه متحد، مختلف نشود، پراکنده نشود.
-
جامعه اسلامی؛ کارخانه انسان‌سازی در منطق قرآن
اخبار دینهدف نبوت، ایجاد «کارخانه آدم‌سازی» به شکل نظام توحیدی عادلانه است، نه فقط هدایت فردی. ابزارهای این کارخانه از آیه ۲۵ حدید: کتاب (ایدئولوژی)، میزان (حاکمیت عادل) و آهن (قدرت دفاعی) برای اقامه قسط. محصول نهایی (آیه ۱۵۷ اعراف)، انسانی آزاد از زنجیرهای جهل و استبداد است که در سایه جامعه عادلانه به تزکیه و تعالی می‌رسد.
-
کتابی درباره راز انسجام جامعه اسلامی منتشر شد
اخبار دین«وحدت و ولایت» تازه‌ترین اثر محمدرضا عابدینی است که با تبیین مبانی قرآنی و روایی، نسبت میان وحدت، ولایت و شکل‌گیری جامعه اسلامی را در شش فصل بررسی می‌کند.
-
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
اخبار دینما در عصری زندگی می‌کنیم که سرعت به یک فضیلت تبدیل شده است، همه چیز سریع‌تر شده؛ اما لزوماً عمیق‌تر نشده است، انسان امروز بیش از هر زمان دیگری می‌داند، اما الزاماً آرام‌تر و خوشبخت‌تر نیست.
-
قرآن بخوانیم | در جامعه غیراسلامی دلت می‌خواهد خوب باشی، ولی نمی‌توانی
اخبار دیندر جامعه غیراسلامی، انسان با وجود میل به خوبی و دینداری، به دلیل فشار محیط نمی‌تواند متدین باشد و همه عوامل او را از یاد خدا دور می‌کنند؛ اما در جامعه اسلامی، بازار، مسجد، حکومت، خانواده و دوستان همگی انسان را به یاد خدا می‌اندازند و اگر حکومت نبوی و علوی ادامه می‌یافت، پس از پنجاه سال همه منافقان مؤمن واقعی می‌شدند.
-
نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- «دین در دولت لیبرال» اثر سسیل لابورد منتشر شد
استاد دانشگاه آکسفورد و «تلفیق آزادی دینی با برابری مدنی» / افقی تازه در فلسفه سیاسی معاصر / دین نقطه مقابل لیبرالیسم نیست
اخبار اندیشهمولف در کتاب «دین در دولت لیبرال» می‌کوشد راهی تازه برای اندیشیدن به سنت لیبرالی باز کند؛ تلاشی برای تلفیق آزادی دینی با برابری مدنی، بدون افتادن در دام سکولاریسم سخت‌گیر یا دین‌سالاری پنهان.
-
هندسه روابط ولایی در قرآن؛ از محبت مؤمنان تا انزجار از کافران
اخبار دینقرآن کریم با تبیین دقیق مفهوم «ولایت»، هندسه روابط اجتماعی و سیاسی مؤمنان را بر دو پایه انسجام درونی و مرزبندی با جبهه کفر بنا نهاده است. وحی الهی تأکید می‌کند که پیوندهای عاطفی و نصرت (ولاء قرب)، ریشه در تدبیر و سرپرستی (ولاء تدبیر) دارند؛ لذا در این جلسه برای حفظ هویت دینی و استقلال جامعه اسلامی، راه محبت متقابل مؤمنان و انزجار از ولایت بیگانگان را به‌عنوان یک ضرورت راهبردی ترسیم نموده است تا از استحاله مؤمنان در نظام تدبیری کفار جلوگیری کند.
-
درس‌های شاهنامه برای جامعه‌ای که میان حق و باطل مردد است
اخبار دینبسیاری می‌پرسند چرا در غبارِ رسانه‌ها، تشخیص حق از باطل دشوار شده است؟ سیدیاسر موحدفرد در این گفت‌وگو با بازخوانی شاهنامه، از استراتژی فریب اهریمن، ضرورت بازگشت به «آیین شهریاری» و نقش حیاتی پهلوانان در شکستن دیوار میان مردم و حاکمیت برای عبور از بحران‌های امروز می‌گوید.
-
مؤمنین نسبت به یکدیگر چه حقوقی دارند؟
اخبار دینمؤمنان در یک جامعه اسلامی نسبت به یکدیگر هفت حق واجب دارند که خدای متعال برای آنها مقرر کرده است.