زرتشت
-
۱۰ آبان، جشن آبانگان؛ آناهیتا و معنای آب در جهان ایرانی
تاریخ ایراندر سرزمین خشک و نیمهخشک ایران، آب فراتر از یک نیاز روزمره، در کانون اسطورهها، دین و تجربه زیسته مردمان جا داشته است؛ چنانکه «آناهیتا»، ایزدبانوی آبهای پاک و باروری، در متن اوستا و کتیبههای هخامنشی به نمادی از پیوند میان طبیعت، باورهای دینی و استمرار حیات تبدیل شد؛ میراثی که بازخوانی آن در آستانه «آبانگان»، اهمیت پاسداشت سرچشمههای زندگی را یادآور میشود.
-
ایران چگونه بر تاریخ ادیان جهان اثر گذاشت؟ نگاهی به کتاب ریچارد فولتس
اخبار دینایران در تاریخ ادیان جهان فقط سرزمین زرتشت و خاستگاه زرتشتیگری نبوده است. این سرزمین طی قرنها محل برخورد سنتهای دینی، فلسفی و اسطورهای گوناگون بوده و در شکلگیری و انتقال برخی اندیشههای دینی میان شرق و غرب نقش داشته است. کتاب «دینهای ایران باستان» نوشته ریچارد فولتس، با نگاهی گسترده به این تاریخ، تصویری متفاوت از جایگاه ایران در جهان ادیان ارائه میکند.
-
زندگینامه مانی و نقش هنر نگارگری در گسترش آیین مانوی از ایران ساسانی تا شرق و غرب جهان باستان
تاریخ ایرانآیین مانوی که در عصر ساسانی شکل گرفت، با تکیه بر تلفیق آموزههای دینی و بهرهگیری از هنر نقاشی و کتابآرایی در اثر معروف «ارژنگ»، به یکی از فراگیرترین جریانهای فکری جهان باستان تبدیل شد.
-
سرگذشت زرتشت، پیامبر ایرانی که ۴۷ سال نبوت کرد
تاریخ ایرانزرتشت، پیامآور یکتاپرستی در ایران باستان، پس از سالها غربت و ایستادگی در برابر سنتگرایان و کاهنان، با جلب حمایت گشتاسبشاه آیینی را پایهگذاری کرد که سدهها اندیشه، فرهنگ و ساختار سیاسی ایران کهن را دگرگون ساخت.
-
نماینده زرتشتیان برای وزیر ترامپ نوشت؛ جناب روبیو! وظیفه ما تکرار جنگهای باستانی نیست/ بهجای قسمدادن غربیها به ریش سفید سقراط، خرد پیشه کنید
مجلسنماینده زرتشتیان در مجلس در یادداشتی در واکنش به ادعاهای مارکو روبیو در آتن درباره لشکرکشی خشایارشا و آتشگرفتن معابد آتن، با تأکید بر ضرورت پرهیز از خوانش گزینشی تاریخ، تصریح کرد: ایران سرزمین فرهنگ، تمدن و ایستادگی است و تهدید و تحقیر نمیتواند اراده ملت ایران را درهم بشکند.
-
از ایزدِ پیمان تا سرور پاییزی ایرانیان
چرا مهرگان زنده ماند؟ / راز جشنی که در گذر قرنها پوست انداخت
تاریخ ایرانمهرگان، جشنی کهن در پیوند با پاییز و نام ایزد مهر، در گذر قرنها دگرگون شده اما از حافظه فرهنگی ایرانیان کنار نرفته است. این مقاله با نگاهی به ریشههای دینی و تاریخی جشن، روایتهای پیدایش آن و دگرگونیهای تقویمیاش میپرسد: مهرگان چگونه ماندگار شد؟
-
جشن مهرگان دهم مهر است یا شانزدهم مهر؟
تاریخ ایرانعلی نیکویی در پژوهشی پیرامون آیینهای کهن ایرانی، ریشههای اختلاف تقویمی در برگزاری جشن مهرگان را واکاوی کرده است. او در این متن توضیح میدهد که چگونه تفاوت میان ساختار گاهشماری سنتی زرتشتی و تقویم رسمی خورشیدی، منجر به دوگانگی در تاریخ برگزاری این جشن باستانی میان دهم و شانزدهم مهر شده است.
-
ثواب برای کشتن مورچه؟ روایت عجیب متون زرتشتی از «خرفستران» و مجازاتهای هزاران تازیانهای
اخبار دینمورچهای که کشتنش ثواب دارد، خارپشتی که کشتنش ۲ هزار تازیانه در پی دارد و سگی که آسیب به آن میتواند مجازات سنگینی داشته باشد؛ اینها تنها بخشی از احکامی است که در برخی متون کهن زرتشتی درباره حیوانات آمده است. «وندیداد» و «ارداویرافنامه» از تقسیمبندی جانوران به گروههایی متفاوت سخن میگویند؛ از «خرفستران» که در این متون در شمار موجودات شرور و وابسته به اهریمن معرفی شدهاند تا حیواناتی که برای کشتن یا آسیب رساندن به آنها مجازاتهای سختی تعیین شده است.
-
شر چگونه وارد جهان شد؟/ تصور ایرانیانِ زرتشتیِ ساسانی از اهریمن و آغاز نبرد کیهانی؛
اخبار اندیشهتاریخ کیهانی را میتوان فرایند حرکت از آمیختگی به جدایی و از کشمکش به پیروزی نهایی خیر دانست. انسان نیز در همین نقطه جایگاه تاریخی خود را مییابد، موجودی انتخابگر که با اندیشه، گفتار و کردار خویش در این نبرد کیهانی مشارکت میکند. در نتیجه ورود شر پایان آفرینش نیک نیست؛ آغاز تاریخ کیهانی است؛ تاریخی که از هجوم و آمیختگی آغاز میشود و در فرجام، با رفع شر، پیروزی خیر و نوسازی جهان بهسوی تحقق نظم نخستین حرکت میکند.
-
جهان در اندیشه ایرانیان باستان چگونه آغاز شد؟
تاریخ ایرانبررسی کیهانزایی در عصر ساسانی مستلزم توجه همزمان به ساختار این روایتها و نسبت آنها با مفاهیم بنیادین سنت زرتشتی است. پرسش اصلی این یادداشت این خواهد بود که کیهانزایی در اندیشه زرتشتی عصر ساسانی چه ساختاری داشت و روایت آفرینش چگونه با دوگانهانگاری، پیدایش شر، آفرینش انسان و سرانجام جهان ارتباط پیدا میکرد؟
-
عکس آتلیهای «عروس نوجوان زرتشتی» در دوران قاجار
تاریخ ایرانتصویری آتلیهای از یک عروس نوجوان زرتشتی را در دوران قاجار ملاحظه میکنید.
-
اندیشهورزی و واکاوی در باره یکی از کهنترین واژههای زبان فارسی
ایرانیان هر روز یاد سه هراز سال گذشته می کنند/ دانشی برای تعادل بخشی میان تن، روان و جهان/ چگونه واژه «پزشک» از دل اوستا تا امروز زنده ماند؟
اخبار اندیشه"دکتر" جایگاه خود را در نظام دانشگاهی دارد، اما "پزشک" نام حرفهای است که سه هزار سال در زبان فارسی زیسته و بافرهنگ این سرزمین درآمیخته است. هر بار که این واژه را آگاهانه بر زبان میآوریم تنها نام یک حرفه را به کار نمیبریم؛ بلکه رشتهای از پیوندهای تاریخی، زبانی و فرهنگی را نیز استوارتر میکنیم. شاید پاسداشت میراث یک ملت همیشه از بناهای سنگی و نسخههای خطی آغاز نشود؛ گاه از واژهای آغاز میشود که هر روز بر زبان میآوریم بیآنکه بدانیم هزاران سال تاریخ را با خود حمل میکند.
-
روز بزرگداشت شیخ اشراق و بازخوانی نقش او در پیوند میراث باستان و اندیشه اسلامی
از کاخهای هخامنشی تا شهود و اندیشه اشراقی؛ سهروردی نجاتبخش حکمت ایرانیان/ شاهنامه سند زبان و «حکمت اشراق» سند اندیشه؛ سهروردی معمار هویت ایرانی
اخبار اندیشهاین همان راز ماندگاری فرهنگ ایرانی است، فرهنگی که در هر دوره تاریخی بدون بریدن از ریشههای خود توانسته است خود را بازآفرینی کند. ازاینرو اگر شاهنامه سند ماندگاری زبان فارسی است حکمت اشراق را نیز باید سند تداوم اندیشه ایرانی دانست. فردوسی حافظ زبان این سرزمین بود و سهروردی حافظ سنت فلسفی و معنوی آن؛ یکی واژههای ایران را جاودانه کرد و دیگری جهانبینی ایران را؛ پس برای شناخت ایران خواندن شاهنامه بهتنهایی کافی نیست؛ همانگونه که باید صدای فردوسی را شنید، باید نور سهروردی را نیز دید. این دو، دو ستون استوار یک تمدناند؛ تمدنی که زبان و اندیشه، تاریخ و حکمت و گذشته و آینده را در کنار یکدیگر معنا کرده است.
-
بررسی یک فرضیه جنجالی
آیا سوگواری در ایران، میراث پس از اسلام است؟
تاریخ ایراندر یادداشت پیش رو بر آنیم تا پاسخ این سؤال که آیا آئینِ سوگواری در ایران پیش از اسلام در میان ایرانیان بوده یا خیر پاسخ دهیم.
-
ما باید هوشیار باشیم؛ نامِ هرمز، پیش از آنکه متعلق به آیین زرتشت باشد، متعلق به ایران است
ایلان ماسک و مغالطهاش درباره تنگه هرمز / وقتی سلبریتیها تاریخ را ورق میزنند
تاریخ ایراناگر بپذیریم که نامِ هرمز صرفاً صبغه مذهبی دارد، آنگاه راه برای ادعاهای واهی باز میشود تا حاکمیت ایران بر این منطقه را نه یک حقِ تاریخی و حاکمیتی، بلکه یک تصادفِ جغرافیایی جلوه دهند.
-
وقتی قبایل اعراب حجاز جذب آیین زرتشتی مزدکی شدند!
تاریخ ایراننویسنده که خود پژوهشگر و استاد تاریخ است، تلاش کرده با زبانی ساده و بیتکلف، موضوعات متنوعی از اسطورهها، آیینها، پادشاهان، جادوگران، کودکان و حتی جشنهایی مانند نوروز را بررسی کند و از خلال آنها، نگاهی تازه به گذشته و تأثیر آن بر اکنون بیندازد.
-
نگاهی به کتاب «زندگی و اندیشه زرتشت»؛
دیدی نو از پیامبری کهن
اخبار دینکتاب «زندگی و اندیشه زرتشت» مجموعهای ارزشمند از مقالات و جستارهای برجستهترین پژوهشگران، ایرانشناسان و فرهنگدوستان است که با نگاهی ژرفکاوانه زوایای گوناگون زندگی و شخصیت زرتشت اسپنتمان و نیز باورها و کیش او را از زمینههای فرهنگی و اجتماعی تا تحولات تاریخی، واکاوی کردهاند.
-
چگونگی سیر سلمان از ایران به مدینه
اخبار دینسلمان فارسی، زرتشتیای حقیقتجو که پس از مسیحیت، با مشاهده نشانههای نبوت در مدینه، اسلام آورد و از یاران نزدیک پیامبر و امام علی شد.
-
چرا نیاکان باستانی ما مردگان خود را در برجها دفن میکردند، نه در گورها؟
تاریخ ایراندفن تنها عمل ممنوعه نبود، سوزاندن نیز ممنوع بود. آتش نیز به عنوان یکی از مقدسترین عناصر جهان تلقی میشد، و سوزاندن جسد آن را در معرض ناپاکی قرار میداد. به همین دلیل، رسوم جدیدی برای برخورد با مردگان باید توسعه مییافت.
-
درباره زرتشت، دهقانزادهای از شمال غرب ایران
تاریخ ایرانتحلیل خطشناسی الفبای اوستایی نشان میدهد که این خط در زمان ساسانیان اختراع شده است
-
ایزدی که نگاهبان شاهراه نفت شد
راز نام هرمز؛ روایتی از دل اسطوره تا قلب سیاست
تاریخ ایراندادههای تاریخی به ما میگوید اولین گزارشها به مکانی به نام هرمز در دوران پادشاهی ایران ساسانی بازمیگردد آن هم نه برای جزیرهای که امروز نام آن هرمز است! بلکه بر بندرگاهی باشکوه در دهانه رود «انامیس» کنار ساحل مکران (منطقه میناب فعلی) اطلاق میشد.
-
درگذشت بیهیاهوی مردی که اوِستا را برای ایرانیان دوباره خواند
تاریخ ایرانپژوهشها و تحقیقات ارزنده و ماندگار جلیل دوستخواه در معرفی و روشنگری اوستا و فرهنگ و ادبیات و تاریخ ایران باستان، چراغ راهی برای علاقهمندان به ایران است، راهنمایی برای شناخت ریشهها و خاستگاههای فرهنگ ایرانی و عناصر آن که در تار و پود فرهنگ و زبان ایرانیان امروز تنیدهاند و در طول هزارهها، دوام آوردهاند.
-
نقش پارسیان هند در تحول زرتشتیان ایران
تاریخ ایرانشمار اندکی از زرتشتیان در کشور هند زندگی میکنند که به «پارسیان» مشهور هستند؛ نیاکان آنان با فروپاشی ساسانی و گسترش اسلام، برای حفظ آیین خود و ترس از دگرگونی در جامعه اسلامی به هند مهاجرت کردند...
-
ششم فروردین، زادروز زرتشت/ روز برگزاری جشن نوروز بزرگ و روز شکفتن دوباره امید
تاریخ ایراننکته جالب این است که در باور زرتشتیان، نهتنها زرتشت در ششم فروردین متولد شده، بلکه در ۳۰ سالگی نیز در همین روز به پیامبری برگزیده شده و با اهورامزدا ارتباط یافته است.
-
زرتشتیان کرمان با رهبر جدید انقلاب اسلامی بیعت کردند
کرمانانجمن زرتشتیان کرمان و شورای حل اختلاف ویژه زرتشتیان کرمان در پیامهای جداگانه ضمن گرامیداشت یاد امام شهید، انتخاب حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای (حفظه الله) را به عنوان رهبر انقلاب اسلامی تبریک گفتند.
-
محمد اکوان و واکاوی ترازنامه فکری و میراث فلسفی غلامحسین ابراهیمیدینانی در تلاقی خرد ایرانی و حکمت اسلامی
دینانی ، فیلسوفی که به مردم جرات سوال کردن و حقیقت جویی می آموزد / با ۷۰ اثر فلسفی، در مباحث دیگر اظهار نظر نمی کند / خرد و عقلانیت در مرکز هویت ایران
اخبار اندیشه فیلسوف انسانها را به پرسیدن وا میدارد، اما به جای آن ها نمیپرسد، بلکه راه پرسیدن را به آن ها مینمایاند. استاد دینانی فیلسوف است و تفکر فلسفی اصیل را راه علاج بسیاری از معضلاتی میداند که بشر امروزی به آن مبتلا شده است. کار فیلسوف پرداختن به ریشهها و بنیادهای مسائلی است که انسانها در زندگی فردی و اجتماعی و سیاسی خود با آن دست و پنجه نرم میکنند. پرداختن به امور و مسائل زندگی روزانه انسانها و برنامهریزی برای آنها کار فیلسوف نیست، بلکه کار کارگزاران و متخصصان و خبرگان امور اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. فیلسوف افقی در برابر آن ها میگشاید و مسیر پیمودن و چیستی راه را نشان میدهد.
-
زن در ادیان بودا، زرتشت، یهود، مسیحیت و اسلام
اخبار دینزن حقیقتی است که در طول تاریخ، فراز و نشیبهای فراوانی را تحمل کرده و از زنده به گور شدن تا خدایی شدن را به خود دیده است. زن غیر از حقیقت انسانی، رازی در خود نهفته دارد که باید جلوههای مختلف آن کشف و صورتهای گوناگونش پدیدار شود تا آن گونه که هست، شناسایی و معرفی گردد.