صفویه

حتی مورخان دوره افشاریه نادرشاه را به عنوان پادشاه ایران قبول نداشتند

تاریخ ایراننادرشاه با تکیه بر قدرت نظامی از دل فروپاشی صفویه به سلطنت رسید، اما مسئله اصلی او پس از فتح ایران این بود که چگونه حق حکومت خود را توجیه کند؛ موضوعی که خسرو خواجه‌نوری، مترجم کتاب «تلاش نادرشاه برای کسب مشروعیت در ایران پس از صفویه»، در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران بررسی کرده است.

نقاشی صفوی از جنگ ایران و عثمانی

تاریخ ایراننقاشی «جنگ چالدران» بر دیواره غربی تالار پادشاهی، کاخ چهل‌ستون را در اصفهان تماشا می‌کنید.

اصفهان عصر صفوی به روایت جهانگرد فرانسوی

تاریخ ایراناصفهان از دور بیشتر شبیه یک جنگل است تا یک شهر. چون جلگه حاصلخیز است ساکنان بسیار دارد.

روایت صفویان بر کاشی؛ وقتی دیوارهای اصفهان به بوم نقاشی تبدیل شدند

اخبار دینکاشی‌کاری صفوی را نمی‌توان تنها در نقش‌های هندسی، اسلیمی و کتیبه‌های بناهای مذهبی خلاصه کرد. در اصفهان قرن هفدهم میلادی، کاشی‌های مربع‌شکل گاه به بوم‌هایی برای روایت انسان، باغ و زندگی درباری بدل شدند؛ شیوه‌ای که نمونه‌هایی از آن امروز در موزه‌های متروپولیتن، لوور و ویکتوریا و آلبرت نگهداری می‌شود.

بازخوانش تداوم هویتی و اقتدار فراتصادفی ایران پس از سقوط ساسانیان

محمدعلی اسلامی ندوشن و «کوله‌بار ایرانیت» در جهان بی‌مرز/ از شیراز سعدی تا قونیه‌ی مولوی؛ چگونه زبان و حافظه تاریخی ایران زنده نگه داشته شد؟

اخبار اندیشهتاریخ این چهارده قرن اخیر ایران تاریخ تلاش فکری و فرهنگی بوده است، مصروف بر آنکه لطمۀ مهاجم و خارجی به حداقلّ تنزّل داده شود، از میان تندباد حوادث و جنگ‌ها و غارت‌ها راهی به سوی تداوم ایرانیّت باز بماند و هیچ‌یک از این سوانح نه یورش و نه اشغال و نه این اواخر استثمار فرهنگی ریشۀ آن را قطع نکند که از نظر ایرانی: تا ریشه در آب است، امید ثمری هست...

ترکان خاتون؛ زنی قدرتمند و سیاست‌ورز در ایران پیش از دوره صفوی

تاریخ ایرانترکان خاتون موفق شد با همان فرصت‌شناسی و به‌کارگیری روابط قبیله‌ای با مرگ سلطان، پسرش (سلطان محمد) را در میان مدعیان جانشین پدر سازد و از طریق فرمانبردار ساختن پسر، قدرت واقعی در حکومت را به دست گیرد.

شیخ صفی‌الدین اردبیلی برای ایران چه کرد؟

اخبار دین چهارم مرداد ماه سالروز استقرار سلسله صفویه در ایران، در تقویم رسمی کشور به نام روز شیخ صفی‌الدین اردبیلی نامگذاری شده و به تبع آن، هفته اردبیل گرامی داشته می‌شود اما خیلی از ما از اقدامات او برای انسجام ملی اطلاع کافی نداریم.

ریشه‌های ناکامی نهاددانشگاه به مناسبت تجدید چاپ کتاب «سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران»

فراستخواه و تبیین چرایی شکست «عاملیت» ایرانی در راهروهای دانشگاه/ روایتی متفاوت از پی‌جویی ریشه‌های انحطاط علمی ایران در عصر صفوی

اخبار اندیشهدر مطالعاتم به این نتیجه رسیده‌ام که در بسیاری از موارد الگوی تحول‌خواهی در ایران مبتنی بر مهاجرت بودند. روزنامه‌ها، نهادهای اجتماعی و نخبگان مهاجر بودند که مشروطیت را دنبال کردند و در نهایت همان‌ها حاملان و مجریان آن بودند. این نخبگان در بازگشت خود به سرزمین به شکل خلاقی منشأ حرکت‌ها و پویایی‌های تازه می‌شوند. اکنون نیز باید همواره تلاش کرد که این جمعیت به فکر بازگشت باشند یا تردد و رفت‌وآمد علمی، فنی و توسعه‌ای داشته باشند.

تاریخ پول ایران؛ از صفویه تا پایان قاجار

تاریخ ایرانبا قرار گرفتن ایران در کانون تحولات جهانی از عصر صفویه، موضوع پول و مسائل پیوسته با آن نیز ابعاد پیچیده‌تری به خود گرفت؛ پولِ ایران در معرض رقابت با دیگر پول‌ها از شبه‌قاره هند و بعدها ژاپن در شرق تا اروپا در غرب قرار گرفت و حتی از تأثیر سرازیر شدن فلزات قیمتی از قاره تازه شناخته شده آمریکا نیز به دور نماند.

نشست نقد و بررسی مقاله "شاه عباس اول؛ اسطوره، شاه و انسان" نوشته رودی ماتی

اخبار اندیشهگروه جامعه‌شناسی تاریخی انجمن جامعه‌شناسی ایران نشست نقد و بررسی مقاله "شاه عباس اول؛ اسطوره، شاه و انسان" نوشته رودی ماتی؛ درس‌هایی برای جامعه‌شناسی تاریخی ایران را برگزار می کند.

تاریک‌ترین زوایای پنهان حرم‌سرای صفوی

تاریخ ایرانکتاب «بازیگران حرم‌سرای صفوی؛ بررسی نقش خواجه‌سرایان در عصر صفوی» تلاشی است برای تاباندن نور آگاهی بر تاریک‌ترین زوایای پنهان حرم‌سرای صفوی؛ همان مکان دربسته‌ای که در آن، زنان پرنفوذ در کنار خواجگان، ترکیبی فوق‌العاده قدرتمند را تشکیل می‌دادند.

عاشورا در زمان شاه عباس صفوی از نگاه جهانگرد ایتالیایی

تاریخ ایرانهیچ‌کس سر و ریش خود را نمی‌تراشد و به حمام نمی‌رود و به ‌علاوه نه‌تنها از ارتکاب هرگونه گناه پرهیز می‌کند، بلکه خود را از هرگونه خوشی و تفریح محروم می‌سازد. بسیاری از گدایان، در کوچه‌های پرآمد و رفت شهر، تمام بدن خود تا گلو، و حتی قسمتی از سر را در خمره‌هایی از گل پخته که در داخل زمین پنهان شده، فرو می‌کنند.

نان سنگک از کجا آمده؟

تاریخ ایراندر منابع تاریخی آمده که وقتی سپاهیان عرب به مدائن رسیدند، نان سنگک را نمی‌شناختند؛ نشانه‌ای از رواج آن پیش از اسلام. همچنین در قلعه‌ای مخروبه در ورامین بقایای یک نانوایی سنگکی با تنور سالم و ریگ‌های باقی‌مانده پیدا شده است.

در دوره صفوی لباس عزای مردم در محرم آبی بود!/ دولت صفوی با قمه‌زنی مخالف بود

تاریخ ایراندر دوره قاجار، تعزیه با حمایت حکومت گسترش پیدا کرد. ناصرالدین‌شاه علاقه زیادی به تعزیه داشت و شخصاً در این مراسم شرکت می‌کرد.

آیین «طشت‌گذاری» سنتی ریشه‌دار در پاسداشت جوانمردی حسینی

اخبار دینامام حسین(ع) با مشاهده آثار خستگی و تشنگی در چهره سپاهیان دشمن، علیرغم کمبود آب، دستور دادند که طشت‌ها را با آبِ مشک‌ها پر کنند تا هم سربازان حر و چهارپایان سپاهش سیراب شوند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - تأملی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟» اثر علی میرسپاسی

دعوت میرسپاسی در باره ضرورت اندیشیدن به آینده ایران / ایران مطلوب چه نسبتی با منطقه و جهان خواهد داشت؟

اخبار اندیشهمصطفی بستانی نوشت:‌« ارزش کتاب میرسپاسی بیش از آنکه در ارائه پاسخ‌های نهایی باشد، در طرح پرسش‌هایی نهفته است که امروز بیش از هر زمان دیگری در فضای فکری ایران موضوعیت یافته‌اند. نویسنده به درستی بر محدودیت‌های گفتمان‌های انحطاط و عقب‌ماندگی در گشودن افق‌های جدید تأکید می‌کند و توجه ما را به ضرورت اندیشیدن به آینده معطوف می‌سازد.»