هخامنشیان
-
بررسی تاریخی کانال باستانی خشایارشا در یونان؛ آبراهی که برای جلوگیری از فاجعه دریایی حفر شد
تاریخ ایراندر یکی از بزرگ‌ترین لشکرکشی‌های امپراتوری هخامنشی به یونان، مهندسان ایرانی کانالی شگفت‌انگیز در یکی از شبه‌جزایر یونان حفر کردند که به مدت بیش از دو هزار سال وجود آن یک افسانه پنداشته می‌شد.
-
۱۰ آبان، جشن آبانگان؛ آناهیتا و معنای آب در جهان ایرانی
تاریخ ایراندر سرزمین خشک و نیمه‌خشک ایران، آب فراتر از یک نیاز روزمره، در کانون اسطوره‌ها، دین و تجربه زیسته مردمان جا داشته است؛ چنان‌که «آناهیتا»، ایزدبانوی آب‌های پاک و باروری، در متن اوستا و کتیبه‌های هخامنشی به نمادی از پیوند میان طبیعت، باورهای دینی و استمرار حیات تبدیل شد؛ میراثی که بازخوانی آن در آستانه «آبانگان»، اهمیت پاسداشت سرچشمه‌های زندگی را یادآور می‌شود.
-
کوروش؛ از افسانه تا واقعیت / هنوز دقیق نمی‌دانیم دین، کیش و آیین ایرانیان در دوره هخامنشی چه بوده است
تاریخ ایرانمهرداد ملک‌زاده در این گفت‌وگو به بررسی جایگاه کوروش بزرگ در حافظه جمعی ایرانیان پرداخته و تأکید می‌کند که آیین و دین هخامنشیان همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
-
به مناسبت روز کوروش بزرگ
جایگاه کوروش به افسانه‌پردازی نیاز ندارد
تاریخ ایرانکوروش بزرگ یادآور لحظه‌ای است که ایران به کانون قدرت جهان باستان بدل شد. شناخت واقعی این فرمانروا و میراث او، به جای افسانه‌پردازی، نیازمند بازخوانی اسناد تاریخی و تدبیر سیاسی او در برپایی شاهنشاهی هخامنشی است.
-
کانال سوئز؛ میراث مهندسی داریوش بزرگ برای پیوند شرق و غرب
تاریخ ایرانداریوش بزرگ، شاهنشاه ایران، دستور ساخت کانالی عظیم را صادر کرد که رود نیل را به دریای سرخ متصل می‌کرد؛ پروژه‌ای مهندسی که قرن‌ها پیش از احداث کانال سوئز امروزی اجرا شد.
-
لحظه کشف کتیبه‌های خشایارشا در محوطه تخت جمشید؛ حدود ۹۰ سال قبل / عکس
تاریخ ایرانتصویری از کتیبه‌های کشف شده در یکی از پادگان‌های نظامی اطراف تخت جمشید را در حدود سال ۱۳۱۳ ملاحظه می‌کنید. این کتیبه‌ها به دستور خشایارشا نگاشته شده بودند.
-
تاریخ تاج‌گذاری کوروش بزرگ؛ مرز میان واقعیت تاریخی و حافظه جمعی
تاریخ ایراندر آستانه هفتم آبان، روزی که در سال‌های اخیر به نام بزرگداشت کوروش بزرگ شناخته شده، علی نیکویی، پژوهشگر تاریخ ایران باستان، در یادداشتی به تفاوت میان تاریخ مستند یک رویداد تاریخی و مناسبت‌های برگزیده‌شده برای بزرگداشت شخصیت‌های تاریخی پرداخته و اعتبار تاریخی ۷ آبان و ۲۲ مهر را بررسی کرده است.
-
ردپای یک خطای ۲۵۰۰ ساله در روایت سیاستمداران
تاریخ در اتاق بازجویی سیاست / روبیو، خشایارشا و اعتراف اجباری که از گذشته می‌خواهند
تاریخ ایرانهرگاه سیاست‌مداری از خشایارشا یا جنگ‌های ایران و یونان برای تفسیر یک منازعه معاصر بهره می‌گیرد باید پرسید دقیقاً کدام جنبه تاریخی را مقایسه می‌کند؟ رقابت بر سر قدرت، محاسبات نظامی، مناسبات سیاسی یا تصویرسازی از دشمن؟ و در مقابل کدام تفاوت‌های اساسی را نادیده می‌گیرد؟
-
کوروش احمدی: دولت‌های غربی روایت نژادپرستانه روبیو از تاریخ را جدی نمی‌گیرند
نتانیاهو مبدع جعل تاریخ بود و روبیو الگوبرداری کرد / لفاظی تمدنی روبیو در آتن خوراک راست افراطی است نه راهبرد جذب اروپا
دیپلماسیدیپلمات بازنشسته جمهوری اسلامی ایران گفت: نتانیاهو حداقل ۴ بار و آخرین بار درست در روز شروع جنگ ۴۰ روزه کوشید تا از روایت خودساخته از داستان هامان گویا در دوره خشایارشاه ابزاری برای توجیه تجاوزات اسرائیل علیه ایران جعل کند. لذا او مبدع این نوع برخوردهای جعلی با تاریخ برای توجیه تجاوزات امروز علیه ایران است.
-
دام روایت تمدنی روبیو
دیپلماسیعلی نصری، پژوهشگر روابط بین‌الملل در یادداشتی برای خبرآنلاین توضیح داد که چرا پاسخ هویتی به سخنرانی آتن اشتباه است و چگونه باید زمین بازی را تغییر داد.
-
از واشنگتن تا آتن؛ روبیو و بازتولید روش‌های رسانه‌ای راست افراطی
دیپلماسیمحمدرضا نوروزپور، معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد، در یادداشتی برای خبرآنلاین با اشاره به سخنرانی ضد ایرانی اخیر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در آتن نوشت: این روایت‌سازی‌ها صرفاً برای توجیه سیاست خارجی یا انحراف افکار عمومی از بحران‌های داخلی نیست؛ بلکه با خلقِ تصویری اهریمنی از یک «دشمن وجودی»، صفِ حامیان را حول رهبری که خود را منجیِ امنیت و تمدن غرب می‌نامد، فشرده‌تر می‌سازد و سیاست‌های تهاجمی نظیر تحریم، تسلیحات‌گرایی و امنیتی‌سازی را از «انتخاب‌هایی چالش‌پذیر» به «ضرورت‌های ناگزیر» بدل می‌کند.
-
چه کسی تاریخ را روایت می‌کند؟
از خشایارشا تا مارکو روبیو؛ جنگی که هنوز در روایت‌ها ادامه دارد/ برخی دولت‌شهرهای یونان با سپاه هخامنشی همراه شدند
تاریخ ایرانسخنان مارکو روبیو درباره خشایارشا و شاهنشاهی هخامنشی بار دیگر تاریخ جنگ‌های ایران و یونان را به موضوعی برای منازعات سیاسی امروز تبدیل کرده است؛ اما آیا لشکرکشی خشایارشا را می‌توان صرفاً رویارویی آزادی و استبداد دانست؟ علی نیکویی، پژوهشگر تاریخ ایران باستان، با بازخوانی زمینه‌های تاریخی این جنگ، به بررسی چگونگی تبدیل گذشته به ابزاری برای تفسیر رقابت‌های سیاسی امروز می‌پردازد.
-
آیا روبیو در مورد خشایارشا و نبرد آتن راست می‌گوید؟
تاریخ ایرانچرا وزیر خارجه آمریکا برای توجیه سیاست‌های منطقه‌ایِ واشنگتن، به «داستان‌سرایی» از نبرد خشایارشا متوسل شده است؟ نگاهی به لغزش‌های آشکارِ تاریخی در نطق اخیر مارکو روبیو در آتن
-
هذیان‌های تمدنی واشنگتن در بن‌بست تهران
سودای جنون‌آمیز مارکو روبیو برای جنگ تمدن‌ها / سرسلسله فرقه مرگ چگونه با خون ایرانیان برای ۲۰۲۸ قمار می‌کند؟
دیپلماسیسخنرانی اخیر وزیر خارجه ایالات متحده در تپه باستانی آتن با بازخوانی حماسی و انتخابی نبرد ۴۸۰ پیش از میلاد و پیوند زدن آن به تهدیدهای ضدایرانی، تلاشی برای قاب‌بندی جنگ کنونی در قالب نبرد تمدن‌ها و مشروعیت‌بخشی به تهدیدهای کاخ سفید علیه موجودیت تمدن ایران است. اظهارات ضد ایرانی مارکو روبیو در حالی بیان شد که بسیاری از تحلیل‌گران این نمایش‌های وزیر خارجه آمریکا را زمینه‌سازی برای کارزار انتخابات ریاست جمهوری او در سال ۲۰۲۸ ارزیابی می‌کنند.
-
واکنش تورج دریایی به اظهارات مارکو روبیو درباره حمله خشایارشا به یونان
تاریخ ایرانتورج دریایی، مورخ برجسته، در واکنش به اظهارات روبیو، وزیر خارجه امریکا تصریح کرد که در سال ۴۸۰ پیش از میلاد، خشایارشا آتن را به‌عنوان مجازاتِ سوزاندن سارد، مرکز ساتراپی هخامنشیان در سال ۴۹۸ پیش از میلاد، به آتش کشید.
-
روبیو در آتن از لشکرکشی خشایارشاه و آتش‌گرفتن آکروپولیس گفت + فیلم
فیلمصحبت‌های روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در آتنِ یونان درباره امپراتوری هخامنشی و لشکرکشی خشایارشاه به یونان را، ببینید.
-
در تخت‌جمشید حتی یک زن نیست؛ پس این‌همه نام زنانه از کجاست؟
تاریخ ایرانبرخلاف تصور رایج که نام زنان هخامنشی را تنها محدود به الواح گلی می‌داند، بررسی اسناد عیلامی، بابلی و یونانی به‌خوبی نشان می‌دهد زنان در دوره‌های باستان نه‌تنها مالک زمین، کارگزار و سرکارگر بوده‌اند، بلکه در ساختار اقتصادی و سیاسی دربار نیز نقشی مستقل و تأثیرگذار ایفا کرده‌اند.
-
از ایزدِ پیمان تا سرور پاییزی ایرانیان
چرا مهرگان زنده ماند؟ / راز جشنی که در گذر قرن‌ها پوست انداخت
تاریخ ایرانمهرگان، جشنی کهن در پیوند با پاییز و نام ایزد مهر، در گذر قرن‌ها دگرگون شده اما از حافظه فرهنگی ایرانیان کنار نرفته است. این مقاله با نگاهی به ریشه‌های دینی و تاریخی جشن، روایت‌های پیدایش آن و دگرگونی‌های تقویمی‌اش می‌پرسد: مهرگان چگونه ماندگار شد؟
-
چشم‌های شاه و جاسوسان مخفی ایران باستان
تاریخ ایرانچشم‌های شاه نخستین شبکه اطلاعاتی نخبه جهان را تشکیل دادند که کنترل کامل اطلاعات را در سراسر امپراتوری ایران باستان تضمین می‌کرد.
-
کوروش بزرگ که بود و چه کرد؟
تاریخ ایرانکوروش بزرگ از برجسته‌ترین فرمانروایان ایران باستان و بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی بود. او در سده ششم پیش از میلاد، در دوره‌ای به قدرت رسید که مادها، لیدی و بابل از قدرت‌های بزرگ خاور نزدیک به شمار می‌رفتند.
-
منشور کوروش؛ ماجرای استوانه‌ای سفالی با عمر دو هزار و پانصد و شصت‌وپنج ساله
تاریخ ایرانمنشور کوروش، استوانه سفالی و سند رسمی فتح بابل در سال ۵۳۹ پیش از میلاد، نه یک قانون‌نامه یا بیانیه حقوق بشر به معنای امروزی، بلکه روایتی سلطنتی از نحوه مشروعیت‌بخشی پادشاه هخامنشی در چارچوب سنت‌های سیاسی و مذهبی بابل است.
-
بازخوردها به گزارش «کوروش به چه معناست؟»
بحث داغ مخاطبان درباره نام کوروش؛ «خورشید»، «پسر» یا چه؟
تاریخ ایرانمقاله نیکویی تلاشی علمی برای فاصله گرفتن از معنای قطعی «کوروش یعنی خورشید» و ارائه تصویری دقیق‌تر از پیچیدگی زبان‌شناختی این نام است.
-
داریوش بزرگ چگونه شاهنشاهی هخامنشی را دوباره سرپا کرد؟
تاریخ ایرانداریوش پس از بحران جانشینی و شورش‌های گسترده به قدرت رسید؛ او با تثبیت شاهنشاهی، سامان‌دهی امور اداری و مالی و گسترش راه‌ها، یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ هخامنشی را رقم زد.
-
واکاوی نام بنیان‌گذار پرآوازه سلسله هخامنشی
«کوروش» به چه معناست؟ / معمای ادامه‌دار نامی با پیشینه ۲۵۰۰ ساله
تاریخ ایرانعلی نیکویی (پژوهشگر تاریخ ایران باستان) در این نوشتار، با نگاهی به کتیبه‌های کهن و بررسی نظریات زبان‌شناختی، این باور رایج را که «کوروش» به معنای «خورشید» است به چالش می‌کشد و فرضیه‌های علمی پیرامون ریشه این نامِ همچنان پرسش‌برانگیز را واکاوی می‌کند.
-
از جنگ تروا تا ایران هخامنشی؛ سرگذشت شگفت‌انگیز یک پیکره یونانی
پیش از ادیسه نولان، پنلوپه در تخت‌جمشید چه می‌کرد؟
تاریخ ایرانپیکره‌ای مرمرین که به احتمال بسیار به «پنلوپه»، همسر اولیس در حماسه «ادیسه» هومر، مربوط است، سال‌ها پیش در خزانه تخت‌جمشید به دست آمد؛ اثری یونانی که حضورش در قلب شاهنشاهی هخامنشی هنوز پرسش‌هایی درباره چگونگی جابه‌جایی هنر و اسطوره میان ایران و جهان یونانی ایجاد می‌کند.
-
شاهزادگان هخامنشی از نگاه سقراط
تاریخ ایرانسقراط در گفت‌وگویی درباره شایستگی آلکیبیادس برای ورود به سیاست، ناگهان از شاهزادگان ایران هخامنشی سخن می‌گوید؛ شاهزادگانی که بنا بر روایت «آلکیبیادس اول»، از کودکی برای فرمانروایی تربیت می‌شدند و چهار فضیلتِ خرد، عدالت، خویشتن‌داری و شجاعت را می‌آموختند.
-
یونان یکی از ساتراپی‌های دوردست امپراتوری هخامنشی
تاریخ ایرانکوش نوبه به عنوان یکی از ساتراپی‌های دوردست امپراتوری هخامنشی شناخته می‌شد. داریوش یکم در کتیبه‌های خود ازجمله کتیبه‌های بیستون و شوش، به سرزمین کوش اشاره کرده و آن را بخشی از قلمرو خود ذکر می‌کند.
-
مردم ری در برابر لشکر اسکندر مقدونی/ نخستین نبرد شهری سازمان‌یافته مقابل قدرتمندترین لشکر جهان باستان
تاریخ ایراندر پاییز سال ۳۳۰ پیش از میلاد، همزمان با فروپاشی تدریجی ساختار سیاسی شاهنشاهی هخامنشی، شهرری به یکی از کانون‌های حساس تحولات نظامی ایران بدل شد.
-
درباره گارد جاویدان ایران، نیروی نخبه دنیای باستان
تاریخ ایرانروایت جاویدان‌های ایرانی نشان می‌دهد که چگونه گزینش دقیق، سلاح‌های گوناگون و دشوارترین مأموریت‌های پادشاه، ۱۰٬۰۰۰ سرباز را به افسانه‌ای نظامی در دنیای باستان بدل ساخت.
-
۵ شهر افسانه‌ای هخامنشی که هنوز هم زنده هستند
تاریخ ایراندنیای هخامنشی اگرچه مربوط به ۲ هزار سال قبل است اما هنوز میراث آن را در گوشه و کنار جهان می توان یافت. زنده‌ترین میراث این پادشاهی عظیم شهرهایی هستند که هنوز بعد از ۲ هزار سال مسکون و پرجمعیت هستند.