گفت وگو با ناطقی الهی/ برآورد پایداری سازه‌ها در برابر حریق در قبل و بعد از زلزله

نتایج یافته های محققان پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله نشان می‌دهد که سازه‌هایی که پس از زلزله دچار حریق می‌شوند، ۹ تا ۲۵ دقیقه در دمای ۶۰۰ تا ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد پایدار می مانند و این میزان حرارت در پیش از زلزله کمتر است.

مطالعات محققان پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله به سرپرستی دکتر فریبرز ناطقی الهی، عضو هیات علمی این پژوهشگاه در زمینه بررسی رفتار سازه‌های فولادی کوتاه تا میان مرتبه به هنگام زلزله در دو حالت "آسیب دیده در آتش پیش از زلزله" و "آتش سوزی پس از زلزله" نشان می‌دهد که در حالت آتش سوزی پیش از زلزله، در صورتی که سازه حداکثر دمایی که در سناریوهای مختلف آتش سوزی تجربه کرده در محدوده ۶۰۰ تا ۷۰۰ درجه سانتی‌گراد باشد، پس از زلزله پایدار خواهد بود.

در حالت آتش سوزی پس از زلزله، حداکثر دمای پایداری، پس از زلزله در سناریوهای مختلف آتش سوزی، در محدوده ۶۰۰ تا ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد قرار دارد، از این رو نرخ مقاومت در برابر آتش، برای تخلیه و نجات جان ساکنین و همچنین اطفاء حریق به منظور جلوگیری از فروریزش سازه، در سناریوهای مختلف آتش ۹ تا ۲۵ دقیقه برآورد شده است. البته قالب بندی اسکلت هم نقش اساسی در میزان زمان لازم برای تخلیه بر عهده دارد.

این برآورد بر اساس ابداع روش، مدلسازی و طراحی نرم افزاری برای تخمین زمان لازم برای تخلیه ساختمان‌های فلزی در آتش سوزی قبل و بعد از زلزله در شهرها صورت گرفته است.

زلزله ۱۹۹۴ نورث ریج امریکا و ۱۹۹۵ کوبه ژاپن، باعث شکست در خطوط انتقال گاز شهری، آسیب به شبکه برق رسانی و به دنبال آن وقوع آتش سوزی‌های گسترده و انفجارهای مهیبی در سطح شهر شد؛  همچنین هزاران نفر کشته، زخمی و بی خانمان شدند. آتش سوزی در ساختمان، پیش از وقوع زلزله نیز می‌تواند به صورت سهوی یا عمدی از جمله اشکال در تاسیسات مکانیکی و برقی، نگهداری نادرست از مواد قابل اشتعال، آشوب‌های اجتماعی و غیره رخ دهد.

در ۶ ماه نخست سال ۱۳۹۸، مرگ‌های ناشی از سوختگی در ایران غریب به ۱۰۰۰ نفر بوده است که بخش بزرگی از این آتش سوزی‌ها در حالی مربوط به منازل مسکونی است که میلیاردها تومان از سرمایه‌های کشور بر اثر حریق از بین می‌رود. ابعاد این خسارت همراه توسعه شهری و صنعتی افزایش می‌یابد زیرا مسائلی مانند رشد جمعیت شهری، توسعه مراکز بزرگ تجمعی (مراکز تجاری، سینما، کتابخانه، مساجد و ...)، انبارها، اجرای تاسیسات مکانیکی و برقی در ساختمان‌ها و مراکز صنعتی، نگهداری نادرست از مواد قابل اشتعال و توسعه شبکه‌های انرژی (برق و گاز) می‌تواند به دنبال خود خطرات بیشتری در زمینه آتش سوزی ایجاد کند.

دکتر ناطقی الهی، عضو هیات علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله در این باره گفت: بسیاری از ساختمان‌ها اعم از مسکونی، تجاری، بیمارستانی و صنعتی در سطح کشور وجود دارند که در آتش سوزی آسیب دیده‌اند، اما دچار فروریزش نشده و هم اکنون قابلیت بهره برداری دارند؛ اما با توجه به این که کشور ایران در ناحیه با خطر لرزه‌ای زیاد قرار دارد و به طور معمول هر ۱۰ سال یک زلزله با بزرگای بیش از ۶ را تجربه می‌کند، لذا خطر زلزله برای این ساختمان‌ها تهدیدی جدی است. این خطر برای سازه‌هایی که بعد از زلزله دچار آتش سوزی می‌شوند نیز وجود دارد و این پرسش مطرح است که آیا سازه ظرفیت مقابله با بارهای حرارتی پس از آسیب‌های ناشی از زلزله را دارد یا خیر و اینکه حداکثر دما و مدت زمان فروریزش سازه به هنگام آتش سوزی پس از زلزله، برای تخلیه و نجات جان ساکنین چه مقدار است؟

ناطقی الهی اضافه کرد: با نظر به تحقیقات گذشته مشاهده شد که در خصوص "سازه‌های فولادی که پیش از زلزله، آتش سوزی را تجربه کرده‌اند مطالعه‌ای صورت نگرفته است و اندک مطالعات در این زمینه بر روی اعضای بتنی بوده است؛ لذا با توجه به خلا تحقیقاتی در این زمینه و اهمیت خاص آن، به ویژه در کشورمان ایران، ارزیابی سازه‌های فولادی به هنگام زلزله در دو شرایط "آسیب دیده در آتش پیش از زلزله" و "آتش سوزی پس از زلزله" در دستور کار ما قرار گرفت.

عضو هیات علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به فروریختن ساختمان پلاسکو در آتش سوزی، خاطر نشان کرد: این پروژه ۶ ماه بعد از ساختمان پلاسکو کلید خورد و نتایج قابل توجهی داشته است.

گفت وگو با ناطقی الهی/ برآورد پایداری سازه‌ها در برابر حریق در قبل و بعد از زلزله

سناریوی آتش سوزی تیرها و ستون‌ها

گفت وگو با ناطقی الهی/ برآورد پایداری سازه‌ها در برابر حریق در قبل و بعد از زلزله

گفت وگو با ناطقی الهی/ برآورد پایداری سازه‌ها در برابر حریق در قبل و بعد از زلزله

نمودار دریفت سازه در سناریوهای ۱ تا ۱۰ برای حالت آسیب دیده در آتش پیش از زلزله

گفت وگو با ناطقی الهی/ برآورد پایداری سازه‌ها در برابر حریق در قبل و بعد از زلزله

نمودار نسبت خیز وسط دهانه به طول تیر، تیرهای دهانه میانی برای حالت آسیب دیده در آتش پیش از زلزله

گفت وگو با ناطقی الهی/ برآورد پایداری سازه‌ها در برابر حریق در قبل و بعد از زلزله

نمودار دریفت سازه در سناریوهای ۱ تا ۱۰ برای حالت آتش سوزی پس از زلزله

گفت وگو با ناطقی الهی/ برآورد پایداری سازه‌ها در برابر حریق در قبل و بعد از زلزله

نمودار نسبت خیز وسط دهانه به طول تیر، تیرهای دهانه میانی و سمت راست برای حالت آتش سوزی پس از زلزله

ناطقی الهی نیز با تاکید بر اینکه با توجه به نتایج تحلیل توصیه می‌شود برای پیشگیری از کمانش ستون‌ها و فروریزش سقف‌ها اولویت برای اطفاء حریق، دهانه‌های پیرامونی طبقه و دهانه‌های داخلی با طول بلند باشد، اظهار کرد: بر اساس نتایج این مطالعات با تخمین بسیار مطلوبی می‌توان شرایط تخلیه ساختمان‌های کوتاه و متوسط تهران و شهرهای لرزه خیز را قبل از وقوع زلزله و احتمال آتش سوزی برآورد کرد و به ساکنین از قبل اطلاع داد که چه مقدار زمان برای تخلیه ساختمان خواهند داشت.

این عضو هیات علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله با بیان اینکه این پروژه در راستای اهداف پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله برای کاهش آسیب پذیری شهرهای کشور انجام شده است، گفت: ساختمان‌های بلند هم بر اساس مدل توسعه یافته توسط (ناطقی- درودی-۲۰۲۱) به صورت تک تک قابل بررسی خواهد بود و امید است برای کلیه ساختمان‌های فولادی در یک برهه کوتاه مدت نسبت به آن و بررسی زمان تخلیه ساختمان‌های خود اقدام شود.

* منتشر شده در خبرگزاری ایسنا

کد خبر 1506421

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 6 =