به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، کتاب «نوروز و فلسفه هفتسین» به نگارش محمدعلی دادخواه، حقوقدان وپژوهشگر فرهنگ ایران از سوی انتشارات کلاس به چاپ بیستوهفتم رسیده است.
استقبال از کتاب «نوروز و فلسفه هفتسین» یادآور پیوند زنده ایرانیان با آیین نوروز است؛ اثری پژوهشی که با زبانی روشن و دلنشین، فلسفه جشنِ نو شدن را بازگو میکند. این کتاب نشان میدهد نوروز تنها یک رسم کهن نیست، بلکه روحی جاری در فرهنگ ایران است که هر سال امید، همدلی و تازگی را به جانها بازمیگرداند.
به باور بسیاری این کتاب پاسخی علمی و روشن به کهنترین پرسشهای ایرانیان درباره نوروز است. در چاپ بیستوهفتم کتاب افزودههایی تازه و نگاهی ژرفتر گنجانده شده است. تاکنون بیش از ۵۰ هزار نسخه از کتاب «نوروز و فلسفهی هفتسین» به دست دوستداران فرهنگ ایران رسیده است.
نوروز یکی از کهنترین جشنهای به جا مانده از دوران باستان است به همین دلیل میتوان دریافت که خاستگاه نوروز در ایران باستان محسوب میشود. کوروش دوم، بنیانگذار هخامنشیان، نوروز را در سال ۵۳۸ پیش از میلاد، جشن ملی اعلام کرد. وی در این روز برنامههایی برای ترفیع سربازان، پاکسازی مکانهای عمومی و منازل شخصی و بخشش محکومان را اجرا میکرد. این آیینها در زمان سایر پادشاهان هخامنشی نیز برگزار میشده است.
نوروز خجسته جشنی است که از این سرزمین برخاسته، طول اعصار را پیموده و بار فرهنگ ایرانی گرفته و در ایران فرهنگی جا باز کرده و اکنون در سرتاسر جهان نامآشنا و دوستداشتنی شده است. این افتخار فرهنگ ایرانی است که بارها در تاریخ تکرار شده است. یکی از شاهکارهای ویژه نوروز آن است که در پی تقسیم شادی نیست، بلکه اثرش افزایش شادی در میان انسانها و پخش آن بین همه، فارغ از رنگ و نژاد و باور و جنس است. وقتی چشم زمان روشن میشود، نوروز در راه است و در کالبدمان شادی، دوستی و محبت جوانه میزند.
در زمان داریوش یکم، مراسم نوروز در تختجمشید برگزار میشد. البته در سنگنوشتههای به جا مانده از دوران هخامنشیان، به طور مستقیم اشارهای به برگزاری نوروز نشده است اما مطالعات روی این سنگنوشتهها نشان میدهد که مردم در دوران هخامنشیان با جشنهای نوروز آشنا بودهاند. هخامنشیان نوروز را با شکوه و عظمت جشن میگرفتهاند و شواهد باستانشناسی نشان میدهد داریوش اول هخامنشی، به مناسبت نوروز در سال ۴۱۶ پیش از میلاد سکهای از جنس طلا ضرب کرد که در یک طرف آن سربازی در حال تیراندازی نشان داده شده است.
در میان آداب و سنن و جشنهای پرشمار ایرانی، نوروز شاهستون همه این مراسم است و از این رو ایران و نوروز و ایرانی از یکدیگر جداشدنی نیستند. هفتسین یکی از اصلیترین رسوم جشن نوروز است که با وجود فراگیر بودن آن، کمتر به ژرفای معنای آن پرداختهاند و تا کنون رمز و راز مهرآمیز آن را به شکل روشن و دقیق بیان نداشتهاند.
نویسنده کتاب در دو بخش جداگانه کتاب اول و کتاب دوم کوشیده است فلسفه نوروز و هفتسین را رمزگشایی کند. کتاب خواننده را به ژرفکاوی و رازیابی تکتک سینها فرامیخواند که هر یک از این نمادهای بزم و رزم ایرانی بر این انگیزه بر خوان نوروزی راه مییابند و سرانجام به بازگویی فلسفه زندگی میپردازد. از چاوش نوروزی و سروش چهارشنبهسوری تا وادی سین و سفره هفتسین و در سبزهزار سیزده همه و همه در این کتاب توضیح داده شده است.
کتاب «نوروز و فلسفه هفتسین»، به آگاهی از رسم و بزم این کهن سرزمین، سخن میگوید و پژوهشی درباره نوروز و وجه نمادین آن در فرهنگ کهن ایران است. شاید آنچه نویسنده را بر آن داشته تا چنین پرشور از نوروز و فلسفه هفتسین سخن بگوید، پاسخ به پرسش درازنای تاریخ این سرزمین بوده است. اینکه انگیزه گستردن خوان نوروزی چیست و ترتیب گذاردن هر یک از سینها بر آن چگونه است و چرایی گزینش هر یک از آنها چه بوده که چنین پایدار مانده است؟ پرسشی است که هنوز نیز ذهن بسیاری از ایرانیان را درگیر خود کرده است. تلاش نویسنده برای پاسخگویی به این پرسشها به گونهای است که ذهن خواننده را وامیدارد که ژرفتر بیندیشد و بیشتر بداند.
عمو نوروز اومده، چشمانداز، شکفتن شکوفه، هفتسین از قلم نویسندگان، نوروز: شاهستون آداب ایرانی، هفت سلام مقدس، گلبانگ نوروز، نوروز: آمیزه اسطوره و تاریخ، بارش بهاری، افتخار ایرانی ماندن، زبان نمادی، نگاه و زبان، پیوند و پیمانه و پیمان، تحول تحویل، شهر چیست؟ در بخش سرشناسه کتاب آمده است. «هفت کتاب؛ هفت سین» بخش کلی کتاب نامیده شده است که به باغ شادی، سروش چهارشنبهسوری، قصه نوروز، شمارگان نوروزی، وادی سین، شرح سفره و در سبزهزار سیزده تقسیمبندی شده است.
نویسنده کتاب در معرفی این اثر فرهنگی گفته است:
بیستوهفت سال تجدید چاپ کتاب گویای آن است که بیستوهفت سال پیاپی همانند نوروز در آغاز سال پشت پنجره کتابفروشیها نشسته است که بیگمان رخداد فرخندهای است. مردم روی به کتابی پژوهشی درباره رسمها و بزمهای ایرانی میگشایند و گرد و غبار زمان را هر ساله از این سنتهای شیرین برمیدارند. نشست و برخاستهایی که نشان میدهد به دور از باور، آیین و تیره و تبار نگرش و پردازش و گرایشی فراتر از اینها به ما پیوندی ارجمند و دوستداشتنی پیشکش میکند. رشته ناپیدایی که ما را به یکدیگر نزدیک میسازد.
کتاب در پی آن است تا بازگو کند این شادیهای فصلی و بهویژه نوروز است که ایران را پاس داشته و نگهبان بوده است. ایرانیان از دل زمانهای دوردست در چارچوب اسطوره و تاریخ و آیین در یک هنگام فرحبخش درنگی پرشور که گردش چرخ هستی، زمستان را میروبد و بهار را میجوید و این رخداد سالانه شب و روز نمیشناسد. در آن هنگام دلنشین همه برمیخیزند، یکدیگر را در آغوش میگیرند و میبوسند و این آغاز دلانگیز را شادباش میگویند. این برخورد و بازخورد پدیداری است برتر، فراگیرتر و دوستداشتنیتر از تبار و باور و قبیله که هر سال ایرانیان را مهرورز و خرسند میسازد.
انگیزه این دلبستگی و شوق همگانی ریشه در عشق و مهری است که نیاکان فرزانه ما در پی ساختن فرهنگ نوروزی در خشت و سرشت ما نهادهاند که هر سال عمونوروز پس از دیدار گشنیزخانم به ما مژده آمدن بهار و نوید نوروز و طراوت و تازگی زمان را میدهد و بدینسان، پیروزی جمشید را بر دیوان و پایداری سرزمین را پربار و استوار میدارد. این جشن و پایکوبی چنان رهگشا و کارساز بوده که یونسکو در سال ۲۰۰۹ و سازمان ملل در بهار ۲۰۱۰ قطعنامههایی درباره آن نوشتند. در روزگار ما سازمان ملل به گستردن سفره هفتسین همت گمارده و نمادهای آن را به گونهای دلنشین بازگو کرده است.
کتاب به استناد سرچشمههای کهن نشان میدهد بیشتر جشنهای ایرانی یک نام هستند که از آن نام مفهومی آفریده میشود و از آن مفهوم معانی پرشماری به زندگی ما ره میگشایند، تا دل و جان ما را به لطیفترین معنا و دلنشینترین برداشتها فراخواند تا سال را با نگرشی نو آغاز کنیم. برای نمونه سین نخست سفره سنجد است که سنجه، سنجیدن، ارزیابی و چینش و گزینش درست کارها را به همراه دارد و از این نام مفهوم دقت در ارزیابی و گزینش کارها به چشم میخورد که ما را به نگرشی ژرف و چشماندازی بیکران فرامیخواند؛ آنچه در اندیشه نیاکان ما بوده است و در گذر زمان کمتر پژوهشگران بدان دل سپردهاند. به هر روی چاپ بیستوهفتم کتاب نوروز و فلسفه هفتسین با شمارگان فزونتر از چاپ پیشین، دلیل استواری است به دلبستگی مردم سرزمین ما به یادگارهای ماندگار نیاکان نیکاندیش.
از یاد نبریم همزمان یا پیش از آغاز تمدن ایران، فرهنگ و تمدنهای دیگری هم بودهاند همانند آشور، آکد، بابل و ایلام اما اکنون جز نامی از آنها به جای نمانده است. این پایداری ریشه در آن دارد که ایران فقط آب و خاک نیست؛ بلکه روحی پوینده، چشمهای رونده و اندیشهای زاینده در آن است که هر سال با جشنواره نوروزی، زندگی نیرویی دوباره میگیرد و چارگوشه ایران را یکصدا همسو و همدل میسازد.
همه اقوام و تبارهای ایرانی؛ یکباره به دستافشانی و پایکوبی میپردازند و بدینگونه نوروز ستون استوار و فرهنگ پایدار و شناسه ارزشمند ایران است. همپرسگی نوشتار در پی آن است که نشان دهد سفره بسان یک کتابخانه اندیشهساز است تا در پی چینش و نگرش بدان از خود بیرون رویم و سپس به خویش بازگردیم. هر یک از سینها گوشهای از چارچوب هستی را به ما نشان میدهد تا بر پایه این آگاهی دریافت ما را فزونتر سازد و در فرجام، این هفت ستون، چگونگی گذر زندگی را به ما بازمی گوید؛ تا آن را بیاموزیم، به کار بندیم و کامیاب شویم. این رفت و برگشت بیرون و درون ما را به اندیشه وا میدارد و این شگفت انگیزترین بازتاب سفره است.
هزاران سال از آغاز نخستین نوروز گذشته است اما در روزگار ما اندیشهورزان جهان آن را روز صلح جهانی نام نهادهاند. این نمونهای از برداشتهای تازه کتاب است. نمادهای سفره یک راه میانبر است که با پیوندی ژرف فراتر از گرایشها و دلبستگیها و فراسوی قوم و قبیله و جغرافیا پیوندی بیگسست به همه ایرانیان میبخشد و یک هویت پایدار را پدیدار میسازد که در گذر زمان از ریزش و لغزش فرهنگی و هویتی ما جلوگیری میکند.
چاپ بیست و هفتم کتاب «نوروز و فلسفهی هفتسین» در ۴۸۸ صفحه به همراه لوح فشرده، به بهای ۴۰۰ هزار تومان از سوی نشر کلاس به چاپ رسیده است.
۲۵۹
نظر شما