به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا، «ارباب پونتیلا و نوکرش، ماتی» یک کمدی حماسی اثر نمایشنامهنویس مدرنیست آلمانی، برتولت(برت) برشت است که در سال ۱۹۴۰ نوشته و برای نخستین بار در سال ۱۹۴۸ اجرا شد.
این نمایشنامه، رابطه یک زمیندار اشرافی به نام پونتیلا با خدمتکارش، ماتی و همچنین دخترش، اوا، را روایت میکند که میخواهد او را به ازدواج یک وابسته نظامی به نام آتاشه درآورد. اوا خود عاشق ماتی است و بنابراین پونتیلا باید تصمیم بگیرد که آیا دخترش را به ازدواج رانندهاش درآورد یا یک وابسته نظامی، در حالی که او همچنین با مشکل نوشیدن الکل دست و پنجه نرم میکند.
این اثر یکی از نمایشنامههای اصلی برشت است که آن را در طول سالهای تبعید نوشته است؛ با این حال، تاکنون نسبت به دیگر نمایشنامههای بزرگ، توجه کمتری از منتقدان را به خود جلب کرده است.
نمایشنامه در تابستان ۱۹۴۰ در فنلاند نوشته شد، زمانی که برشت، پس از اشغال دانمارک، پناهگاهی موقت در ملک هلا وولیجوکی نویسنده فنلاندی، پیدا کرد، جایی که او و میزبانش با همکاری یکدیگر، «قصههای عامیانه» را به نمایش گذاشتند.
در نسخه هلا وولیجوکی، پونتیلا، یک شب که مست بود، به روستا میرود و با حلقههای پرده، با چند زن جوان نامزد میکند. دخترش اوا، پس از امتناع از ازدواج با یک وابسته نظامی و ترجیح دادن به نامزدی با یک راننده، متوجه میشود که این راننده در واقع مهندسی است که لباس خدمتکار خود را به تن کرده است.
اگرچه در نمایشنامه برشت شخصیتهای یکسان یا مشابه ظاهر میشوند، اما طرح مرسوم که با ازدواجی سعادتمند بین دو نفر با جایگاه اجتماعی برابر به پایان میرسد، ناپدید شده و نگرشهای اجتماعی متفاوت و جدیدی معرفی میشوند.
شخصیت پونتیلا در نمایشنامه برشت از شخصیت میلیونر در فیلم «روشناییهای شهر» چارلی چاپلین الهام گرفته شده است: میلیونری که مانند پونتیلا، وقتی مست است، سرشار از شوخطبعی و مهربانی است، اما وقتی هوشیار است، به رفتاری «معقول»، بدجنس و جدی برمیگردد.
برشت این نمایشنامه را «فولکساستوک» نامیده، اصطلاحی که یک سنت قدیمی در وین را درباره نمایشنامههای عامهپسند به ذهن متبادر میکند. اما او هیچ قصدی برای احیای یک قالب قدیمی و منسوخ ندارد.
این نمایشنامهنویس آلمانی در مقاله خود با عنوان «یادداشتهایی درباره نمایش عامیانه» در سال ۱۹۴۰ هشدار داد که «بازیگری ناتورالیستی در این مورد کافی نیست» و رویکردی را برای صحنهآرایی توصیه میکند که از کمدیا دلآرته الهام گرفته شده باشد.
رابطه اصلی بین پونتیلا و ماتی - که در آن پونتیلا در حالت مستی، گرم، دوستانه و دوستداشتنی است، اما در حالت هوشیاری، سرد، بدبین و خسیس است. یادآور رابطه بین ولگرد و میلیونر در نمایش روشناییهای شهر. دوگانگی ارباب پونتیلا نمونهای از استفاده برشت از ابزار ادبی «شخصیت دوپاره» است.
این نمایشنامه همچنین الهامبخش برخی از شخصیتهای اصلی نمایش «ماترو کی بیجلی کا ماندولا» اثر ویشال بهاردواج است.
میکائیل شهرستانی نمایشنامه برشت را پس از یک سال و نیم تمرین با گروهی از بازیگران تازهکار در کنار حرفهایهای این عرصه به سالن عزتالله انتظامی برده؛ نمایشی که بازیها در آن به اندازه است، دیالوگها خستهکننده نیست و تماشاچی صحنههای اپیکی(حماسی) میبیند که به دنبال هم تکرار میشوند و مدیومی از تصویر را گویی بر صحنه اجرا نظارهگریم. هیجان در دل اجرا موج میزند با ریتمی کاملا یکسان. نه کمی بالاتر و نه حتی پایینتر.
شخصیت دوگانه پونتیلا را، کارگردان در قد و قوارهای هماندازه به روی صحنه میبرد. شخصیتی که هم دلنشین است هم بدخو. اما این دوگانگی تضادی با آن چیزی که در ذهنها ثبت شده، ندارد.
«اگه همه معلمها را با الکل از میدان خارج کنند، دیگه احتیاجی به سانسور کردن ندارن و پولی رو که برای سانسور خرج میکنن، میتونن ذخیره ملی کنن.» و در عین حال، «بزرگ ترین بدبختی آدمی این است که در برابر ستم، جرات طغیان را از دست بدهد. جان کلام زندگی این جاست که طغیان بر ضد بیدادگری دوام یابد. لحظهای که انسان ستم را به آسانی تحمل کند، شومترین دوره حیاتش آغاز میشود.»
پونتیلا و نوکرش ماتی، تضاد ظاهری قدرت و حقیقت در روابط طبقاتی را نشان میدهد و اینکه اخلاق و ارزش انسانی برای اربابها اغلب وابسته به حال و هوای خودشان است نه کرامت واقعی افراد.
شهرستانی که در عین ترجمه، دراماتورژی، طراحی و کارگردان این نمایش را بر عهده دارد، کرامت انسانی را نقطه ثقل روابط آدمها در جامعه را میداند که در عین دوگانگی شخصیت اصلی داستان، افراد جامعه را در کنار هم نگاه میدارد. تا آنجا که نوکرش، ماتی، با وجود همنشینیهایش با ارباب، خوی ذاتی خود را قربانی حال و هوای خودش نمیکند. فاصله طبقاتی و شکاف عمیقی که برشت آن را نه مختوم و محتوم به یک جامعه و اکثریت، که حتی در دل یک روستا و شهری ترسیم میکند.
بازیگران این نمایش عبارتند از (شب های فرد)کامران جامع، درسا رضازاده، اشکان حسینی، امیررضا وهاب پور، علی مزینی، مهسا قلی زاده، شاهین افراسیابی، فائزه چراغعلی، هانیه بوربور، سیمین حکیمی، نجمه خوشهئی، فهیمه نجاتی فر، محمد محمدنژاد، رضا امانی، وحید ایمانی، حمید قیاسی فر، (شب های زوج) افشین اکبری، درسا رضازاده، محمدعلی محسنی، رضا امانی، پریا یعقوبی، محمدرضا محبی، بلقیس بیک زاده، هانیه بور بور، فاطمه سادات قائمی یان، نجمه خوشهئی، فهیمه نجاتی فر، محمد محمدنژاد، اشکان حسینی، شاهین افراسیابی، امیرحسین رفیعی.
دیگر عوامل نمایش شامل دستیاران کارگردان: نجمه خوشهئی، محمدرضا محبی طراح لباس، پوستر و بروشور: رعنا صفاری سیاهکلی آهنگساز: کیارا کبیری دستیار آهنگساز: کمند کبیری مشاور موسیقی: درسا شهرستانی طراح چهرهپردازی: میکاییل شهرستانی اجرای گریم: سحر عیسیزاد، رعنا صفاری سیاهکلی نقاشی: راحله خیری ساخت دکور: علی چراغی، کامران جامع، امیررضا وهاب پور، محمدرضا محبی، فهیمه نجاتی فر، نجمه خوشهئی دوخت لباس: شیما محترمی، حسین پناهی مدیر صحنه: سحر دالایی منشی صحنه: علی فرخنده نژاد فرد تزئینات صحنه: سیمین حکیمی عکاس: رضا صفایی ساخت تیزر: امیرحسین رفیعی است.
این نمایش هر شب تا ۱۲ خرداد از ساعت ۲۰ و ۳۰ دقیقه به مدت یک ساعت و ۳۰ دقیقه روی صحنه است.
59243
نظر شما