ایمان گودرزی؛ وقتی از تقابل «جنگ و جام جهانی» حرف میزنیم، قصه فقط به دو دورهای ختم نمیشود که به خاطر گلوله و آتش برگزار نشدند. جنگ، گاهی کشورها را از فهرست شرکتکنندگان خط زده، گاهی تیمها را وادار به تحریم کرده و گاهی هم ماجرای ویزا، بزرگترین رویداد ورزشی را به چالش کشیده است. در ادامه، نگاهی داریم به تاثیر جنگ بر تاریخ جام جهانی و مرور تیمهایی که به دلیل جنگ، تحریمهای سیاسی، یا مشکل دریافت روادید نتوانستند در این تورنمنت شرکت کنند.
سالهای خاموشی
جنگ جهانی دوم از مهمترین وقفهها در تاریخ جام جهانی محسوب میشود. پس از برگزاری دوره سوم در فرانسه (۱۹۳۸)، این مسابقات تا سال ۱۹۵۰ برگزار نشد و دو دوره آن (۱۹۴۲ و ۱۹۴۶) به طور کامل لغو شد. در خلال جنگ، نازیها خواهان میزبانی جام ۱۹۴۲ بودند، اما با شروع جنگ، فیفا این دوره را پیش از انتخاب میزبان لغو کرد.
با پایان جنگ در ۱۹۴۵، وضعیت اقتصادی جهان بحرانی بود و در کنگره ژوئن ۱۹۴۶ مشخص شد که هیچ کشور اروپایی توان میزبانی ندارد. نهایتا برزیل میزبان جام ۱۹۵۰ شد و جام جهانی نفس تازهای گرفت.
کشورهای محروم و غایب از جام جهانی به دلیل جنگ و تحریم
۱. آلمان و ژاپن (۱۹۵۰): تنبیه پس از جنگ
در اولین جام جهانی پس از جنگ (برزیل ۱۹۵۰)، آلمان و ژاپن به دلیل نقششان در جنگ جهانی دوم اجازه حضور پیدا نکردند و به عنوان متجاوزان شکستخورده از مسابقات محروم شدند. آلمان غربی اما توانست به فوتبال بازگردد و در دوره بعد (۱۹۵۴) قهرمان جهان شود.
۲. اتریش (۱۹۳۸): غیبت در پی الحاق به آلمان نازی
قبل از شروع جام ۱۹۳۸ فرانسه، اتریش توسط آلمان نازی به اشغال درآمد (آنشلوس). تیم ملی اتریش که یکی از مدعیان بود، از دور مسابقات کنار رفت و بهترین بازیکنش، ماتیاس سیندلار، از بازی برای تیم آلمان سرباز زد.
۳. اسپانیا (۱۹۳۴ و ۱۹۳۸): تحت تاثیر جنگ داخلی
اسپانیا در دو جام جهانی متوالی به دلیل جنگ داخلی اسپانیا غایب بود. بعضی منابع میگویند فیفا درخواستشان را رد کرد و بعضی دیگر خودشان انصراف دادند. به هر حال، ایتالیا فاشیستی در غیاب این رقیب سنتی، جام ۱۹۳۸ را فتح کرد.
۴. یوگسلاوی (۱۹۹۴): قربانی جنگهای بالکان
یوگسلاوی در میانه جنگهای تجزیه طلبانه در بالکان، با قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل از حضور در مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۴ محروم شد. این کشور پیش از این در جام ۱۹۹۰ به یک چهارم نهایی رسیده بود، اما دیگر هرگز تیمی با این نام در جام جهانی دیده نشد.
۵. روسیه (۲۰۲۲ و ۲۰۲۶): محرومیت به دلیل جنگ با اوکراین
روسیه در بحبوحه جنگ با اوکراین، چند روز پس از حمله، از سوی فیفا و یوفا از تمام رقابتها تعلیق شد. در پی آن، روسیه از پلیآف جام جهانی ۲۰۲۲ کنار رفت و همچنین راهی به مسابقات ۲۰۲۶ پیدا نکرد. هرچند اخیرا بحث بازگشت روسیه مطرح شده، اما این محرومیت بزرگترین ضربه به فوتبال روسیه پس از جنگ سرد بود.
۶. ایران (۲۰۲۶): تقابل با میزبان در بحبوحه جنگ
برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی، یکی از تیمهای راه یافته مستقیما با کشوری که میزبان مشترک است (آمریکا) درگیر جنگ بوده است. تیم ملی ایران اگرچه مجوز حضور داشت، اما ماهها ابهام در صدور روادید و تنشهای سیاسی، این غیاب تاریخی را رقم زد. در نهایت بازیکنان موفق به دریافت ویزا شدند، اما بسیاری از اعضای کادر فنی و حتی رئیس فدراسیون ایران واجد شرایط ورود به آمریکا شناخته نشدند.
جنگ و بنبست روادید
فلسطین (۲۰۰۷): در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰، تیم ملی فلسطین به دلیل محدودیتهای سفر توسط رژیم صهیونیستی و عدم صدور مجوز خروج از غزه، نتوانست در بازی خارج از خانه مقابل سنگاپور حاضر شود و عملا حذف شد. همچنین پیش از آن، ویزای ورود به بریتانیا برای ۲۲ بازیکن نوجوان فلسطینی به بهانه «ترک نکردن خاک بریتانیا» رد شده بود.
کوبا (۲۰۲۶): دولت آمریکا چندین کشور از جمله کوبا را در فهرست تحریمهای سفر قرار داده است. این محدودیتها پیش از شروع جام ۲۰۲۶ باعث شد که حتی امکان صدور روادید موقت برای ورزشکاران این کشورها با مشکل مواجه شود و ابهام بزرگی برای حضورشان ایجاد کند. البته در نهایت سازوکاری در نظر گرفته شد، اما این موارد نشان داد که جنگ و تحریم تا چه اندازه میتواند ماهیت ورزشی این رویداد را تحتالشعاع قرار دهد.
اگر نگاهی به تاریخ بیندازیم، میبینیم که جنگ هرگز نتوانسته فوتبال و اشتیاق به جام جهانی را متوقف کند، اما بارها آن را تغییر داده است. از لغو کامل دو دوره مسابقات و حذف قدرتهایی مثل آلمان، ژاپن و یوگسلاوی گرفته تا ماجرای ویزا برای تیمهایی مثل ایران و فلسطین. هر کدام از این غیبتها، روایت تلخی از روزهایی است که سیاست و درگیری، بر زیباترین صحنه ورزش جهان سایه انداخته است.
257 251
نظر شما