تینا مزدکی_بهترین زمان برای تماشای نزدیکی درخشانترین اجرام غیرستارهای منظومه ما، شبهای ۹ تا ۱۱ ژوئن (۱۹ تا ۲۱ خرداد ۱۴۰۵) خواهد بود. این پدیده به راحتی و با چشم غیرمسلح قابل رویت است.
چه زمانی و کجا را نگاه کنیم؟
برای شکار این دو سیاره درخشان، کافی است حدود ۴۵ دقیقه تا دو ساعت پس از غروب آفتاب به سمت افق غرب نگاه کنید. هرچند در تمام این بازه سهروزه تفاوتی جدی در ظاهر آنها دیده نمیشود، اما اوج این نزدیکی ظاهری در شامگاه سه شنبه ۹ ژوئن (۱۹ خرداد) رخ خواهد داد. برای بیشترین لذت از این رویداد، مکانی را انتخاب کنید که افق غربی آن کاملاً باز و بدون مانع (مانند ساختمانهای بلند یا درختان) باشد.
در شب ۱۹ خرداد، فاصله ظاهری این دو جرم در آسمان تنها ۱.۶ درجه خواهد بود؛ یعنی چیزی در حدود ۳ برابر پهنای یک ماه کامل.
یک ترفند ساده برای اندازهگیری: برای درک این فاصله در آسمان شب، کافی است دست خود را کاملاً کشیده و رو به آسمان بگیرید؛ در این حالت، پهنای یک انگشت اشاره یا دو انگشت کوچک شما در کنار هم، تقریباً معادل فاصله ظاهری این دو سیاره از یکدیگر خواهد بود. این فاصله به قدری کم است که هر دو سیاره به راحتی در میدان دید یک دوربین دوچشمی استاندارد جا میشوند.
مکانیک مداری؛ راز یک خطای دید باشکوه
با وجود ظاهر فریبنده و نزدیک این دو جرم، این مقارنه در حقیقت یک خطای دید نوری (Optical Illusion) در مقیاس کیهانی است. این دو سیاره در فضا فرسنگها از یکدیگر فاصله دارند:
-
سیاره مشتری: به عنوان یک سیاره خارجی نسبت به زمین، در زمان مقارنه در فاصله بسیار دورِ ۶ واحد نجومی (AU) از ما قرار دارد (هر واحد نجومی معادل فاصله زمین تا خورشید است).
-
سیاره زهره: به عنوان یک سیاره داخلی، در فاصله نزدیکِ ۱.۲ واحد نجومی از زمین قرار گرفته است؛ یعنی ۵ برابر نزدیکتر از مشتری!
دلیل این پدیده آن است که از دید ناظر زمینی، سیاره زهره در حال بالا آمدن در آسمان شب و مشتری در حال عقبنشینی و نزدیک شدن به افق است. زهره هر ۲۲۴.۷ روز یکبار، زمین هر ۳۶۵.۲۵ روز یکبار و مشتری هر ۱۱.۸۶ سال یکبار به دور خورشید میچرخند. در حال حاضر، زمین با سرعت از مشتری دور میشود و این غول گازی در شامگاه ما رو به افول است (به طوری که در ۲۹ جولای در درخشش خورشید محو میشود). در مقابل، زهره با سرعت به زمین نزدیک میشود و تمام طول تابستان به عنوان «ستاره شامگاهی» به شدت در افق غربی خواهد درخشید.
تفاوت درخشش؛ زهره ۷.۵ برابر روشنتر از غول گازی
زهره در این مقارنه نه تنها به ما نزدیکتر است، بلکه به شکل چشمگیری درخشانتر دیده میشود. در طول مقارنه، قدر ظاهری زهره ۳.۹- و قدر مشتری ۱.۷- خواهد بود (در محاسبات نجومی، عدد منفیتر نشاندهنده درخشش بیشتر است). این یعنی زهره حدود ۷.۵ برابر درخشانتر از مشتری دیده میشود. دلیل این امر، علاوه بر فاصله کمتر، وجود لایههای ضخیم ابر در جو زهره است که درصد بسیار بالایی از نور خورشید را بازتاب میدهند.
ابزار رصدی پیشنهادی
-
چشم غیرمسلح: برای دیدن دو نقطه فوقالعاده نورانی در کنار هم کافی است.
-
دوربین دوچشمی: به شما اجازه میدهد هر دو سیاره را به طور همزمان در یک قاب، با جزئیات و تفکیک بهتر تماشا کنید.
-
تلسکوپ خانگی: با یک تلسکوپ آماتور خوب، علاوه بر قرص سیارات، میتوانید چهار قمر گالیلهای معروف مشتری گانیمد، اروپا، کالیستو و آیوا را به صورت نقاط نورانی کوچکی در یک خط مستقیم در اطراف این غول گازی رصد کنید.
اگر این رویداد را از دست دادید، رویداد بزرگ بعدی پدیدهای صبحگاهی در تاریخ ۱۵ نوامبر (۲۴ آبان ۱۴۰۵) خواهد بود؛ جایی که سیاره مشتری و مریخ پیش از طلوع آفتاب در فاصله نزدیک ۱.۲ درجهای یکدیگر قرار خواهند گرفت.
منبع: livescience
۵۸۳۲۳
نظر شما