خبرآنلاین-گزارش نیویورک تایمز- مترجم: مهسا مژدهی: خاندان امپراتوری ژاپن که سالها سنت جانشینی صرفا مردانه را حفظ کرده است، با کاهش تعداد اعضای خود روبهرو شده است. اکنون دولت ژاپن برای احیای این خاندان رو به کوچک شدن، راهحلی در نظر گرفته است: افزودن مردان بیشتر به خاندان سلطنتی.
پارلمان ژاپن که امیدوار است از بروز بحران جانشینی جلوگیری کند، هفته گذشته بررسی طرحی را پیش برد که به خاندان امپراتوری اجازه میدهد دهها تن از خویشاوندان دور مرد را به فرزندخواندگی بپذیرد. این اقدام میتواند گزینههای بیشتری برای انتخاب امپراتورهای آینده در اختیار ژاپن قرار دهد( زیرا تنها مردان اجازه نشستن بر تخت را دارند) و به بقای قدیمیترین نظام سلطنتی جهان کمک کند.
این طرح با انتقاد برخی سیاستمداران، تحلیلگران و فعالان ژاپنی مواجه شده است. آنها معتقدند راهحل سادهتری وجود دارد: اجازه دادن به زنان برای رسیدن به مقام امپراتوری؛ ایدهای که طبق نظرسنجیها از حمایت گسترده افکار عمومی برخوردار است.
کیومی تسوجیموتو، نماینده زن حزب دموکرات مشروطه ژاپن که با این طرح مخالف است، میگوید: بسیاری از شهروندان اکنون خواهان یک امپراتور زن هستند. هر روز افرادی به سراغ من میآیند و این موضوع را مطرح میکنند.
اما در ساختار مردسالارانه ژاپن، چنین ایدهای عملا شانسی برای تحقق ندارد.
سانائه تاکائیچی، نخستوزیر محافظهکار ژاپن، سال گذشته با تبدیل شدن به نخستین زنی که رهبری دولت این کشور را بر عهده گرفت، سقف شیشهای سیاست ژاپن را شکست. با این حال او و متحدانش از سرسختترین حامیان حفظ نظام جانشینی صرفا مردانه به شمار میروند.
او پیشتر گفته بود: محدود کردن حق جانشینی به نوادگان مرد خاندان امپراتوری اقدامی مناسب تلقی میشود.
بحران در خاندان امپراتوری
کاهش جمعیت ژاپن تقریبا بر همه ابعاد جامعه این کشور اثر گذاشته و خاندان سلطنتی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
خاندان امپراتوری اکنون تنها ۱۶ عضو دارد؛ شامل ۵ مرد و ۱۱ زن است. این رقم نسبت به سال ۱۹۹۰ حدود یکچهارم کاهش داشته است. چنین وضعیتی انجام وظایف رسمی خاندان، از سفرهای خارجی گرفته تا مراسم درباری را دشوار کرده است؛ زیرا به سادگی افراد کافی برای حضور در این برنامهها وجود ندارد.
امروز تنها سه نفر در صف جانشینی تاج و تخت قرار دارند، در حالی که یک نسل پیش این تعداد شش نفر بود.
امپراتور کنونی ژاپن، ناروهیتو، ۶۶ ساله است و صدوبیستوششمین امپراتور در سلسلهای به شمار میرود که بنا بر روایتهای تاریخی ژاپن، به تأسیس کشور در سال ۶۶۰ پیش از میلاد توسط امپراتور جیمّو بازمیگردد؛ شخصیتی افسانهای که گفته میشود از الهه خورشید تبار داشته است.
در اوایل دهه ۲۰۰۰، فشار برای به دنیا آوردن یک پسر، همسر ناروهیتو یعنی امپراتریس ماساکو را که دیپلماتی سابق و فارغالتحصیل دانشگاه هاروارد است، دچار افسردگی شدید کرد.
این زوج تنها یک فرزند دارند؛ شاهدخت آیکو که اکنون ۲۴ ساله است. او در سالهای اخیر نقش پررنگتری در فعالیتهای عمومی بر عهده گرفته، از جمله ریاست هیأتی در سفر به لائوس. برخی نیز از او به عنوان گزینهای مناسب برای امپراتور آینده یاد میکنند.
اما طبق قوانین فعلی، تنها سه نفر وارث رسمی تاج و تخت محسوب میشوند: شاهزاده هیتاچی، عموی ۹۰ ساله ناروهیتو؛ ولیعهد آکیشینو، برادر ۶۰ ساله امپراتور؛ و شاهزاده هیساهیتو، برادرزاده ۱۹ ساله او.
طرح فرزندخواندگی
پس از پایان جنگ جهانی دوم، ایالات متحده تلاش کرد قدرت خاندان امپراتوری ژاپن را کاهش دهد؛ خانوادهای که بسیاری از مردم آن را دارای جایگاهی نیمهالهی میدانستند. سلطنت ژاپن نیز در گذشته بر حق الهی حکومت تأکید داشت.
بر اساس قانون اساسی سال ۱۹۴۷ ژاپن که تحت نظارت ژنرال داگلاس مکآرتور تدوین شد، امپراتور به «نماد دولت و وحدت ملت» تبدیل شد و هرگونه اختیار سیاسی از او سلب شد.
در همان زمان، ۱۱ شاخه از خاندانهای امپراتوری مجبور شدند جایگاه سلطنتی خود را کنار بگذارند. در نتیجه تعداد اعضای خاندان از ۶۷ نفر در سال ۱۹۴۶ به ۱۶ نفر کاهش یافت.
بر اساس طرحی که قرار است در پارلمان پیگیری شود، مردان متعلق به این شاخههای سابق دوباره به خاندان سلطنتی بازگردانده خواهند شد.
هنوز مشخص نیست این افراد چگونه انتخاب خواهند شد و چه تعداد واجد شرایط هستند، اما احتمالاً از خاندانهای کونی، هیگاشیکونی، کایا و تاکدا خواهند بود. کارشناسان میگویند فرزندان آنها نیز ممکن است در آینده حق جانشینی تاج و تخت را پیدا کنند.
بر اساس گزارش رسانههای ژاپنی، مردان این خاندانها سالهاست زندگی عادی دارند و در حوزههایی مانند رسانه، بیمه عمر، تبلیغات و مشاغل دیگر فعالیت میکنند.
برخی این پرسش را مطرح کردهاند که آیا افکار عمومی ژاپن این افراد یا فرزندانشان را به عنوان اعضای خاندان سلطنتی خواهد پذیرفت یا نه.
امپراتور ناروهیتو هفته گذشته از اظهار نظر درباره جزئیات این طرح خودداری کرد، اما گفت امیدوار است بحثها و تصمیمات اتخاذشده «برای مردم قابل درک باشد.»
نگاهی به نقش زنان
ژاپن در طول تاریخ خود امپراتوران زن نیز داشته است؛ زنانی که درجات مختلفی از قدرت را در اختیار داشتند. یکی از مشهورترین آنها گو-ساکوراماچی بود که در اواخر قرن هجدهم میلادی حکومت کرد.
با این حال، از آن زمان تاکنون مردان بر ساختار سلطنتی ژاپن مسلط بودهاند و حزب لیبرال دموکرات، به رهبری سانائه تاکائیچی، که در بیشتر هفت دهه گذشته قدرت را در ژاپن در اختیار داشته، همواره بر این باور بوده است که تداوم جانشینی از طریق خط مردانه اصلی خدشهناپذیر و غیرقابل تغییر است.
۳۱۲/۴۲
نظر شما