علم

چهره علم و فناوری در سپیده دم طلوع؛ بررسی جایگاه دانش و تکنولوژی در حکومت جهانی امام مهدی (عج)

اخبار دینبرجسته‌ترین ویژگی عصر ظهور، شکوفایی خیره‌کننده علم و دانش است. روایات در این زمینه بسیار گویا و روشنگر هستند: (علم و دانش بیست و هفت حرف است و تمام آنچه پیامبران آوردند تنها دو حرف آن است و مردم تاکنون جز آن دو حرف را نمی‌شناسند. هنگامی که قائم ما قیام کند، بیست و پنج حرف دیگر را بیرون آورده و در میان مردم منتشر می‌سازد و آن دو حرف را نیز به آنها ضمیمه می‌کند تا اینکه تمام بیست و هفت حرف را منتشر سازد) .

چه کنیم علمی که آموختیم برکت داشته باشد؟ و ایمان دچار تحول منفی نشود؟

اخبار دیندر حدیثی از پیامبر اسلام (ص)، چهار عامل اساسی برای برکت علم و پایداری ایمان ذکر شده است. این چهار نکته شامل احترام به استاد، تعظیم خداوند، نیکی به پدر و مادر، و ترک آزار به مخلوقات خداوند است. رعایت این اصول می‌تواند موجب شود که فرد در مسیر علمی و معنوی خود موفق و پایدار بماند و از مشکلات و تحولات منفی در ایمان خود جلوگیری کند.

بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی

خواجه فارسی را به زبان علم بدل کرد/ حکیمی که از دُرج عاج بیرون آمد

اخبار اندیشهمنوچهر صدوقی سها گفت: معروف است که فلاسفه در «دُرج عاج» زندگی می‌کنند، یعنی از مسائل اجتماعی پیرامون خود غافل‌اند؛ شاید این سخن چندان دور از واقعیت نباشد، اما در تاریخ فلسفه ما دو حکیم تراز اول از این درج عاج بیرون آمده‌اند: نخست ابن سینا و دوم خواجه نصیرالدین طوسی که هر دو به صدارت رسیدند.

چرا خواجه نصیرالدین طوسی فراتر از یک فیلسوف، معمار کلام امامیه است؟

اخبار دینخواجه نصیرالدین طوسی، با جایگاه استثنایی خود در تاریخ اندیشه اسلامی، نه تنها فیلسوفی برجسته بلکه معمار کلام امامیه نیز بود. او در تلاقی دو جهان‌ِ عقل فلسفی و وحی کلامی، برآن شد تا با بهره‌گیری از فلسفه مشائی، اساس‌های کلام شیعی را بنیان‌گذاری کند.

کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» چه می گوید؟

میرسپاسی می خواهد روایتگر رنج های واقعی مردم باشد / علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی / گفتمان توسعه ایرانی مصنوعی است

اخبار اندیشهنقد من به تئوری‌های عقب‌ماندگی و توسعه این است که این گفتمان‌ها رنج‌های واقعی مردم ایران را کاملا فراموش کرده‌ یا تنها به آن اشاره کرده‌اند. اما رنج‌هایی در روایت‌های عقب‌ماندگی و توسعه ساخته‌اند که حقیقتا رنج‌های جعلی هستند. فکر می‌کنم در مقابل اینکه بگوییم می‌خواهیم جهان و واقعیت‌های سیاسی را بفهمیم و بشناسیم، اینکه چه چیزی مشروع است، چه کسانی می‌توانند صحبت کنند و چه صداهایی باید شنیده شود، چه رنج‌هایی هست که باید به آنها توجه کنیم و در عرصه سیاست این رنج‌ها را کمتر کنیم، و حتی در حوزه نظری هم اگر نظریه‌پردازی می‌کنیم، ببینیم گفتمان یا روایت‌ها در جهت بهبودی چه رنج‌هایی است؛ یعنی در مقابل روایت، بهترین ایده که به عقل من رسید و ساده هم هست، زندگی است.

بررسی چالش‌های نابرابری در دسترسی به دانش

پیش‌نشست کنگره مقابله با آپارتاید علمی برگزار می‌شود

اخبار اندیشهپیش‌نشست «نخستین کنگره بین‌المللی مقابله با آپارتاید علمی» در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.

سوره همزه و هشدار الهی به مال‌پرستان و بدگویان

اخبار دینخداوند در سوره همزه، انسان‌های بدگو و مال‌اندوز را از پیامد تلخ آتش الهی بر دل‌ها و جانشان هشدار می‌دهد. برخی معتقدند توصیف «آتشی ستونی که بر دل‌ها شعله می‌کشد» نشان از اعجاز علمی دارد، اما حقیقت این است که پیام اصلی سوره، عبرت اخلاقی و دوری از حرص و غیبت است.

رئیس فرهنگستان علوم تشریح کرد

بدون نظریه پردازی بومی رضایت اجتماعی حاصل نمی شود / نظریه پردازی و پژوهش باید از مدرسه آغاز و تا دانشگاه امتداد یابد

اخبار اندیشهمحمدرضا مخبر دزفولی، در این هم‌اندیشی، با پذیرش دستاوردهای چشمگیر علمی کشور، ادعایی فراتر مطرح کرد: علم زمانی به سرمایه اجتماعی تبدیل می‌شود که از مرز دانشگاه‌ها عبور کند و در حل مسائل معیشتی، اشتغال و زیست روزمره جامعه اثر ملموس بگذارد. از نگاه او، حلقه مفقوده این مسیر، ضعف در نظریه‌پردازی بومی، فاصله میان علم و حکمرانی و گاه بی‌توجهی به صدای جامعه است؛ شکافی که اگر ترمیم نشود، حتی بزرگ‌ترین پیشرفت‌های علمی نیز به رضایت عمومی ختم نخواهد شد.

اعتراف پزشکی مدرن: توصیه‌های بهداشتی پیامبر(ص) جلوتر از علم امروز

اخبار دیندر روزگاری که علم پزشکی با پیشرفته‌ترین تجهیزات به دنبال پیشگیری از بیماری‌هاست، برخی دستورالعمل‌های بهداشتی پیامبر اسلام(ص) امروز به‌عنوان اصول بنیادین سلامت عمومی در دانشگاه‌های معتبر جهان تدریس می‌شود.

ریشه‌های پیشرفت فکری و فرهنگی مسلمانان در پرتو تعالیم اسلام

اخبار دینپیشرفت فکری و فرهنگی مسلمانان در صدر اسلام، بیش از آنکه محصول قدرت سیاسی یا گسترش جغرافیایی باشد، ریشه در ماهیت عقلانی و فطری تعالیم اسلام، اخلاق عملی مسلمانان و تأکید این دین بر وحدت و انسجام اجتماعی داشت؛ عواملی که زمینه‌ساز شکل‌گیری تمدن اسلامی شدند.

استعداد، ذاتی یا اکتسابی؟

اخبار دینآیا هر مهارتی که می‌بینیم استعداد ذاتی است؟ یا نتیجهٔ تمرین‌هایی که دیده نمی‌شود؟

اغلب تحلیل ها در باره حوادث دی ماه دم دستی و غیرعلمی هستند/ تحلیل باید علمی باشد

اخبار اندیشهاینجانب تحلیل های زیادی را شنیده و خوانده ام. بسیاری از آن ها، هیجانی، نقل بدون سند، تکرار بی دقت اخبار رسانه های زرد، و همراه با مسایل روحی و حتی آرزوهای شخصی تحلیلگران بوده است...اجمالا عرض می کنم که نقد و تحلیل ها، عموما دم دستی و غیر علمی بوده است. یعنی اکثر آنها عمدتا توصیفی و فاقد استدلال و استنباط مبتنی بر شواهد متقن بوده است. ضرر این گونه تحلیل ها به اشتباه بردن تصمیم گیران و اختلال در تنظیم رفتار کنشگران خواهد شد. 

آیا آینده بشریت به علم گره خوره است؟

اخبار دینکتاب «درباره آینده؛ چشم‌اندازهای بشریت» نوشته مارتین ریس اثری در حوزه فلسفه علم و آینده‌نگری است که به چالش‌های سرنوشت بشریت در قرن ۲۱ می‌پردازد.

دروازه نقد، تنها راه به سوی حقیقت / پوپر می آموزد که علم جایگاه یقین نیست / نیاز علوم انسانی به فروتنی و صداقت بیش از هرزمانی دیگر

اخبار اندیشهرضا غلامی نوشت:‌ پوپر یادمان می‌دهد که علم نه جایگاه یقین، بلکه میدان کشمکش اندیشه‌ها و آزمون فرضیه‌هاست. و شاید بزرگ‌ترین درس او این باشد که عظمت علم نه در قطعیت‌هایش، بلکه در آمادگی‌اش برای خودانتقادی و خودتصحیحی نهفته است. این همان چیزی است که علوم انسانی امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارند: نه قطعیت بیشتر، بلکه فروتنی و صداقت بیشتر در مواجهه با پیچیدگی دنیای انسانی.

آسیب‌شناسی یک تجربه آموزشی در مواجهه با هوش مصنوعی

کمک از هوش مصنوعی در امتحان به ضرر دانشجویان تمام شد / سوال غلط منتهی به جواب غلط می شود

اخبار اندیشه هوش مصنوعی، به شدت به کیفیت ورودی وابسته است. اگر پرسشی که به مدل داده می‌شود مبهم، کلی، یا فاقد جهت‌گیری تحلیلی باشد، مدل نیز پاسخی کلیشه‌ای، سطحی یا حتی انحرافی تولید می‌کند. این مسئله نه فقط به ضعف در فناوری، بلکه به کم‌تجربگی در طراحی پرسش‌های تحلیلی بازمی‌گردد...در نتیجه، حتی اگر ظاهر پاسخ علمی و دقیق باشد، محتوا اغلب برگرفته از کلی‌گویی‌های اینترنتی، مقاله‌های سطحی، یا نقدهای غیرآکادمیک است.

نگاهی به کتاب «آموزش اخلاق» اثر امیل دورکیم

دغدغه دورکیم / ایجاد علم اخلاق پوزیتویستی، عقلانی و دموکراتیک

اخبار اندیشهاخلاق و بنیانگذاری علم اخلاق دغدغه دورکیم در همه دوره فعالیت علمی‌اش بوده و مسئله اصلی وی، ایجاد علم اخلاق پوزیتیویستی، عقلانی، و دموکراتیک و نحوه کاربرد و آموزش آن به‌ویژه در مدارس فرانسه است.

آیا می‌توان میان کار و زندگی تعادل کامل برقرار کرد

اخبار دینیک روانشناس و مشاور ضمن بیان راهکارهای برقراری تعادل میان کار و زندگی گفت: شاید توان ایجاد تعادل کامل میان کار و زندگی شخصی وجود نداشته باشد، ولی همه ما می‌توانیم با برنامه‌ریزی شخصی و شغلی برای ایجاد این تعادل تلاش کنیم که گام اول آن، شناخت ارزش‌ها، اولویت‌ها و علایق خودمان است.

در نشست «نقد و بررسی آرای زنده‌یاد استاد جواد صفی‌نژاد» مطرح شد

علوم اجتماعی ایران نه بیضایی می‌خواند و نه صفی‌نژاد / چاره ای جز بازگشت به سنت پژوهشی میدان‌محور و بومی‌گرایانه‌ نیست

اخبار اندیشهنشست «نقد و بررسی آرای زنده‌یاد استاد جواد صفی‌نژاد» با همکاری انجمن انسان‌شناسی ایران و انجمن ایرانی تاریخ اجتماعی علم و فناوری، در محل پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. و از نتیجه گیری های مهم آن این بود که : علوم اجتماعی ایران برای تبیین مسائل پیچیده امروز و ترسیم آینده، چاره‌ای جز بازگشت به سنت پژوهشی عمیق، میدان‌محور و بومی‌گرایانه‌ای که جواد صفی‌نژاد نماد آن بود، ندارد.

راز دو دریا در قرآن؛ واقعیت علمی یا سوءبرداشت؟

اخبار دینوقتی آب شیرین رودخانه به دل آب شور دریا می‌ریزد، مرزی نادیدنی شکل می‌گیرد؛ مرزی که نه دیوار است و نه سد، اما نظم طبیعت را حفظ می‌کند. قرآن این صحنه را چگونه توصیف کرده است؟

علم تا ثریا؛ پیشگویی پیامبر و نقش برجسته ایرانیان در دانش

اخبار دینپیامبر اکرم (ص) سال‌ها پیش فرمودند: «اگر علم حتی در ثریا باشد، مردانی از سرزمین فارس به آن دست خواهند یافت.» این حدیث نه تنها ارزش والای علم را نشان می‌دهد، بلکه نقش برجسته ایرانیان در پیشرفت علمی و دست‌یابی به دانش را پیشگویی کرده است. از دانشمندان بزرگ تاریخی گرفته تا پیشرفت‌های علمی مدرن ایران، مسیر تحقق این سخن پیامبر روشن و الهام‌بخش است.

آیا تله‌پاتی می‌تواند هوش مصنوعی را زیر سؤال ببرد؟ 

اخبار دینآلن تورینگ، پدر هوش مصنوعی با بیان چالش تقلید از ذهن انسان، این سوال را مطرح کرد که اگر انسان‌ها قابلیت تله‌پاتی داشته باشند، آیا ماشین‌ها همچنان می‌توانند به اندازه هوش انسانی فکر کنند و عمل کنند؟ این پرسش نه تنها علم را به چالش کشید، بلکه دروازه‌ای به سوی بررسی رابطه بین پدیده‌های ماوراءالطبیعه و فناوری‌های آینده گشود.

آیا صدا می‌تواند شفا دهد

اخبار دیندر دنیای شلوغ و پر استرس امروز، چه کسی از یک جلسه آرامش‌بخش با صداهای لطیف کاسه‌های تبتی بدش می‌آید؟ اما وقتی این صداها مدعی می‌شوند که می‌توانند سلول‌های بدن را کوک کنند، بیماری‌ها را درمان کنند و انرژی‌های منفی را بیرون بکشند، ماجرا کمی پیچیده می‌شود. آیا این فرکانس‌های جادویی واقعاً درمانگرند یا فقط صدای خوشایندشان ذهن ما را فریب می‌دهد؟ بیایید به‌کمک علم، کمی از این صداهای مرموز رمزگشایی کنیم!

یک نکته اساسی درباره حدیث و اصالت‌سنجی احادیث

اخبار اندیشهدر بسیاری موارد مضمون (حدیث) البته اصلش درست است اما مضمون و محتوای کوتاه اصلی توسط راویان بعدی به تدریج گسترش یافته و متنش تفصیل یافته. عمده روایات کتاب کافی از نوع مسائل است و این یکی از نشانه‌های اصالت احادیث کافی است. در متون حدیثی متأخر معمولا احادیث رو به تفصیل می‌گذارد. اینجا مشکل آغاز می‌شود. 

شش قانون طلایی تغذیۀ اسلامی؛ نکاتی که علم امروز تأیید می‌کند

اخبار دیناسلام نه فقط به «چه بخوریم» بلکه به «چگونه و چه زمانی بخوریم» اهمیت می‌دهد. از پرهیز از پرخوری و اعتدال در مصرف گوشت تا رعایت زمان نوشیدن آب و بهداشت ظروف، این شش اصل غذایی قرن‌ها پیش بیان شده‌اند و امروز یافته‌های پزشکی مدرن صحت آن‌ها را تایید می‌کنند.

برگزاری همایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه

اخبار اندیشههمایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه ا هدف ایجاد بستری برای گفت‌وگو میان حوزه‌های مختلف علوم انسانی و علوم سلامت برگزار می‌شود.

اعتراض؛ آخرین سنگرِ ارتباط؛ نهیبِ علم به انسدادِ گفت‌وگو

اخبار اندیشهباور ما بر این است که جامعه‌ی ایران، با سرمایه‌های انسانی و فرهنگی خود، نیازمند رویکردهایی است که پیچیدگی‌هایش را به رسمیت بشناسد و به جای انکار یا تقابل، بر فهم و گفت‌وگو تکیه کند.علم اجتماعی قرار نیست نسخه‌های فوری بپیچد، اما می‌تواند چراغی برای دیدن دقیق‌تر واقعیت باشد. ایفای این نقش، کمترین مسئولیتی است که انجمن در قبال جامعه‌ای که از دل آن برآمده، برای خود قائل است. همکاران ما در انجمن هم‌اینک در حال برنامه‌ریزی برای نشست‌های تحلیلی و گفتگویی  در خصوص امور جاری در ایام پرتنش امروز هستند. 

چه مقدار از علوم اهل‌بیت (ع) بر ما آشکار شده است؟

اخبار دیندر سه روایت مستند از امام صادق(ع) تأکید شده است که پیامبر اکرم(ص) هزار باب علم به امام علی(ع) آموخت که از هر یک، هزار باب دیگر گشوده می‌شود. این احادیث ضمن ردّ نقل نادرست مشهور، عمق و گستره بی‌پایان علوم اهل‌بیت(ع) را نشان می‌دهد.