علم
-
نشست رونمایی از کتاب «شرح حق: جلد نهم و دهم تاریخ شفاهی حقوق ایران»
اخبار اندیشهگروه حقوق دانشگاه علامه طباطبایی، انجمن حقوق شناسی، موسسه حقوق و هنر و خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست رونمایی از کتاب «شرح حق: جلد نهم و دهم تاریخ شفاهی حقوق ایران» را برگزار می کنند.
-
ریشههای ناکامی نهاددانشگاه به مناسبت تجدید چاپ کتاب «سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران»
فراستخواه و تبیین چرایی شکست «عاملیت» ایرانی در راهروهای دانشگاه/ روایتی متفاوت از پیجویی ریشههای انحطاط علمی ایران در عصر صفوی
اخبار اندیشهدر مطالعاتم به این نتیجه رسیدهام که در بسیاری از موارد الگوی تحولخواهی در ایران مبتنی بر مهاجرت بودند. روزنامهها، نهادهای اجتماعی و نخبگان مهاجر بودند که مشروطیت را دنبال کردند و در نهایت همانها حاملان و مجریان آن بودند. این نخبگان در بازگشت خود به سرزمین به شکل خلاقی منشأ حرکتها و پویاییهای تازه میشوند. اکنون نیز باید همواره تلاش کرد که این جمعیت به فکر بازگشت باشند یا تردد و رفتوآمد علمی، فنی و توسعهای داشته باشند.
-
دانته، دوزخ و پیشبینی فاجعهای کیهانی
اخبار اندیشهپژوهشی تازه نشان میدهد شاعر بزرگ ایتالیایی، پنج قرن پیش از تولد علم مدرن، برخورد یک جرم عظیم آسمانی با زمین را در «دوزخ» تصویر کرده بود.
-
استراتژی علمی دانشگاه آکسفورد برای بحران های قرن ۲۱
آکسفورد و استراتژی تربیت حکمرانان جهان در عصر بحرانها/ شکار نابغه های جهان با بورسیه / دگرگونی مدل هزینه کرد دولت ها با بازوی پژوهشی بلاواتنیک
اخبار اندیشه در حوزه آموزش، رشته کارشناسی ارشد سیاستگذاری عمومی (MPP) همچنان مهمترین برنامه مدرسه است. در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۵۰۰ نفر برای حدود ۱۴۰ ظرفیت رقابت کردند و ۱۴۱ دانشجو از ۶۳ کشور پذیرفته شدند. نکته قابل توجه این است که ۷۶ درصد دانشجویان بورسیه کامل و ۱۱ درصد نیز کمکهزینه جزئی دریافت کردهاند؛ موضوعی که نشان میدهد مدرسه بر جذب استعدادها از سراسر جهان، بدون توجه به توان مالی آنان، تأکید ویژه دارد.
-
آسیبشناسی نهاد علم از منظر توسعه؛ گذار از کارخانههای مقالهنویسی به معماری مسئله در عصر هوش مصنوعی
فاجعه؛ احتمال ظهور عوام دانشگاهی/ پاسخ قرن بیستمی دانشگاه های ایران به مسئله های قرن ۲۱/ دانشگاه عقیم یعنی «کارخانه تولید مقاله» بدون «معماری مسئله»
اخبار اندیشهاز بزرگترین مخاطرات، نه نادانی، بلکه «بحران همهچیزدانی[۷]» است؛ وضعیتی که در آن، دسترسی آسان به اطلاعات و ابزارهای هوش مصنوعی، این توهم را ایجاد میکند که فهم نیز به همان نسبت افزایش یافته است. شاید هرگز در تاریخ، تولید پاسخ تا این اندازه آسان نبوده باشد، اما همین سهولت، گاه ما را از دشوارترین بخش اندیشیدن، یعنی صورتبندی درست مسئله، دور میکند. دانشگاه نیز اگر مراقب نباشد، ممکن است ناخواسته به بازتولید همین توهم کمک کند؛ جایی که انباشت مدرک، مقاله یا رتبه علمی، جایگزین قدرت فهم مسائل پیچیده شود و «عوام دانشگاهی» پدید آیند؛ کسانی که زبان تخصص را میدانند، اما زبان جامعه را نه.
-
مروی بر «روشنای علم» بیانات رهبر شهید درباره دانش و فنآوری؛
دانشاندوزی تکلیفی دینی و اجتماعی است
اخبار دین«روشنای علم» با بحث درباره جایگاه علم در اسلام آغاز میشود و تلاش میکند نشان دهد که از منظر متون دینی، دانشاندوزی یک فعالیت حاشیهای نیست، بلکه تکلیفی دینی و اجتماعی است.
-
کتاب ۸۳۱ صفحهای «روشنای علم» و هندسه قدرت دانشبنیان در بیانات رهبر شهید
عبور از مصرفکنندگی علمی تا نهضت نرمافزاری/ پیوند علم با جهاد و امنیت / دانشگاه و حوزه خاکریز اول استقلال کشور
اخبار اندیشه«روشنای علم» با بحث درباره جایگاه علم در اسلام آغاز میشود و تلاش میکند نشان دهد که از منظر متون دینی، دانشاندوزی یک فعالیت حاشیهای نیست، بلکه تکلیفی دینی و اجتماعی است.
-
با حضور و سخنرانی مقصود فراستخواه
دانشگاه علامه طباطبایی نشست «لحظه و لذات علم ورزی» برگزار می کند
اخبار اندیشهمعاونت پژوهشی دانشگاه علامه طباطبایی برنامه شنبه شب های پژوهش را با عنوان «لحظه و لذات علم ورزی» را برگزار می کند.
-
کارزار حمایت از محمود سریع القلم: صدا و سیما عذرخواهی کند / در برابر تخریب شخصیتهای علمی کشور سکوت نخواهیم کرد
اخبار اندیشهشاید بهترین پاسخ به این نوع برخوردها، رجوع به اندیشههای خود دکتر سریعالقلم باشد؛ اندیشههایی که در تقدیمنامه کتاب «اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار» خطاب به نسل آینده ایران نوشته شده است؛ نسلی که قرار است «برای افزایش قدرت کشور، ثروت تولید کند»، «ظرفیت نقدپذیری و اصلاح تدریجی را در خود پدید آورد»، «تضعیف، تخریب و انتقام را از فرهنگ سیاسی حذف کند»، «برای دیگران حقوق قائل باشد» و «دروغگویی و وارونه جلوه دادن واقعیتها را از نظام معاشرتی خود حذف نماید.»
-
تحرکات مشکوک علیه نخبگان دانشگاهی در شرایط احتمال حمله مجدد آمریکا و اسراییل به ایران چه معنایی دارد؟
صدا و سیما: فرید و وحید برادران مسلح و برانداز سریع القلم هستند/ سریع القلم: اصلا برادری به این نام ها ندارم / شکایت خانواده سریع القلم از صدا وسیما
تلویزیونپیش از این در برنامه شبه طنز صدا و سیما نیز، محمود سریع القلم مورد تمسخر و توهین واقع شده بود، عصرایران در باره این برنامه نوشت: تمسخر و توهین به دانشوران و علما و پژوهشگران در ایران از دوره سیطره مغول ها توسط ارباب تیغ و طلا و تزویر سابقه طولانی دارد اما این بی فرهنگی ها ، در جایگاه استادان و دانشمندان نه تنها اثر منفی نمی گذارد بلکه جامعه را نسبت به جایگاه رفیع آنها اگاه تر می کند. تجربه شوم توهین و تکفیر دکتر سروش که باطل بودن آن امروزه بر همگان آشکار شده، برای بی فرهنگان دانش ستیز و عقل گریز عبرت نشده است.»
-
شماره پانزدهم نامه علوم پایه منتشر شد
اخبار اندیشهشماره پانزدهم دو فصلنامه تخصصی نامه علوم پایه به همت گروه علوم پایه فرهنگستان جمهوری اسلامی ایران علوم منتشر شد.
-
تفسیر نیهیلیسم توسط محمدجواد سیدی مترجم کتاب «نیستی ازبندرسته»
تفاوت نیهلیسم در اندیشه های سنت گرایان ایرانی و اندیشمندان غربی/ آیا نیهیلیسم می تواند مثبت و یک فرصت باشد؟
اخبار اندیشهمحمد جواد سیدی گفت: نیهیلیسم برای متفکران ایرانی هم همواره مسئله بوده؛ شما از سنتگرایانی مثل کربن تا متفکران بسیار پیچیدهتر و ژرفتری مثل احمد فردید و خیلیهای دیگر در ایران ،داریوش شایگان و خیلیهای دیگر، شاهد این هستید که درگیری با نیهیلیسم درگیری اصلی است.
-
چرا به روضه خوان سیاسی و یا رادیکال کور تبدیل می شویم؟
اخبار اندیشهوقتی فردی این سه ابزار (دانش، تجربه، اطلاعات) را نداشته باشد اما به شدت درگیرِ توهم دانایی باشد، ذهن او برای جبرانِ این خلأ ساختاری، به سمتِ مکانیسمهای دفاعیِ نازل پناه میبرد و فضای عمومی را به دو عارضهی خطرناک آلوده میکند: عارضهی اول: «روضهخوانیِ سیاسی» و عارضهی دوم: «فحاشیِ سیاسی و رادیکالیسمِ کور» در نهایت رهایی از این بنبست، نیازمندِ پایین آمدن از توهمِ دانایی، و پذیرشِ این واقعیت است که: سیاست، علم است؛ مهارت است؛ و داشتنِ اطلاعاتِ دقیق میطلبد. جای خالیِ این سه را نه با اشک میتوان پر کرد و نه با دشنام.
-
چرا به حفظ آثار باقیمانده این حکیم و فیلسوف بزرگ شیعی توجهی نمی شود؟
تخریب شبانه بقعه همسر علامه طباطبایی
اخبار اندیشهچگونه است که در شهر قم که پایگاه حوزه شیعی و محل سکونت این بزرگوار است هیچ توجهی به حفظ آثار برجا مانده از این میراث عظیم نمیشود؟ تخریب دو بقعه به جا مانده از این مکتب (علامه طباطبایی) که محل مراجعه افراد بسیاری بوده و حکم زیارتگاه برای مشتاقان آن پیر فرزانه داشت چرا باید صورت بگیرد؟ آن هم به صورت شبانه و ناگهانی و به صورتی که علاقهمندان فرهنگ و تمدن ایرانی و شیعی فرصت اعتراض نیافته و با عمل انجام شده مواجه شوند؟
-
نماز صبح و ادعاهای علمی درباره اثرات بیداری در وقت فجر بر سلامت بدن
اخبار دینخوابیدن پس از نماز فجر یک راز پنهان است. صدها نفر به دنبال آن هستند، بدون اینکه از عواقب آن برای بدن و معیشت خود آگاه باشند.
-
چرا انسان دچار خطای محاسباتی میشود؟/ پنج دام بزرگ که انسان را به خطای محاسباتی میاندازد
اخبار دینقرآن هشدار میدهد که خطرناکترین خطای محاسباتی آن نیست که انسان اشتباه میکند، بلکه آن است که اشتباه را «درست» میبیند و تا پایان راه به اشتباه خود ادامه میدهد. ریشه این خطای عمیق در پنج دام بزرگ نهفته است که نشانههای هر یک را از نگاه قرآن مرور میکنیم.
-
تبارشناسی بحران در نهاد آموزش عالی؛ چگونه انحصار دیجیتال، توسعه علمی ایران را قفل کرد؟
قطع اینترنت و سقوط چهار رتبهای ایران در علم جهان/ محدودیت اینترنت، «محیط زیست معرفتی» دانشمندان را نابود میکند! / تله خطرناک طبقاتی شدن شبکه
اخبار اندیشهایران چهار سال پیش در رتبه چهاردهم تولید علمی جهان قرار داشت، اما اکنون به رتبه هجدهم رسیده است. همزمان نرخ رشد تولیدات علمی کشور کاهش یافته، در حالی که برخی کشورهای منطقه از جمله ترکیه و عربستان سعودی رشد قابل توجهی را تجربه کردهاند. از نگاه او، هرچند این روند علل متعددی دارد، اما اختلال در دسترسی به ابزارهای پژوهش و شبکههای علمی بینالمللی نیز یکی از عوامل اثرگذار در این وضعیت به شمار میرود.
-
تأملی در امکان جمع میان نظریه تکامل و روایت اسلامی از آدم
دانشهای بنیادیرابطه میان علم و دین یکی از مهمترین مباحث اندیشه معاصر است. در میان موضوعات مختلف، مسئله منشأ انسان جایگاه ویژهای دارد؛ زیرا از یک سو علوم زیستی، انسانشناسی و باستانشناسی تصویری گسترده از تاریخ تکامل انسان ارائه کردهاند و از سوی دیگر ادیان ابراهیمی، بهویژه اسلام، روایت خاصی از آفرینش انسان و جایگاه آدم به عنوان نخستین پیامبر عرضه میکنند. پرسش اصلی این است که آیا این دو روایت الزاماً در تعارض قرار دارند یا میتوان چارچوبی نظری برای جمع میان آنها ارائه کرد؟
-
نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - خوانش «خیسبرت وان دن برینک» از الهیات به مثابه علم؛
عبور از دوگانه علم و دین
اخبار اندیشهالهیات در دانشگاه مدرن کجاست؟ آیا باید به اتاقهای دربسته ایمان پناه ببرد یا به شیوههای تجربی دیگران تن دهد؟ وان دن برینک با عبور از پوزیتیویسمِ منطقی و اتکا به کوهن و لاکاتوش، مدلی را ترسیم میکند که در آن الهیات نه به عنوان یک باور شخصی، بلکه به عنوان سنتی عقلانی، توانایی همنشینی با سایر علوم را پیدا میکند.
-
شباهت رفتاری جنگ طلبان در ایران، آمریکا و منطقه
اخبار اندیشهدر واقع، اقلیت ضدصلح در ایران و جنگ طلبان در آمریکا و اسراییل به لحاظ چارهی کار برای وضعیت کنونی «دوگان» هم اند؛ مانند دو کفه ی فشارند که مشترکاً «سکهی جنگ» ضرب میکنند. بر حسب اصل همپایانی، چارهی دو طرف به «پایان» جنگ میرسد.
-
گروه آیندهپژوهی فرهنگی و اجتماعی انجمن جامعهشناسی ایران برگزار می کند
نشست تخصصی «آینده علوم اجتماعی رایانشی در ایران»
اخبار اندیشهگروه آیندهپژوهی فرهنگی و اجتماعی انجمن جامعهشناسی ایران نشست تخصصی برخط «آینده علوم اجتماعی رایانشی در ایران» را برگزار می کند.
-
در مراسم بزرگداشت یوسف ثبوتی مطرح شد
ثبوتی در تاریخ ماندگار است / نقد تند رضا منصوری به مریدپروری در دانشگاهها / چرا هنوز پا در دنیای مدرن نگذاشتهایم
اخبار اندیشهرضا منصوری در این مراسم گفت: پروفسور ثبوتی با داشتن پا در سنت اهل فضل و دانش است و پرچمدار اتفاق جهانی است که این پرچم را به نسل جدید میسپارد و به همین دلیل در تاریخ خواهد ماند. در ادامه منصوری تاکید می کند که انسداد معرفتشناختی و «تصلب ذهنی ایرانیان» در درک مفهوم «علم مدرن» است. او چالش اصلی را در این میداند که جامعه ایران پس از دو قرن کلنجار، هنوز تفاوت ماهوی علم را با معلمی و دانش سنتی نمیفهمد و با تقلیل دادن علم مدرن (که مریدپروری را برنمیتابد) به مفاهیم سنتی، از درک جهان جدید عاجز مانده است.
-
دانشی که به ما میآموزد چگونه «آیندههای بدیل» را در دل آشوبها کشف کنیم
مطالعات آیندهنگر از وندل بل تا مجید تهرانیان، علی پایا و سعید خزایی/ پادزهر جامعه کوتاهمدت/ نیاز ایران پساجنگ به آیندهنگری بیشتر از نفت برای توسعه
اخبار اندیشهبرای درک علم مطالعات آینده نگر، باید به خوانش رهبران فکری آن در جهان همچون وندل بل بیپردازیم، و برای شناخت موقعیت این علم در ایران، باید با نگاهی تبارشناسانه، ابتدا از اندیشمندانی یاد کنیم که افق دیدمان را وسعت بخشیدند؛ چهرههایی چون زندهیاد پروفسور مجید تهرانیان، دانشمند برجسته ارتباطات که نگاه آیندهنگرانهاش مرزهای ایران را درنوردید. در کنار او، نیاز به ریشههای عمیق فلسفی بود که چهرههایی مانند دکتر علی پایا با نگاهی عمیق و مبتنی بر عقلانیت انتقادی، پایههای معرفتشناختی این علم را در ایران بنا نهادند. اما رساندن این مفاهیم انتزاعی به اتاق هیأتمدیرهها، نیازمند مترجمانی عملگرا بود. در این عرصه باید از پیشگامانی چون دکتر سعید خزایی یاد کرد.
-
به یاد زندهیاد پرفسور کاظم معتمدنژاد
بی حرمتی به استاد شاخص ارتباطات ایران در دوره احمدی نژاد / بازنشستگی زودرس / چرا چهره شاخص ارتباطات ایران درخواست مجوز انتشار نشریه نداد؟
اخبار اندیشهدکتر معتمدنژاد پس از بازنشستگی اجباری از سوی دانشگاه که در آن سالها گریبان بسیاری از اساتید را گرفته بود؛ مجبور به خانهنشینی اجباری شد. هرچند او در این دوره را تلخ را به فرصت تبدیل کرد و توانست تعدادی از آثار و تحقیقات خود را منتشر کند.
-
خطر گره زدن سرنوشت به علم نجوم
اخبار دینتنجیم علمی بیریشه و موهوم نیست، اما همواره به عنوان ابزار فریب استفاده میشد.
-
در نشست «کتابخوانی در جنگ» مطرح شد
نعمتالله فاضلی: خواندن سرعتگیر جنگهاست
اخبار اندیشهنعمتالله فاضلی گفت: خواندن، نوشتن و کتاب راهبرد اهلی کردن آدمهاست. به طوری که میتوان با خواندن کتاب از سوی سیاستمداران و نظامیان جلوی جنگ را گرفت یا سرعت آن را کم یا فاصله میان جنگها را بیشتر کرد. بنابراین خواندن سرعتگیر جنگهاست و نوشتن هم همینطور.
-
سخنرانی مقصود فراستخواه به مناسبت هفته معلم در باره رسالت استاد و اخلاق تدریس
آموزش نه پاسخدادن، بلکه پرسشآفرینی است / بدون «ذهن علمی»، چرخهای پیشرفت کشور از کار میافتد
اخبار اندیشهنکته کلیدی سخنرانی فراستخواه را شاید بتوان در این دو فراز یافت: اول آنجا که گفت: «معلم افقی نشان میدهد که میشود ساخت و تغییر داد»؛ معلمی فقط آموزش نیست؛ باز کردن امکان امید است؛ استاد به دانشجو نشان میدهد که میتوان فهمید، نقد کرد، ساخت و بهتر شد. و دوم آنجا که یادآور شد: «معلمی؛ حفظ حیات ذهنی جامعه است»؛ اگر ذهن علمی جامعه خاموش شود،آینده یک جامعه در معرض تهدید قرار میگیرد.
-
چرا ابرو داریم؟
طبیعتیافتههای جدید زیستشناسی تکاملی نشان میدهد که تکامل ابروهای متحرک در انسانهای مدرن، ابزاری حیاتی برای برقراری ارتباطات اجتماعی، نمایش احساسات پیچیده و حتی فرآیند شناسایی چهره بوده که نقش مهمی در بقای گونه ما ایفا کرده است.
-
«نقش نهاد علم در جنگ و پساجنگ» در بررسی حسین ابراهیمآبادی
آیا شوک جنگ منتهی به ترمیم شکاف های حادثه دیماه می شود؟ / دانشگاه، سنگر ناتمام؛ از مدیریت بحران امروز تا طراحی ایران فردا
اخبار اندیشهایران در شرایط عادی درگیر جنگ نشده است. شرایط پیش از جنگ و تعارضاتی که جامعه دانشگاهی در دی ماه ۱۴۰۴ تجربه کرد، شدت تفاوتهای نگرشی، احساسی و رفتاری دانشجویان را به نمایش گذاشت. در عین حال، اجتماع دانشگاهی و بدنه دانشجویی در جریان دفاع (جنگ تحمیلی) سوم، حول محور مفاهیم میهنی، پرچم و نمادهای دینی، با دگرگونیهای ذهنی و نگرشی قابل ملاحظهای روبهرو شده است که به نظر میرسد زمینهساز تغییراتی در نگرشهای گروهی دانشجویان باشد؛ نتایجی که باید در دوران پساجنگ در دانشگاه منتظر مشاهده آنها بود.
-
گلایه امام علی(ع) از کمی شایستگانِ حمل علم الهی
اخبار دینامام علی(ع) درباره حاملان علم، با اشاره به سینه مبارکش می فرماید: «در اینجا علم فراوانی است، ای کاش افراد لایقی برای آن می یافتم». به فرموده امام(ع) چهار گروه، شایسته حمل این علوم نیستند. کسی که زود درک می کند؛ ولی قابل اعتماد نیست، کسی که دین را وسیله دنیا قرار داده و از نعمت خدا بر ضد بندگان استفاده می کند، کسی که بصیرت به علم و شبهات ندارد و با نخستین شبهه، شک در دل او پیدا می شود، کسی که حریص به مال است». در واقع این علوم با مرگ حاملانش می میرد، زیرا این گروهِ ها شایستگی های لازم را ندارند.