علم

نقد شبهه بی‌نیازی جهان از خالق با استناد به قانون فیزیکی پایستگی انرژی

اخبار دینقانون پایستگی انرژی به معنای ازلی‌بودن انرژی یا بی‌نیازی جهان از خالق نیست؛ زیرا توضیح رفتار انرژی در فیزیک، با تبیین منشأ هستی تفاوت دارد.

عضو فرهنگستان علوم و تبیین نقش تمدن اسلامی در شکوفایی علم نجوم

روایت غلامرضا اعوانی از ردپای میراث جندی‌شاپور، زیج‌ها و تقویم خیام در تکامل اخترشناسی/ تلفیق دانش ایرانی، هندی و یونانی زمینه‌ساز رستاخیز نجوم

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی گفت: ترجمه آثار نجومی ایرانی هندی و یونانی به زبان عربی نقش مهمی در شکل‌گیری و گسترش علم نجوم در تمدن اسلامی داشت. ‏ترجمه آثار مربوط به زیج‌های ایرانی و هندی و همچنین کتاب المجسطی بطلمیوس زمینه را برای آشنایی دانشمندان مسلمان با ‏دستاوردهای پیشین فراهم کرد.

پژوهشگاه علو م انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می کند

نشست «دانش‌کشی (scholasticide)پژوهش و تدریس در سایه نسل‌کشی اسرائیل، تجربیاتی از دانشگاه شیکاگو»

اخبار اندیشهپژوهشگاه علو م انسانی و مطالعات فرهنگی نشست «دانش‌کشی (scholasticide)پژوهش و تدریس در سایه نسل‌کشی اسرائیل، تجربیاتی از دانشگاه شیکاگو» را برگزار می کند.

علم جدید از ارسطو عبور کرد، اما چرا هنوز به او بازمی‌گردیم؟

اخبار دینبیش از دو هزار سال از درگذشت ارسطو می‌گذرد؛ فیلسوفی که جهان علمی امروز بسیاری از نظریه‌هایش را کنار گذاشته، اما همچنان برای فهم منطق، اخلاق، سیاست و چیستی زندگی انسانی به اندیشه‌های او بازمی‌گردد. راز این ماندگاری نه در پاسخ‌های بی‌خطای او، بلکه در شیوه‌ای از اندیشیدن نهفته است که مرزهای دانش را ترسیم کرد و پرسش‌هایی را پیش روی بشر گذاشت که هنوز پایان نیافته‌اند.

از قلم تا آموزش همگانی؛ چرا اسلام علم‌آموزی را حق و تکلیف انسان می‌داند؟

اخبار دیندر مکتب اسلام، آموزش و تربیت تنها مسیری برای کسب دانش و پیشرفت فردی نیست؛ بلکه جایگاهی بنیادین در رشد انسان و اصلاح جامعه دارد. از نخستین آیات قرآن که با «قلم» و «آموزش» پیوند خورده تا سفارش‌های مکرر پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) به فراگیری و انتقال دانش، مجموعه‌ای از آموزه‌های اسلامی بر ارزش علم و ضرورت گسترش تعلیم و تربیت در میان انسان‌ها تأکید می‌کند.

از سوی معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، اعضای شورای فناوری پارک علم و فن‍اوری استان کرمان معرفی شدند

کرماناعضای شورای فناوری پارک علم و فناوری استان کرمان با صدور احکام جداگانه از سوی معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، برای مدت دو سال منصوب شدند.

چرا در اسلام «دانستن» یک فضیلت بزرگ است؟؛ توصیه‌های پیامبر(ص) و امام علی(ع) درباره علم‌آموزی

اخبار دیندر نگاه پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع)، علم تنها وسیله‌ای برای افزایش دانسته‌ها نیست؛ بلکه چراغی برای تشخیص راه درست، رسیدن به سعادت و دور ماندن از جهل و گناه است. در احادیث فراوانی بر ضرورت دانش‌آموزی، یادگیری از کودکی، پرسیدن بدون خجالت و بهره‌گیری از دانش دیگران تأکید شده و حتی «طلب دانش» از وظایف مسلمان دانسته شده است.

فراخوان مقاله برای کنفرانس «علوم اعصاب شناختی»

اخبار اندیشهدبیرخانه کنفرانس «علوم اعصاب شناختی»، به علاقه مندان متخصص در حوزه علوم اعصاب شناختی، فراخوان مقاله داد.

از کیومرث و کیخسرو تا افلاطون و بایزید؛ تبار معنوی حکمت اشراق در یک کتاب

اخبار دینحکمت اشراق سهروردی تنها محصول اندیشه فلسفی یونان یا عرفان اسلامی نیست؛ پشت این مکتب، تبارنامه‌ای پیچیده از اسطوره‌ها، حکیمان و عارفان قرار دارد. کتاب «تبارنامه اشراقیان» نوشته زهرا زارع با بازخوانی این زنجیره فکری، از کیومرث، فریدون و کیخسرو در سنت ایرانی تا هرمس، فیثاغورس و افلاطون در سنت یونانی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد سهروردی چگونه این میراث‌های متفاوت را در قالب حکمت اشراق به یک نظام معنوی و فلسفی پیوند زده است.

راز یک محفل فکری مرموز در تمدن اسلامی؛ وقتی فلسفه، دین و علم در ۵۲ رساله به هم رسیدند

اخبار دین۵۲ رساله، از ریاضیات و موسیقی تا فلسفه، اخلاق و علوم طبیعی؛ «اخوان‌الصفا» چگونه تلاش کردند میان دین، عقل و دانش پیوند برقرار کنند؟ انتشار متن کامل این اثر کهن، فرصتی برای بازخوانی یکی از رازآلودترین جریان‌های فکری تمدن اسلامی است.

پیامبر(ص) درباره علمی که مسیر زندگی را تغییر می‌دهد چه فرمودند؟

اخبار دیندر روایتی از پیامبر اکرم(ص)، علم فقط ابزار دانستن نیست؛ بلکه کلید شناخت خدا، عبادت، تشخیص حلال و حرام و حتی حفظ پیوندهای خانوادگی معرفی شده است.

امام صادق(ع) چه میراث مکتوبی برای مسلمانان به جا گذاشت؟

اخبار دینمیراث علمی امام صادق(ع) تنها به روایات نقل‌شده از آن حضرت محدود نمی‌شود؛ از آثار منسوب به امام و املاهای ایشان برای شاگردان تا هزاران کتابی که اصحاب و دانش‌آموختگان مکتب جعفری تدوین کردند، گنجینه‌ای شکل گرفته که قرن‌هاست موضوع پژوهش و بازخوانی قرار دارد.

ببینید| زکریای رازی؛ دانشمند همه‌فن‌حریف ایرانی که عمرش را پای علم گذاشت

اخبار دینزکریای رازی از دانشمندانی بود که دامنه فعالیت علمی‌اش به یک رشته محدود نمی‌شد. او در حوزه‌های مختلفی تحقیق و تألیف کرد و از همان سال‌های نخست جوانی به سراغ دانش‌هایی مانند موسیقی، ادبیات، نجوم، ریاضیات و کیمیاگری رفت. با این حال، در سال‌های پایانی جوانی مطالعه پزشکی را آغاز کرد و چنان در این دانش مهارت یافت که نام او بیش از هر چیز با پزشکی و درمان گره خورد.

علم چگونه عقل را هدایت می‌کند؟/ پیامبر(ص) از ۱۰ نشانه انسان عاقل و جاهل می‌گوید

اخبار دینپیامبر اسلام(ص) در روایتی ارزش علم را فراتر از آموختن دانسته و برای دانش، آثاری مانند هدایت انسان، شناخت حلال و حرام، خداشناسی و رسیدن به سعادت برشمرده‌اند؛ در همین روایت، «علم» پیشوای عقل معرفی شده و نشانه‌های انسان عاقل و جاهل نیز تشریح شده است.

تحلیلِ مسئولیت علمی در برهه‌های بحران و آسیب‌شناسی انباشت سرمایه‌ی انسانی

استادان پیرمرد:«درس‌تان را بخوانید»؛ توصیه به عافیت‌طلبی یا مانیفست مقاومت معرفتی؟/ ساختن فردا نیازمند پایداری علمی است

اخبار اندیشهحالا که می‌بینم کتاب و کلاس و پژوهش و دانشگاه، شاید بزرگ‌ترین دستاوردهای آموزش مدرن در ایران، تا این اندازه در معرض فرسایش‌اند، بیشتر از هر زمان به خودم شک کرده‌ام. واقعیت این است که آنها (استادان پیرمرد) نمی‌گفتند «کاری نکنید»، می‌گفتند «سخت‌تر کار کنید و کار سخت را برگزینید».

برگزاری همایش «سلامت ذهن دقیق و شخصی شده با رویکرد «امیکس؛ خلق و اختلال های آن»

اخبار اندیشهنخستین همایش سلامت ذهن دقیق و شخصی شده با رویکرد «امیکس؛ خلق و اختلال های آن» توسط مرکز تحقیقات پزشکی روان تنی دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار می شود.

یحیی یثربی در آیین بزرگداشت بوعلی سینا:

نباید از ابن‌سینا انتظار پاسخ به مسائل قرن بیست‌ویکم را داشت

اخبار اندیشهیحیی یثریی گفت: در دقت علمی و قدرت فکری ابن‌سینا تردیدی نیست، اما نباید از اندیشمندانی که در قرن سوم و چهارم می‌زیسته‌اند انتظار داشته باشیم پاسخ مسائل قرن بیست‌ویکم را نیز در اختیار ما قرار داده باشند؛ هر انسان و اندیشه‌ای باید در زمان و زمینه خودش ارزیابی شود.

۲۵ فایده شگفت‌انگیز قدردانی که علم درباره «تشکر کردن» می‌گوید

اخبار دینقدردانی فقط یک رفتار مؤدبانه یا گفتن یک «متشکرم» ساده نیست؛ پژوهش‌های روان‌شناسی نشان می‌دهند که تمرین قدردانی می‌تواند با بهبود حال روانی، روابط اجتماعی، خواب و حتی برخی جنبه‌های سلامت جسمی همراه باشد. از کاهش احساسات منفی و تنهایی گرفته تا افزایش مهربانی و رضایت از زندگی، در ادامه ۲۵ فایده علمی قدردانی را مرور می‌کنیم.

انتشار نخستین شماره فصلنامه علمی و پژوهشی مطالعات سیاسی و رسانه ای ایران معاصر

اخبار اندیشهنخستین شماره فصلنامه علمی و پژوهشی مطالعات سیاسی و رسانه ای ایران معاصر به صاحب امتیازی موسسه پژوهشی اندیشه و قلم دربهار  ۱۴۰۵ منتشر شد.

تغییر زمان برگزاری نشست علمی «کاربرد روان شناسی در کسب و کار»

اخبار اندیشهروابط عمومی انجمن روان‌شناسی اجتماعی ایران با صدور اطلاعیه ای خبر از تغییر زمان برگزاری نشست علمی «کاربرد روان شناسی در کسب و کار» داد.

نقد و معرفی کتاب «درباره آینده؛ چشم‌اندازهای بشریت»

هشدار این اخترشناس در باره آینده / تمدن انسانی از منظر فناوری و مسئولیت جهانی؛آینده محصول انتخاب امروز/ نه خوش‌بینی ساده‌لوحانه و نه بدبینی آخرالزمانی

اخبار اندیشهکتاب «درباره آینده» خواننده را از دو دام رایج می‌رهاند: خوش‌بینی ساده‌لوحانه به فناوری و بدبینی آخرالزمانی. نویسنده با تکیه بر دانش علمی و نگاهی متوازن، نشان می‌دهد که آینده نه تقدیری گریزناپذیر است و نه رؤیایی تضمین‌شده، بلکه نتیجه انتخاب‌هایی است که انسان در زمان حال انجام می‌دهد...برای علاقه‌مندان به آینده‌پژوهی، فلسفه علم، سیاست علم و فناوری، محیط زیست و چالش‌های تمدن معاصر، این کتاب اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است؛ اثری که مخاطب را وادار می‌کند بیش از آنکه بپرسد «آینده چگونه خواهد بود؟»، از خود بپرسد: «ما امروز چه می‌کنیم که آینده چنین خواهد شد؟»

رشد ناسزاگویی در جامعه علمی ایران

اخبار اندیشهاگر جامعه ایرانِ دهه ۱۳۵۰ متقاضی آن نوع گفتار و آن نوع قرائت نبود، آیا شریعتی می‌توانست به چنان جایگاهی برسد؟ شاید پدیده شریعتی را باید حاصل برهم‌کنش «عرضه» و «تقاضا» دانست، نه صرفاً محصول اراده یک فرد. همان‌گونه که در بازار، بدون وجود و حضور مشتریان کالایی خریده نمی‌شود، در عرصه اندیشه نیز هیچ سخنی، هرچند پرشور و بلیغ، بدون وجود مخاطبی مشتاق، به نیرویی اجتماعی تبدیل نمی‌شود. (به انقلاب ۱۳۵۷ ایران، و آنها که بر اثر آن برکشیده یا به زیر کشیده شده‌اند، کمتر از زاویه مکانیسم بازار نظر شده است. شاید نگاه به آن تحولات، از این زاویه، چراغ راهنمایی برای آینده باشد.)

سهروردی؛ فیلسوفی که نور را به اندیشه بازگرداند

اخبار دینشهاب‌الدین یحیی سهروردی، بنیان‌گذار حکمت اشراق، از معدود اندیشمندانی است که توانست میان عقل، شهود، فلسفه، عرفان و میراث حکمت ایران باستان پیوندی عمیق برقرار کند. اندیشه‌های او پس از گذشت بیش از هشت قرن همچنان در کانون پژوهش‌های فلسفی جهان قرار دارد و مکتب اشراق، یکی از مهم‌ترین جریان‌های تأثیرگذار در فلسفه اسلامی به‌شمار می‌رود.

انتشار کتاب «جُستارهای آموزش عالی، دانشگاه و علم‌ورزیِ ایرانی»

جدال با ساختارهای متحجر/ روایت فراستخواه از ریشه‌های موفقیت و ناکامی نهاد علم در ایران / چرا داستان شکست‌های‌مان را روایت نمی‌کنیم؟

اخبار اندیشهکتاب "جُستارهای آموزش عالی، دانشگاه و علم‌ورزیِ ایرانی" توسط دکتر مقصود فراستخواه استاد مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش‌عالی تالیف و از سوی انتشارات موسسه به مبلغ ۲۰۰ هزار تومان راهی بازار نشر شد.