علم

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - خوانش «خیسبرت وان دن برینک» از الهیات به مثابه علم؛

عبور از دوگانه‌ علم و دین

اخبار اندیشهالهیات در دانشگاه مدرن کجاست؟ آیا باید به اتاق‌های دربسته ایمان پناه ببرد یا به شیوه‌های تجربی دیگران تن دهد؟ وان دن برینک با عبور از پوزیتیویسمِ منطقی و اتکا به کوهن و لاکاتوش، مدلی را ترسیم می‌کند که در آن الهیات نه به عنوان یک باور شخصی، بلکه به عنوان سنتی عقلانی، توانایی همنشینی با سایر علوم را پیدا می‌کند.

شباهت رفتاری جنگ طلبان در ایران، آمریکا و منطقه

اخبار اندیشهدر واقع، اقلیت ضدصلح در ایران و جنگ طلبان در آمریکا و اسراییل به لحاظ چاره‌ی کار برای وضعیت کنونی «دوگان» هم اند؛ مانند دو کفه ی فشارند که مشترکاً «سکه‌ی جنگ» ضرب می‌کنند. بر حسب اصل هم‌پایانی، چاره‌ی دو طرف به «پایان» جنگ می‌رسد.

گروه آینده‌پژوهی فرهنگی و اجتماعی انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار می کند

نشست تخصصی «آینده علوم اجتماعی رایانشی در ایران»

اخبار اندیشهگروه آینده‌پژوهی فرهنگی و اجتماعی انجمن جامعه‌شناسی ایران نشست تخصصی برخط «آینده علوم اجتماعی رایانشی در ایران» را برگزار می کند.

در مراسم بزرگداشت یوسف ثبوتی مطرح شد

ثبوتی در تاریخ ماندگار است / نقد تند رضا منصوری به مریدپروری در دانشگاه‌ها / چرا هنوز پا در دنیای مدرن نگذاشته‌ایم

اخبار اندیشهرضا منصوری در این مراسم گفت: پروفسور ثبوتی با داشتن پا در سنت اهل فضل و دانش است و پرچمدار اتفاق جهانی است که این پرچم را به نسل جدید می‌سپارد و به همین دلیل در تاریخ خواهد ماند. در ادامه منصوری تاکید می کند که انسداد معرفت‌شناختی و «تصلب ذهنی ایرانیان» در درک مفهوم «علم مدرن» است. او چالش اصلی را در این می‌داند که جامعه ایران پس از دو قرن کلنجار، هنوز تفاوت ماهوی علم را با معلمی و دانش سنتی نمی‌فهمد و با تقلیل دادن علم مدرن (که مریدپروری را برنمی‌تابد) به مفاهیم سنتی، از درک جهان جدید عاجز مانده است.

خطر گره زدن سرنوشت به علم نجوم

اخبار دینتنجیم علمی بی‌ریشه و موهوم نیست، اما همواره به عنوان ابزار فریب استفاده می‌شد.

سخنرانی مقصود فراستخواه به مناسبت هفته معلم در باره رسالت استاد و اخلاق تدریس

 آموزش نه پاسخ‌دادن، بلکه پرسش‌آفرینی است / بدون «ذهن علمی»، چرخ‌های پیشرفت کشور از کار می‌افتد

اخبار اندیشهنکته کلیدی سخنرانی فراستخواه را شاید بتوان در این دو فراز یافت: اول آنجا که گفت: «معلم افقی نشان می‌دهد که می‌شود ساخت و تغییر داد»؛ معلمی فقط آموزش نیست؛ باز کردن امکان امید است؛ استاد به دانشجو نشان می‌دهد که می‌توان فهمید، نقد کرد، ساخت و بهتر شد. و دوم آنجا که یادآور شد: «معلمی؛ حفظ حیات ذهنی جامعه است»؛ اگر ذهن علمی جامعه خاموش شود،آینده یک جامعه در معرض تهدید قرار می‌گیرد. 

«نقش نهاد علم در جنگ و پساجنگ» در بررسی حسین ابراهیم‌آبادی

آیا شوک جنگ منتهی به ترمیم شکاف های حادثه دیماه می شود؟ / دانشگاه، سنگر ناتمام؛ از مدیریت بحران امروز تا طراحی ایران فردا

اخبار اندیشهایران در شرایط عادی درگیر جنگ نشده است. شرایط پیش از جنگ و تعارضاتی که جامعه دانشگاهی در دی ماه ۱۴۰۴ تجربه کرد، شدت تفاوت‌های نگرشی، احساسی و رفتاری دانشجویان را به نمایش گذاشت. در عین حال، اجتماع دانشگاهی و بدنه دانشجویی در جریان دفاع (جنگ تحمیلی) سوم، حول محور مفاهیم میهنی، پرچم و نمادهای دینی، با دگرگونی‌های ذهنی و نگرشی قابل ملاحظه‌ای روبه‌رو شده است که به نظر می‌رسد زمینه‌ساز تغییراتی در نگرش‌های گروهی دانشجویان باشد؛ نتایجی که باید در دوران پساجنگ در دانشگاه منتظر مشاهده آنها بود.

گلایه امام علی(ع) از کمی شایستگانِ حمل علم الهی

اخبار دینامام علی(ع) درباره حاملان علم، با اشاره به سینه مبارکش می فرماید: «در اینجا علم فراوانی است، ای کاش افراد لایقی برای آن می یافتم». به فرموده امام(ع) چهار گروه، شایسته حمل این علوم نیستند. کسی که زود درک می کند؛ ولی قابل اعتماد نیست، کسی که دین را وسیله دنیا قرار داده و از نعمت خدا بر ضد بندگان استفاده می کند، کسی که بصیرت به علم و شبهات ندارد و با نخستین شبهه، شک در دل او پیدا می شود، کسی که حریص به مال است». در واقع این علوم با مرگ حاملانش می میرد، زیرا این گروهِ ها شایستگی های لازم را ندارند.

 ایران در آستانه فصلِ سوم؛ ضرورت یک «قرارِ ملی» / ماندگاری وطن در گرو شنیدن صداهای مختلف

اخبار اندیشه بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان، ما را به این حقیقت می‌رساند که ماندگاریِ این جغرافیا، در گرو شنیدنِ صداهایِ مختلف و باز کردنِ مسیرِ گفت وگوست. تنها با به رسمیت شناختنِ این تکثر و بازسازیِ یکپارچگیِ سرزمینی بر اساسِ رضایتِ عمومی است که می‌توان امیدوار بود از این گردنه‌ سخت و این به واقع! «برهه‌یِ حساسِ کنونی» به سلامت گذر کرد. ایران، میراثِ مشترکِ ماست؛ و بقایِ آن، نیازمندِ تصمیمی بزرگ برای بازگشت به آغوشِ تمامِ فرزندانش است.

سیدجواد میری و تبیین «سرگذشت تخیل جامعه‌شناختی در ایران»

چرا زنان ایرانی جامعه‌شناس در جامعه شناسی ایران دیده نشدند؟/ جامعه‌شناسی، یتیم در ایران/ اشکال بنیادین تاریخ‌نگاری جامعه‌شناسی در ایران

اخبار اندیشهسید جواد میری گفت:‌تمام دغدغه من این بوده است که، نخست، تخیل عالمانه و آگاهانه انسانی محدود نشود؛ بلکه باید به تخیل پروبال داد. به همین دلیل بر مفهوم «تخیل» تأکید کرده‌ام؛ مفهومی که بیشتر در حوزه ادبیات، شعر، هنر، نقاشی، مجسمه‌سازی و هنرهای تجسمی به‌کار می‌رود. اتفاقاً سخن من این است که جامعه‌شناسی باید ریشه‌های هنری خود را بازیابی کند.

بازخوانی وطن از مسیر فقدان

انزوای نخبگان؛ بحران اعتبار در ایران / تحکیم «خرد جمعی» و «استقلال نهاد علم»، راه ترمیم پل میان مردم و آرمان های ملی

اخبار اندیشهفقط با نشاندن «خرد جمعی» بر کرسی مرجعیت و ارج‌نهادن به استقلال نهاد علم و با بهره‌گیری از رسانه‌های مستقل و متکثر داخلی است که می‌توانیم پل‌های شکسته میان مردم و آرمان‌های ملی را بازسازی کنیم و از دل این فقدان، مسیری روشن برای آینده‌ ایران عزیز بگشاییم.

اسدالله علم که بود و چه کرد؟

تاریخ ایراندر اواخر سال ۱۳۲۴ توسط احمد قوام‌السلطنه به سمت فرمانداری کل سیستان‌وبلوچستان منصوب شد و با خشونت و شدت عملی کم‌نظیر به کنترل آن منطقه پرداخت، تا جایی که داستان طناب‌پیچ‌کردن رئیس اداره دارایی آن ایالت توسط پیش‌خدمت‌هایش به دلیل سرپیچی از اوامر فرماندار، شهره شهر شد.

 «دفاع علمی از ایران» چیست؟

اخبار اندیشهنیاکان نظامی ما از آریوبرزن تا رستم فرخزاد تا سربازان شهید مدافع وطن در جلفا در سال ۱۳۲۰ تا شهدای دفاع مقدس اول همواره دوشادوش فرزانگی بوده اند.در لشکرکشی های شاهنامه همواره در قلب سپاه موبدان و فرزانگان حاضرند. جنگ ما جنگی آیینی و فرهنگی است. دفاع علمی جزو جدایی ناپذیر آن است.

فقه عزت، فقیه غرور و غیرت ملی-دینی

اخبار دینرهبر شهید و کبیر انقلاب اسلامی به عنوان یک فقیه و مجتهد، نقش مهمی در اعتلا و تقویت هویت ملی و دینی ایرانیان داشته‌اند.

علم را باید با دین و اخلاق توأم کرد

اخبار دیندر منطق متعالی رهبر شهید، فراگیری دانش امری مکانیکی و صرفاً مادی نیست و ریشه در عمیق‌ترین لایه‌های معنویت دارد. به تعبیر ایشان: «علم یک امر مقدس است» و «دنبال علم رفتن، دارای قدسیت است»؛ ایشان به‌عنوان یک استراتژیست تمدنی تأکید می‌کنند: «علم را باید با دین و اخلاق توأم کرد».

هوش مصنوعی افکار شما را به سرعت می‌خواند

اخبار دینهوش مصنوعی «رمزگشای مغز» می‌تواند افکار انسان را فقط با یک اسکن سریع و تقریباً بدون تمرین قبلی بخواند. این پیشرفت‌ها در زمینه رمزگشایی افکار با استفاده از هوش مصنوعی نویدبخش آینده‌ای است که در آن افراد مبتلا به اختلالات زبانی می‌توانند افکار خود را به راحتی بیان کنند.

چهره علم و فناوری در سپیده دم طلوع؛ بررسی جایگاه دانش و تکنولوژی در حکومت جهانی امام مهدی (عج)

اخبار دینبرجسته‌ترین ویژگی عصر ظهور، شکوفایی خیره‌کننده علم و دانش است. روایات در این زمینه بسیار گویا و روشنگر هستند: (علم و دانش بیست و هفت حرف است و تمام آنچه پیامبران آوردند تنها دو حرف آن است و مردم تاکنون جز آن دو حرف را نمی‌شناسند. هنگامی که قائم ما قیام کند، بیست و پنج حرف دیگر را بیرون آورده و در میان مردم منتشر می‌سازد و آن دو حرف را نیز به آنها ضمیمه می‌کند تا اینکه تمام بیست و هفت حرف را منتشر سازد) .

چه کنیم علمی که آموختیم برکت داشته باشد؟ و ایمان دچار تحول منفی نشود؟

اخبار دیندر حدیثی از پیامبر اسلام (ص)، چهار عامل اساسی برای برکت علم و پایداری ایمان ذکر شده است. این چهار نکته شامل احترام به استاد، تعظیم خداوند، نیکی به پدر و مادر، و ترک آزار به مخلوقات خداوند است. رعایت این اصول می‌تواند موجب شود که فرد در مسیر علمی و معنوی خود موفق و پایدار بماند و از مشکلات و تحولات منفی در ایمان خود جلوگیری کند.

بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی

خواجه فارسی را به زبان علم بدل کرد/ حکیمی که از دُرج عاج بیرون آمد

اخبار اندیشهمنوچهر صدوقی سها گفت: معروف است که فلاسفه در «دُرج عاج» زندگی می‌کنند، یعنی از مسائل اجتماعی پیرامون خود غافل‌اند؛ شاید این سخن چندان دور از واقعیت نباشد، اما در تاریخ فلسفه ما دو حکیم تراز اول از این درج عاج بیرون آمده‌اند: نخست ابن سینا و دوم خواجه نصیرالدین طوسی که هر دو به صدارت رسیدند.

چرا خواجه نصیرالدین طوسی فراتر از یک فیلسوف، معمار کلام امامیه است؟

اخبار دینخواجه نصیرالدین طوسی، با جایگاه استثنایی خود در تاریخ اندیشه اسلامی، نه تنها فیلسوفی برجسته بلکه معمار کلام امامیه نیز بود. او در تلاقی دو جهان‌ِ عقل فلسفی و وحی کلامی، برآن شد تا با بهره‌گیری از فلسفه مشائی، اساس‌های کلام شیعی را بنیان‌گذاری کند.

کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» چه می گوید؟

میرسپاسی می خواهد روایتگر رنج های واقعی مردم باشد / علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی / گفتمان توسعه ایرانی مصنوعی است

اخبار اندیشهنقد من به تئوری‌های عقب‌ماندگی و توسعه این است که این گفتمان‌ها رنج‌های واقعی مردم ایران را کاملا فراموش کرده‌ یا تنها به آن اشاره کرده‌اند. اما رنج‌هایی در روایت‌های عقب‌ماندگی و توسعه ساخته‌اند که حقیقتا رنج‌های جعلی هستند. فکر می‌کنم در مقابل اینکه بگوییم می‌خواهیم جهان و واقعیت‌های سیاسی را بفهمیم و بشناسیم، اینکه چه چیزی مشروع است، چه کسانی می‌توانند صحبت کنند و چه صداهایی باید شنیده شود، چه رنج‌هایی هست که باید به آنها توجه کنیم و در عرصه سیاست این رنج‌ها را کمتر کنیم، و حتی در حوزه نظری هم اگر نظریه‌پردازی می‌کنیم، ببینیم گفتمان یا روایت‌ها در جهت بهبودی چه رنج‌هایی است؛ یعنی در مقابل روایت، بهترین ایده که به عقل من رسید و ساده هم هست، زندگی است.

بررسی چالش‌های نابرابری در دسترسی به دانش

پیش‌نشست کنگره مقابله با آپارتاید علمی برگزار می‌شود

اخبار اندیشهپیش‌نشست «نخستین کنگره بین‌المللی مقابله با آپارتاید علمی» در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.

سوره همزه و هشدار الهی به مال‌پرستان و بدگویان

اخبار دینخداوند در سوره همزه، انسان‌های بدگو و مال‌اندوز را از پیامد تلخ آتش الهی بر دل‌ها و جانشان هشدار می‌دهد. برخی معتقدند توصیف «آتشی ستونی که بر دل‌ها شعله می‌کشد» نشان از اعجاز علمی دارد، اما حقیقت این است که پیام اصلی سوره، عبرت اخلاقی و دوری از حرص و غیبت است.