لیبرالیسم

پیروزی لیبرال‌ها در انتخابات فدرال، پیامی به ترامپ در بحبوجه جنگ تجاری کانادا- آمریکا

آمریکاپیروزی نامزدهای انتخاباتی حزب حاکم لیبرال کانادا در انتخابات پارلمانی فدرال نشان داد در بحبوحه جنگ تجاری این کشور با واشنگتن، رای دهندگان از مارک کارنی نخست وزیر در تقابل با دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا حمایت می‌کنند.

روح الله قاسمی و تبیین گذار از بحران رشد اقتصادی نامحدود

مسئله ایران، زیست‌پذیری انسان امروز است/ ماهیت سرمایه داری چه کینزینی یا نئولیبرالیسم ضد محیط زیست است

اخبار اندیشهبه‌گفته قاسمی: «محیط‌زیست اساساً یک چیز حاشیه‌ای و لوکس یا بحثی آرمانی نیست. مسئله، زیست‌پذیری انسان ایرانی امروز است. شما هوا ندارید که بتوانید تنفس کنید و زندگی کنید. آب ندارید که بتوانید برای زندگی مصرف کنید. این‌ها اساساً با بحران روبه‌رو شده‌اند و باید عمیقاً به ریشه‌های این بحران بپردازیم. سعی کردم توضیح بدهم که اتفاقاً این بحث شعاری نیست. بحث ایده‌آل و آرمانی هم نیست. اتفاقاً بحث روزمره ماست.»

نقدی بر عدم امکان بومی سازی «سیاست محافظه‌کاری» به روایت احمد بستانی، استاد دانشگاه خوارزمی

به‌نام محافظه‌کاری، به‌کام رادیکالیسم؛ چگونه سنت‌گرایی در ایران به «ضدِ خود» بدل می‌شود؟/ چرا در ایران محافظه‌کاری سیاسی شکل نگرفت؟

اخبار اندیشهبستانی به صراحت بیان می‌کند که محافظه‌کاری بدون «سنت» و «تداوم» نمی‌تواند به یک سنت سیاسی تبدیل شود. به زعم او، مشکل اصلی محافظه‌کاری ایرانی این است که «سنتی نیست»؛ یعنی هنوز نتوانسته رابطه‌ای پایدار با سنت خود برقرار کند.

خوانشی از مقاله اکونومیست درباره پارادوکس «فردگرایی دولتی»

الگوی سوئد چشمه سار عقل سلیم/ چرا برنی سندرز و چارلی کرک هر دو سوئد را می پسندند؟/ سوئد نمونه بارز شکست یکه تازی نئولیبرالیسم

اخبار اندیشهریشه اصلی این پارادوکس اسکاندیناویایی در نگاه متفاوت به رابطه دولت و آزادی است. در بیشتر کشورهای توسعه‌یافته، جمع‌گرایی و آزادی فردی رقیب یکدیگرند؛ هرچه دولت مسئولیت بیشتری بپذیرد، فضای کمتری برای اتکای شهروندان به خود باقی می‌ماند. اما سوئد مسیر دیگری پیمود: در قرن بیستم، دولت نه‌تنها برای کاهش نابرابری یا بیمه کردن مردم در برابر سختی‌ها گسترش یافت، بلکه هدف اصلی آن کاهش وابستگی افراد به دیگران - حتی اعضای خانواده خودشان - بود.

گزارشی از نشست بررسی نسبت محافظه‌کاری و لیبرالیسم در ایران

از «هم جنگ هم صلح» در ایران تا واکنشی به انقلاب فرانسه/ بستانی: همه ما انقلابی هستیم / شکل گیری اندیشه محافظه کارانه در ایران معاصر ممکن است؟

اخبار اندیشهاحمد بستانی گفت:‌ در فرهنگ سیاسی ایران نوعی گرایش وجود دارد که هر چیز قدیمی را کهنه و ازکارافتاده می‌داند و جدیدترین مدل هر چیز را بهتر می‌پندارد. از این جهت، به یک معنا «همه ما انقلابی هستیم»، زیرا دائماً به دنبال جدیدترین مدل‌ها و ایده‌ها هستیم. در چنین شرایطی، اگر سنتی وجود نداشته باشد، محافظه‌کاری نیز امکان شکل‌گیری ندارد.

بحرانِ فلسفه در مواجهه با سیاست و علم در قرن بیستم

 ژیژک: نگرانِ بی‌فایده شدنِ ما فیلسوفان نیستم/ از «شبِ جهان» تا سقوط سرمایه‌داری لیبرال/ نیازمندی به بدبینی هگلی و ضرورت جدید فلسفه

اخبار اندیشهمن از فیلسوفان انتظارِ «راه‌حل» ندارم. مشکل بزرگ امروز بیشتر این است که وقتی با پدیده‌های جدید مواجه می‌شویم، رویکردِ ما به مساله با همان اصطلاحات و مفاهیمِ قدیمی است. فکر می‌کنم بزرگ‌ترین نقشی که فلسفه امروز می‌تواند ایفا کند، این است که ما را اصلاح کند یا دست‌کم ما را وادار کند به این فکر کنیم که اساسا چگونه با مشکلات مواجه می‌شویم. این نقشِ بزرگ فلسفه در امروز است. نه اینکه راه‌حلی ارایه دهد، بلکه ما را قادر سازد تا سوالاتِ درست را بپرسیم. رازآلودسازی‌ها (Mystifications) دقیقا از همین سطح آغاز می‌شوند؛ زمانی که ما از وجود یک مشکل آگاهیم، اما آن را به شکلی کاملا اشتباه فرمول‌بندی می‌کنیم.

مقاله سیروس پرویزی که سروش دباغ از هویت او به عنوان جواد طباطبایی سوال کرد/ کشف فیلسوف زیرزمینی

اخبار اندیشهبه نظر می‌رسد که دور جدیدی در بحث‌های نظری در ایران آغاز شده باشد و تردیدی نیست که از بسیاری جهات طباطبایی پیشگام این بحث‌های جدید است. من در نخستین بخش این نوشته از حضور غایب او سخن گفتم که تصور می‌کنم توصیف ناروایی نیست، اما به نوبه‌ی خودم تأسف می‌خورم که طباطبایی بیش از آن چه حضور دارد، حضور ندارد!

مطلق گرایان ایدئولوژیک هایکی‌ در ایران

اخبار اندیشهمتأسفانه اینجا بر اساس افسانه بازار آزاد برای اقتصاد ایران نسخه می‌پیچند و آنچه اصحاب مکتب اطریش مانند هایک و روتبارد نوشته‌اند را حقیقت مسلم فرض می‌کنند. ذهن برخی نویسندگان در دیدگاه هایک قفل شده است و همه چیز را هایکی می‌بینند. حتی واقعیت‌های اقتصادی هم قفل ذهنی آن ها را نمی‌گشاید. آیا این توهم نیست که منتقدین را میراث‌دار و افسانه را واقعیت می‌پندارند؟

بحران لیبرال دموکراسی و احیای پیمان اجتماعی؛ عجم‌اوغلو از «لیبرالیسم طبقه کارگر» می‌گوید

سقوط لیبرالیسم؛ چرا ائتلاف تاریخی کارگران و نخبگان فروپاشید؟ / دموکراسی در عصر الگوریتم‌ها؛ نسخه عجم‌اوغلو برای مهار نابرابری و پوپولیسم

اخبار اندیشهاز نظر عجم‌اوغلو، لیبرالیسم در بخش بزرگی از قرن بیستم موفقیت تاریخی بزرگی بود... اما این نظم به تدریج فرسوده شد. یکی از مشکلات درونی آن چیزی است که او «سه I» می‌نامد: شمول، نادانی و عدم تساهل. جوامع لیبرال باید گروه‌های سابقاً محروم، فقرا، زنان، اقلیت‌ها و مهاجران، را وارد نظم سیاسی کنند، با باورهای نادرست و مخرب مقابله کنند و در عین حال مشخص کنند که یک جامعه لیبرال تا چه حد باید در برابر جریان‌های غیرلیبرال و تحمل‌ناپذیر تساهل نشان دهد.

نقدی بر اندیشه اقتصادی-سیاسی دکتر عبدالکریم سروش/ لیبرالیسم نقابدار

روایت قوچانی از غروب ستاره روشنفکری دینی و پدیدار شدن سروش در لباس سردمدار توتالیتاریسم/ درباره افول یک رؤیای ۴۰ ساله

اخبار اندیشهیک دهه قبل در گزارش‌های روزنامه‌نگارانه‌ام از تاریخ اندیشه سیاسی به این نتیجه رسیده بودم که راه اصلاح دینی سرانجام از بیراهه استبداد دینی سر بر می‌آورد و از اصلاح‌طلبی به بنیادگرایی می‌رسیم...آن روز فکر می‌کردم عبدالکریم سروش مارتین لوتر اسلام است، ازاین‌رو از جلد چهارم آن مجموعه از مصائب لیبرالیسم اسلامی نوشتم. اکنون اما می‌فهمم که او خود ژان کالون است؛ مردی که از اصلاح دینی به استبداد دینی رسید. ما در چهره عبدالکریم سروش بر خلاف علی شریعتی و در پی آن مهدی بازرگان لیبرالیسم دینی می‌دیدیم و گرچه در تداوم راه با ناسازه لیبرالیسم و اسلام‌گرایی مواجه شدیم، اما نقش او را در معرفت‌شناسی لیبرال نادیده نمی‌گرفتیم. اما فقر اندیشه اقتصادی و اندیشه سیاسی درنهایت سبب شد پرده برافتد و نقاب برداشته شود و زیر این لیبرالیسم نقابدار، توتالیتریسمی پنهان پدیدار شود...

ضرورت توجه به نگاهی فراتر از سود در تبیین علی مرشدی‌زاد

سیاسیون و فلاسفه در گرداب عوامفریبی و پوپولیسم/ آسیب دموکراسی/ آموزش برای دموکراسی، آموزش برای اقتصاد

اخبار اندیشهمارتا نوسباوم، دموکراسی را نه فقط یک نظام سیاسی، بلکه شکلی از سازمان اجتماعی می‌داند که بر پایه آزادی، برابری، تعامل و گفت‌وگو استوار است. در مرکز اندیشه او، مفهوم «کرامت انسانی» قرار دارد که به معنای حق هر فرد برای هدف نهایی بودن است، نه ابزاری برای رسیدن به اهداف دیگران.

خوانش تحلیلی از تاریخ موازنه قدرت و دولت‌سازی در جامعه ایران در گفتاری از مهدی روزخوش

گره کور «تأسیس دولت، قانون و آزادی» پس از یک قرن/ تفاوت بنیادین مشروطه ایرانی و اروپایی/ پاسخ ایرانی به مسئله ایران یا تقلید از غرب؟

اخبار اندیشهمشروطه ایران صرفاً تقلیدی صوری از غرب نبود. هیچ تجربه تاریخی رونوشتی از تجربه‌ای دیگر نیست. همان‌گونه که مشروطه انگلستان بر بستر تاریخ انگلستان شکل گرفت، مشروطه ایرانی نیز برآمده از امکانات و نیروهای اجتماعی موجود در جامعه ایران بود.

اسلام لیبرال؛ چرا «مسلمان لیبرال» تعبیر دقیق‌تری است؟

اخبار اندیشهگروه اندیشه: سایت دین آنلاین نوشت: یادداشت محمد عثمانی درباره «اسلام لیبرال» این پرسش را دوباره به میان آورده است که آیا می‌توان اسلام را با صفت «لیبرال» توصیف کرد یا باید از «مسلمان لیبرال» و «قرائت لیبرال از اسلام» سخن گفت؟ علیرضا معینی در این یادداشت در پاسخ به آن مقاله، استدلال می‌کند که بخش مهمی از این مناقشه، نه بر سر حقیقت دین، بلکه بر سر خلط میان سه ساحت متفاوت اسلام؛ یعنی وحی، فهم انسان از وحی و فرهنگ تاریخی مسلمانان شکل گرفته است.

ارزیابی انتقادی از مواجهه الهیاتی عبدالکریم سروش با مقوله «اسلام لیبرال»

پاسخ الهیاتی به پرسش جامعه‌شناختی؛ آیا سروش علیه «قبض و بسط تئوریک شریعت» قیام کرد؟ / «اسلام لیبرال» نه انحراف از وحی، که یک واقعیت زیسته تاریخی است

اخبار اندیشهمسئله اصلی نه امکان یا امتناع «اسلام لیبرال»، بلکه چگونگی فهم اسلام در مقام یک پدیده فرهنگی است. تا زمانی که این تمایز بنیادی به رسمیت شناخته نشود، هر داوری درباره نسبت اسلام و لیبرالیسم، هرچند از حیث الهیاتی منسجم باشد، از حیث فلسفه فرهنگ و جامعه‌شناسی دین، همچنان ناقص خواهد ماند.

مروری بر منظومه فکری فردریک باستیا در پاسداری از حریم آزادی با نگاهی به کتاب «سه رساله»

مداخله‌جویی دولت؛ باستیا مرز میان قانون و سلب آزادی را فاش کرد/پاسدار آزادی در برابر مهندسی اجتماعی؛ پیامدهای مرئی و نامرئی اقتصاد

اخبار اندیشهفردریک باستیا، اندیشمند برجسته فرانسوی، فراتر از یک اقتصاددان، فیلسوف پاسدار آزادی و عاملیت فردی است. منظومه فکری او با کالبدشکافی حقوق طبیعی، ماهیت دولت و پیامدهای مرئی و نامرئی اقتصاد، افقی جدید در فلسفه سیاسی می‌گشاید و خرد عمومی را در برابر مداخله‌جویی‌های حاکمیتی و مهندسی اجتماعی مسلح می‌سازد. از این رو او معتقد است حکومت جعل بزرگی است که به واسطۀ آن همه تلاش می کنند با هزینۀ دیگران زندگی کنند.

پاسخ محمد صادق محفوظی به حمله های اخیر چهره‌های نئولیبرال علیه اندیشمند فقید علی شریعتی

چرا نولیبرال های وطنی از شریعتی کینه دارند؟ / شریعتی، آغازی بر بازگشت به خویشتن / زنگ خطری برای وجدان‌های بیدار در عصر خویش

اخبار اندیشهبرای اینکه مبادا یک دکتر شریعتی ایجاد بشود که انذار ایجاد بکند و موجب آن بشود که آن بازگشت به خویشتن و آن هویت تاریخی را که لازم است جوامع بشری به آن دقت بکنند زنده کند. می‌آیند برای پست‌مدرن هم انسانِ خردمند و انسانِ خداگونه درست می‌کنند، او (شریعتی) فهمید چه دارد می‌گذرد و چه بر سر جامعه ما می‌آورند. چه بر سر اقتصاد می‌آورند، چه بر سر جهان‌بینی می‌آورند. چه می‌کنند برای پر کردن اذهان نسل جوان. جاذبه‌های فیزیولوژیک را، جاذبه‌های روان‌شناختی را، جاذبه‌های مختلف را در نسل شناختند و بر اساس آن مابه‌ازایی درست کردند که این نسل سطحی و در اختیار باشد؛..جریان سلطه برای دقایق آینده‌تان برنامه‌ریزی کرده و برای روزهای آینده‌تان فیلسوف تراشیده است.

سیدعلیرضا بهشتی و بازخوانی تقابل استیگلیتز با نئولیبرالیسم هایک

استیگلیتز علیه راه بردگی نوین هایک / بدون عدالت آزادی بی‌معناست / انحصار آزادی برای طبقه ثروتمند در نئولیبرالیسم هایک

اخبار اندیشهبه‌گفته بهشتی‌شیرازی: کتاب استیگلیتز تا حدود زیادی پاسخی است به کتاب «راه بردگی» هایک، اثری که در آن هایک با بازگشت به معنای دوم از آزادی این مفهوم را در خدمت تبلیغ ایده‌های اقتصادی نوکلاسیک قرار می‌دهد. از نظر استگلیتز بدون عدالت فرصت‌ها منصفانه در جامعه تقسیم نخواهند شد و لذا آزادی معنای منجزی نخواهد یافت.

نمایشگاه اندیشه: مروری بر کتاب لیبرالیسم در روزگار ظلمت، نوشته‌ جاشوآ اِل. چِرنیس

در ستایش فروتنی، در تقابل با سرسختی

اخبار اندیشهلیبرالیسم آبدیده بر نظام فکری تکیه ندارد بلکه متوجه حساسیت‌های متنوع اخلاقی و روانشناختی است که با توجه به موقعیت‌های انضمامی به اشکال مختلف نمود پیدا می‌کند. در این رویکرد لیبرالیسم انعطاف‌پذیریِ مواجهه با اندیشه‌های متفاوت با خود را دارد و در برخورد با نهادها به تأثیر متقابل افراد و نهادها بر یکدیگر تأکید دارد.

انتشار کتاب «ناتوانی دولت‌ها در یادگیری»

دولت در ایران چرا ناتوان است؟ ؛ تجربه‌ای همراه با بیم و امید / نیلی: لیبرال و نئولیبرال نیستم

اخبار اندیشهکتاب «ناتوانی دولت‌ها در یادگیری» داستان بخشی از تاریخ اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی است که نشان می‌دهد چگونه باید این ساختار را تحلیل کرد و از آن چه انتظاراتی می‌توان داشت.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- نگاهی به کتاب «فرزندان غیرقانونی هایک» نوشته

ایده‌های «هایک» در آغوش راست افراطی و «ترامپ» متولد شدند/ «ترامپیسم» آخر و عاقبت هایک / «فرزندان نامشروع هایک» جهان را به لرزه درآوردند

اخبار اندیشه در کتاب «فرزندان نامشروع هایک»، ترامپ جایی ظاهر می‌شود که چند خط فکری به هم می‌رسند: بی‌اعتمادی به دولت، بدبینی به برابری‌خواهی، دفاع از سلسله‌مراتب طبیعی، ترس از مهاجرت، و این تصور که بازار، حقیقت انسان‌ها را آشکار می‌کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - درباره‌ کتاب احساسات سیاسی نوشته‌ مارتا سی. نوسباوم

نوسباوم نظریه رالز را به احساسات سیاسی تسری داد / دمیدن روح در کالبد لیبرالیسم 

اخبار اندیشهمی‌شود گفت کتاب نوسباوم از چهار جهت کتابی پیشرو و متمایز است. اوّل این‌که پروژه‌ی جان رالز را به‌خوبی به حوزه‌ احساسات سیاسی تسری می‌دهد. دوم این‌که پیوندی علمی میان نظریات حوزه‌ روانشناسی و حوزه‌ فلسفه‌ سیاسی برقرار می‌کند. سوم آن‌که نگاه او به سیر تکوین دموکراسی هند که طیف زیادی از ادیان و فرهنگ‌ها را دربرگرفته قابلیت انتشار نظراتش به کشورهای با تنوع‌های قومی و نژادی را می‌دهد.

نور نظریه هابرماس در غزه خاموش شد / احیا کننده نظریه انتقادی، پایانش را هم رقم زد / اما از هابرماس آموختم که به نقد وفادار باشم

اخبار اندیشهاین هابرماس بود که در ابتدا مسیر مرا به‌عنوان نظریه‌پرداز انتقادی روشن ساخت. من عمیقاً از این بابت سپاسگزارم. اما با گذشت سال‌ها، نوری که او می‌تاباند سوسو زد و کمرنگ شد– تا اینکه، با موضع‌گیری‌اش درباره‌ی غزه، گویی کاملاً خاموش شد. مورخان در نهایت تصمیم خواهند گرفت که آیا این موضع‌گیری استثناء بود، یا نقطه‌ی اوج فرآیند طولانی‌ای که در آن نظریه‌ی انتقادی مکتب فرانکفورت به شکلی از لیبرالیسم تبدیل شد که اغلب با امپریالیسم آمریکا همدست بوده است.