مشروطه

مقدمه‌ای درباره نظریه‌های علوم سیاسی

بحران علوم سیاسی: عجز نظریه‌های عاریتی از حلّ معمای ایران / مدرنیته و جنگ روایت ها؛ از افسون مارکسیسم تا بیداری مشروطه

اخبار اندیشه«بازگشت به نویسندگان و نظریه‌پردازان پر اهمیتی مانند خواجه نظام‌الملک طوسی و کوشش برای تحلیل نظر و عمل آنان این سود بزرگ را دارد که منطق انحطاط تاریخی و زوال اندیشه را روشن می‌کند». تردیدی نیست که با پیگیری منطق مشروطه‌خواهی، بازگشت به اهمیت دانش حقوق و تحلیل میراث و تداوم اندیشه سیاسی در سنت و اندیشه ایرانی نسل آینده دانشمندان علوم سیاسی تغییر خواهد کرد.

طبقات فرودست در جنبش مشروطه چه نقشی داشتند؟/ تاریخ «فراموش‌شدگان»

اخبار دینفرودستان با تبدیل «درد نان» به «مطالبه‌ نظم»، بستری را فراهم کردند که نخبگان سیاسی توانستند بر روی آن، بنای مشروطیت را پایه‌گذاری کنند.

توسعه - قانون؛ رویای ناتمام میرزا یوسف‌خان مستشارالدوله این فرزانه‌ی تبریزی

طرح ۱۹ بندی دیپلمات و متفکر برجسته تبریزی برای نجات ایران / چند کلمه درباره «یک کلمه»/ از پاریس تا تبریز؛ تولد حقوق بشر در جامه آیات و روایات

اخبار اندیشهیک کلمه، چیزی نبود جز تفسیری بر «اعلامیه حقوق بشر و اتباع کشور» که در ۲۶ اوت ۱۷۸۹ میلادی در گرماگرم انقلاب فرانسه به تصویب مجلس مؤسسان رسید. نویسنده کتاب به تعبیر آخوندزاده «جمیع آیات و احادیث را نیز به تقویت مدعای خود» بر آن بیفزود. این کتاب هرچند نزدیک به چهل سال پیش از انقلاب مشروطه نوشته شد، اما «اثر خویش را بر اذهان مشروطه خواهان به جا نهاد و اصولی که اعلام کرد در قانون اساسی به‌خصوص متمم قانون اساسی ایران انعکاس یافت»

انعکاس نوستالژی تبریز در خانه‌های تاریخی

آذربایجان شرقیصحبت از شهری است با تاریخی بیش از ۴۰۰۰ سال و ۶۰۰۰ خانه تاریخی که هر چند در مقایسه با شهرهای دیگر مهجور واقع شده و دست نامهربان روزگار با زمین‌لرزه‌ها و جنگ‌های متعدد، چندین بار چهره تاریخ آن را دستخوش تغییر قرار داده، اما هنوز هم با افتخار تمام، تاریخ غنی خود را به رخ می‌کشد.

حاشیه تاریخی تصویر آمریکایی فدایی ایران

تاریخ جهان«تمثال بیمثال شهید حریت، فدائی انسانیت مستر بسکرویل آمریکایی، بعد از این‌که محصورین ده ماهه تبریز را دیده، مظلومیت و اسارت اهالی در دست جلادان استبداد [را] مشاهده نموده، بنام انسانیت و نوع‌پروری، ترک تبعیت دولت متبوعه خودش را نموده و از خدمت معلمی که در مدرسه مموریال پروتستانت داشته، استعفا داده و از شونات ممتازه خود به کنار کشیده، داخل سلک مجاهدین شده...»

هویت جدید ایرانی چگونه ساخته شد؟

تاریخ ایرانایرانیان پیش از قرار گرفتن در گردونه‌ مدنیت جدید اروپایی، صاحب صورت‌های متعدد و مختلف هویت جمعی بودند. وجود اشکال گوناگون هویت جمعی، ریشه در ساختار موزاییکی جامعه‌ ایران و رابطه‌ تعارض‌آمیز قطعات موزاییک‌های اجتماعی و ساختار پراکنده قدرت سیاسی ایران‌زمین با یکدیگر داشت.

بازخوانی علمی مشروطیت از زاویه‌ای متفاوت

تاریخ ایراندر این کتاب به روند شکل گیری انقلاب مشروطه، درگیری‌های میان مجلس و دربار، مقاومت‌های مردمی و پیامدهای این نخستین ملت‌سازی در ایران به طور نظام‌مند در طی فصول مختلف پرداخته شده است که تلاشی است برای بازخوانی علمی یکی از مهمترین تحولات تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود.

مسیر سخت توسعه، جنگ و گذر از یک پیچ تاریخی

اخبار اندیشهناکامی این تلاش‌ها شاید بیش از هر چیز ناشی از سنگینی و سترگی کاری است که می‌بایست انجام شود و انسان ایرانی را در مسیر مدرن‌شدن و این‌جهانی‌شدن قرار دهد و ملیت، مذهب و مدرنیته را در هم بیامیزد و یگانه و مجموع سازد و گفتاری را شکل دهد که امکان توسعه‌یافتگی را در مداری پایدار قرار دهد...گذر از این پیچ تاریخی، نه با جنگ خارجی و خشونت‌ورزی داخلی و جابه‌جایی صرف قدرت سیاسی، بلکه با باور به ضرورت گذار به دموکراسی و اقتصاد آزاد و رقابتی با افزایش توانمندی و عاملیت انسان ایرانی -که رفاه و آسایش خود را در گرو صلح و آشتی با درون و بیرون می‌بیند و مانایی این سرزمین، ایران عزیز، آمال اوست- ممکن است؛ امید که چنین شود.

نسبت هویت ملی و کنش روشنفکری در اندیشه و عمل علی‌اکبر دهخدا

هویت ایرانی حاصل مواجهه با بحران انحطاط و شکست های نظامی / نقش دهخدا در هویت سازی ایرانیان / در گذار از وطن‌دوستی عاطفی به مسئولیت سیاسی

اخبار اندیشه آنچه دهخدا را از بسیاری از هم‌عصرانش متمایز می‌کند، گذار از وطن‌دوستی عاطفی به مسئولیت سیاسی است. او عشق به ایران را در سطح شعار باقی نگذاشت، بلکه آن را به کنش فرهنگی، رسانه‌ای و علمی بدل کرد.

داریوش رحمانیان در نشست «ایران در پیچ تاریخی دیگر» تبیین کرد

ایران، روایت استقامت، امید، ماندگاری و پایداری/ جامعه ایران زنده و پویاست / با وجود حوادث دی ماه ایران در مسیر مقاومت تاریخی خود است

اخبار اندیشهرحمانیان توضیح داد که پس از ۲۸ مرداد، پادشاه‌خواهی به «نماینده غرب» تبدیل شد و همزمان، گفتمان «غرب‌زدگی» شکل گرفت . او در ادامه گفت که ما ایرانیان در تاریخ به عنوان «فرانسویان آسیا» شناخته شده‌ایم؛ هم به دلیل فرهنگ شاعرانه و هم به دلیل ناآرامی و بی‌تابی در برابر ظلم. تاریخ ما پر از شورش‌های جانانه است، حتی در برابر مغولان.

ارمغان چهار نسل و آینده پیش رو 

اخبار اندیشهچهار نسل است که دنبال آزادی هستیم و نبود آن را به وجود عده ای مربوط می دانیم. فرمول آزادی هم چیزی نبوده جز حذف (حذف این گروه= آزادی). در آینده هم شکست می خوریم، اگر در این خط فکری بمانیم. برای مدتی، می شود از شر عده ای خلاص شد اما برای مدتی بعد به دام عده دیگری می افتیم. آزادی، رها شدن از شر دولتی ضعیف و مستبد و جامعه ای ضعیف و استبدادخواه است. برای رسیدن به آزادی و حفظ آزادی، باید دولتی قوی ساخت و جامعه را توانمند کرد. آزادی، محصول توازن قوا میان "دولتی توانمند و جامعه ای توانمند" است. راه آزادی، دشوار است. تلاش های یک نسل دارای ظرفیت فکری و زیرساختی، لازم است تا این توازن ایجاد شود.

در مشروطه علمای ایرانی نقش بسیار پررنگ‌تری نسبت به علمای عثمانی داشتند

تاریخ ایرانآغاز تکاپوهای مشروطه‌خواهی در هردو کشور تقریباً همزمان بود و زمانی که در عثمانی، نوعثمانیان با عبور از گفتمان تنظیمات، مفاهیم مشروطه‌خواهی را طرح می‌کنند؛ پیشگامان مشروطۀ ایران نیز همین کار را می‌کنند. مثلا مباحث مستشارالدوله و ملکم ازحیث زمانی فاصلۀ چندانی با علی سعاوی و نامق کمال ندارد.

جواد نوری زاده «چالش قانون و شریعت» را بررسی کرد

منازعه یا همراهی فقها با حکومت قانون از قاجار تا کنون / دوگانه هایی چون مشروعیت و مقبولیت عامل ناکارآمدی کشور/ تکانه‌های تجدد در سنت

اخبار اندیشهبه گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد.

بی‌بی مریم بختیاری از سه امپراتوری جهان مدال افتخار گرفت

تاریخ ایرانسلطانی‌ زراسوند همچنین به نقش او در انقلاب مشروطه پرداخت و تلگرافی از بی‌بی مریم به همسرش را خواند: «شنیدم تو رفته‌ای مخالفین مشروطه را شکست داده‌ای... از من گوش کن: تا زمانی که همه بیگانگان را از کشور خارج نکردی و آزادی برای مردم نیاوری، حق تو حکومت نیست.»

کدام مرجع تقلید همراهی با مخالفان مشروطه را محاربه با امام زمان دانست؟

اخبار دیننقش آخوند خراسانی در تاریخ معاصر ایران، فراتر از یک مرجع تقلید سنتی، به مثابه نظریه‌پردازی بود که توانست میان آموزه‌های کهن فقهی و ضرورت‌های دنیای مدرن، پیوندی وثیق برقرار کند.

بختیاری‌ها نیروی اصلی نادرشاه در فتح قندهار بودند

تاریخ ایرانکتاب بختیاری حاضر یکی از معروفترین کتبی است که درباره بختیاری‌ها و منطقه بختیاری به اهتمام سردار اسعد بختیاری و تحریر عبدالحسین لسان‌السلطنه ملک‌المورخین تالیف و تدوین شده است.

فروش عکس ستارخان هم در عکاسخانه‌های تهران ممنوع شد!/ روایتی بی‌واسطه از دوران استبداد صغیر

تاریخ ایرانمهم‌ترین فراز «روزنامه خاطرات شرف‎‌الدوله» شورش مخالفان مشروطه با زعامت شیخ‎ فضل‎‌الله نوری در میدان توپخانه تهران است. گزارش او از این شورش روایتی دست اول با جزئیات فراوان است. او در این خصوص از بی‎‌مبالاتی‌‎های لوطیان که در بیان فرادستان و منابع رسمی با عناوین «الواط و اشرار» نام برده می‎‌شدند، مواردی را ذکر می‎‌کند.

روایتی از مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران»

خوانشی تاریخی-جامعه‌شناختی از ایران معاصر در «ایران بین دو انقلاب»

اخبار اندیشهبیست‌وچهارمین روایت از مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی کتاب ایران بین دو انقلاب اثر یرواند آبراهامیان اختصاص دارد. اثری مرجع که با رویکردی تاریخی–جامعه‌شناختی، تحولات ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ را تحلیل می‌کند.

مطبوعات قزوین چگونه با انقلاب مشروطه متولد شدند؟

تاریخ ایرانبرخی معتقدند هدف اصلی ترور ملک‌الشعرای بهار بوده و این فرد به اشتباه کشته شده، اما من و برخی دیگر بر این باوریم که هدف اصلی خود او بوده است. تاریخ پر از روایت‌های متناقض است

قرآن و دعوت به مبارزه با ظلم در نهضت مشروطه

اخبار اندیشهنائینی به آیه‌ای از قرآن کریم استناد می‌کند که دربردارنده گفت‌وگوی حضرت موسی(ع) و فرعون است. خداوند به آن حضرت و برادرش مأموریت داد که: «خود را به فرعون برسانید و بگویید: یقیناً ما فرستاده پروردگار جهانیانیم. بنابراین، بنی‌اسرائیل را [آزاد کن و] با ما بفرست.» یعنی، اولین هدف قیام موسی(ع) آزادی مردم بود؛ چنانکه در آیه دیگری آمده است: «که [موسی به آنان گفت: بندگان خدا را که به بردگی و اسارت شما گرفتارند] به من واگذارید؛ زیرا من برای شما فرستاده‌ای امینم»!