علی حق: قیمت هر بشکه نفت در سال 1972 حدود 1.9 دلار بود. در سال 1973 میلادی کشورهای عربی عضو اوپک در پاسخ به تصمیم آمریکا برای حمایت از رژیم صهیونیستی در جنگ شش روزه، تحریم نفتی گسترده ای را وضع کردند. بدین ترتیب قیمت نفت در سال 1974 به 13 دلار رسید. شوک نفتی موجب شد تا اقتصاد کشورهای مصرف کننده نفت به رهبری آمریکا به شدت وارد بحران و رکود شود .
اما حکومت پهلوی که در شمار تحریم کنندگان نبود با 6 برابر شدن درآمدهای نفتی مواجه شد. بر این اساس در قالب پروژه های سرمایه گذاری خارجی که برای ایران تعریف شد، در سال 1974 حدود 25.2 درصد از سهام شرکت آلمانی فولاد کروپ که دارای ارزش اسمی 145 میلیون مارکی بود که به ارزش روز 330 میلیون مارک خریداری شد. در سال 1976 هم 01/25 درصد سهام شرکت فرید- کروپ به ارزش اسمی 175 میلیون مارک به قیمت 875 میلیون مارک معامله شد.
مشکلات مالی شرکت های کروپ که از غول های صنعت آلمان بودند این فرصت را برای ایران، همزمان با ورود به جرگه فولاد سازان جهان به وجود آورد تا از اتکا به تکنولوژی روسی موجود در ذوب آهن قدری فاصله بگیرد.
با چنین تصوری ما به التفاوت قیمت اسمی تا قیمت معاملاتی سهام این شرکت ها به عنوان کمک داوطلبانه دولت ایران منظور شد. به این ترتیب با پرداخت رقم مجموع یک میلیارد و دویست میلیون مارک این گروه صنعتی از ورشکستگی نجات یافت. ایران هم به عضویت هیات مدیره این شرکت درآمد. علی غضنفری هم که در فرانکفورت مهندسی معدن خوانده بود و در 1974 دکترای خود را در شهر برلین اخذ کرده بود به عنوان نماینده ایران در این شرکت انتخاب شد.(او بعدها نایب رییس اتاق بازرگانی ایران و آلمان شد.)
پس از پیروزی انقلاب اسلامی همکاری دو جانبه با این شرکت با سکوت دو طرف قرارداد متوقف شد. بر پایه این همکاری قرار بر این بود که صنعت فولاد ایران به تکنولوژی روز اروپا نزدیک شود. این توقف همکاری برای هیچ طرفی خوش یمن نبود، وقوع جنگ برای ایران و آغاز بحران مالی برای کروپ، ادامه هرگونه همکاری را دشوارتر کرد.
سود کروپ تا 1 درصد در سال کاهش یافت. بحران مالی مجدد این شرکت و شروع عصر ادغام فولادسازان سبب شد تا ادغام کروپ با هش و تیسن البته با وقفه زمانی صورت گرفت. شرکت از سهامی خاص به سهامی عام تبدیل و در بورس پذیرفته شد و یکی از شروط ورود شرکتها به بورس این است که هیچ یک از سهامداران نباید امتیاز ویژهای نسبت به سایر سهامداران داشته باشند.
لذا سهم 01/25 درصدی ایران با شرایط ویژه در کروپ به سهم 79/7 درصدی عادی در شرکت تیسن کروپ تبدیل شد. یک ایرانی هم به عنوان عضو هیات نظارت تیسن کروپ انتخاب شد.
اما باز هم این شراکت روی آرامش به خود ندید. تیسن کروپ که به یک غول صنعتی چند رشته ای در نیا بدل شده بود، موفق به عقد قراردادی با وزارت دفاع آمریکا شد. پنتاگون هم بلافاصله اعلام کرد که شرط اجرای این قراداد کاهش سهم ایران به زیر 5 درصد در این شرکت است. برای این منظور که در قالب سیاست های تحریمی آمریکا علیه ایران تعریف شده بود ضرب العجل هم تعیین شد.
دور فشرده ای از مذاکرات ایران و هیات مدیره تیسن کروپ برای کاهش سهم ایران آغاز شد. البته پیشتر تیمی از ایران شامل محمد خرازی، محمد حسین عادلی، محمد مهدی نواب مطلق(نماینده ایران در هیات نظارت شرکت 84 - 76)، مرحوم محمد حسین نوربخش و محمد ستاری فر با حکم رییس جمهوری وقت تصمیم به فروش این سهم را اتخاذ کردند. به باور آنها سود پایین سالانه 3 درصدی شرکت در صورت اعمال تحریم آمریکا به زیان بیشتر ایران تمام می شد.
در حالی قیمت هر سهم این شرکت در بورس حدود 8 دلار بود، مدیران شرکت درخواست خرید 11 دلاری را برای هر سهم ایران ارایه کردند. اما محاسبات تیم فنی ایرانی نشان می داد قیمت تمام شده هر سهم 18.65یورو است. افزایش بعدی قیمت سهام ناشی از امضای قرار داد با پنتاگون هم 3 یورو پیش بینی می شد و نیز با احتساب 3 یورو هزینه فرصت از دست رفته ایران رقم پیشنهادی ایران 24 یورو بود.
حضور سرزده مدیرعامل تیسن کروپ در تهران که نگران افت قیمت سهام شرکتش در صورت لغو قرارداد با پنتاگون بود، نقطه عطفی در جریان این مذاکرات 6 ماهه بود. بالاخره در سال 81 با پافشاری طرف ایرانی بر قیمت 24 یورو، بالاخره 3 درصد سهام ایران در تیسن کروپ به ارزش مجموع 406 میلیون یورو به صورت نقد معامله شد.
اما شرکت تیسن کروپ بر اثر فشار آمریکا مجبور شد ایران را از عضویت در شورای نظارت این شرکت هم منع کرد. بدین ترتیب محمد مهدی نواب مطلق، معاون اسبق وزیر اقتصاد در نشست زمستان سال 1383 از شورای نظارت کنار گذاشته شد.
اما دامنه فعالیت گروه صنعتی تیسن کروپ در ایران افزایش یافت. افتتاح نمایندگی آسانسور های این شرکت، حضور این شرکت در چند طرح سیمانی و نیز تلاش برای شرکت در مناقصه قطار برقی تهران - مشهد برخی از عرصه های جدیدی است که این شرکت در ایران به آنها وارد شد.
البته دولت نهم در بهمن ماه سال 86 طبق مصوبه ای این شرکت را در فهرست فروش خود قرار داد ولی تا کنون هیچ اطلاعاتی در مورد سرنوشت سهام این شرکت منتشر نشده است، سهامی که گفته می شود حداقل 700 میلیون دلار ارزش روز آن است.
البته طی دو سال اخیر دامنه فشارهای آمریکا به این شرکت چنان افزایش یافت که در سال گذشته این شرکت منکر تمایل این شرکت برای حضور در مناقصه قطار سریع السیر تهران- مشهد شد و سعی کرد تا معاملات خود با ایران به دادن سرویس و تامین قطعات یدکی محدود کند.
اما با خرید بخشی از سهام این غول صنعتی از سوی سازمانی غیردولتی با نام "جلوی بمب را بگیرید" موضع سهامداران عمده این شرکت نسبت به ایران کاملا منفی شد. به طوری که در آخرین مجمع این شرکت نماینده این سازمان خواستار قطع کامل رابطه این شرکت با ایران شد.
درآمد تیسن کروپ از ایران، در سال های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ بیش از 185 میلیون یورو بوده ولی مسوولان این شرکت آن را در مقابل حجم معاملات تیسن کروپ با آمریکا که سالانه ۴ میلیارد و ۹۰۰ میلیون یورو است، ناچیز می دانند.
در حالی که در پی اعلام اخیر این شرکت مبنی بر تحریم ایران برای چندمین بار روابط ایران و این شرکت به سردی گراییده است ولی آخرین صورت های مالی منتشر شده تیسن کروپ نشان می دهد که این شرکت در سال مالی گذشته زیان 1.87 میلیارد یورویی را متحمل شده و همزمان با رکود اقتصاد جهانی، مشکلات راهاندازی شرکت تجاری فولادی تیسن کروپ در آمریکا با دست اندازهای جدی رو به رو شده است.
نظر شما