در سالهای اخیر با پیشرفت فناوریهای پزشکی و ارتباطات، امکان انجام بخشی از آزمایشهای تشخیصی بدون مراجعه حضوری به آزمایشگاه فراهم شده است. خدمات «آزمایش در منزل» به بیماران اجازه میدهد نمونه خون، ادرار یا سایر نمونهها را در خانه جمعآوری کنند و نتایج را به صورت الکترونیکی دریافت کنند. این خدمات، بهویژه پس از تجربه همهگیری کرونا و نگرانی از مراجعه حضوری، رشد قابلتوجهی داشته است. خدمات مشابه در برخی کشورهای پیشرفته نیز شناخته شده است.
مزایای انجام آزمایش در منزل
انجام آزمایش در منزل مزایای مهمی برای بیماران دارد. اولاً صرفهجویی در زمان؛ در این روش دیگر نیازی به انتظار طولانی در صف پذیرش یا حضور در ترافیک شهری برای رسیدن به آزمایشگاه نیست. علاوه بر این، کاهش هزینه رفت و آمد نیز اتفاق میافتد، که به ویژه برای سالمندان و بیماران پرمشغله کمک بزرگی است. ثانیاً، نمونهگیری در محیط آرام خانه انجام میشود که ضمن تضمین بهداشت فردی، باعث کاهش مواجهه با محیطهای شلوغ و آلوده میشود. کارشناسان هشدار دادهاند مراکز درمانی و آزمایشگاهی معمولاً محیطهای پرجمعیت و آلودهای محسوب میشوند و در این شرایط خطر انتقال بیماری افزایش مییابد. در نتیجه، نمونهگیری خانگی میتواند احتمال ابتلا را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد. همچنین گزارشها نشان میدهد با انجام تستهای بیماریهایی مانند کرونا در منزل، ازدحام در آزمایشگاهها کاهش یافته و نتایج با سرعت بیشتری در اختیار بیماران قرار میگیرد. علاوه بر این، اجتناب از ترافیک و آلودگی هوا یکی دیگر از مزایای بارز آزمایش خانگی است؛ یکی از منابع میگوید میتوان «در منزل و به دور از ترافیک و شرایط آلوده آزمایش داد». نهایتاً، نمونهگیری در منزل با تجهیزات استریل و یکبار مصرف انجام میشود و نمونهها به سرعت به آزمایشگاه ارسال میشوند؛ بنابراین کیفیت و دقت نتایج تفاوتی با آزمایش بصورت حضوری نخواهد داشت. علاوه بر این، این گزارشها اشاره کردهاند که خدمات آزمایش در منزل تحت پوشش بیمه نیز ارائه میشود و میتوان از بیمه پایه یا تکمیلی برای انجام بسیاری از این آزمایشها استفاده کرد. در مجموع، این موارد باعث میشود بیماران بتوانند بدون نیاز به نوبتگیری حضوری و صرف زمان اضافه، بسیاری از آزمایشهای معمول خود را در منزل انجام دهند.
انواع آزمایشهای قابل انجام در منزل
بسیاری از آزمایشهای رایج را میتوان با نمونهگیری خانگی انجام داد. برخی گزارشها حاکی است بیش از ۱۰۰ نوع آزمایش در منزل قابل ارائه است و این خدمات شامل آزمایشهای خون، ادرار، تستهای هورمونی، تیروئید و چکاپهای عمومی میشود. به عنوان مثال، آزمایشهای ساده خون مانند قند ناشتا (FBS)، چربی خون (کلسترول و تریگلیسیرید)، هموگلوبین hgb (CBC شمارش کامل خون) و سایر تستهای پایه و حتی آزمایشهای ادرار و مدفوع به راحتی در خانه انجام میگیرند. حتی برخی آزمایشهای تشخیص بیماری، مانند تست کرونا (PCR یا آنتیژن)، را میتوان در منزل انجام داد. طبق گزارشها، بسیاری از این آزمایشها را میتوان با بالاترین دقت و اطمینان در منزل انجام داد .بنابراین بیماران میتوانند بدون معطلی و دریافت نوبت، اغلب آزمایشهای ضروری مانند کنترل قند، چربی خون و تستهای غربالگری را در محیط امن خانه انجام دهند.
محدودیتها و آزمایشهای ویژه
با وجود گسترش خدمات خانگی، برخی آزمایشهای تخصصی هنوز نیاز به تجهیزات و شرایط آزمایشگاهی ویژه دارند و نمیتوان آنها را در خانه انجام داد. از جمله این موارد میتوان به تستهای پیشرفته ژنتیک، تستهای مربوط به سرطان دهانه رحم مانند پاپ اسمیر، آنالیز اسپرم (سمن) و کشتهای میکروبی (مانند کشت قارچ یا باکتری) اشاره کرد. به طور مثال، انجام دقیق تست پاپ اسمیر معمولاً نیاز به حضور پزشک و استفاده از ابزار ویژه دارد، از این رو در حال حاضر این آزمایش معمولاً در مراکز درمانی انجام میشود. کارشناسان تأکید کردهاند که «همه انواع آزمایش را نمیتوان با نمونهگیری در منزل انجام داد و برخی آزمایشها ممکن است به بیش از یک نمونه یا آزمایش اضافی نیاز داشته باشند». به عبارت دیگر، اگرچه اکثر آزمایشهای ساده و معمول را میتوان در منزل انجام داد، اما آزمایشهای پیچیدهتر و خاص همچنان در آزمایشگاه انجام خواهند شد.
معرفی خدماتدهندگان آزمایش در منزل
همزمان با گسترش ایده آزمایش در منزل، چندین آزمایشگاه معتبر در تهران و دیگر شهرها این خدمات را ارائه میکنند. برای مثال، آزمایشگاه شبانهروزی رسا در کرج امکان انجام انواع آزمایشهای خون، ادرار، مدفوع، تستهای هورمونی و حتی تست پاپ اسمیر و HPV را در منزل فراهم کرده است. این آزمایشگاه اعلام کرده است نمونهگیری توسط کارشناسان آموزشدیده و با رعایت پروتکلهای بهداشتی انجام میشود و نتایج در اسرع وقت به بیمار گزارش میشود. علاوه بر این، آزمایشگاههای ژنتیک و تشخیص طبی مختلف نیز با اعزام تیمهای مجرب به منازل، خدمات آزمایش در محل را ارائه میدهند. یکی از مثالهای بارز، آزمایشگاه شبانهروزی پاتوبیولوژی و ژنتیک آرامش (سعادتآباد تهران) است؛ در وبسایت رسمی این مرکز بخشی تحت عنوان آزمایش خون در منزل وجود دارد که در آن اعلام شده نمونهگیری در منزل بهصورت رایگان (بدون دریافت هزینه ایاب و ذهاب) در تمام ۲۲ منطقه شهرداری تهران انجام میشود. برخی خدماتدهندگان ممکن است هزینه ناچیزی برای این سرویس دریافت کنند، اما غالباً کاهش هزینه کلی رفتوآمد به نفع بیمار است.
نتیجهگیری
آزمایش در منزل نمونهای از خدمات جدید سلامت است که با تقویت دسترسی بیماران به مراقبتهای تشخیصی، نقش مهمی در بهبود نظام سلامت دارد. همگام با روند جهانی ارائه خدمات پزشکی از راه دور و توسعه پرونده الکترونیک سلامت، این شیوه تشخیصی به تدریج فراگیرتر شده است. کارشناسان معتقدند ترکیب آزمایش در منزل با مشاوره پزشکی آنلاین و سوابق الکترونیک بیمار، دقت تشخیص و کیفیت مراقبتها را افزایش خواهد داد. این الگوی نوین نه تنها رفاه بیماران را ارتقاء میدهد، بلکه با بهینهسازی منابع درمانی (مانند زمان و انرژی) میتواند به توسعه پایدار نظام سلامت کمک کند. در شرایطی که مشکلاتی مانند آلودگی هوا، ترافیک و نگرانی از بیماریهای واگیردار مانع حضور برخی بیماران در مراکز درمانی میشود، خدمات آزمایش در منزل میتواند پوشش خدمات بهداشتی را گستردهتر کرده و بار کاری مراکز تشخیصی را کاهش دهد. در واقع، انتظار میرود با تداوم توسعه زیرساختهای دیجیتال در نظام سلامت، آزمایش در منزل هر چه فراگیرتر شود و نیازهای تشخیصی جامعه به روشی ساده، ایمن و سریع برطرف گردد.
منابع: گزارشها و مقالات رسمی پزشکی و اطلاعرسانی داخلی و خارجی و اطلاعیههای آزمایشگاه آرامش.
نظر شما