نرگس کیانی: قطع عموم راههای ارتباطی، امروز جمعه، ۲۶ دیماه وارد هشتمین روز خود شد. اتفاقی که اگرچه شاید در روزهای نخست از «تاثیری که گفته میشود» برخوردار بود اما ادامهدارشدنش میتواند نتیجهی عکس داشته باشد. این اتفاق، غروب روز پنجشنبه، ۱۸ دیماه، طبق اطلاعیه وزارت ارتباطات برای حفظِ امنیت جانی شهروندان و به دستور مراجع ذیصلاح امنیتی رخ داد اما ادامه پیدا کردنش طبق گفتهی حقوقدانان و کارشناسان رسانه ازجمله کامبیز نوروزی، اساتید دانشگاه و پژوهشگران ژورنالیسم مانند مجید رضائیان، اساتید ارتباطات و روزنامهنگاران همچون حسن نمکدوست و اکبر منتجبی و پژوهشگران و کارشناسان حوزه فضای مجازی مثل مرضیه ادهم، درست نیست. چون مشخصا میتواند به امنیت روانی به عنوان یکی از زیرشاخههای مفهوم کلی امنیت آسیب برساند. محمد رهبری، پژوهشگر فناوری و شبکههای اجتماعی، جامعهشناس و مدرس دانشگاه به بیان بهتر در این مورد میگوید: «تداوم اختلال راههای ارتباطی در شرایط خاص، حتی اگر در ابتدا دارای فوایدی بود، اکنون میتواند پیامدهای منفی داشته باشد.»
به خطر افتادن امنیت روانی با قطع راههای ارتباطی
رهبری، با بیان این که: «امنیت از ابعاد متفاوتی برخوردار است» تاکید میکند: «طبیعتا «امنیت جانی» بر همهی ابعاد ارحج است. با این حال، باید «امنیت روانی» را هم در کنارش دید. هرچند طبیعتا در سایهی امنیت جانی است که شکل پیدا میکند.»
به عقیده محمد رهبری، مخدوششدن راههای ارتباطی و بهتبع احساس بیخبری، یکی از چیزهایی است که میتواند به امنیت روانی آسیب برساند. او با اشاره به برقراری امکان تماسهای تلفنی از داخل به خارج از کشور، توضیح میدهد: «اگرچه از شدت این اختلال اندکی کم شده با این حال بیخبری و فضای فراهمشده برای روایتهای یکطرفه مانند آنچه از برخی تلویزیونهای ماهوارهای فارسیزبان شنیده میشود، به امنیت روانی آسیب میرساند. اتفاقی که ممکن است در روایتهای تلویزیون داخل کشور هم رخ دهد. در حالی که اگر امکان شنیدن همه صداها وجود داشته باشد، طبیعتا زمینه راستیآزمایی و نتیجهگیری درستتر هم فراهم میشود. در غیر این صورت اما طبیعی است که آشفتگی بیشتر شود و امنیت روانی در خطر بیشتری بیفتد.»
رهبری تاکید میکند: «پس هرچند حفظ امنیت جانی مقدم بر همهی ابعاد امنیت است با این حال نباید امنیت روانی را از نظر دور داشت و وضعیت موجود در سیستم ارتباطی برای امنیت روانی آسیبرسان است.»
او در مورد دلایل آسیبرسان بودن قطع راههای ارتباطی برای امنیت روانی توضیح میدهد: «قطع ارتباط، زندگی روزمره شهروندی را تحت تاثیر قرار میدهد و مختل میکند. چراکه قریب به اتفاق شهروندان، کاربر پلتفرمهای آنلاین هستند. پلتفرمهایی که اگرچه امکان استفاده از برخیشان، هماکنون فراهم است اما بسیاریشان در دسترس نیستند. و همین بسیاری از ابعاد زندگی روزمره شهروندان را مختل میکند. اختلال زندگی روزمره طبیعتا به انباشت نارضایتی منجر میشود. اختلالی که در موردش نظرسنجی نشده است اما میتوان حدس زد که بسیاری از شهروندان از آن ناراضی باشند. اگرچه با چند روز ابتداییاش احتمالا کنار آمده باشند اما هرچه طولانیتر شود نارضایتی را بیشتر برمیانگیزد.»
آسیب روایتهای یکطرفه به امنیت روانی زیر سایه قطع راههای ارتباطی
محمد رهبری در مورد آسیب روایتهای یکطرفه به امنیت روانی زیر سایه قطع راههای ارتباطی میگوید: «مردم در شرایط حساس بیش از شرایط عادی به دنبال خبر هستند و معمولا هم به سراغ منابعی میروند که از قبل به آنها اعتماد داشتهاند. عملکرد تلویزیون داخل اما متاسفانه پیشتر به گونهای بوده که اعتماد کموکمتری را برانگیخته است. در حالی که شهروندان به دنبال روایتی هرچه نزدیکتر به واقعیت هستند. روایتی که دایرهی انتخابشان برای شنیدن آن از روزنامهها و خبرگزاریهای داخلی تا تلویزیونهای فارسیزبان خارج از کشور را شامل میشود. قطع راههای ارتباطی اما با سوق دادن شهروندان به سمت روایتهای یک طرفهی بعضی از تلویزیونهای ماهوارهای فارسیزبان مثل ایراناینترنشنال، امنیت روانی را به خطر میاندازد. چون در معرض دیساینفرمیشن، اخبار جعلی و غیرواقعی و یا تمرکز بر بخشی از واقعیت و پنهان کردن بخش دیگری از آن، قرارشان میدهد. چیزی که دیساینفرمیشین میتواند ایجاد کند، خشم است و خشم، امنیت روانی را تهدید میکند.»
یکی از چندین آسیب؛ ضربه به حوزه اقتصاد دیجیتال، کسبوکارهای اینترنتی و معیشت مردم
محمد رهبری هیچگاه حق دسترسی آزاد به اینترنت و راههای ارتباطی را به حقوق گروهی خاص پیوند نزده و به عنوان مثال آن را فقط برای کسبوکارهای اینترنتی و حوزه اقتصاد دیجیتال لازم نشمرده است. با این حال به عنوان یکی از چندین آسیب قطع راههای ارتباطی به آسیبهای وارد آمده به آن اشاره میکند.
رهبری در این مورد میگوید: «یکی از مسائل و مشکلات بسیاری که جنگ ۱۲ روزه ایجاد کرد، قطع راههای ارتباطی بود. اتفاقی که تاثیرش تا ماهها پس از آن بر رفتار اقتصادی شهروندان با کسبوکارهای اینترنتی مشخص بود. رفتاری که طبیعتا تحت تاثیر تغییر شرایط، تغییر شکل پیدا کرده بود. درواقع بعضی از کسبوکارهای اینترنتی تا ماهها به جایگاه قبلیشان در سبد اقتصادی شهروندان بازنگشتند. اتفاقی که به حوزه اقتصاد دیجیتال آسیب رساند و در قالب تعدیل نیرو بروز پیدا کرد. ضمن این که در حال حاضر، بخشهای بسیاری از زندگی روزمره شهروندان درگیر با اختلال ایجاد شده است. درواقع فقط حوزه اقتصاد دیجیتال و کسبوکارهای اینترنتی نیستند و راههای کسب معیشت بسیاری از مردم، به طور مستقیم یا غیرمستقیم به راههای ارتباطی پیوسته است و تحت تاثیر این اختلال مخدوش شده است. مخدوش شدنی که آسیب بزرگی به کل اقتصاد کشور میزند.»
بالاخره باید به شرایط عادی برگشت
محمد رهبری در پایان به این که چشماندازش چیست و تصور میکند این اختلال چه زمانی برطرف میشود، چنین پاسخ میدهد: «به گمان من، مجموع دستگاههای تصمیمگیر خودشان هم میدانند که بالاخره برای گذر از این التهاب اجتماعی، باید وضعیت را به شرایط عادی برگردانند. درواقع اگرچه ممکن است بر سر زمان بازگرداندن وضعیت به شرایط عادی، نظرات مختلفی وجود داشته باشد اما طبیعتا ممکن نیست که بر سر لزوم رخدادن آن اختلافی باشد. چراکه بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره شهروندان است. تداوم اختلال راههای ارتباطی در شرایط خاص، حتی اگر در ابتدا دارای فوایدی بود، اکنون میتواند پیامدهای منفی داشته باشد.»
۲۴۲۲۴۲
نظر شما