در این میانه من هم ترجیح دادم به قاعده «نمی از یم» خاطره ای از تنها دیدارم با این متفکر شهید نقل کنم که مقدمه و شرح مختصرش اینگونه است:
۱- مدتی بعد از رحلت جانکاه آیت الله هاشمی به موسسه فرهنگی اکو ECI رفتم. مرکزی وابسته به دبیرخانه سازمان همکاری اقتصادی ECO که از سال ۱۳۶۹ و توسط دولت سازندگی پایه گذاری شد برای آنکه ۹ کشور همسایه پیرامونی جمهوری اسلامی از ترکیه تا پاکستان به گونه ای بهم بپیوندند که فرهنگ و اقتصاد و سیاست مشترکی را در میان قریب نیم میلیارد مردم خود نهادینه کنند، که نهایتاً آنگونه نشد.
۲- اما اصل ماجرا، در اواخر دهه ۹۰ به اتفاق سرور بختی تاجیک رئیس وقت موسسه فرهنگی اکو به دیدار دکتر علی لاریجانی رفتیم. موضوع صحبت ما درباره «احیای هویت شرقی» در میان کشورهای منطقه تمدنی اکو برای مقابله با دوقطبی های فرهنگی پان ترک، پان کرد، پان ایران و .... بود. دیداری گرم، صمیمانه و آکنده از مهر متقابل ایران و تاجیکستان که با اندیشه ورزی قابل توجهی هم همراه بود. دکتر لاریجانی در آن جلسه از تعبیر آرزو برای احیای هویت شرقی استفاده کرد و فرآتر از برنامه های فرهنگی ما به ضرورت ایجاد کتب درسی مشترک میان کشورهای اکو اشاره کرد و در نخستین گام هم از کتب درسی مشترک ایران و تاجیکستان نام برد.
دکتر لاریجانی بر خلاف ملاقاتهای دیگر ما، خودش شخصاً از مفاخر فرهنگی این کشورها یاد می کرد و «اقبال لاهوری» را بطور اخص بخوبی شناخته و درک کرده بود، شاید به همین دلیل هم «احیای هویت شرقی» برایش آرزو ماند مثل اقبال لاهوری!.
۳- بعد از آن جلسه و در مسیر برگشت به موسسه فرهنگی اکو، مطابق معمول دیدارها از سرور بختی تاجیک پرسیدم، چطور بود جلسه با آقای لاریجانی؟، گفت: غیر تشریفاتی، شیرین و به کار آمدنی!. پرسیدم چرا؟. گفت: وقتی یک دیپلماتیک بلند پایه سیاسی در دیدار اول از آرزوی احیای هویت شرقی می گوید، یعنی فرآتر از هر تشریفات دست و پابندی، خیلی کارهای نانشدنی فرهنگی با ایشان شدنی است!.
۴- اگر نخواهم خیلی کام تان را تلخ کنم، باید بگویم بعد از آن دیدار شیرین با دکتر لاریجانی، پروژه احیای هویت شرقی من و آقای بختی دیگر رنگ شیرینی بخود ندید، چرا که مدتی بعد بختی تاجیک بطور زودهنگام از ایران و موسسه فرهنگی اکو رفت و لاریجانی هم اسیر بی مهری ها و سیاسی کارهای انتخابهای ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۳ شد و به همین سادگی متفکری تمدن ساز از دایره احیاگران هویت شرقی کنار رفت تا دوباره شاهد حرکت قطاری باشیم که در غیاب گفتمان احیای هویت شرقی، سمرقند را پایتخت فرهنگی ترک بنامند، نظامی را محل دعوای فرهنگی ما با آذربایجان کنند، جاده دوستی از ایران و کولاب تا هرات و لاهور باز نگردد و بجایش بخشی از دالان تورانی «جاده ترامپ» شود، سفیر صهیونیستها در دوشنبه، تفاهم نامه گردشگری ببندد تا آرزوهای تاسیس اکو و عهد نامه ازمیر در سال ۱۳۶۹ آرام آرام به خاک سپرده شود.
۵- اینها را نوشتم تا آنانکه دل در گروی اندیشه های متفکر شهید دکتر علی لاریجانی دارند، بدانند که سرنوشت بسیار تلخ عدم احیای هویت شرقی در سی سال گذشته پیمان اکو که منجر به عدم تحقق آرزوهای آیت الله هاشمی شد،امروز پیمان راهبردی ۲۵ ساله ایران و چین را - به عنوان یادگاری از دکتر علی لاریجانی- بصورت مشابه تهدید می کند و بی توجهی به ایجاد کلان پایه های فرهنگی، می تواند اساس ارتباط سیاسی- اقتصادی آتی دو کشور صاحب تمدن شرقی را با آسیب های جدی روبرو کند. پس لازم است بیش از سوگواری برای لاریجانی، صدای لاریجانی برای تحقق افکار و آمالش باشید.
* فعال رسانه ای دبیر سابق پایگاه اطلاع رسانی آیت الله هاشمی
نظر شما