نرگس کیانی: سطح همکاری نهادها و سازمانهای صدور مجوز و همچنین همکاری مدیران میدانی با عکاسان و فیلمبرداران در جنگ تحمیلی سوم، به شکل محسوسی با جنگ ۱۲ روزه متفاوت بود. در جنگ ۱۲ روزه، آنطور که این عکاسان و فیلمبرداران میگویند سیستم مدیریت بحران در بالادست، ظاهرا تصمیم به حداقلیکردن دسترسیها گرفته بود و رویکرد؛ مدیریت اخبار بود. همین موجب شد، عملا عکس و فیلمی از آنچه در فاصله ۲۳ خرداد تا ۳ تیر ۱۴۰۴ بر غیرنظامیان گذشت در دسترس نباشد. پس از آن بود که احتمال درگرفتن جنگی دیگر، با وجود امیدواری به عدم وقوع آن، موجب شد رایزنیهایی صورت گیرد و نتیجه این رایزنیها، تغییر شکل محسوس در سطح همکاری با عکاسان و فیلمبرداران شد.
این تغییر شکل محسوس در سطح همکاری، نتیجه خود را در خروجی کار نشان داد و موجب شد با وجود قطعی اینترنت در ایران، مستندات حملات آمریکا و اسرائیل در جنگ تحمیلی سوم به اهداف غیرنظامی ازجمله ساختمانهای مسکونی در رسانههای بینالمللی دیده شود و مورد توجه قرار گیرد. بهعنوان مثال عکسهایی که عکاسانی چون مهدی قاسمی، وحید حسینی، عرفان کوچاری و.... از ساختمانهای ویران و ساکنان بیجاشده آنها در مناطق مرکزی تهران گرفتند چنان بهتانگیز بود که در ابتدا صحت و سقمشان از سوی کاربران شبکههای اجتماعی ازجمله اینستاگرام و ایکس (توئیتر سابق) مورد شک و تردید واقع شد. این کاربران که عموما از ایرانیان خارج کشور بودند، به واسطه عدم دسترسی یا دسترسی به شدت محدود کاربران ساکن ایران به اینترنت، فضای شبکههای اجتماعی را در دست گرفتند. آنها عکاسان ایرانی را به استفاده از هوش مصنوعی و همینطور عکاسیِ صحنهآرایی شده (Staged photography) متهم کردند. هرچند به واسطه حضور عکاسان متعدد در محل اثابت موشکهای آمریکا و اسرائیل و عکسهایشان از زوایای مختلف، حقیقیبودن این عکسها خیلی زود اثبات شد.
بروز و ظهورِ نمود بهبود وضعیت دسترسی عکاسان و فیلمبرداران در افزایش ناگهانی برد رسانهای ایران در جهان، بهقدری بود که تصمیم گرفتیم با برخی از آنها به گفتوگو بنشینیم و از تجربیاتشان بپرسیم. ازجمله با عکاسانی چون مهدی قاسمی، که به خبرآنلاین گفت اگر یک عکسش باعث شود جنگ حتی یک ساعت زودتر تمام شود به خود خواهد بالید. همینطور عرفان کوچاری که «عکاسیِ جنگ» را با وجود همه دشواریهایش «وظیفهٔ خود» میداند. همچنین وحید حسینی که اولویتش در عکاسی جنگ، زندگی مردم عادی است. در این میان به سراغ مستندسازانی چون احسان مفیدیکیا، مشاور رسانهای رئیس سازمان داوطلبان جمعیت هلال احمر هم رفتیم که عقیده دارد: «افزایش سطح همکاری باعث شد صدای مظلومیت مردم ایران از مسیر دوربین عکاسان و فیلمسازان، به گوش جهان برسد.»
«روز نهم»؛ مجموعه مستندی حاصل کار سه جوان
ازجمله دیگر مستندسازانی که وظیفه خود میدیدند آنچه را آموختهاند در مسیر رساندن صدای مردم ایران به جهان به خدمت بگیرند امیرحسین زندهدل، دانشجوی کارشناسی کارگردانی تلویزیون گرایش مستند دانشکده صداوسیما ساکن مشهد بود.
زندهدل در زمان جنگ ۱۲ روزه هم قصد ساخت مستندی را با محوریت جنگ داشت که با دشواریهای پیش روی فیلمبرداران و عکاسان در آن مقطع، شرایط انجام این کار برایش فراهم نشد. او با آغاز جنگ تحمیلی سوم با مرکز تولیدات مردمی صداوسیما در مشهد تماس گرفت و پیشنهاد ساخت مجموعه مستندی با عنوان «روز نهم» را مطرح کرد.
مجموعه مستندی ۱۷ قسمتی نوشتهشده براساس داستانهای واقعی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از نهم اسفند ۱۴۰۴آغاز شد. طبق ایده این دانشجوی کارگردانی تلویزیون قرار شد راویان مقابل دوربین بنشینند و به روایت این داستانهای واقعی بپردازند. امیرحسین زندهدل که تدوین و کارگردانی مجموعه را بر عهده داشت برای نگارش متون به سراغ همدانشگاهیهایش در دانشکده صداوسیما رفت و از فاضل رشیدی خواست سرپرستی نویسندگان را بر عهده بگیرد و محمد صفویشاملو نورپردازی و تصویربرداری را عهدهدار شد و ۱۵ راوی زن، مرد و نوجوان، روایت مجموعه ۱۷ قسمتی «روز نهم» را بر عهده گرفتند.
امیرحسین زندهدل، محمد صفویشاملو و فاضل رشیدی، ضبط مجموعه مستند ۱۷ قسمتی «روز نهم» را با همکاری دیگر عواملی که از راه دور با آنها همکاری میکردند، طی دو، سه روز انجام دادند و ضبط ۲۹ اسفند تمام شد.
«روز نهم» که مشخصا سه قسمت آن به فاجعه مدرسه «شجره طیبه» میناب اختصاص پیدا کرد، در قسمتهایی که طبق گفته زندهدل، میانگین مدت زمان هر کدام ۴ تا ۶ دقیقه است، به سراغ تجربههای شخصی سازندگانش از جنگ هم رفت. این مجموعه مستند بهعنوان یکی از تولیدات مرکز مردمی صداوسیمای مشهد، از شبکه خراسان روی آنتن رفت و قسمتهایی از آن را نیز برنامه «نردبان» (شبکه مستند) پخش کرد. البته با توجه به اینکه ضبط ۲۹ اسفند تمام شد، داستانهای مورد استفاده نیز، اتفاقاتی انتخابشده از میان اتفاقان رخ داده در فاصله ۹ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ بود. با این حساب زندهدل در پاسخ به این که آیا قصدی برای روایت اتفاقات پس از ۲۹ اسفند دارد یا خیر؟ گفت قصد ساخت مجموعه مستندی دیگر را نیز داشته اما با توجه به اینکه شرایط آن فراهم نشد، از صرافتش افتاد و به سراغ کارهایی دیگر رفته است.
۲۴۲۲۴۲
نظر شما