خوشبخت ها

گروه اندیشه: دکتر یدالله کریمی پور با نگارش یادداشت کوتاهی در کانال تلگرامی خود به موضوع کشورهای خوشبخت بر اساس گزارش های سازمان ملل متحد پرداخته و نتیجه گرفته کشورهای خوشبخت آن دسته از کشورهایی هستند که کشورهای با سیستم مختلط بازار آزاد اما سوسیال دموکراسیبالاترین نرخ‌های توسعه انسانی را دارند. این یادداشت را در ادامه می خوانید:

****

سازمان ملل هر ساله، ملت ها را در جدولی با  نام شاخص توسعه انسانی(HDI)، برپایه سه معیار اصلی امید به زندگی(سلامت)، آموزش(سال های تحصیل) و سطح زندگی(درآمد سرانه) در چهار دسته جای می دهد:ملت های بسیار پیشرفته، پیشرفته، متوسط و بسیار پایین.

از این میان، حدود ۶۹ کشور(۲۰۲۵) با توسعه انسانی بسیار بالا در صدر خوشبخت ترین ها جای دارند( مانند سوئیس‌ نروز، ایسلند، سنگاپور، آلمان و...). چرا؟ چگونه؟ از چه شیوه اقتصادی برخوردارند؟

امروزه روز، سیستم های اقتصادی خالص مانند سرمایه داری مطلق یا سوسیالیسم محض تقریبا وجود ندارند؛ ولی آن چه مسلم است، بسیار پیشرفته ها(دستکم از دیدگاه توسعه انسانی)، یعنی ۶۹ کشور، از سیستم ترکیبی کاپیتالسیم‌ رفاهی یا اقتصاد مختلط با بازار آزاد پیروی می کنند. ویژگی اصلی این اقتصادهای خوشبخت عبارت است از:

۱-موتور محرکه اقتصاد این خوشبخت ها، بخش های شخصی‌، خصوصی‌ رقابت و تجارت جهانی است.
۲- دولت ضمن تامین امنیت و گاه دادن سوبسیدهای تولیدی کلان به این بنگاه ها، مالیات های سنگینی از بازار آزاد می گیرند؛ ولی آن مالیات را صرف بهداشت‌ عمومی‌ فوق العاده، بیمه های بیکاری، آموزش و محیط زیست می کنند.

این ترکیب سرمایه داری در تولید و سوسیالیسم در توزیع‌، عامل اصلیHDI بالا است. البته این گونه اقتصادها در شمال اروپا و حوزه اسکاندیناوی رایج است.در بخشی دیگر و کوچکتری از بسیار خوشبخت ها، مانند سنگاپور و حوزه جنوب خلیج فارس، مدل اقتصادی دولتمدار توسعه گرا هم مانند گروه نخست، گرچه دولت کنترل سختی روی بخش های استراتژیک دارد، ولی فضا برای رشد بازار آزاد و تجارت بین الملل کاملا باز و بلکه تحت پشتیبانی حکومت از بخش های شخصی و خصوصی است.

​نتیجه‌:

شواهد آماری نشان می‌دهد کشورهایی که توانسته‌اند آزادی‌های بازار آزاد (کاپیتالیسم) را با نهادهای قانونی قوی و سیاست‌های رفاهی (بازآفرینی سوسیال دموکراسی) ترکیب کنند، بالاترین نرخ‌های توسعه انسانی را دارند. در مقابل، کشورهایی که اقتصادهای آن‌ها نظامی‌محور، به شدت دولتی/فاسد، یا فاقد زیرساخت‌های قانونی برای مالکیت شخصی و خصوصی است، در انتهای جدول توسعه انسانی قرار گرفته‌اند.

۲۱۶۲۱۶