۰ نفر
۲۶ فروردین ۱۳۹۳ - ۰۲:۴۸

به دنبال تحولات اخیر اوکراین، ناسا اعلام کرد اغلب روابطش را با سازمان فضایی روسیه تعلیق کرده است، اقدامی که با توجه به وضعیت فعلی فعالیت‌های فضایی به ژست سیاسی شباهت دارد!

محمد امین آهنگری: چندی پیش سازمان ملی هوانوردی و فضانوردی آمریکا (ناسا) اعلام کرد، به دلیل نقض حاکمیت و تمامیت سرزمینی اوکراین از جانب روسیه، این سازمان بیشترِ روابطش را با فدراسیون روسیه تا اطلاع ثانوی به حال تعلیق درمی آورد. اگرچه این موضوع در مورد همکاری‌های لازم برای استمرار ایمنی فعالیت‌های ایستگاه بین‌المللی فضایی صدق نمی‌کند. هر چند در نگاه اول این تصمیم تداعی کننده روزهای جنگ سرد و رقابت‌ داغ فضایی بین دو کشور است، اما آیا واقعا فضا، امروزه عرصه مناسبی برای چنین جولان‌هایی است؟

به موجب یادداشت مسئولان ناسا، این تعلیق شامل ماموریت‌های ناسا در روسیه، بازدید نمایندگان دولت روسیه از تاسیسات ناسا، ملاقات‌های دو جانبه، پست‌های الکترونیکی، کنفرانس‌های تلفنی و ویدئویی است. با این وجود نه تنها فعالیت‌های مربوط به ایستگاه فضایی بین‌المللی از این امر مثتثنی شده‌اند بلکه ملاقات‌های چند جانبه که در خارج از روسیه برگزار می‌شوند و ممکن است روسیه در آن‌ها مشارکت کند نیز فعلا از اجرای این دستور معاف هستند. هنوز به درستی ابعاد این دستورالعمل و میزان تاثیر‌گذاری آن در فعالیت‌های مشترک فضایی دو کشور مشخص نیست، اما با گذشت سال‌ها از جنگ سرد و حاکم شدن جوی صلح آمیز در فضا چنین تصمیمی به مثابه یک وصله ناجور در این محیط شده است.

چرا ناسا اعلام قطع روابط کرد؟
قطع رابطه با روسیه تصمیم دولت آمریکا است و ناسا تنها از تصمیم‌های سیاستمداران این کشور پیروی کرده است. سیاستمداران همواره از دستاویزها و ابزار فشار‌های مختلفی استفاده می‌کنند. عرصه فناوری نیز با وجود مخالفت‌های دانشمندان در بسیاری موارد به عنوان یک اهرم فشار قدرتمند مورد استفاده سیاستمداران قرار می‌گیرد. اما با وجود ظرفیت قدرتمندی که فضا به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین عرصه‌های دانش و فناوری برای سیاست‌بازی فراهم می‌آورد، امروزه و به ویژه با پایان یافتن جنگ سرد کمتر پیش آمده که سیاستمداران به این زمین بازی راه یابند؛ چرا که پیشرفت در عرصه فضا بیش از سایر بخش‌ها نیاز به همکاری‌های بین‌المللی دارد و بر هم زدن جو همکاری و صلح در این بخش در نهایت قیمت گزافی برای بشریت خواهد داشت.

در این شرایط وضعیت روابط آمریکا، روسیه و چین به دلیل سابقه تاریخی خود کمی متفاوت است. روسیه و آمریکا عصر فضا را با اهداف‌ و اغراض سیاسی آغاز کردند. تمامی فعالیت‌های فضایی که در ابتدا منحصر به اقدامات این دو کشور می‌شد زیر سایه جنگ سرد قرار داشت و حتی تولد ناسا نیز با هدف رقابت با روسیه بود. رقابت روسیه و آمریکا در عرصه‌های مختلف به ویژه تسلیحاتی و اتمی، شامل فضا هم می‌شد و اساسا انگیزه سفر به ماه، قدرت‌نمایی سیاسی بود. این شرایط به مدت دو دهه ادامه داشت. در دهه 1970/1350 به نظر می‌رسید با باز شدن درب‌های فضاپیماهای آپولو و سایوز به روی یکدیگر و دست دادن تاریخی فضانوردان روسی و آمریکایی در فضا یخ‌ها ذوب شده‌ باشند.

اما منع چین از ورود به ایستگاه بین‌الملی فضایی به بهانه‌های حقوق بشری و سرقت فناوری نشان داد که هنوز آمریکایی‌ها به طور کامل دیدگاه‌های جنگ سرد را رها نکرده‌اند. از طرفی سابقه تاریخی رقابت فضایی روسیه و آمریکا موجب شد این پهنه به عنوان یکی از سمبل‌های تخاصم میان دو کشور در ذهن‌ها باقی بماند. بنا بر همین دلایل است که سیاستمداران آمریکایی با اعلام قطع روابط ناسا با روسیه سعی دارند از این سمبل استفاده کرده و روزهای تلخ گذشته را به یادها بیاورند. در این میان مقامات ناسا که این روزها از کاهش بودجه این سازمان به شدت ناراضی‌اند، از موقعیت استفاده کرده و در بیانیه‌ای با یادآوری وابستگی آمریکا به سایوز روسی برای فرستادن فضانوردان آمریکایی به ایستگاه فضایی بین‌المللی ابراز امیدواری کرده‌اند که مجلس سنا با افزایش بودجه ناسا موافقت کند تا این سازمان پروژه ساخت فضاپیمای سرنشین‌دار آمریکایی را شتاب دهد. ناسا در سال ۲۰۱۱ /1390 شاتل را کنار گذاشت و از آن زمان تا کنون روسیه پرتاب‌های سرنشین‌دار آمریکا را انجام می‌دهد. در حال حاضر آمریکا برای هر صندلی سایوز حدود 71 میلیون دلار پرداخت می‌کند.

فضا جای صلح و همکاری است
امروزه اهمیت همکاری‌های بین‌المللی در پروژه‌های فضایی بر کسی پوشیده نیست و صاحب‌نظران بر این عقیده‌اند که غلبه بر پیچیدگی‌های کاوش‌های فضایی و هزینه‌های بالای آن‌ها تنها با مشارکت و همکاری کشورهای مختلف امکان‌پذیر است.
بزرگ‌ترین و موفق‌ترین نمونه این همکاری‌ها ایستگاه فضایی بین‌المللی یا ISS است. آمریکا، روسیه، اتحادیه اروپا و ژاپن مجریان اصلی ساخت این ایستگاه فضایی هستند و از سال ۱۹۹۸ / 1377 تا کنون ۱۵ کشور در فعالیت‌های آن مشارکت داشته‌اند. این ایستگاه فضایی حداقل تا سال ۲۰۲۸ / 1407 به فعالیت خود ادامه خواهد داد. چنین مشارکت بین‌المللی در این وسعت و با چنین استمرار زمانی در کمتر فعالیت بین‌المللی یافت می‌شود. همکاری کشورهای مختلف در ایستگاه فضایی بین‌المللی تاکنون دستاوردهای علمی بسیاری را برای جهانیان به دنبال داشته است؛ در آزمایشگاه‌های آن کاوش‌های بسیاری در زمینه‌های زیست‌شناسی، نجوم، فیزیک و غیره در شرایط بی وزنی انجام می‌شود که نتایج ارزشمند آن به توسعه علم و فناوری در جهان کمک شایانی می‌کند.

پروژه سامانه ناوبری جهانی گالیله که پیش‌بینی می‌شود به یکی از سود‌آورترین فعالیت‌های فضایی در آینده تبدیل شود نیز از دیگر پروژه‌های بزرگی است که اتحادیه اروپا مجری اصلی آن است و کشورهایی از قبیل چین، کره جنوبی و اوکراین در آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند. حتی عربستان و مالزی نیز علاقه خود را برای سرمایه‌گذاری در این پروژه نشان داده‌اند. در این پروژه با قرار گیری ۳۰ ماهواره در مدار تا سال ۲۰۱۹ / 1398، سامانه‌ای مانند جی.پی.اس آمریکا ایجاد می‌شود که به ارایه خدمات ناوبری تجاری خواهد پرداخت.

تحریم آمریکا چقدر جدی است؟
فضا ذاتا مرز نمی‌شناسد و این واقعیت، عرصه فضا را به بستری مناسب برای گسترش همکاری، صلح و دوستی بین کشورها تبدیل کرده است. به همین دلیل، از پایان جنگ سرد تاکنون چندین معاهده و سازمان بین‌المللی برای استفاده مشترک از فضا ایجاد شده است. بر اساس چنین حقایقی و آن‌چه پیش از این درباره اهمیت همکاری‌های بین‌المللی در فضا گفته شد و نیز توجه به وابستگی آمریکا به سایوز روسی برای فرستادن فضانورد به ایستگاه بین‌المللی در غیاب شاتل، تصمیم اخیر مقامات ناسا را می‌توان بیشتر یک ژست سیاسی دانست تا یک اقدام عملی و تاثیرگذار. به گونه‌ای که علاوه بر مثتثنی شدن روابط فضایی دو کشور در حوزه ایستگاه فضایی بین‌المللی و آزادی کارکنان برای شرکت در مجامع مشترک با روسیه در خارج از خاک روسیه، در برخی گزارش‌های خبری گفته شده که کارکنان ناسا به فعالیت‌های خود به صورت معمول ادامه دهند مگر آنکه به آنها گفته شود از فعالیت‌ مشترک یا ملاقات با طرف روسی خود خودداری کنند.

5353

کد خبر 349427

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 1 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 10
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • علی A1 ۰۳:۵۰ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۶
    44 9
    جان عمت چرت و پرت نگو ...
  • بی نام A1 ۱۱:۵۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۶
    17 2
    نتیجه سیاسی بازی همین فجایعه ما هم باید از این اشتباه قدرتها درس بگیریم
  • مرتضی A1 ۲۱:۳۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۷
    22 27
    ۵۶ درصد کل فضاپیماهای جهان و ماهوراه های ارسالی به فضا را روسها می فرستند و به خاطر امنیت سایوز تقریبا تمام پرتابها به سمت ایستگاه بین المللی با سایوزهای روسی انجام میشه. حالا من موندم ناسا می خواد سازمان فضایی روسیه رو تحریم کنه یا خودشو؟ نکنه ناسا می خواد به دوران شاتل و انفجارهای پی در پی برگرده.
  • گوته IR ۰۶:۲۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۸
    18 6
    هیچ خبر فضایی ای خوشتر از قطع همکاری آمریکا و روسیه نیست, امیدوارم بالاخره تب آیپد و آیفون و گوشی بازی بخوابه و دوران حماسه های فضایی با رقابت و عداوت شرق و غرب شروع بشه, پیشرفت های بزرگ علمی برخلاف باور رایج موتورش با جنگ بهتر کار می کنه تا صلح
  • علیرضا A1 ۰۶:۰۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۹
    7 4
    درود بر دکتر فیروز نادری بزرگ، افتخار ایران
  • بی نام A1 ۱۱:۱۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۰
    7 4
    به تو چه ارتباطی داره ؟ تو برو دنباله ترکمانچای
  • بی نام A1 ۱۲:۲۵ - ۱۳۹۳/۰۲/۰۲
    13 13
    روسیه هنوز تو خواب ماه مونده در حالی که امریکا داره مریخ رو شخم میزنه، ماه نورد چین هم چند روز بعد از نشستن روی ماه از کار افتاد.
    • مرتضی A1 ۱۸:۴۷ - ۱۳۹۳/۰۲/۰۷
      13 13
      امریکا با تکنولوژی امروزش نمیتونه آدمی رو سالم به فضا بفرسته و برگردونه و بعد از دو انفجار شاتلهاش دست به دامان سایوزهای روسی . حالا من موندم این فیلم سغر ماه رو چه جوری ساختند.
  • میرمحـــــــــمدی IR ۱۱:۳۴ - ۱۳۹۳/۰۲/۱۴
    11 2
    دوستان عزیز اونایی که از فضا و برنامه های ناسا اطلاع ندارن لطفا اظهار نظر نکنند تکنولوژی هوا فضا خیلی خیلی با اون چیزی که احمدی نژادها فکر میکنند فاصله داره. کار یه شبه، یه ساله، ده ساله که نیست. یه عمر نخبه های علمی یه کشور باید کارکنند، هزینه بدن و حتی کشته اشاره به انفجار شاتل کلمبیا بدهند تا به جایگاهی که ناسا ایستاده برسند.
    • مرتضی A1 ۱۸:۵۵ - ۱۳۹۳/۰۲/۲۶
      9 8
      اولا من از زمان تعطیلی روزنامه سلام مخالف احمدی نژاد بودم. بحث مقایسه روسیه و آمریکاست بر اساس اسناد و تواناییها نظر دهید نه بر این اساس که از روسیه بدمون میاد. در حال حاضر آمریکا هم در فضاپیماهاش از موتورهای قدرتمند روسی آر دی ۱۸۰ استفاده میکنه که به لطف فروپاشی شوروی امکان خریدش رو پیدا کرده و اگه روسیه تحریم کنه باید خیلی از برنامه هاشو تعطیل کنه. در ضمن بزرگترین پروژه فضایی بشر ایستگاه بین المللیه که در اصل همون «میر۲» شوروی یا روسیه فعلیه که بقیه در اون شریک شدند و سازه های اصلیش رو روسیه ساخته و به فضا فرستاده و هشتمین ایستگاه فضایی روسها محسوب میشه. آمریکا هم پروژه شکست خورده اولین ایستگاه قضاییش «آزادی » رو تعطیل کرد و بجاش در میر ۲ شریک شد.