روزنامه شرق

توسعه - شادترین کشورهای جهان در سال ۲۰۲۶ / نقشه تازه رفاه در جهان نابرابر

در هلسینکی ۱۱ کیف از ۱۲ کیف گم شده به صاحبانش برگردانده شد / دانمارک شکاف نسلی زیادی ندارد / در فنلاند، دانمارک، ایسلند و سوئد شادی نتیجه ساختار است

اخبار اندیشهگزارش جهانی شادی در سال ۲۰۲۶، بار دیگر فنلاند را در صدر قرار داده است؛ کشوری که با نمره‌ای نزدیک به ۷.۷ در مقیاس ۱۰، برای هفتمین سال پیاپی عنوان شادترین کشور جهان را حفظ کرده است.گزارش جهانی شادی ۲۰۲۶ نشان می‌دهد ‌شادی در جهان امروز، بیش از آنکه یک احساس فردی یا فرهنگی باشد، یک خروجی ساختاری است. کشورهایی در صدر قرار گرفته‌اند که توانسته‌اند میان اقتصاد، اعتماد اجتماعی و کارآمدی دولت تعادل ایجاد کنند.

ازسرگیری توزیع روزنامه‌ها پس از تعطیلات

رسانهاغلب روزنامه‌هایی که در ایام تعطیل به صورت آنلاین منتشر می‌شدند، از امروز شنبه ۱۵ فروردین بار دیگر روی پیشخان رفتند.

حمله خارجی توسعه نمی آورد/ ما یک ملتیم!

اخبار اندیشهاگر بخواهیم این سرزمین همچنان بماند و ماندگاری آن نه براساس سلطه و زور و قهر و ستیز با خود و جهان، بلکه رضایت و همکاری ملی و ارتباطات جهانی باشد، باید خواستار خاتمه هرچه سریع‌تر این جنگ و آغاز یک گفت‌وگوی ملی و تعامل جهانی باشیم. تنها در این چارچوب است که می‌توان از ترس و دوقطبی‌شدن جامعه، وضعیتی که امروز کشورمان به‌شدت گرفتار آن است، جلوگیری کرده و ملتی قدرتمند بود.

رسیدن به آرامش به وقتِ تیره‌روزی ؛ در باب تسلّا

اخبار اندیشه«تسلّا»یی که ایگناتیف از آن سخن می‌گوید، درست نقطه مقابل «تسلیم» است. چه آنکه «ممکن است سر در برابر مرگ فرود آوریم بی‌آنکه تسلّا بیابیم، و ممکن است وجود تراژدی در زندگی را بپذیریم، بی‌آنکه سر تعظیم در برابرش فرود بیاوریم»، اما تسلیم‌شدن به معنای چشم‌پوشی از هرگونه امید به امکانِ تغییر است...ایگناتیف جز تجربۀ هاول در یافتنِ راه‌های تسلا، سراغ چهره‌هایی ازجمله آنا آخماتووا، پریمو لِوی، آلبر کامو، واتسلاو هاول و سیسلی ساندرز نیز می‌رود، و دست آخر نشان می‌دهد از تجربه‌های آنان به وقتِ تیره‌روزی می‌توان آموخت که ما تنها نیستیم و هرگز تنها نبوده‌ایم.

بازآرایی امپریالیسم و ورود به عصر جدید فاجعه

غزه سازی ایران / توهمات کمک های خارجی؛ ترامپ مردم ایران را شرورترین ها می داند / افسانه جنگ رهایی‌بخش و ورود به عصری جدید از فاجعه

اخبار اندیشهجنبشی که دولت ترامپ حول آن شکل گرفته، ملی‌گرا و عوام‌گرا بر پایه دیدگاهی نژادمحور از جهان است که در آن آمریکا به عنوان ملتی سفیدپوست و مسیحی با «سرنوشت مقدر» دیده می‌شود. به بیان فاستر،... ساختارهایی در حال شکل‌گیری هستند که هدفشان حذف امکان هرگونه شورش دموکراتیک توده‌ای از پایین و معکوس‌سازی روندهای ویرانگر کنونی است. به بیان او، تنها یک جنبش در جهان قادر به تغییر این روندهای خطرناک و مخرب به نفع بشریت است و آن جنبشی جهانی به سوی سوسیالیسم است.

مسیر سخت توسعه، جنگ و گذر از یک پیچ تاریخی

اخبار اندیشهناکامی این تلاش‌ها شاید بیش از هر چیز ناشی از سنگینی و سترگی کاری است که می‌بایست انجام شود و انسان ایرانی را در مسیر مدرن‌شدن و این‌جهانی‌شدن قرار دهد و ملیت، مذهب و مدرنیته را در هم بیامیزد و یگانه و مجموع سازد و گفتاری را شکل دهد که امکان توسعه‌یافتگی را در مداری پایدار قرار دهد...گذر از این پیچ تاریخی، نه با جنگ خارجی و خشونت‌ورزی داخلی و جابه‌جایی صرف قدرت سیاسی، بلکه با باور به ضرورت گذار به دموکراسی و اقتصاد آزاد و رقابتی با افزایش توانمندی و عاملیت انسان ایرانی -که رفاه و آسایش خود را در گرو صلح و آشتی با درون و بیرون می‌بیند و مانایی این سرزمین، ایران عزیز، آمال اوست- ممکن است؛ امید که چنین شود.

گناه های نابخشونی مسئولان و مردم

اخبار اندیشه حاکمان باید یک بار برای همیشه اولا حساب ایرانیان وطن‌پرست را از حساب خودفروختگان خارجی‌مسلک که از تجاوز جنگی اجنبی علیه ایران و ایرانیان استقبال و آن را طلب می‌کنند جدا کند و وظیفه خدمت‌رسانی و ایجاد رفاه عمومی را وجهه همت خویش قرار دهد.‌ و ثانیا از دوگانه‌گرایی رفتاری و گفتاری در هنگامه‌های بحرانی و جنگی و شرایط عادی اجتناب ورزد.

مراد فرهادپور: جنگ ممکن است به کشتار میلیونی منتهی شود / در جنگ و خشونت آدمی از شأن انسانی خود به‌تمامی محروم می‌شود

اخبار اندیشهدر میانۀ خشونتی که این روزها به‌واسطۀ جنگ بر تن بی‌دفاع انسان‌ها وارد می‌شود و توجیهِ خشونت/ زوری که به نام مداخلات بشردوستانه/ پیش‌دستانه بر انسان‌های بی‌دفاع روا داشته شده، همچنان می‌توان به زبانِ بنیامینی، از ماهیت خشونتی سخن گفت که برای نهادهای حقوق بشر و دولت‌ها و مردم درس‌هایی برای آموختن دارد.

بازسازی اعتماد / ترمیم سرمایه اجتماعی در ایران / ایجاد اعتماد نیازمند درک عمیق از زندگی روزمره مردم

اخبار اندیشهایران امروز در نقطه‌ای ایستاده که بازسازی اعتماد، نه یک انتخاب؛ بلکه ضرورت است. فرسایش سرمایه اجتماعی، نتیجه فشارهای اقتصادی، نابرابری، ناکارآمدی و فقدان شفافیت است. حقوق و سیاست می‌توانند هم‌زمان، چراغ راه ترمیم باشند: قانونی عادلانه، سیاستی پاسخ‌گو و نگاهی انسانی که زندگی واقعی مردم را در مرکز تصمیم‌ها قرار دهد. بدون این هم‌ترازی، اعتماد بازنمی‌گردد و هزینه اجتماعی و اقتصادی هر بحران، سنگین‌تر خواهد شد.

از خلع صَلاح تا خلع سِلاح‌

ساده اندیشی برخی روشنفکران در باره آمریکا و اسراییل / آمریکا دنبال شرایط یا جنگ یا تسلیم است

اخبار اندیشه امروز اگر صحنه را با دقت بیشتری ببینیم، دوگانه فراروی کشور نه دوگانه «جنگ» یا «صلح»، بلکه دوگانه «جنگ» یا «تسلیم» است. اینکه برخی به‌اصطلاح روشنفکران یا مردم عادی امروز فکر می‌کنند با مداخله نظامی آمریکا و اسرائیل در ایران، طومار مصیبت‌ها و تیره‌روزی‌های ایرانیان به اتمام رسیده و قطار کشور بر روی ریل‌های توسعه و رشد اقتصادی قرار می‌گیرد، یک ساده‌اندیشی تاریخی غیرقابل پذیرش است.

خواب وحشتناک سرمایه داری جهانی برای ایران / با ایران، سرنوشت جهان مشخص می شود/ سقوط دلار، صعود چین، ناقوس مرگ سرمایه داری؟

اخبار اندیشهمسئله در چارچوب استراتژی‌ها و موازنه بین‌المللی و بسیار فراتر از یک مسئله داخلی است. همه جناح‌های داخلی درون حکومت تردیدی برای مقاومت ندارند. مردم نیز امید است که با وجود همه ناملایمات، صبورانه پای تمامیت سرزمینی‌شان ایستادگی کنند و بدانند که اینان همه ایران و فرهنگ و تاریخ و منابع آن را نشانه گرفته‌اند.

نقش توئیت ترامپ در فراگیر شدن اعتراضات؟ / تحلیل جامعه‌شناختی یک کنش جمعی

اخبار اندیشهآنچه این ناآرامی‌ها را از فراخوان‌های پیشین متمایز کرد، نه صرفاً حجم نارضایتی یا گستردگی بازنشر، بلکه تغییر در ادراک معترضان از هزینه و فایده حضور خیابانی بود؛ تغییری که به‌واسطه مداخله ترامپ شکل گرفت. اگر این تصور از کاهش هزینه و افزایش احتمال اثرگذاری ایجاد نمی‌شد، سطح مشارکت به این اندازه نمی‌رسید. این تغییر در معادله هزینه–فایده عاملی است که در بسیاری از تحلیل‌ها نادیده مانده است.

کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» چه می گوید؟

میرسپاسی می خواهد روایتگر رنج های واقعی مردم باشد / علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی / گفتمان توسعه ایرانی مصنوعی است

اخبار اندیشهنقد من به تئوری‌های عقب‌ماندگی و توسعه این است که این گفتمان‌ها رنج‌های واقعی مردم ایران را کاملا فراموش کرده‌ یا تنها به آن اشاره کرده‌اند. اما رنج‌هایی در روایت‌های عقب‌ماندگی و توسعه ساخته‌اند که حقیقتا رنج‌های جعلی هستند. فکر می‌کنم در مقابل اینکه بگوییم می‌خواهیم جهان و واقعیت‌های سیاسی را بفهمیم و بشناسیم، اینکه چه چیزی مشروع است، چه کسانی می‌توانند صحبت کنند و چه صداهایی باید شنیده شود، چه رنج‌هایی هست که باید به آنها توجه کنیم و در عرصه سیاست این رنج‌ها را کمتر کنیم، و حتی در حوزه نظری هم اگر نظریه‌پردازی می‌کنیم، ببینیم گفتمان یا روایت‌ها در جهت بهبودی چه رنج‌هایی است؛ یعنی در مقابل روایت، بهترین ایده که به عقل من رسید و ساده هم هست، زندگی است.

خشم در ایران چگونه گسترده شد؟ / بدن علیه سیاست / خشونت ‌و امتناع زیست دموکراتیک‌شدن در ایران

اخبار اندیشهپارادوکس تراژیک گذار در اینجاست که همان مردمی که بیشترین رنج را از خشونت ساختاری متحمل شده‌اند، ممکن است در لحظه گذار، کمترین ظرفیت زیستی–روانی را برای تحقق فوری دموکراسی در اختیار داشته باشند. این ناتوانی نه در کاستی اخلاقی، بلکه در تخریب طولانی‌مدت سیستم عصبی و روانی آنان ریشه دارد. بر این اساس، گذار دموکراتیک را نمی‌توان صرفا پروژه‌ای حقوقی یا نهادی دانست. دموکراتیک‌شدن مستلزم مداخلات ترمیمی در سطح روانی و زیستی نیز هست

اعلام کمک ترامپ کودتا در ایران بود / اشباع اجتماعی اعتراضات و نظریه تغییر / با عذرخواهی صادقانه از مردم، فشار انباشته روانی آنان را التیام بدهید

اخبار اندیشهالبته اینکه ترامپ گفت‌ «کمک در راه است»، نه اسم رمز کودتا بلکه اعلام رسمی کودتا با نیروی خارجی بود. تصور آنان (و نه مردم معترض) این بود که کشور در یک شورش دامنه‌دار و جنگ داخلی بلندمدت وارد شود و سپس این عبارت برای توجیه حمله خارجی فراگیر شود که «پرزیدنت ترامپ، لیدر آف دِ ورلد، پلیز هِلپ آس» (پیام ویدئویی یکی از سلبریتی‌های خارج‌نشین)... دیدگاه قضائی-امنیتی مبتنی بر«فقه سیاسی محاربه و بغی» برای برخورد با چنین پدیده‌هایی فرصت اشباع اجتماعی اعتراضات را می‌گیرد و به جای آن فرصتی تاریخی برای ایدئولوژی‌های زرد رسانه‌ای در گسترش نفرت و واگرایی ملی فراهم می‌کند...«اشباع اجتماعی»، یک کارگاه بزرگ مدنی برای آموزش سیاسی است که در آن جوانان به تدریج تفاوت «اعتراض» و «انقلاب» را با «اجابت فراخوان دول متخاصم» درمی‌یابند.

بازداشت با مرور نوشته‌ها و طرح چرایی نقد در روزگار التهاب و سپس روبه‌رو شدن با مهربانی اهالی رسانه

جعفرپور، محمدهادیبرای دوستان و استادان عزیزم در حوزه‌ی رسانه، به پاس کلمات و عباراتی که به یاد بنده بر صفحه‌ی رسانه نقش زدند، جناب فرهاد عشوندی، بانو نیلوفر حامدی و خواهر دغدغه‌مندم آیدا صالحی.

صدا و سیما از رجز خوانی فاصله بگیرد

اخبار اندیشهرســانه رســمی بایــد از رجزخوانی فاصله بگیرد و بــه روایت های متنوع میدان بدهد. حتی اجازه دادن به به چالش کشــیدن روایت رســمی، می تواند بخشــی از طبقه متوسط سرخورده را از رادیکالیسم دور کند. جوانان خشــمگین، پاره تن ایران هستند. اگر آن ها را نبینیم، اگر دردشان را نفهمیــم و اگر فقط با زبان تهدید با آن ها حرف بزنیم، خشمشــان عمیق تر و خطرناک تر خواهد شد. هنوز فرصت هست، اما این فرصت بی نهایت نیست.

ماهیت اعتراضات در ایران سیاسی یا سیاستی / حوادث دی ماه عبور از مطالبات صنفی به پرسش های بنیادین / اشتباه بزرگ تقلیل اعتراضات به روایتگری صرف

اخبار اندیشهدر اعتراضات سیاسی و نه سیاستی،‌ مطالبات مردم متفاوت است و با یک اقدام دولتی، معترضان قانع نمی‌شوند و بیشتر خواهان تغییرات بنیادی و ساختاری در حوزه دولت‌سازی هستند که نقش و جایگاه مردم پررنگ‌تر شود و مبانی مشروعیت به سمت مشروعیت قانونی-‌عقلایی پیش برود... در چنین شرایطی، بهترین راهکار شنیدن صدای مردم و انجام اصلاحات ساختاری و سیاسی مبتنی بر اراده عمومی است.

فوتبال زشت، هنوز زیبایی‌هایی دارد/ تلویزیون هم نتوانست این صحنه زیبا را نشان ندهد

فوتبال ملیاین روزها دیگر فوتبال زیبا نیست. آن هم فوتبال ایران که از پایین‌ترین کیفیت بهره می‌برد. زمین بد، داوری پر حرف و حدیث، و از همه مهم‌تر بازی‌های بدون هیجان و بی‌تماشاگر. اما در لابه‌لای همین عصاره زشتی هنوز هم می‌توان قشنگی و زیبایی دید. زیبایی‌هایی از جنس همراهی و همدلی.

اعتماد مخاطب به «سیما» چگونه برمی گردد؟ / حکمرانی رسانه‌ای

اخبار اندیشهبا شرح صدر مدیران واقع‌بین و اهل فکر، جریان آزاد اطلاعات چنان برقرار می شود که دیگر نیازی هرروزه برای اقناع از شبکه‌های ماهواره رخ ندهد. دو دیگر آنکه از همه صاحب‌نظران مخالف و موافق دعوت صمیمانه شود تا آسیب‌شناسی دقیقی برای راه‌انداختن موتور نیرومند رسانه صورت گیرد، به طوری که همه دست‌ها با یکدیگر بتوانند کارایی مؤثر گذشته دور را به جعبه جادویی برگردانند. این تحول مبارک می‌تواند وحدت را به شکل زنده‌تری هجی کند.

چرا اعتراضات دی‌ماه به اینجا رسید؟ / از خیابان‌های داغدار تا تریبون‌های خاموش؛ هزینه‌ی سنگینِ انسداد مسیر اصلاحات

اخبار اندیشهدر این روزها ملت ایران در حالی که با خطر تهاجم خارجی روبه‌رو است و تصوری از فردای پس از بروز جنگ احتمالی ندارد، هم‌زمان داغدار هزاران نفری است که در رویدادهای اخیر کشته شده‌اند و نگران هزاران نفر دیگری است که زخمی یا بازداشت شده‌اند. در چنین شرایطی‌ سخن‌گفتن با ملت ایران چندان ساده نیست. در این شرایط دشوار به‌جز آرزوی شکیبایی و صبوری و مهربانی با یکدیگر و پناه‌بردن به عقل و تدبیر متین بر منافع ملی چیزی برای گفتن باقی نمانده است.

این تفکر که "ما باید برای مردم تصمیم بگیریم" ریشه در اندیشه سلطنت طلبی دارد/ امروز هم رضا پهلوی همین نگاه را دارد

احزاب و شخصیت‌هادهه‌هاست که جوامع بشری به این نتیجه رسیدند که راه‌حل بحران‌ها این است که مسئله امنیتی را سیاسی کنند و در نهادهای سیاسی درمورد آن مسئله تصمیم بگیرند. این نهادهای سیاسی هم با تغییر دولت‌ها امکانی چابک برای تغییر سیاست‌های مبتنی بر خواست اکثریت مردم را داشته باشد.

گسست ادراکی مردم و مقامات / نظرسنجی‌ها چگونه تصویر کاذب می‌سازند؟ / ناامیدی از تغییر به سود مردم در حاکمیت منبع اعتراض

اخبار اندیشهدر روزهای جنگ ۱۲‌روزه و مدتی پس از آن نظرسنجی‌ها نشان می‌داد که متغیرهای اجتماعی بهبود پیدا کرده است؛ اعتماد مردم به حاکمیت افزایش یافته‌، همبستگی اجتماعی بالاتر رفته‌ و رابطه مردم و حاکمیت در حال ترمیم است. این گزاره‌ها تا حدی درست بود، اما بخشی از ماجرا در گزارش نهایی نظرسنجی‌ها که در اختیارات مقامات قرار می‌گیرد، یا حذف می‌شود یا چندان جدی تلقی نمی‌شود.

شهادت نجات یافتگان

اخبار اندیشهآگامبن می گوید در صورتی از کارش خرسند خواهد بود که در تلاش برای یافتن جایگاه و درون مایه شهادت، توانسته باشد چند تابلوی راهنما برافرازد که به نقشه نگاران آینده این قلمروی اخلاقی نو کمک کنند جهت خود را بیابند. آگامبن درباره شهادت دادن می گوید که دشواری مسئله صرفا در تلاش برای انتقال محرمانه ترین تجربه هایمان نیست، بلکه مسئله اصلی به خود ساختار شهادت مربوط است. از یک سو، آنچه در اردوگاه ها روی داد برای بازماندگان به منزله تنها چیز حقیقی و به معنای واقعی کلمه، مطلقا فراموش نشدنی به نظر می آیند و از سوی دیگر این حقیقت نیز مطلقا تصورناپذیر است یعنی غیرقابل تقلیل به عناصر واقعی برسازنده اش است.

«شرق» بررسی استهلاک مزمن در سیاست و افول سرمایه اجتماعی

تهدید ایران با فرسایش در امیدواری / تاخیر در تحولات ساختاری چگونه رخ داده است؟ / امتناع فروپاشی اجتماعی و بحران قاطع در نظام سیاسی

اخبار اندیشهدر جامعه‌شناسی سیاسی، اعتراضات اجتماعی صرفا به‌عنوان واکنش‌های مقطعی به یک بحران خاص فهم نمی‌شوند، بلکه اغلب در قالب فرایندهای انباشتی، تدریجی و ساختاری قابل تحلیل هستند. تجربه ایران در دهه ۱۳۹۰، به‌ویژه از سال ۱۳۹۶ به بعد و نیز آنچه در این چهار سالی که از دهه ۱۴۰۰ گذشته، نمونه‌ای گویا از چنین روندی است؛ روندی که می‌توان آن را «توالی اعتراضات» نامید که در نهایت «اعتراضات فرسایشی» را به دنبال داشته است.

انداختن تقصیر مشکلات اقتصادی به گردن بیگانگان ،کدام درد را دوا می کند؟

اقتصاد کلانیکی از مجریان صداوسیما در خلال مصاحبه با مدیرمسئول روزنامه کیهان درباره حوادث بس دردناک روزهای اخیر و با تأکید بر اینکه اغتشاشگران فقط کف خیابان نیستند و در اقتصاد نیز حضور دارند، خواستار برخورد جدی به گفته او با «اغتشاشگران اقتصادی» شد.

رفتارهای تند و بی‌ترحمی که در فرهنگ تمدنی ما غریب بود / مدیریت خشم

اخبار اندیشهرفتارهای تند و بی‌ترحمی که در فرهنگ آیینی و تمدنی ما غریب بود. چرا این‌همه بودجه در رسانه فرهنگی فراگیر به باد فنا رفت و هیچ آسیب‌شناسی تأثیرگذاری برای اصلاح مدیریت آن رخ نداد؟ رسانه گسترده‌ای که برای تغذیه مخاطبان خود یک‌سویه و تک‌صدا عمل می‌کند. این نکته استثنائی نیز لازم به ذکر است که صداهای متنوع و قابل بیانی در لایه‌های یک جامعه ممکن است محبوس مانده باشد که اگر شنیده نشوند، سبب بازتولید خشم در سطحی وسیع می‌شوند.

مهدی رحمانیان: از خبرنگارها می‌خواهند با دستان بسته در استخر شنا کنند

رسانهمدیرمسئول روزنامه شرق درباره وضعیت رسانه‌ها با بیان اینکه با قطع اینترنت رسانه‌ها خلع سلاح شده‌اند، در عین حال گفت: روزنامه‌نگاران و خبرنگاران باید از فرصت‌ها و روزنه‌ها استفاده کنند. آنها می‌توانند گزارشاتی تهیه‌ و تولید کنند که رضایت مخاطبان را جلب کنند. به هر حال وقتی مخاطب به یک رسانه اعتماد کرده حتما به سراغش می‌رود.