کودتای 28 مرداد
-
بازخوانی یک نطق تاریخی
پیام رادیویی فضل‌الله زاهدی به مردم دو ماه پس از کودتای ۲۸ مرداد/ «کشتی طوفانی مملکت به ساحل نجات نزدیک شد»
تاریخ ایراندو ماه پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، فضل‌الله زاهدی در پیام رادیویی خود به ملت که در روزنامه «کیهان» انعکاس یافت، وضعیت پیش از کودتا را «پرتگاه زوال» خواند و از استقرار امنیت و آغاز طرح‌های عمرانی خبر داد.
-
شعبان جعفری در حال بوسیدن پیشانی نواب صفوی؛ سال ۱۳۳۱ / عکس
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از شعبان جعفری را در حال بوسیدن پیشانی سیدمجتبی نواب صفوی و در سال ۱۳۳۱ مشاهده می‌کنید.
-
شعبان جعفری روی تخت بیمارستان و در حال گفت‌وگو با نوچه‌هایش؛ سال ۱۳۳۱ / عکس
تاریخ ایرانتصویری قدیمی از شعبان جعفری را روی تخت بیمارستان و در حال گفت‌وگو با نوچه‌هایش در سال ۱۳۳۱ مشاهده می‌کنید.
-
شعبان جعفری زیر کرسی و در کنار نوچه‌هایش؛ دهه ۳۰ / عکس
تاریخ ایرانتصویری قدیمی از شعبان جعفری را زیر کرسی و در کنار نوچه‌هایش و در دهه ۳۰ شمسی مشاهده می‌کنید.
-
اِشراف آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای به تاریخ ایران/ وقتی رهبر انقلاب به نکته‌ای درباره کودتای ۲۸ مرداد اشاره کردند که حتی از نظر مورخین پنهان می ماند
رهبریرهبر انقلاب در یکی از پیام‌های اخیرشان به برخی موضوعات تاریخی پرداختند؛ اما یکی از مواردی که ایشان مورد اشاره قرار دادند، مسأله‌ای است که حتی کارشناسان و پژوهشگران تاریخ نیز کمتر به آن توجه کرده یا درباره آن سخن گفته‌اند!
-
ویگن در حال دست دادن با شعبان جعفری در دهه ۴۰ / عکس
تاریخ ایرانتصویری قدیمی از ویگن را در حال دست دادن با شعبان جعفری در دهه ۴۰ شمسی مشاهده می‌کنید.
-
لرد هیوم، نخست‌وزیر انگلیس در زورخانه شعبان جعفری؛ سال ۴۳
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از لرد هیوم، نخست‌وزیر وقت انگلیس، را در زورخانه شعبان جعفری و در سال ۴۳ مشاهده می‌کنید.
-
فضل‌الله زاهدی به روایت اسناد «گواه»؛ پرونده‌ای درباره عاقبت یک تاج‌بخش
تاریخ ایرانزاهدی شخصیتی که نامش پیش از هر چیز یادآور کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و دشمنی با دولت محمد مصدق است چهره‌ای نظامی بود که مسیر پرفراز و نشیب او با بسیاری از رخدادهای مهم تاریخ معاصر ایران گره خورده است. این پرونده از زوایای گوناگون، از دوران جوانی نظامی تا اوج قدرت و سرانجام مرگ در غربت، زندگی او را بازخوانی می‌کند.
-
شعبان جعفری در حال اعطای کاپ به یک باستانی‌کار در دهه ۵۰ / عکس
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از شعبان جعفری را در حال اعطای کاپ به یک باستانی‌کار در دهه ۵۰ می‌بینید.
-
زندگی مرموز خواننده ترانه «مرا ببوس»؛ او به کجا فرار کرد؟!/ آهنگی که از دنیای عشق و عاشقی به سیاست سرک کشید/ سرنوشت دست اندرکارانش چه شد؟
موسیقیزمانی که مجید وفادار سازنده ترانه «مرا ببوس» درگذشت، بحث‌هایی درباره ترانه خاطره‌انگیز او یعنی همان «مرا ببوس» در محافل هنری بالا گرفت و خیلی‌ها سراغ حسن گل‌نراقی خواننده این اثر را می‌گرفتند و می‌خواستند بدانند او کجاست؟
-
در نشست بررسی کتاب «بر لبه تنهایی» در کتابخانه ملی مطرح شد
روایت ولی نصر از دوراهی تاریخی مقابل کلان‌راهبرد ایران/ آزمون سخت ایران در موازنه سازی میان «استقلال - امنیت» با «توسعه» پس از تکانه‌های جنگ
اخبار اندیشهاستقلال در مرکز کلان‌راهبرد ایران قرار دارد، پرسش باید این باشد که ایران چگونه می‌تواند در یک نظام بین‌المللی چندقطبی، روابط خود را به شکلی تنظیم کند که بیشترین امکان انتخاب و آزادی عمل را داشته باشد؟ بنابراین، یکی از پرسش‌های مهم در دوران پیش رو این خواهد بود که آیا ایران می‌تواند از سیاستی که عمدتاً بر بازدارندگی و مقابله با تهدید استوار بوده است، به سمت سیاست منطقه‌ای حرکت کند که در کنار بازدارندگی، دیپلماسی، همکاری اقتصادی و ایجاد ترتیبات امنیتی پایدارتر را نیز در بر بگیرد.
-
به مناسبت شصت‌وسومین سالمرگ
کارنامه پرمناقشه فضل‌الله زاهدی؛ از وزارت کشور مصدق تا تبعیدگاه ژنو
تاریخ ایرانفضل‌الله زاهدی، افسر قزاقی که پله‌های ترقی را تا عالی‌ترین مقام نظامی و نخست‌وزیری پیمود، سرانجام به یکی از چهره‌های بحث‌برانگیز تاریخ معاصر ایران تبدیل شد. نام او با کودتای ۲۸ مرداد، قرارداد کنسرسیوم نفت و تبعیدی گره خورد که پایان عمرش را دور از وطن رقم زد.
-
عکس/ شعبان جعفری در کنار محمدعلی کلی در تهران؛ سال ۵۵
تاریخ ایرانتصویری قدیمی از شعبان جعفری را در کنار محمدعلی کلی در تهران و در سال ۵۵ مشاهده می‌کنید.
-
عکس/ «شعبان جعفری» در ۶۵ سالگی و در لس آنجلس؛ سال ۱۳۶۵
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از شعبان جعفری را در ۶۵ سالگی و در لس آنجلس، در سال ۱۳۶۵ می‌بینید.
-
«آن‌قدر حمایت که ما از آن جنبش ملی نمودیم فراموش‌شدنی نیست»
پیام شاه به مردم ایران سه روز پس از کودتای ۲۸ مرداد
تاریخ ایرانعمیق‌ترین تاثر و درد خود را به روان پاک مردم رشید تهران و افراد و درجه‌داران و افسرانی که در قیام آزادی‌بخش ۲۸ مرداد ثابت کرد این ملت فناناپذیر است و هیچ نیروی اهریمنی قادر به گزند بر آن نیست شرکت کرده‌اند اهدا نموده و این رشد ملی را به بازماندگان آنها در عین تسلیت تبریک می‌گویم.
-
روایتی از فردای کودتا
چه کسی محل اختفای دکتر مصدق را لو داد؟
تاریخ ایراناز لحظه قدم زدن مصدق در حیاط خانه مهندس معظمی تا دیدار او با فضل‌الله زاهدی در باشگاه افسران، گزارش کیهان تصویری سه روز پس از کودتا تصویری زنده از آخرین ساعات آزادی رهبر نهضت ملی نفت ارائه میدهد.
-
چرچیل و مصدق؛ دو نخست‌وزیر، دو پادشاه جوان و دو رویکرد متفاوت به سلطنت
حاج محمود عطار، پیماندر تاریخ سیاسی، گاهی مقایسه دو شخصیت در دو کشور متفاوت، بیش از مطالعه جداگانه آنان می‌تواند ماهیت یک نظام سیاسی را آشکار کند. یکی از این مقایسه‌های قابل تأمل، مقایسه وینستون چرچیل و محمد مصدق در دوره‌ای است که بخشی از نخست‌وزیری آنان بر یکدیگر منطبق بود؛ دوره‌ای که در بریتانیا الیزابت دوم و در ایران محمدرضا شاه پهلوی بر تخت سلطنت بودند.
-
به زودی منتشر می شود
بازخوانی جنبش ملی به رهبری محمد مصدق در نشریه «چشم انداز ایران»
اخبار اندیشهچشم انداز ایران با تیتر «نفت ما» ویژه نامه ای برای بازخوانی جنبش ملی به رهبری دکتر محمد مصدق و کودتای ۱۳۳۲ به زودی منتشر می شود.
-
۲۸ مرداد از نگاه گازیوروسکی و آبراهامیان؛ نبرد بر سر نفت یا جنگ سرد؟
تاریخ ایرانکودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ چرا و با چه انگیزه‌ای رخ داد؟ مارک گازیوروسکی و یرواند آبراهامیان، دو تاریخ‌نگار برجسته، پاسخ‌هایی متفاوت به این پرسش داده‌اند: یکی از هراس آمریکا از کمونیسم می‌گوید و دیگری از نفت و مقابله با ملی‌گرایی مصدق.
-
ببینید | سکانسی از دادگاه مصدق پس از کودتای 28 مرداد 1332
فیلمکودتای 28 مرداد 1332 یکی از مهمترین وقایع تاریخی سیصد سال اخیر ایران محسوب می‌شود؛ جایی که مسئله استقلال ایران بار دیگر در میان روشنفکران و میهن دوستان مطرح شد. در سکانسی از فیلم معمای شاه استقلال ایران به خوبی به تصویر کشیده شده است، جایی که محمد مصدق، نخست وزیر وقت ایران که بر اثر کودتای آمریکایی سرنگون شده بود، در دادگاهی غیرقانونی به حبس و تبعید محکوم شد. منبع: خبرگزاری دانشجو
-
ببینید | رهبر شهید انقلاب: ما آمریکا را از ۲۸ مرداد شناخته بودیم
فیلمآقای شهید ایران سال گذشته در دیدار دانش‌آموزان و دانشجویان فرموده بودند: امروز آمریکا ــ به خودش حق میدهد که در فلان کشور که یک دولتِ قوی‌ای ندارد، مردمِ هوشیاری ندارد، مثلاً ده پایگاه نظامی ایجاد کند، برای خودش امکانات فراهم کند، نفتشان را ببرد، منافعشان را ببرد، منابع زیرزمینی‌شان را غارت کند؛ این استکبار است؛ استکباری که ما با آن بدیم، استکباری که درباره‌اش حرف میزنیم، استکباری که علیه آن شعار میدهیم، این است. منبع: خبرگزاری دانشجو
-
تحلیل جامعه‌شناختی و شناختی نحوه تبدیل رویدادهای تاریخی به حافظه جمعی
راز بقای ۲۸ مرداد/ چگونه کودتا از واقعیت به ناخودآگاه جمعی ایرانیان کوچ کرد؟/ وقتی تاریخ به سلاح تبدیل می‌شود
اخبار اندیشهنه فراموشی، نه اسطوره‌سازی، نه حذف؛ بلکه یادگیری اجتماعی از گذشته. ۲۸ مرداد امسال را می‌توان دوباره در تقویم دید و از کنار آن گذشت. می‌توان درباره مصدق و کودتا سخن گفت، از سینما رکس یاد کرد، چند تصویر قدیمی منتشر کرد و تمام. اما می‌توان یک سؤال مهم‌تر نیز پرسید: چرا بعضی روزها، حتی پس از گذشت دهه‌ها، هنوز در ذهن یک ملت زنده‌اند؟ پاسخ شاید این باشد که آن روزها فقط در گذشته رخ نداده‌اند. آنها هر بار که روایت می‌شوند، در ذهن نسل تازه‌ای دوباره رخ می‌دهند. و این یعنی تاریخ فقط چیزی نیست که پشت سر ما اتفاق افتاده است. تاریخ، بخشی از چیزی است که امروز با آن فکر می‌کنیم.
-
بازخوانی نقش یکی از چهره‌های جنجالی خیابانی در وقایع ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
شعبون بی‌مخ در روز کودتا کجا بود؟
تاریخ ایراناصلاً و ابداً این چیزها نبود. ما طرفدار آیت‌الله کاشانی بودیم و مصدق. اون موقع اصلاً این بساط تو تهران بود که عده‌ای طرفدار مصدق و کاشانی بودن و عده‌ای مخالفشون و همش سر انتخابات و اینا دعوا مرافعه و بگیری و ببندی و اینا بود...
-
عکس‌های کمتر دیده شده از تهران در روز کودتا؛ ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
تاریخ ایراناین عکس‌ها روز پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۳۲ در روزنامه کیهان به چاپ رسیده است.
-
اقتصاد بدون نفت مصدق، بیش از یک شعار نبود
تاریخ ایرانهرگاه طرفداران مصدق تظاهراتی برگزار می‌کردند، او متهم می‌شد که از «خیابان علیه مخالفان» بهره‌برداری می‌کند. مصدق در برابر این اتهام به مکانیزم‌های قانونی متوسل شد، زیرا اعتقاد داشت قانون اساسی مشروطه برآمده از اراده جمعی مردم است و قابلیت اصلاح دارد.
-
به مناسبت هفتادوسومین سالروز کودتای ۲۸ مرداد
مصاحبه شاه در روز کودتا/ «۹۹ درصد مردم ایران پشتیبان من هستند»
تاریخ ایرانلندن – اسوشیتدپرس «آرتور – کاشان» مفسر خبرگزاری اسوشیتدپرس در لندن می‌گوید سقوط دکتر مصدق که مدت ۲۸ ماه بر ایران حکومت می‌کرد ممکن است راه را برای حل مسئله نفت باز کند.
-
کودتای ۲۸ مرداد چگونه به ادبیات و سینمای ایران راه پیدا کرد؟
از «راپورت‌های شبانه دکتر مصدق» تا «تابستان همان سال»؛ هنر چگونه کودتا ۲۸ مرداد را روایت کرد؟
سینماکودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ فقط دولت مصدق را سرنگون نکرد؛ زخمی عمیق بر ذهن و زبان روشنفکری ایران گذاشت. از شعرهای نمادین اخوان ثالث و شاملو تا داستان‌های ساعدی و گلستان و از نمایشنامه‌ها و رمان‌های گرافیکی تا فیلم‌ها و سریال‌هایی که سال‌ها بعد به سراغ آن روز تاریخی رفتند، سایه کودتا همچنان در فرهنگ و هنر ایران دیده می‌شود.
-
عکس/ باستانی‌کارها در حال ماساژ دادن شعبان جعفری؛ سال ۱۳۵۰
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از تعدادی ورزشکار باستانی‌کار را در حال ماساژ دادن شعبان جعفری و در زورخانه می‌بینید.
-
آیا فرمانِ عزلِ مصدق قانونی بود؟
تاریخ ایرانآیا محمدرضا شاه پهلوی در چارچوب قانون اساسی مشروطه حق عزل محمد مصدق را داشت، یا فرمان او اقدامی برخلاف جایگاه تشریفاتی سلطنت بود؟ بررسی اصول قانون اساسی، عملکرد دولت مصدق و تجربه مشروطه ایران، پرسش پیچیده‌ای را پیش می‌کشد که پاسخ آن تنها با دوگانه «کودتا» یا «دولت قانونی» روشن نمی‌شود.
-
به مناسبت هفتادوسومین سالروز
۳۵ سند آمریکایی و بریتانیایی که رازهای کودتای ۲۸ مرداد را فاش می‌کنند
تاریخ ایرانبه مناسبت هفتادوسوین سالگرد کودتا، گزارش مفصل این اسناد و توضیحات درباره آنها را که به مناسبت شصت‌ومین سالروز کودتای ۲۸ مرداد در سال ۱۳۹۲ توسط آرشیو امنیت ملی آمریکا منتشر شد مرور می‌کنیم.