۰ نفر
۲۸ دی ۱۴۰۰ - ۱۰:۱۴
تلاش برای آگاهی‌بخشی درباره چالش زاغه‌نشینی

همزمان با فرایند صنعتی شدن، با سیر مهاجرت انسان از روستاها و شهرهای کمتر توسعه یافته به شهرهای بزرگ، کلان شهرها دچار افزایش جمعیت و تورم انسانی شدند.

با این حال، هزینه های روزافزون و مشکلات اقتصادی، مهاجران را مجبور به عقب نشینی به سمت مناطق اطراف و حاشیه ای شهرها کرد و زاغه نشین ها و حلبی آبادها را به وجود آورد. از ویژگی های بارز این مناطق حاشیه ای کمبود امکانات و خدمات شهری مناسب همچون مدرسه، آب، برق، گاز، کتابخانه، دانشگاه، نیروی انتظامی، مراکز درمانی و بقیه الزاماتی است که برای زندگی عزت‌مندانه هر فرد انسانی لازم است. از سوی دیگر پایین بودن سطح سواد و آگاهی در بین حاشیه نشینان، مشکل پایین بودن سطح فرهنگی را به دنبال دارد که خود منتج به بروز و ظهور آسیب های اجتماعی و انواع بزه کاری می گردد.

حاشیه نشینی هر چند به خودی خود آسیب اجتماعی نیست، اما به سبب شرایطی که ایجاد می کند، سبب گسترش جرم، فساد، فحشا، اعتیاد و خشونت می شود و انواع نابسامانی‌های اجتماعی را به دنبال دارد. این پدیده آسیب زا که تبعات آن به تدریج تمام قشرها و طبقات جامعه شهری را تحت تأثیر قرار می دهد و در نتیجه موجب افول و اضمحلال آن می گردد، حاصل رشد و توسعه شتابان و ناهمگون شهرنشینی بوده است. تا جایی که به گفته بسیاری از اندیشمندان این حوزه،  اساسی‌ترین مسئله شهرنشینی، چالش زاغه نشینی است. در واقع زاغه نشینی مولود ساختارهای شهری مملو از تبعیض، تفاوت و بی‌عدالتی است، که به دلیل تقسیم ناعادلانه ثروت و نبود عدالت اجتماعی، به صورت قارچ گونه در حواشی شهرها شکل گرفته است.

البته این معضل تنها گریبانگیر ایران نبوده و بسیاری از کلان شهرها در کشورهای مختلف جهان از آن رنج می برند؛ تا جایی که در «بیانیه هزاره ملل متحد» رهبران جهان هم پیمان شدند که بر این چالش مشترک غلبه کنند و هدف عملیاتی آنها ارتقای زندگی حداقل 100 میلیون زاغه نشین تا سال 2020 بود. هدفی که البته تغییر ساختار شهرها و ایجاد اصلاحات اساسی در زمینه مسکن، اشتغال، مسائل اجتماعی و توسعه آموزش را ضروری می ساخت.

در این راستا برنامه اسکان بشر ملل متحد نیز از نخستین سالهای قرن بیست و یکم تلاشهای جدی برای آگاهی بخشی در این زمینه و حساس نمودن تصمیم گیران، مدیران و برنامه ریزان شهری نسبت به این مشکل فراگیر انجام داده و انتشار گزارش «چالش زاغه ها؛ گزارش جهانی پیرامون سکونتگاههای انسانی در سال 2003» از نمودهای بارز این امر است. در این گزارش ضمن اشاره به ویژگیها و تعداد زاغه نشین های شهری، عوامل ملی و بین المللی اثر گذار بر آنها بررسی شده و به ویژه اثرات سیاستهای اتخاذ شده از سوی حکومتها، سازمانهای مردم نهاد و سازمانهای بین المللی مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است. بدین ترتیب به نظر می رسد یک حرکت جهانی برای ایجاد حساسیت و مسئولیت پذیری در برابر مناطق حاشیه شهری و ساکنان آنها، ایجاد شده و گزارش «چالش زاغه ها» نیز گامی اساسی در این راه است.

نکته مهم این است که شهرهای ایران نیز در ابعاد مختلف با این معضل مواجه هستند و طبق آمارهای موجود یک پنجم جمعیت شهری کشور در مناطق حاشیه‌نشین زندگی می کنند. در صورت ادامه روند موجود، در ۱۰ سال آینده این سکونتگاه‌ها یک چهارم جمعیت شهری کشور را در بر خواهند گرفت. بنابراین در مقطع کنونی بیش از هر زمانی لازم است تا جمهوری اسلامی ایران نیز با اقدامات جهانی برای مقابله با حاشیه نشینی در شهرها همراه شود و بکوشد برنامه های لازم برای ساماندهی زاغه نشینها و مقابله با آثار سوء آنها را طراحی و تدوین کند.

در این راستا به نظر می رسد ترجمه گزارش «چالش زاغه ها» گامی مهم و اساسی برای پیوند ایران با حرکت جهانی است و می تواند با آگاه  و حساس ساختن تصمیم گیران، مسئولان و مدیران شهری نسبت به این موضوع، نتایج و پیامدهای مثبتی برای بازآفرینی شهرهای ایران و تبدیل آنها به محیط‌هایی امن، عادلانه و برابر برای همه شهروندان داشته باشد.

* لازم به ذکر است که نشست رونمایی از کتاب «چالش زاغه ها» در دانشگاه تهران ، دانشکده جغرافیا برگزار گردید. ضمنا در این نشست از سوی دکتر محمد مهدی مظاهری ، اعلان شد که با موافقت برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد، دبیرخانه کرسی علمی چشم اندازآینده شهری ، برای اولین بار در منطقه به دانشگاه تهران واگذار میگردد. این کرسی علمی با تمرکز بر آینده شهرها در کشورهای منطقه طراحی شده است.

کد خبر 1593804

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 0 =