وقتی افراط دینی ریاکاری را در جامعه رواج می دهد

جعفریان می گوید: "وقتی آدمی علاقه مند به دین شد، به تدریج در معرض نوعی حس سخت گیری دینی و احتیاط گرایی قرار می گیرد. در این شرایط اگر دیر بجنبد، حالت احتیاط بیشتر و بیشتر شده و او را در ورطه ای شبیه وسواس فرو می برد که بیرون آمدن از آن دشوار خواهد بود. این امر صرفا جنبه فردی ندارد، بلکه در یک اجتماع و تشکل دینی هم پدید می آید. این اجتماع می تواند یک روستا یا شهر و یا یک حزب باشد. این امر شامل یک دولت دین گرا نیز می شود."
وی درباره این آسیب می نویسد: "چنین آسیبی نوعی شیب زمانی دارد. در مراحل نخست، جدی تر و اصولی تر و فکری تر و خردگراتر عمل می کند اما به تدریج رنگ و روی افراط ظاهر بینی، قشری گری و سخت گیری به خود می گیرد.
این گروهها اگر قدرت یابند بر اساس گمانهای خود قصد خواهند کرد تا دینداری را هر روز مشکل تر کنند. دایره حرام ها را بیشتر کنند، دایره احتیاطات را توسعه ببخشند. همه چیز را رنگ دینی بدهند. تمام علوم بشری را الهی کنند. فقه را از آنچه خداوند حکم حلال و حرام داده، گسترده تر کنند و بسیاری از مسائل دیگر."
جعفریان نتیجه چنین روندی را اینگونه توضیح می دهد: "چنین شرایطی یک لازمه قابل توجه دارد و آن این است که نوعی ریاکاری در جامعه پدید می آید. زیرا در اطراف آنان کسان بسیاری هستند که در چنین جامعه ای به قصد به دست آوردن موقعیت تظاهر به دینداری خواهند کرد. آنان باید خود را وفادار به دین نشان دهند، حتی وفادارتر از دیگران که واقعا دیندار هستند. اینجاست که تظاهر به رویه تبدیل می شود."
وی در ادامه راه حلی برای برون رفت از بحران ارائه می دهد.
متن کامل یادداشت وی را اینجا بخوانید.