به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، کتاب «انجمنهای سری در انقلاب مشروطیت» تالیف اسماعیل رائین از سوی انتشارات بدرقه جاویدان منتشر شد. انقلاب مشروطه یا انقلاب مشروطیت انقلاب و رویدادی اجتماعی-سیاسی در تاریخ ایران و بخشی از جنبش مشروطه ایران است. این انقلاب سبب تغییر نظام حکومتی ایران از مطلقه به مشروطه، تشکیل مجلس قانونگذاری و تدوین اولین قانون اساسی ایران شد. در آستانه مشروطیت تعداد اندکی از انجمنهای مخفی و نیمهمخفی فعالیت خود را آغاز کردند. بعد از صدور فرمان مشروطه و تأسیس مجلس، انجمنها فعالیت خود را علنی کردند و تعداد آنها از صد گذشت.
کتاب «انجمنهای سری در انقلاب مشروطیت» اثر اسماعیل رائین، پژوهشی تاریخی و مستند درباره نقش و جایگاه انجمنهای مخفی و تشکلهای زیرزمینی در جریان انقلاب مشروطه ایران است. نویسنده، که به واسطه آثارش در زمینه تاریخ معاصر و بهویژه بررسی فراماسونری در ایران شناخته میشود، در این کتاب با بهرهگیری از اسناد تاریخی معتبر، نامهها، بیانیهها، گزارشها و دیگر مستندات آرشیوی، به بازخوانی بخشی کمتر شناخته شده از تاریخ مشروطه میپردازد. او نشان میدهد که چگونه این انجمنها، که پیش از انقلاب نیز در ایران وجود داشتند، در سالهای منتهی به مشروطه به کانونهای سازماندهی و هماهنگی فعالیتهای انقلابی بدل شدند و با ایجاد شبکههایی پنهان، نقش مهمی در پیشبرد اهداف آزادیخواهانه و مبارزه با استبداد ایفا کردند. این انجمنها اغلب با الهام از نمونههای مشابه در دیگر کشورها و با هدف ایجاد تغییرات سیاسی و اجتماعی تشکیل میشدند، اما در بستر ایران آن روز، مأموریت اصلیشان بسیج نیروهای مردمی، ایجاد ارتباط میان رهبران فکری و سیاسی و هماهنگی اقدامات علیه حکومت استبدادی بود. یکی از ویژگیهای قابل توجه کتاب، استفاده گسترده از منابع دست اول و اسناد کمتر دیده شده است که به خواننده امکان میدهد با نگاهی مستند و علمی، نقش انجمنهای سری را در انقلاب مشروطه و پس از آن درک کند. نویسنده تا از روایتهای کلی و غیرمستند فاصله بگیرد و با تحلیل دقیق دادههای تاریخی، تصویری واقعی و چندبعدی ارائه دهد. او همچنین به ارتباط برخی از این انجمنها با لژهای فراماسونری و دیگر شبکههای بینالمللی، مانند لژ آلمان و انگلیس، اشاره میکند و این موضوع را در چارچوب تحولات فکری و سیاسی آن زمان تحلیل میکند.
اسماعیل رائین (زاده ۱۲۹۸ خورشیدی - درگذشته ۱۰ دی ۱۳۵۸ خورشیدی) محقق و مورخ بوشهری بود. کتاب مشهور او به نام «فراموشخانه و فراماسونری در ایران» است. اسماعیل رائین از بدو تأسیس ساواک با شماره رمز ۱۴۹۸ با آن همکاری داشت و بررسی اسناد رائین در بایگانی ساواک نشان میدهد که همکاری او دارای طبقهبندی بالا (سری) بوده است. وی روابط بسیار نزدیکی با اسدالله علم داشت. در سال ۱۳۱۴ خورشیدی به استخدام وزارت پست و تلگراف درآمد و به عنوان تلگرافچی مشغول کار شد، سپس به مطبوعات راه یافت و در مجله تهرانمصور، آتش و اطلاعات مقاله مینوشت. به دلیل انتشار خبری علیه رزمآرا از اطلاعات اخراج و در مجله روشنفکر فعالیت خود را از سر گرفت. قبل از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، با حزب توده همکاری میکرد و از طرف حزب به فستیوال جهانی جوانان در بخارست اعزام شد. آثار رائین در ازای دریافت وجه از دربار یا محافل معین بود و اهداف معینی را پی میگرفت.
رائین از بدو تأسیس ساواک با آن سازمان همکاری میکرد و جزء حقوقبگیران ساواک بود. وی کتاب «فراموشخانه» و «فراماسونری در ایران» را با همکاری فعال ساواک منتشر کرد. دستور صریح سرتیپ علویکیا، معاون ساواک چنین بود که «به رائین هر قدر ممکن است کمک شود».
کتاب «انجمنهای سری در انقلاب مشروطیت ایران» در چهار فصل به سیر آزادی در ایران، سازمانهای سری سیاسی پیش از مشروطیت، تحصیل فرمان مشروطیت و سخنی کوتاه درباره مولف و انجمنهای مخفی میپردازد.
اسماعیل رائین در بخش «سیر آزادی در ایران» آورده است؛ «ناصرالدینشاه که از اختلال امور در زمان میرزا آقاخان و از معایب تمرکز یافتن تمام قدرت در دست صدراعظم آگاه شده بود، در محرم ۱۲۷۵ او را از صدارت برانداخت و به تقلید ممالک اروپا به تاسیس شورای دولت و تاسیس شش وزارتخانه تصمیم گرفت. میرزا جعفرخان مشیرالدوله به ریاست آن شوری معین شد. وزارتخانههای ششگانه عبارت بودند از: وزارت خارجه، وزارت مالیه، وزارت داخله، وزارت جنگ، وزارت وظایف، وزارت علوم و تاسیس شورای دولتی از افکار متجددانه میرزا جعفرخان مشیرالدوله بود و او جزو هیات محصلین پنج نفری بود که در زمان عباسمیرزا به انگلستان روانه شده بودند. در آنجا مهندسی و ریاضی و علم توپخانه را فراگرفت و چون به ایران برگشت به کارهای مختلف ازجمله سفارت ایران در دربار عثمانی (۱۲۵۹-۱۲۵۲) و در زمان صدارت میرزا تقیخان مامور ایران در کمیسیون سرحدی ایران و عثمانی شد. وی از (۱۲۵۷) تا سالمرگش (۱۲۷۹) ریاست شورای دولتی را به عهده داشت.»
در پایان کتاب نیز ضمائم مشتمل بر فهرست کتب و رسالاتی که به زبان فارسی درباره مشروطیت ایران و مجلس شورای ملی چاپ شده است، آثار مولفان روسی درباره مشروطیت ایران، مقالات فارسی مطبوعات ایران درباره مشروطیت، پایاننامههای تحصیلی دانشکده حقوق درباره مشروطیت ایران و فهرست اسامی اشخاص و القاب و عناوین آنها قرار گرفته است.
کتاب «انجمنهای سری در انقلاب مشروطیت ایران» تالیف اسماعیل رائین با ۲۳۰ صفحه و شمارگان ۳۳۰ نسخه از سوی انتشارات بدرقه جاویدان به بازار کتاب آمده است.
۲۵۹
نظر شما