عبدالرضا فرجی‌راد دیپلمات و کارشناس مسائل بین المللی در گفت و گو با خبرآنلاین گفت ایران باید مسیر سومی برای خروج از شرایط کنونی برجام شکل دهد.

محمد اکبری: شرایط برای برجام شرایط بغرنجی است. به نظر می رسد فضای گفتمانی به بن بست رسیده و آنچه طرف مقابل یعنی امریکا و ترامپ از آن می خواهد با آنچه ایران در نظر دارد در تناقض است. ترامپ به دنبال وصل کردن برجام به برنامه موشکی و محدود شدن حضور منطقه ای ایران است، اما ایران برنامه موشکی خود را خط قرمزی می داند که غیرقابل مذاکره است. در این میان نقش اروپا از حساسیت زیادی برخوردار است. آیا اروپا می تواند برای این شرایط نوعی توازن ایجاد کند و در عین راضی ترامپ را برای ماندن در برجام به گونه‌ای متقاعد کند که وارد خطوط قرمز ایران نشود؟ آیا جایگزینی برای مذاکرات موشکی وجود دارد؟

در این باره با عبدالرضا فرجی راد، دیپلمات و استاد ژئوپلیتیک و کارشناس مسائل بین المللی گفت و گو کرده ایم که از نظر می گذرانید:

فضای پیش روی برجام را چگونه می بینید؟ ترامپ برنامه موشکی ایران را به برجام وصل کرده و از طرفی ایران را غیرقابل مذاکره می داند. آیا می توان امیدوار بود مسیر میانه ای برای خروج از این شرایط شکل گیرد؟
آمریکا از زمان حضور ترامپ در امریکا ‌خواستار لغو برجام بوده است، اما اروپایی ها با این مسئله موافق نبودند و در مقابل آن ایستادند و فشارهای زیادی بر امریکا و ترامپ شکل گرفت تا از برجام خارج نشود. تا جایی که اروپایی‌ها با یک حالت فعالی با نمایندگان کنگره و تیم ترامپ ارتباط برقرار کردند و سعی کردند روی آنها تاثیر بگذارند و هزینه های خروج از برجام را یادآور شوند. این روند حتی می توانست به یک حالت تهاجمی منجر ‌شود که به برخورد اقتصادی اروپا و آمریکا بینجامد. به نظر می رسد که اروپایی ها با ترامپ و تیم دولت آمریکا به نوعی از توافق رسیدند که برجام حفظ شود، اما در مقابل، خواسته‌های ایالات متحده آمریکا که بعضا خواسته‌های اروپا نیز هست و در راستای منافع ملی کشورهای اروپایی تعریف می‌شد، آن‌ها را با ایران به صورت جداگانه مورد بحث قرار دهند. 

به نظر می رسد به نحوی این‌ها به توافق رسیده‌اند و البته این نظر من است. در حال حاضر آمریکا فشار می‌آورد و اصرار دارد که این مسئله در داخل خود برجام شکل گیرد و به آن وصل شود اما اروپا این آگاهی را دارد و می‌داند که ایران این کار را نخواهد کرد. لذا اروپا می‌خواهد این موضوع را در کنار آن به‌عنوان یک الحاقیه یا گفت و گویی جداگانه شکل دهد.

دلیل امریکا برای اصرار بر این موضوع چیست؟
آمریکایی‌ها فشار می‌آورند که این در درون برجام قرار بگیرد، چون می‌خواهند هم برجام و محدودیت های هسته ای ایران را مادام‌العمر کنند، هم با وصل کردن مسائل موشکی به آن محدودیتهای محکم و بیشتری برای برنامه موشکی شکل دهند. در برجام و گفت و گوهای هسته ای مسائل موشکی به صورت خاص دیده نشده است، از ابتدا تلاش شد که بحثی روی آن نباشد فقط بحث موشک‌هایی گنجانده شد که کلاهک هسته‌ای دارند. در حال حاضر امریکا تلاش می کند نظر اروپایی ها را به خصوص فرانسه و پس از آن انگلیس و آلمان را به نظر خود نزدیک کند و اجماعی در این باره شکل گیرد.

ذکر این نکته نیز ضروری است که از گذشته اروپایی ها نگرانی هایی در مورد برنامه موشکی ایران داشته اند و حال به نظر می رسد افکار دو طرف به هم نزدیک می‌شود. حالا سوال شما این است که آیا یک راه سومی وجود دارد؟ آن‌ها می‌گویند این کار باید بشود، ایران می‌گوید ما غیر از برجام چیزی را قبول نمی‌کنیم؛ نه در رابطه با مسائل منطقه‌ای صحبت می‌کنیم، نه در رابطه با مسائل موشکی صحبت می‌کنیم. آیا راه سومی وجود دارد. باید گفت که طرف امریکا و اروپا فشارها را زیاد خواهند کرد. می توان حدس زد بیشترین فشار هم روی سرمایه‌گذاری‌هایی خواهد بود که قرار است از سوی اروپایی ها در ایران شکل گیرد، مثلا روی خط‌های اعتباری داده شده ممکن است اثر می‌گذارد و طبیعتا اقتصاد ایران را در آینده با فشار بیشتری مواجه می کند. می‌بینیم که غیرمستقیم با فشارهایی که روی بعضی از کشورهای متحد آمریکایی‌ها می‌آورند روی خرید نفت ایران هم اثر می‌گذارند که این یک واقعیتی است که باید آنرا بپذیریم.

این روند قطعاً با همراهی همپیمانان منطقه ای امریکا هم همراه خواهد بود.
بله، مثلاٌ سعودی‌ها نقش خود را بازی می‌کنند. در واقع هر کشوری که خرید نفت ایران را کاهش می‌دهد، با ارائه تخفیف نفت به خریداران عرضه می‌کند. طبیعتا یک هماهنگی بین غرب و کشورهای عربی دشمن ایران به وجود آمده که همه به صورت دسته جمعی با فشار بر روی ایران و برجام، تلاش می کنند آنرا تغییر دهند و به نوعی میراثی که از اوباما مانده و هنوز نتوانسته اند لغو کنند، حداقل آنرا تغییر دهند، محدودیت هسته‌ای را مادام‌العمر کنند، مسائل موشکی را محدود کنند و حتی اگر دستشان برسد، دیگر مسائل را کنترل کنند و نگذارند پیشرفتی در روندهای دیگری که ایران با آن مواجه است شکل گیرد. این فشارها مسائل منطقه و نفوذ ایران را هم شامل می شود.

ایران چه سیاستی را می تواند در پیش گیرد؟ مسیر عملی برای خروج از این وضعیت وجود دارد؟
من اعتقاد دارم در حال حاضر نباید بر سر مسائل موشکی مذاکره کنیم. ما در وهله اول باید یک بحث مقدماتی در راستای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران داشته باشیم. به هر حال نباید از مذاکره فرار نکنیم، باید با طرف مقابل دیالوگ برقرار کرد و وضعیت موجود را تشریح کرد. کشورهایی هستند که با ما در منطقه دشمنی می‌کنند، این دشمنی‌ هم به اثبات رسیده است، آنها محرک تروریسم منطقه‌ای و تروریسم بین‌المللی هستند و ما هم تنها کشوری هستیم در این منطقه که از موشک و موشک‌پراکنی، بزرگ‌ترین ضربه را در یک قرن اخیر خوردیم. باید به غربی ها گفته شود و این سوال اساسی پرسیده شود که آیا نظر آنها این است که ما بیاییم موشک تولیدی خود را محدود و کنترل کنیم؟ در حالی که عربستان سعودی و امارات عربی که با ما دشمنی دارند مجهز به هواپیماهای F18، تانک‌های چیفتن و آخرین سیستم دفاعی هستند؟ و موشک‌هایی با برد 2500 کیلومتری با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای دارند؟ (عربستان از چین دریافت کرده است)

هیچ کسی در دنیا نمی‌تواند بگوید، شما هیچ سامانه دفاعی نداشته باشید در حالیکه دشمنان شما داشته باشند. ما اعلام کرده ایم موشکمان برای دفاع از خودمان است. باید به آن‌ها ثابت کنیم هیچ کشوری را تهدید نمی کنیم، برد موشک ما پنج هزار کیلومتر نیست و قصد آنرا نیز نداریم، برد دو هزار کیلومتری‌ را هم مسئولان ما گفته‌اند نمی‌خواهند. ما حاضریم موشک را در حدی تولید کنیم که ابزار دفاع از منافع و امنیت ملی ما باشد، اما باید به آن‌ها بگوییم که از نظر قدرت نظامی باید دستمان باز باشد. اگر کشورهای دشمن ما در منطقه که علمای آنها خون ما را حلال می‌دانند، هواپیمای F18 و میراژ می‌توانند بگیرند، به ما هم باید داده شود. از این رو بحث مقدماتی در این چارچوب را اشکالی ندارد داشته باشیم. خب اگر حاضر شدند وارد این بحث شوند، ما می‌پذیریم، اگر حاضر نشدند، خب هیچ کشوری این را نمی‌پذیرد و ما هم باید مقاومت کنیم که یک کشور بزرگ با تاریخ تمدنی ایرانی با 81 میلیون جمعیت قابل پذیرش نیست که هیچ ابزاری برای دفاع مشروع خود نداشته باشد. هواپیما، تانک‌های پیشرفته و موشک‌های میان‌برد نداشته باشد و در مقابل دشمنانی که خودشان در منطقه بزرگ‌ترین سیستم تروریستی دنیا را شکل دادند، مجهز به آخرین دستاوردهای نظامی باشند.

52312

کد خبر 752705

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 10 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 8
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • رضا DE ۱۴:۴۲ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۸
    8 0
    بعد از مدتها بالاخره یک تحلیل منطقی و بر اساس منافع و امنیت کشور ارائه شده است. با وجود چندین هزار بمب افکن و جنگنده به روز و پیشرفته در امارات عربی، عربستان، قطر، کویت، ترکیه، اردن و اسراییل و با وجود پایگا ه های متعدد آمریکا در منطقه و همچنین ناوهای جنگی و هوایپما بر آمریکا در منطقه مجهز به موشک های کروز توماهاک و چند صد فروند هواپیمای پیشرفته جنگی و همچنین با توجه به سیر جنگهای گذشته، حمله عراق به ایران و حمایت کشور های منطقه و آمریکا از صدام، تشویق و درخواست کشورهای منطقه و اسراییل از آمریکا برای حمله به ایران، طرحهای دولت بوش برای جنگ با ایران و تهدیدهای علنی عربستان و اسراییل به حمله نظامی به ایران، همگی دلائل موجه و حیاتی برای ادامه برنامه موشکی و گسترش کیفیت، تاثیر پذیری و دقت آن است
  • رضا DE ۱۴:۴۳ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۸
    3 0
    ادامه: صرف نظر کردن از برنامه های دفاعی از جمله برنامه های موشکی معادل خودکشی است که نه تنها مردم و تاریخ ایران آن را به مثابه خیانت به کشور خواهند شمرد که خدای ناکرده در شرایط خاصی عواقب غیر قابل جبرانی برای امنیت و حتی تاریخ کشور عزیزمان خواهد داشت. سوال به جا این است که چگونه باید با تلاش آمریکا در خصوص مسایل موشکی که در واقع دیکته شده از ناحیه اسراییل و عربستان است برخورد کرد. مذاکره در خصوص مسایل امنیت منطقه و بحرانهای اخیر کانالی است که میتواند برای گفتگو در مورد مسایل منطقه مورد استفاده قرار گیرد چون مشکلات امنیتی منطقه ناشی از موشکهای ایران نیست که تا کنون بر علیه هیچ کشوری مورد استفاده قرار نگرفته است.
  • رضا DE ۱۴:۴۴ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۸
    1 0
    ادامه: در این مذاکره های میتوان در مراحل اولیه با ایجاد توازن در منافع ایران، منطقه و اروپا در ابتدا فقط به تبادل نظر پرداخت. مراحل اولیه مذاکره باید با صبر و دقت انجام شوند حتی اگر زمان زیادی مورد نیاز باشد. فراموش نکنیم که دینامیک مسائل منطقه در طول مذاکرات دائما در حال تغییر است و ممکن است تحت شرایطی لازم باشد تغییر شرایط منطقه در هر مرحله در مذکرات قابل مطرح و قابل اعمال باشد. فراموش نکنید که شخص ترامپ اصولا اولیتهای دیگری در فکر دارد و پرداختن به مسایل موشکی و برجام فقط به علت فشار بی امان اسراییل و لابی های فاسد در آمریکا و تا حدی ظاهر سازی از جانب او است. و فراموش نکنید که انجام مذاکره تضمینی برای امضا کردن توافق نیست و اصولا این چنین مذاکره هایی ممکن است سالها و ده ها به طول بیانجامد
  • رضا DE ۱۴:۴۵ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۸
    2 0
    ادامه: و چندین رییس جمهور بیایند و بروند. همچنین در نظر گرفتن علت اصلی حمایت اروپا از برجام برای درک بهتر از مسایل و انتخاب استراتژی مناسب بسیار مهم است. اروپا و ترامپ در خصوص مسایل اقتصادی عمیقا دچار اختلاف و شکاف هستند. در این محیط نزاع آمریکایها از برجام به عنوان ابزار تخمین حریف و ابزارمورد مناقشه برای فشار در دیکته دکترین خود استفاده میکنند. اگر اروپا در خصوص برجام به عنوان ابزار محک و محیط نزاع برجام که در واقع در فاز قبل از نزاع واقعی است وزن کمتری از آمریکا پیدا کنند در مرحله بعد ی اصلی که مسایل اصلی مربوط به گمرگها،تراز تجاری، معافیت ها و تسهیلات مالیاتی برای شرکتهای بزرگ است قطعا با شکستهایی مواجه خواهند شد که نتایج منفی اقتصادی و به تبعات آن سیاسی و اجتماعی برای اروپا دارد
  • رضا DE ۱۴:۴۶ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۸
    2 0
    ادامه: همچنین خروج از برجام توسط از آمریکا این احتمال را خواهد داشت که ایران هم از برجام و تعهدات بین المللی خود خارج شود. در این حالت از منظر حقوقی و سیاسی بستر برای حرکت ایران به سمت مسایل غیر متعارف فراهم میشود که نهایتا می تواند نتایج بسیار وخیمی برای منطقه به وجود آورد. هر ناپایداری و جنگ جدید در منطقه خاور میانه نهایتا بر روی امنیت اروپا و نهایتا ثبات سیاسی آن تاثیر مستقیم خواهد داشت. شناختن این پیش زمینه ها به انتخاب استراتژی درست و اتخاذ تصمیم های مناسب کمک شایانی خواهد کرد.
  • رضا DE ۱۴:۴۹ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۸
    2 0
    ادامه: نهایتا از دیدگاه استراتژیک و تاکتیکی گسترش تواناهایی دفاعی ایران از طریق افزایش تنوع سلاح های متعارف و ایجاد سلاح های قدرتمند موثر و موازی با بخش موشکی مثلا در بخش هوایی و دریایی باعث افزایش وزن نظامی و کاهش ضربه پذیری کشور از ناحیه موشکی می شود. انتقال کوتاه مدت و موثر دانش ساخت موشکهای میان برد به کشورها یا گروه های هم پیمان ایران در منطقه نیز حیاتی بوده و باعث افزایش بسیار زیاد هزینه های طرف های مقابل و حتی خنثی کردن بسیاری از طرحهای مسببین و محرکین اصلی در منطقه می شود به نحوی که برای محدود کردن برنامه های موشکی نه تنها رویارویی و مذاکره با ایران که با دولتها و گروههای نظامی متعدد در منطقه لازم خواهد بود که در عمل امری غیر ممکن و بی سر انجام خواهد بود
  • بی نام KR ۱۴:۵۴ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۸
    2 0
    من با حرفتون کاملا موافقم. کشور خودش رو خلع سلاح نمی کنه ولی بپذیرید که بیشترین خلع سلاح, از دست دادن مردمه. سیاست های خارجی و داخلی در چند دهه گذشته موفق نبوده و مردم به دلایل اقتصادی, عدم آزادی سیاسی و اجتماعی و عدم شفاف بودن سیستم امید خودشون رو حتی به اصلاحات دارن از دست می دن. ای کاش همه مسوولان همدل و مسوولانه به این.مساله توجه خاص بکنن.
  • عادل RO ۰۲:۲۶ - ۱۳۹۶/۱۱/۱۹
    1 0
    این درست شد..قبلا من هم همین نظر را داده بودم..مذاکره کنید..اگر هواپیما و تانک آخرین سیستم دادند قبول کنید که موشک را محدود خواهید کرد..بالاخره درنهایت بخاطر اینکه اینها را نمیخواهند بدهند در مورد موشک هم کوتاه خواهند آمد