روشنفکری

بحران وجدان سیاسی؛ اخلاق مسئولیت و میراث سحابی

اخبار اندیشه نهایتاً آیا مسئله ایران امروز، سحابی است؟ خیر! اما مسئله، فقدان آن چیزی است که او نمایندگی می‌کرد. جامعه ایران در کنار بحران‌هایی چند، با نوعی بحران وجدان سیاسی مواجه است؛ بحرانی که در آن اعتبار جای خود را به شهرت، مسئولیت جای خود را به هیجان و خیر عمومی جایش را به منافع گروهی می‌دهد. اکنون بحران اعتماد و میل به خشونت، نه یک رخداد مستقل، بلکه یکی از پیامدهای طبیعی فرسایش وجدان سیاسی است.

واکاوی ابعاد و مرزهای فکری فیلسوف توسعه‌نیافتگی

خوانش عبدالکریمی از اندیشه های رضا داوری‌اردکانی/ ترجیح جامعه به رجزخوانی های ایدئولوژیک تا حرف های عمیق فلسفی / فیلسوف به خدمت جریانات سیاسی نمی رود

اخبار اندیشهبه‌گفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیک‌زدگی، سیاست‌زدگی و نظام‌های اندیشه‌گی تئولوژیک بوده‌اند و درهمان‌حال از جای‌گاه تفکر به نقد فلسفه می‌پردازند».

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - اندیشه‌های مترجم کتاب«تعبیر رویاهای یک روحبین از طریق رویاهای متافیزیک»

۴۰۰ سال قبل، مبارزه کانت با روح بین ها، جن گیرها و معنویت‌های پوشالی/ از کاخ‌های مخروبه متافیزیک تا هذیان‌های مدرن

اخبار اندیشهآلنکا زوپانچیچ در فصل هفتم کتاب اخلاقیات امر واقعی دو گرایش عمده را در اندیشه کانت تشخیص می‌دهد و با تعابیر لکانی آن دو را «منطق اضطراب» و «منطق فانتزی» می‌نامد. من سعی کردم با توجه به دغدغه‌های خودم این «منطق اضطراب» در کانت را نشان بدهم. به‌علاوه کوشیدم نشان بدهم که همین انقلاب را به شکلی دیگر در اشعار حافظ  نیز  می‌توان  شناسایی کرد.

کالبدشکافی انتقادی نظریه جواد طباطبایی در باب نسبت اندیشه، فقه و سیاست

چرا «نظریه ایرانشهری» ملغمه‌ای از ادعاهای بی‌دلیل است؟ / تناقض‌های جواد طباطبایی از «امتناع اندیشه» تا «آرمان ایرانشهری» چیست؟

اخبار اندیشه طباطبایی از نسبت اندیشه ایرانشهری و نظریه زوال سخن نگفته، هر چند معلوم است که اولی به اوضاع یک بوم نظر دارد و دومی به وضع اندیشه. اگر از یک «ایران» سخن می‏ گوییم، چگونه در نظریه زوال گفته شد که، برخلاف فوکو، بدبینانه از شرایط امتناع اندیشه سخن می‏ گوید، و این‏جا به شکل خوش‏بینانه درصدد ارائه بدیلی مناسب برای این مرزوبوم است؟

روایت استاد مطالعات اسلامی دانشگاه دوک آمریکا از مرزبندی نخبگان در جنگ

محسن کدیور از کالبدشکافی خیانت در پوشش «تجاوز بشردوستانه» ترامپ و نتانیاهو گفت / تمدن ایران لقمه گلوگیری است متجاوزان خفه خواهند شد

اخبار اندیشهدکتر محسن کدیور نویسنده و پژوهشگر ایرانی با بیان اینکه «ترامپ و نتانیاهو از ارتکاب جنایت جنگی واهمه‌ای ندارند»، آن را «بربریت مدرن» توصیف کرد و گفت: «تمدن ایران لقمه گلوگیری است که متجاوزان طمع‌کار را خفه خواهد کرد.»

روزنامه اصولگرا: روشنفکران و اصلاح طلبان ایرانی از چین خوششان نمی آید!

احزاب و شخصیت‌هانگاه کنید به صفحات روزنامه‌های اصلاح‌طلب در دوران حیات‌شان تا ببینید چه تنفری سراسر نامعقول و نافهمیدنی از چین به نمایش می‌گذاشتند.

با ابزارهای غربی می‌توان از غرب بر شرق‌شناسی شورید

نقد تند سیدجواد طباطبایی به روشنفکران / هوای هیچ شهری به اندازه نیویورک برای شوریدن بر شیطان بزرگ مناسب نیست

اخبار اندیشهبه عبارت دیگر قرینه ضد استعماری شرقِ شرق شناسیْ» «شرقِ» ضد شرق شناسانه‌ای است که همچون خوره‌ای به جان روشنفکری عربی – و روشنفکری دیگر کشورهای عقب مانده- افتاده است تا تراثنا» ی خیالی را -. که معادل عربی آن چه خود داشتِ…روشنفکری ایرانی است – جانشین تحلیل مناسبات تاریخی واقعی کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- کتاب بنیادگرایی صهیونیستی یهود

چگونه برخی روشنفکران از بیداد و ستم بر مردم فلسطین چشم پوشیدند؟/ قدرت گیری خاخام ها؛ روزهای شنبه هیچ تاکسی ای در خیابان نباشد

اخبار اندیشهبنیادگرایی صهیونیستی یهود، نوشته گیدیون آران، ترجمه احمد تدین، نشر هرمس، به ریشه‌های تفکر بنیادگرانهٔ یهودیان می‌نگرد.

چرا ارزیابی‌ آمریکا از ایجاد شورش با حذف رهبری و فرماندهان نظامی غلط بود؟

اخبار اندیشهجامعه ایرانی در جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم که بیگانگان ایران را اشغال کردند و خشکسالی، قحطی، وبا و بیماری‌های واگیردار و فراگیر هم سایه افکنده بود به دلیل همان تجربه تاریخی، حافظه جمعی و ناخودآگاه اجتماعی از هم نپاشید؛ با وجود اینکه در جنگ جهانی اول تقریباً نیمی از جمعیت ایران را از دست رفت و در جنگ جهانی دوم یعنی سال‌های ۱۳۲۰ نیز حدود ۳ میلیون نفر کشته شدند اما در آن دو جنگ هم تاریخ گواهی می‌دهد که با همه شدت ویرانگری، کشتار، تنگناهای عظیم جامعه، ایران باقی ماند و از هم نپاشید.

 ایران در آستانه فصلِ سوم؛ ضرورت یک «قرارِ ملی» / ماندگاری وطن در گرو شنیدن صداهای مختلف

اخبار اندیشه بازخوانیِ وطن از مسیرِ فقدان، ما را به این حقیقت می‌رساند که ماندگاریِ این جغرافیا، در گرو شنیدنِ صداهایِ مختلف و باز کردنِ مسیرِ گفت وگوست. تنها با به رسمیت شناختنِ این تکثر و بازسازیِ یکپارچگیِ سرزمینی بر اساسِ رضایتِ عمومی است که می‌توان امیدوار بود از این گردنه‌ سخت و این به واقع! «برهه‌یِ حساسِ کنونی» به سلامت گذر کرد. ایران، میراثِ مشترکِ ماست؛ و بقایِ آن، نیازمندِ تصمیمی بزرگ برای بازگشت به آغوشِ تمامِ فرزندانش است.

میهن‌دوستان علیه ویرانی‌طلبان؛ بازخوانیِ خیزشِ تمدنیِ نخبگان ایرانی علیه تهدیدهای وجودی

حماسه مقاومت در روایت سروش و ولی‌نصر تا دباشی و انصاری/«وجدان تمدنی» روشنفکران/ شاهنامه رود خروشان فرهنگ ایران زمین، مرزهای جغرافیایی را درنوردید

اخبار اندیشهآرش رئیسی نژاد: ایران، هم سرزمین است، و هم جان. و پاسداشت آن، یعنی پاسداشت هر دو. بیاد آوریم که، ایران خانه ماست و ایرانیان، خانواده ما، خانه بدون خانواده، ویرانه است و متروکه، خانواده بدون خانه، آواره است و درمانده. از این رو، یگانه اصل رهنمای ایران‌دوستان، بر تلاش و کوششی پایان‌ناپذیر استوار است: تلاش برای رفاه، آزادی و عزت ایرانیان؛ کوشش برای قدرت، ثروت و اعتبار ایران‌زمین.

یادداشت بزرگمهر بشیریه در واکنش به جنگ اخیر

وطن‌فروشی، مقدمه‌ی بی‌وطنی‌ست!

اخبار اندیشهبزرگمهر بشیریه نوشت: وطن‌فروشی، مقدمه‌ی بی‌وطنی‌ست؛ آن کس که وطنِ خویش را بفروشد، بی‌وطن می‌شود! این یک استدلال منطقی و عقلانی است که شما هر چه را معامله کنی، دیگر آن را نداری؛ مهم نیست در ازای فروشِ وطن چه به دست بیاوری: آزادی، پول، بی‌شرفی یا دگرهای دیگر؛ به هر روی تو وطن نداری.

وعده ما، فردای پیروزی / خطاب به روشنفکران: در یک جنگ میهنی جایی برای بی طرفی نداریم/ تن زدن از دفاع اعانه به تجاوز است

اخبار اندیشهاگر خواهان پیروزی ایران در این نبرد سرنوشت‌سازیم امروز باید هر چه در توان داریم بی ترس و شرم و تردید به میدان بیاوریم. و اگر به نصرت الهی و اتحاد و آگاهی مردم، ایران پیروز و سرافراز از میدان معرکه بیرون بیاید، برای حفظ دستاوردهای این پیروزی، کنشگران و روشنفکران باید دوش به دوش هم در دو عرصهٔ عمل و نظر، با هم و به گونه‌ای هماهنگ، بکوشند تا ایرانی بسازند منسجم به انسجامی خودآگاه و مبتنی بر آنچه می‌توان خرد ایرانی و هویت خودآگاه ایرانی نامید.

سوگنامه برای روشنفکرانی که مسیر تجاوز را هموار کردند

اخبار اندیشهپیش از آغاز این جنگ تروریستی، سرودن حکایت تلخ این تباهی و سیاهی و ستم را آغاز کرده بودم ولی آن سروده ناتمام مانده بود. آن حکایت دردآلود را در این فضای آگنده از بوی دل‌ها و تن‌های سوخته‌ی شهروندان بی‌پناه و بی‌گناه ایرانی به پایان بردم. و اینک، عجب نیست اگر این کلام رنگ خون و بوی دل‌های کباب به خود گرفته باشد. 

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- بررسی کتاب «ویتگنشتاین و تشبیه نفس به چشم»؛

نگهبانی ویتگنشتاین در جنگ و استادی دانشگاه / بعد از ابتلا به سرطان: به آن ها بگو که زندگی فوق‌العاده‌ای داشتم

اخبار اندیشهویتگنشتاین در تابستان ۱۹۴۹ به ایالات متحده رفت و سه ماه آنجا ماند. وقتی به انگلستان بازگشت معلوم شد که سرطان دارد. اما از این خبر شگفت‌زده نشد چون دیگر میلی به زندگی نداشت. او در آوریل ۱۹۵۱ درگذشت. آخرین کلمات وی قبل از اینکه حواسش را از دست بدهد اینها بود: «به آنها بگو که زندگی فوق‌العاده‌ای داشتم».

انتقاد روزنامه جمهوری اسلامی از روشنفکرانی که در حمایت از مردم در برابر امریکا و اسرائیل تردید دارند

احزاب و شخصیت‌هاافراد برجسته‌ای از روشنفکران جامعه را دیده‌ایم که تصورات معمول قشر روشنفکر را کنار گذاشته و به صفوف فشرده مردم پیوستند و با شفافیت کامل نشان دادند از مردم جدا نیستند و حساسیت زمان را به خوبی درک می‌کنند.

آزاد ارمکی: امروز باید چهره هایی که مردم قبول شان دارند برای دفاع از ایران به صحنه بیایند/ دیدید یک آهنگ محسن چاوشی چقدر موثر بود؟

احزاب و شخصیت‌هااگر در دوره‌های قبل (به خصوص پس از رخدادهای دی ماه 1404) ما با یک جامعه حداکثری معترض و حداقلی مدافع، روبه‌رو بودیم، امروز این وضعیت در حال تغییر است و جامعه به سمت مفهومی به نام دفاع از ایران حرکت می‌کند.

درباره«حبیب و طبیب حوزه» به مناسبت سالگرد سید هادی خسروشاهی

انتقاد به فضای تجدد ستیز حوزه ها / نواندیش حوزوی ناقد نواندیشان دانشگاهی

اخبار اندیشهخسروشاهی از مدافعان نواندیشی حوزوی بود. آن را نسبت به جریان روشنفکری دینی هم برتر می‌دانست. می‌گفت امتیاز این جریان در مقایسه با جریان روشنفکری دینی عام، عمدتاً در زمینه شناخت و آگاهی آن از متون اصیل اسلامی است.وی ادعا می‌کند که متاسفانه پرچمداران روشنفکری دینی، صرفاً معلوماتی در زمینه متون اصیل اسلامی داشتند.

روزنامه اصولگرا: روشنفکران و سلبریتها در مواجهه با ناارامی های اخیر فقط ناامیدی آفریدند، هیچ تعهدی هم احساس نکردند

آسیب‌هاگرچه این روزها ما داغ‌دار ریخته‌شدن خون 3117 نفر از هموطنان خود هستیم و نوسازی حکمرانی را یک پیش شرط ضروری برای آینده کشورمان می‌دانیم؛ اما باید گفت رفتار برخی سلبریتی‌ها، اینفلوئنسرها، چهره‌ها و روشنفکران در شبکه‌های اجتماعی، در برابر این حوادث نوعی از حس «تماشاگر منفی‌گرا» را در خود داشت.

افشین داورپناه انسان‌شناس، رخدادهای ۱۶ سال اخیر را تحلیل و بررسی کرد

اعتراض به اغتشاش تبدیل شد چون مطالبات برآورده نشد / اطلاعات دقیقی نداریم اخبار صدا و سیما هم غیرواقعی است / اعتراضات نشانه زنده بودن جامعه است

اخبار اندیشهمردمی که با اعتراضات متفاوت به خیابان می‌آیند در حالی که مجال بروز اعتراضات را ندارند یا در اعتراضات قبلی هم پاسخ مورد انتظار را دریافت نکرده‌اند، این مردم همچنان امیدوار به تغییرند. اطلاق تعارض اعتراضات با منافع ملی به دلیل بهره‌برداری گروه‌های خاص از اعتراضات، آن هم به دلیل ناتوانی حاکمیت در مدیریت اعتراضات، ربطی به مردم ندارد. ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم مردم آن جوری که ما می‌خواهیم و مطابق با نگاه ما رفتار کنند.

نقدی بر دو روایت روشنفکری از بحران معاصر ایران

«ما شکست خوردیم» یا «نردبان بر دیوار اشتباه» بود؟

اخبار اندیشهایران امروز، بیش از هر زمان، نیازمند نگاهی است که از دوقطبیِ «مرثیه اخلاقی» و «نقد سیاسی تلخ» فراتر رود؛ نگاهی که در عین حفظ صداقت انتقادی، از تقلیل‌گرایی بپرهیزد و ابعاد پنهان، غیرمستقیم و امیدوارکننده کنش فکری و اجتماعی را نیز ببیند. شکست در یک میدان، به معنای پایان همه بازی‌ها نیست.

راه‌های پرورش اندیشه و استقلال فکری

اخبار دینکسب استقلال فکری با پیروی از عقل، تفکر، گفت‌وگو با دانایان و مهار احساسات ممکن می‌شود؛ چنان‌که انسانِ صاحب عقل، راه خیر و هدایت را از شر و ضلالت بازمی‌شناسد و به معرفت الهی دست می‌یابد.

انحلال روشنفکرانی که دنبال خالص سازی هستند!

اخبار اندیشههیچ بهانه‌ای، هیچ وضعیت فوق‌العاده‌ای، هیچ موقعیت خطیری و هیچ «برهه حساسی» نمی‌تواند خاموش‌کردن صداهای گوناگون را توجیه کند. جامعه‌ای که در آن فقط یک صدا مجاز است، نه‌تنها به انسداد سیاسی گرفتار خواهد شد بلکه به فقر فکری و اخلاقی نیز دچار خواهد شد. ما یک بار آزموده‌ایم در این ورطه بخت خویش را؛‌ هم‌رنگ‌شدن با جماعت و پیامدهایش را دیده‌ایم.

پیوستن به گروه ارانی زندگی‌ام را به بی‌راهه کشاند

تاریخ ایرانبزرگ علوی تحصیلات مقدماتی خود را در تهران گذراند. پدرش، سیدابوالحسن، که از فعالان جنبش مشروطه بود و در آلمان به «کمیته ملیون» پیوسته بود، در یکی از سفرهای پنهانی‌اش به ایران (۱۳۰۲)، پسران خود، بزرگ و مرتضی را برای ادامه تحصیل به آلمان برد.