روشنفکری

یادداشت بزرگمهر بشیریه در واکنش به جنگ اخیر

وطن‌فروشی، مقدمه‌ی بی‌وطنی‌ست!

اخبار اندیشهبزرگمهر بشیریه نوشت: وطن‌فروشی، مقدمه‌ی بی‌وطنی‌ست؛ آن کس که وطنِ خویش را بفروشد، بی‌وطن می‌شود! این یک استدلال منطقی و عقلانی است که شما هر چه را معامله کنی، دیگر آن را نداری؛ مهم نیست در ازای فروشِ وطن چه به دست بیاوری: آزادی، پول، بی‌شرفی یا دگرهای دیگر؛ به هر روی تو وطن نداری.

وعده ما، فردای پیروزی / خطاب به روشنفکران: در یک جنگ میهنی جایی برای بی طرفی نداریم/ تن زدن از دفاع اعانه به تجاوز است

اخبار اندیشهاگر خواهان پیروزی ایران در این نبرد سرنوشت‌سازیم امروز باید هر چه در توان داریم بی ترس و شرم و تردید به میدان بیاوریم. و اگر به نصرت الهی و اتحاد و آگاهی مردم، ایران پیروز و سرافراز از میدان معرکه بیرون بیاید، برای حفظ دستاوردهای این پیروزی، کنشگران و روشنفکران باید دوش به دوش هم در دو عرصهٔ عمل و نظر، با هم و به گونه‌ای هماهنگ، بکوشند تا ایرانی بسازند منسجم به انسجامی خودآگاه و مبتنی بر آنچه می‌توان خرد ایرانی و هویت خودآگاه ایرانی نامید.

سوگنامه برای روشنفکرانی که مسیر تجاوز را هموار کردند

اخبار اندیشهپیش از آغاز این جنگ تروریستی، سرودن حکایت تلخ این تباهی و سیاهی و ستم را آغاز کرده بودم ولی آن سروده ناتمام مانده بود. آن حکایت دردآلود را در این فضای آگنده از بوی دل‌ها و تن‌های سوخته‌ی شهروندان بی‌پناه و بی‌گناه ایرانی به پایان بردم. و اینک، عجب نیست اگر این کلام رنگ خون و بوی دل‌های کباب به خود گرفته باشد. 

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- بررسی کتاب «ویتگنشتاین و تشبیه نفس به چشم»؛

نگهبانی ویتگنشتاین در جنگ و استادی دانشگاه / بعد از ابتلا به سرطان: به آن ها بگو که زندگی فوق‌العاده‌ای داشتم

اخبار اندیشهویتگنشتاین در تابستان ۱۹۴۹ به ایالات متحده رفت و سه ماه آنجا ماند. وقتی به انگلستان بازگشت معلوم شد که سرطان دارد. اما از این خبر شگفت‌زده نشد چون دیگر میلی به زندگی نداشت. او در آوریل ۱۹۵۱ درگذشت. آخرین کلمات وی قبل از اینکه حواسش را از دست بدهد اینها بود: «به آنها بگو که زندگی فوق‌العاده‌ای داشتم».

انتقاد روزنامه جمهوری اسلامی از روشنفکرانی که در حمایت از مردم در برابر امریکا و اسرائیل تردید دارند

احزاب و شخصیت‌هاافراد برجسته‌ای از روشنفکران جامعه را دیده‌ایم که تصورات معمول قشر روشنفکر را کنار گذاشته و به صفوف فشرده مردم پیوستند و با شفافیت کامل نشان دادند از مردم جدا نیستند و حساسیت زمان را به خوبی درک می‌کنند.

آزاد ارمکی: امروز باید چهره هایی که مردم قبول شان دارند برای دفاع از ایران به صحنه بیایند/ دیدید یک آهنگ محسن چاوشی چقدر موثر بود؟

احزاب و شخصیت‌هااگر در دوره‌های قبل (به خصوص پس از رخدادهای دی ماه 1404) ما با یک جامعه حداکثری معترض و حداقلی مدافع، روبه‌رو بودیم، امروز این وضعیت در حال تغییر است و جامعه به سمت مفهومی به نام دفاع از ایران حرکت می‌کند.

درباره«حبیب و طبیب حوزه» به مناسبت سالگرد سید هادی خسروشاهی

انتقاد به فضای تجدد ستیز حوزه ها / نواندیش حوزوی ناقد نواندیشان دانشگاهی

اخبار اندیشهخسروشاهی از مدافعان نواندیشی حوزوی بود. آن را نسبت به جریان روشنفکری دینی هم برتر می‌دانست. می‌گفت امتیاز این جریان در مقایسه با جریان روشنفکری دینی عام، عمدتاً در زمینه شناخت و آگاهی آن از متون اصیل اسلامی است.وی ادعا می‌کند که متاسفانه پرچمداران روشنفکری دینی، صرفاً معلوماتی در زمینه متون اصیل اسلامی داشتند.

روزنامه اصولگرا: روشنفکران و سلبریتها در مواجهه با ناارامی های اخیر فقط ناامیدی آفریدند، هیچ تعهدی هم احساس نکردند

آسیب‌هاگرچه این روزها ما داغ‌دار ریخته‌شدن خون 3117 نفر از هموطنان خود هستیم و نوسازی حکمرانی را یک پیش شرط ضروری برای آینده کشورمان می‌دانیم؛ اما باید گفت رفتار برخی سلبریتی‌ها، اینفلوئنسرها، چهره‌ها و روشنفکران در شبکه‌های اجتماعی، در برابر این حوادث نوعی از حس «تماشاگر منفی‌گرا» را در خود داشت.

افشین داورپناه انسان‌شناس، رخدادهای ۱۶ سال اخیر را تحلیل و بررسی کرد

اعتراض به اغتشاش تبدیل شد چون مطالبات برآورده نشد / اطلاعات دقیقی نداریم اخبار صدا و سیما هم غیرواقعی است / اعتراضات نشانه زنده بودن جامعه است

اخبار اندیشهمردمی که با اعتراضات متفاوت به خیابان می‌آیند در حالی که مجال بروز اعتراضات را ندارند یا در اعتراضات قبلی هم پاسخ مورد انتظار را دریافت نکرده‌اند، این مردم همچنان امیدوار به تغییرند. اطلاق تعارض اعتراضات با منافع ملی به دلیل بهره‌برداری گروه‌های خاص از اعتراضات، آن هم به دلیل ناتوانی حاکمیت در مدیریت اعتراضات، ربطی به مردم ندارد. ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم مردم آن جوری که ما می‌خواهیم و مطابق با نگاه ما رفتار کنند.

نقدی بر دو روایت روشنفکری از بحران معاصر ایران

«ما شکست خوردیم» یا «نردبان بر دیوار اشتباه» بود؟

اخبار اندیشهایران امروز، بیش از هر زمان، نیازمند نگاهی است که از دوقطبیِ «مرثیه اخلاقی» و «نقد سیاسی تلخ» فراتر رود؛ نگاهی که در عین حفظ صداقت انتقادی، از تقلیل‌گرایی بپرهیزد و ابعاد پنهان، غیرمستقیم و امیدوارکننده کنش فکری و اجتماعی را نیز ببیند. شکست در یک میدان، به معنای پایان همه بازی‌ها نیست.

راه‌های پرورش اندیشه و استقلال فکری

اخبار دینکسب استقلال فکری با پیروی از عقل، تفکر، گفت‌وگو با دانایان و مهار احساسات ممکن می‌شود؛ چنان‌که انسانِ صاحب عقل، راه خیر و هدایت را از شر و ضلالت بازمی‌شناسد و به معرفت الهی دست می‌یابد.

انحلال روشنفکرانی که دنبال خالص سازی هستند!

اخبار اندیشههیچ بهانه‌ای، هیچ وضعیت فوق‌العاده‌ای، هیچ موقعیت خطیری و هیچ «برهه حساسی» نمی‌تواند خاموش‌کردن صداهای گوناگون را توجیه کند. جامعه‌ای که در آن فقط یک صدا مجاز است، نه‌تنها به انسداد سیاسی گرفتار خواهد شد بلکه به فقر فکری و اخلاقی نیز دچار خواهد شد. ما یک بار آزموده‌ایم در این ورطه بخت خویش را؛‌ هم‌رنگ‌شدن با جماعت و پیامدهایش را دیده‌ایم.

پیوستن به گروه ارانی زندگی‌ام را به بی‌راهه کشاند

تاریخ ایرانبزرگ علوی تحصیلات مقدماتی خود را در تهران گذراند. پدرش، سیدابوالحسن، که از فعالان جنبش مشروطه بود و در آلمان به «کمیته ملیون» پیوسته بود، در یکی از سفرهای پنهانی‌اش به ایران (۱۳۰۲)، پسران خود، بزرگ و مرتضی را برای ادامه تحصیل به آلمان برد.

می‌توانیم روشنگری را به منزله عصر احساساتی‌گری توصیف کنیم / کتاب «روشنفکری و بنیادهای فکری فرهنگ مدرن» چه می گوید؟

اخبار اندیشهکتاب «روشنفکری و بنیادهای فکری فرهنگ مدرن» شرحی توصیفی و انتقادی بر جنبش روشنگری است و تقریبا به تمام جوانب آن پرداخته و تاثیرش را در مقولات مختلفی چون فلسفه، هنر، ادبیات، تاریخ، سیاست، اخلاق و دین مشخص می‌کند.

مثل آهن‌ربا، احترام دیگران را جلب کنید: راهنمای عملی زندگی اخلاقی و با ارزش

اخبار دیناحترام چیزی است که با رفتار درست، صداقت و محبت جلب می‌شود. با تواضع، پایبندی به اصول و کمک به دیگران، نه تنها دل‌ها را به دست می‌آورید، بلکه مسیر اخلاقی را هم به دیگران نشان می‌دهید.

انتقاد تند روزنامه اصلاح طلب از روشنفکران کشور: چرا در برابر شعارهایی که خواهان جنگ و تجاوز به ایران است سکوت کرده اید؟

احزاب و شخصیت‌هاروزهای اخیر، گفتمانــی نگران کننده به تدریج وارد فضای عمومی شــده است؛ گفتمانی که از طریق بازوهای جنگ‌طلبان خارج از کشور، از جمله بی‌بی‌ســی فارسی و ایران اینترنشنال به افکار عمومی داخل ایران تزریق می‌شود.

درباره پی‌یر بوردیو ساختارگرای برساخت گرا

ثمربخش ترین نقدها چه نوع نقدهایی هستند؟ / جامعه‌شناسی که تقسیم‌بندی‌های علوم انسانی را به چالش کشید

اخبار اندیشه به‌گفته ناصری‌راد: «بسیاری از سردبیران و اعضای تحریریه مجلات علمی و پژوهشی گاه با زیر پا گذاشتن اخلاق علم و پژوهش و بدون ارزیابی‌های درست و صرفاً بر اساس سفارش‌ها و فرمایش‌ها، مجموعه‌ای از مقالات مرتبط با مفاهیم و نظریه‌های بوردیو را منتشر کرده‌اند که به فهم عجولانه و تا حدی نادرست از مفاهیم و نظریه‌های بوردیو دامن زده‌اند.»

جامعه شناسان نمی توانند مردم را قانع کنند؛ شکاف میان فهم کنشگران با صورتبندی جامعه شناسان / چرا دانش اجتماعی، کم‌مایه به نظر می‌رسد؟

اخبار اندیشهشاید مساله اصلی نه این باشد که چرا تحلیل‌های جامعه‌شناختی، کم‌مایه به نظر می‌رسند؛ بلکه این پرسش مهم‌تر است که چرا بخشی از توده مردم، از دیدنِ نظام‌مندِ همان واقعیتی که هر روز تجربه می‌کنند، احساس ناامیدی می‌کنند؟ و پاسخ نیز آن باشد که نارضایتی از تحلیل‌های جامعه‌شناختی در بسیاری موارد ناشی از آشنایی و نزدیکی بیش از حد تصویر ارائه شده است.

روشنفکران وطنی چرا بدون زمینه دنبال دموکراسی اند؟ / فقط لاک و روسو اما هابز نه، چرا؟ / جهانِ ناامن، اقتدارِ هابزی می طلبد

اخبار اندیشهامروز، جهان دوباره هابزی شده است؛ اما شاید تنها آنان که از مسیر اقتدار مشروع عبور کنند، روزی به دموکراسی پایدار برسند.

شیرین احمدنیا رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران:

دانشگاه نهاد نقد قدرت و زبان دردهای مردم است / وظیفه اندیشمند علوم اجتماعی نه فقط تبیین جهان که تغییر جهان هم هست

اخبار اندیشهاگر دانشگاه صرفاً مکانی برای تولید مدرک یا انباشت محفوظات باشد، از رسالت راستین خود فاصله گرفته است. دانشگاه، نهاد نقد قدرت است؛ نهاد بازاندیشی در جامعه و پرورش آگاهی انتقادی است. بنابراین علم، بویژه علوم‌اجتماعی، با مسئولیتی دوچندان روبه‌روست. به این اعتبار، دانشمند علوم‌اجتماعی تنها وظیفه تبیین جهان را ندارد؛ او باید در نقد و تغییر آن نیز سهم داشته باشد. فیلسوفان جهان را تفسیر کرده‌اند، اما مسأله بر سر تغییر آن است

محسن محمودی اندیشه سیاسی نوام چامسکی را بررسی کرد

چپ آمریکایی / چامسکی وجدان‌ بیدار بشریت در عصر ما

اخبار اندیشهچامسکی معتقد است که هر شکل از اقتدار، سلسله‌مراتب و سلطه (چه در خانواده، چه در محل کار، چه در دولت و چه در روابط بین‌الملل) ذاتاً نامشروع است، مگر آنکه بتواند توجیهی عقلانی و اخلاقی برای وجود خود ارائه دهد. اگر نهاد قدرتی نتواند ثابت کند که وجودش برای رفاه و آزادی انسان‌ها ضروری است، باید برچیده شود.

در نشست مجازی نقد «در جستجوی بنیادی برای امر سیاسی» مطرح شد

نقد کتاب عبدالکریمی از منظر فلسفه سیاسی؛ آیا در جهان نیچه‌ای زندگی می‌کنیم؟ / عبدالکریمی:‌ روشنفکری ما دچار غوغاسالاری و روزمرگی شده است

اخبار اندیشه احمد بستانی گفت:‌ بیژن عبدالکریمی از مفهوم نیهیلیسم برای توصیف عصر ما استفاده کرده است، آن هم به معنایی نیچه‌ای. حال باید پرسید آیا نیهیلیسم توصیف درستی از وضعیت ما به دست می‌دهد؟ آیا ما هنوز در جهان نیچه‌ای زندگی می‌کنیم؟ آیا تمامی کنشگران سیاسی و سیاستمداران که امروزه فعالیت می‌کنند ذیل این مفهوم می‌گنجند؟

امر ملی در کشاکش بحران‌ها و تهدیدها

عبدالکریمی از توفیق نظام در بخش نظامی و شکست در بخش اقتصادی و اجتماعی می گوید / روشنفکران نئولیبرال سد راه مبارزه با تبعیض / فساد از سیاست تا اجتماع

اخبار اندیشهوظیفه روشنفکران و نخبگان است که به مردم کمک کنند که به یک خودآگاهی ملی دست پیدا کنند. اما نه دانشگاه و نه روشنفکران، وظایف خود را انجام نمی‌دهند. روحانیت و حامیان گفتمان انقلاب همزبانی برای گفت‌وگو با بخش نوگرای جامعه ندارند اینها هم ریسمان هدایت‌شان به دست رسانه‌های خارجی افتاده است. این روند برای منافع ملی ما و صلح کشور ایران و اینکه ایران مورد تهاجم قرار نگیرد بسیار خطرناک است.

وقتی غلامحسین ساعدی با پلیس دست به یقه شد

تاریخ ایرانرویدادی پر حاشیه در زندگی ساعدی درگیری وی با یکی از نیروهای شهربانی است. در بریده‌ای از روزنامه‌ی کیهان مربوط به سال ۱۳۴۹ گزارشی منتشر شده که در آن به ضرب‌وشتم غلامحسین ساعدی توسط مأموران کلانتری یوسف‌آباد تهران اشاره می‌شود.

تأملی بر جهان اندیشه آلبر کامو در زادروزش

 شورش عاشقانه در برابر پوچی؛ چگونه بدون امید، زندگی کنیم؟ / پوچی چگونه به جنون تبدیل می شود؟ / چگونه می‌توان در جهانی بی‌معنا، زیست؟

اخبار اندیشهامروز، خواندن کامو نه فقط بازگشت به نویسنده‌ای از میانه سده بیستم است، بلکه مواجهه‌ای دوباره با پرسش‌های بنیادین انسان مدرن است: چگونه می‌توان در جهانی بی‌معنا، زیست؟ چگونه می‌توان در دل نومیدی، امیدی بی‌نام و نشان یافت؟ پاسخ کامو در تمام آثارش یکسان است: با وفاداری به زندگی، با پذیرش پوچی و در عین حال با سرکشی در برابر آن. جهان او جهان تضادهای سازنده است؛ جهانی که در آن تنهایی، سرچشمه همدلی است، و آگاهی، مبدأ عشق.