عدالت اجتماعی

 نهج حیات| بیت‌المال برای همه، نه برای خواص؛ چرا عدالت علوی به جنگ با ویژه‌خواران رسید؟

اخبار دینعدالت آنجا معنا پیدا می‌کند که حاکمیت حاضر باشد برای اجرای آن هزینه بدهد؛ حتی اگر این هزینه، از دست دادن حمایت صاحبان نفوذ و ایستادن در برابر برخورداران از امتیازهای ویژه باشد. سیره امام علی(ع) نشان می‌دهد که در حکومت علوی، نه سابقه و شهرت، نه خویشاوندی و نه قدرت و نفوذ سیاسی نمی‌توانست مجوز سهم بیشتر از بیت‌المال باشد؛ رویکردی که اگرچه زمینه رویارویی با برخی صاحبان قدرت را فراهم کرد، اما معیار روشنی برای مقابله با تبعیض، ویژه‌خواری و دست‌اندازی به اموال عمومی به شمار می‌آید.

چرا امام علی(ع) حاضر نشد حکومت معاویه را حتی موقت تأیید کند؟

اخبار دینامام علی(ع) می‌توانست با مصلحت‌اندیشی، حکومت معاویه را برای مدتی تحمل و سپس او را برکنار کند؛ اما عدالت برای ایشان قابل معامله نبود. آیت‌الله حاج‌آقا محمد بروجردی در شرح این سیره، از چرایی پرهیز امام علی(ع) از مکر و تأیید حتی موقت حکومت ظالم می‌گوید.

حمیدرضا غریب و بررسی رسالت و دلالت‌های روان‌شناسی انتقادی در نشست خانه اندیشمندان علوم انسانی

روان‌شناسی انتقادی دنبال آشکارسازی سیاست پنهان/ بررسی نسبت دانش روان شناسی با قدرت و ساختار اجتماعی/ علم خنثی وجود ندارد

اخبار اندیشهروان‌شناسی انتقادی را نباید به یک روش یا مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها تقلیل داد. چیزی که این رویکرد به ما اضافه می‌کند، پیش از هر چیز یک منظر است؛ منظری که از ما می‌خواهد درباره مفاهیمی که در روان‌شناسی بدیهی فرض می‌کنیم دوباره سؤال کنیم، تاریخ آنها را ببینیم، نسبتشان را با قدرت و شرایط اجتماعی و سیاسی بررسی کنیم و بپرسیم فردی که روان‌شناسی درباره او صحبت می‌کند، در چه شرایط تاریخی و اجتماعی شکل گرفته است.

در بررسی کتاب مددکاری اجتماعی سبز مطرح شد

عدالت زیست‌محیطی؛ حقی برای تمام نسل‌ها

اخبار اندیشهکتاب «مددکاری اجتماعی سبز، از بحران‌های محیط‌زیستی تا عدالت اجتماعی» با نقد نابرابری‌های زیست‌محیطی، چارچوبی نوین برای حمایت از جوامع در معرض پیامدهای تغییر اقلیم، تخریب منابع طبیعی و توزیع ناعادلانهٔ مصائب بوم‌شناختی پیش روی کارشناسان می‌گذارد.

راز عدالت در سوره اعراف؛ چرا قرآن از کم‌فروشی تا ترساندن مردم را نهی می‌کند؟

اخبار دینسوره اعراف عدالت را فقط در دادگاه و حکومت جست‌وجو نمی‌کند؛ از یک معامله درست آغاز می‌کند و تا مقابله با تهدید و فساد اجتماعی پیش می‌رود.

طعم شیرین عدالت در دوران ظهور؛ وقتی ظلم از جهان رخت برمی‌بندد

اخبار دینروایات اسلامی از روزی خبر می‌دهند که با ظهور حضرت مهدی(عج)، بساط ظلم و بی‌عدالتی برچیده می‌شود، حق به صاحبانش بازمی‌گردد و عدالت تا درون خانه‌های مردم نفوذ می‌کند.

«راز تربیت انسان متعادل از نگاه امام علی(ع)؛ نه افراط، نه تفریط!»

اخبار دینچرا بعضی شیوه‌های تربیتی، به جای ساختن انسانی متعادل، او را به افراط یا تفریط می‌کشاند؟ امام علی(ع) قرن‌ها پیش نسخه‌ای روشن برای این مسئله ارائه کرده است: راه کمال، از مسیر میانه‌روی می‌گذرد.

فکر می‌کنید قناعت یعنی فقیر زندگی کردن؟ واقعیت چیز دیگری است

اخبار دینقناعت به معنای دست‌کشیدن از رفاه و امکانات نیست؛ مسئله این است که انسان اسیر حرص، اسراف و چشم‌وهم‌چشمی نشود. برای تبدیل قناعت از یک توصیه اخلاقی به یک فرهنگ عمومی، از خانواده و تربیت کودکان تا رسانه‌ها و سبک زندگی مسئولان باید تغییراتی جدی شکل بگیرد.

آیا حذف ربا به معنای بانکداری اسلامی است؟ تفاوتی مهم که باید بدانیم

اخبار دینبانکداری اسلامی تنها به حذف ربا از معاملات بانکی خلاصه نمی‌شود؛ این نظام مالی، عدالت اقتصادی، شفافیت، اخلاق در معاملات، مشارکت در سود و زیان و پرهیز از فعالیت‌های نامشروع را نیز دنبال می‌کند. اما «بانکداری بدون ربا» دقیقاً چه تفاوتی با بانکداری اسلامی دارد و تجربه ایران در اجرای این الگو چه چالش‌هایی را نشان می‌دهد؟

استوری‌موشن | امیرالمؤمنین(ع)؛ بلندمرتبه در پیشگاه خدا

اخبار دیندر میان شخصیت‌های بزرگ تاریخ اسلام، نام امیرالمؤمنین امام علی(ع) همواره با فضیلت، ایمان، عدالت و وفاداری به عهد الهی همراه بوده است؛ شخصیتی که عظمت او تنها در یک بُعد خلاصه نمی‌شود و در روایت‌های گوناگون، ابعاد مختلفی از جایگاه والای ایشان بیان شده است.

مرز اخلاق و قانون؛ راز رفتار عادلانه در اندیشه سیمون وی و آیریس مارداک

روایت ملکیان از چگونگی رهایی از زندان سنت های منفی/ امکان گشودگی عاشقانه به رنج دیگری/اخلاق، شفقت و «توجه»؛ چطور فراتر از قانون عادلانه زیست کنیم؟

اخبار اندیشهملکیان گفت:«ما شبانه‌روز همان‌طور که داریم اکسیژن مصرف می‌کنیم، داریم قانون و اخلاق را هم مصرف می‌کنیم، و بنابراین هر بحثی درباره اخلاق، و درباره قانون و حقوق، بحثی نیست که بعضی از ما با نتایجِ آن سروکار داشته باشیم و بعضی از ما با نتایجِ آن سروکار نداشته باشیم. همه ما در قانون و در اخلاق غوطه‌ور هستیم، بسته به اینکه قانونِ ما چه قانونی باشد و اخلاقِ ما چه اخلاقی باشد، در حالِ زندگیِ بهروزانه و خوش، و یا زندگیِ نابهروزانه و ناخوش هستیم.»

شاخص رفاه لگاتوم ۲۰۲۶ منتشر شد

رتبه های مثبت و منفی ایران در میان ۱۶۱ کشور در شاخص های رفاه و آزادی

اخبار اندیشه موسسه لگاتوم برای هفدهمین سال، گزارش شاخص رفاه خود را منتشر کرد. این شاخص که ۱۶۱ کشور جهان را رده‌بندی کرده است، رفاه را صرفاً به ثروت و عملکرد اقتصادی تقلیل نمی‌دهد، بلکه آن را حاصل سه پایه می‌داند: توسعه، آزادی و جامعه.

درس بزرگ شهید صدر درباره قضاوت دیگران: «من معیار عدالت نیستم»

اخبار دینشهید سید محمدباقر صدر در برابر انتقادها و ناسزاهایی که از سوی یکی از شاگردان سابق خود مطرح می‌شد، با تفکیک میان «خطا در باور» و «بی‌مبالاتی در دین»، رویکردی متفاوت و آموزنده از خود نشان داد. او معتقد بود داوری درباره عدالت افراد باید با رعایت انصاف انجام شود و نباید نگاه شخصی و خودمحورانه را معیار قضاوت قرار داد؛ نکته‌ای که آیت‌الله سید کاظم حائری در کتاب «مباحث الأصول» آن را ثبت کرده است.

آیا بلایای طبیعی با عدل الهی منافات دارند؟

اخبار دینیکی از پرسش‌هایی که در بحث «عدل الهی» مطرح می‌شود، این است که اگر خداوند همه چیز را بر اساس حکمت و در بهترین نظام آفریده است، پس وقوع حوادثی مانند زلزله، سیل، طوفان و شیوع بیماری‌ها که گاهی به مرگ انسان‌ها، ویرانی خانه‌ها و بی‌خانمانی بازماندگان منجر می‌شود، چگونه قابل توجیه است؟

روایت کمتر دیده‌شده از جامعه نبوی؛ از مشارکت زنان و جوانان تا کرامت انسانی

اخبار دین رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: در دوره پیامبر(ص) زنان در امور سیاسی و اجتماعی و فرهنگی دخالت می کنند حتی در امور اقتصادی و نظامی هم فعالیت می کنند. در غزوه حنین برخی زنان در کنار مداوای مجروحان، سلاح به دست گرفتند و از جان پیامبر (ص) دفاع کردند.

«بازتعریف عدالت اجتماعی: خوانش‌ها و سیاست‌ها»

در جست‌وجوی عدالت در متن زندگی مردم

اخبار اندیشه«بازتعریف عدالت اجتماعی: خوانش‌ها و سیاست‌ها» در نهایت تلاشی است برای اینکه عدالت را نه صرفاً در کتاب‌های نظری و اسناد رسمی، بلکه در متن زندگی مردم جست‌وجو کنیم؛ جایی که عدالت تجربه می‌شود، درباره آن سخن گفته می‌شود، به چالش کشیده می‌شود و هر روز از نو معنا پیدا می‌کند.

نسبت میان قانون الهی و واسطه‌گری معصومان در ترازوی عقل

عدالت پشت میز قضاوت یا رحمت در آغوش شفاعت؟

اخبار دینتصور کنید در یک دادگاه بزرگ نشسته‌اید و قاضی با نگاهی نافذ به پرونده‌های روی میز خیره شده است؛ در این فضا هرگونه توصیه یا میانجی‌گری بوی پارتی‌بازی و بی‌عدالتی می‌دهد. بسیاری از منتقدان و حتی دین‌پژوهان با همین نگاه به سراغ مفهوم شفاعت می‌روند و می‌پرسند چگونه ممکن است خداوند عادل، جرم کسی را به خاطر وساطت دیگری نادیده بگیرد؟

بحران لیبرال دموکراسی و احیای پیمان اجتماعی؛ عجم‌اوغلو از «لیبرالیسم طبقه کارگر» می‌گوید

سقوط لیبرالیسم؛ چرا ائتلاف تاریخی کارگران و نخبگان فروپاشید؟ / دموکراسی در عصر الگوریتم‌ها؛ نسخه عجم‌اوغلو برای مهار نابرابری و پوپولیسم

اخبار اندیشهاز نظر عجم‌اوغلو، لیبرالیسم در بخش بزرگی از قرن بیستم موفقیت تاریخی بزرگی بود... اما این نظم به تدریج فرسوده شد. یکی از مشکلات درونی آن چیزی است که او «سه I» می‌نامد: شمول، نادانی و عدم تساهل. جوامع لیبرال باید گروه‌های سابقاً محروم، فقرا، زنان، اقلیت‌ها و مهاجران، را وارد نظم سیاسی کنند، با باورهای نادرست و مخرب مقابله کنند و در عین حال مشخص کنند که یک جامعه لیبرال تا چه حد باید در برابر جریان‌های غیرلیبرال و تحمل‌ناپذیر تساهل نشان دهد.

راز آفرینش آهن در قرآن؛ چرا عدالت بدون قدرت پایدار نمی‌ماند؟

اخبار دینعدالت همیشه با توصیه و سخنرانی برقرار نمی‌شود، گاهی برای ایستادن مقابل ظلم، باید قدرت داشت. قرآن در سوره حدید پس از سخن گفتن از «میزان» و برپایی قسط، از «آهن» و «بَأْسٌ شَدِید» آن سخن می‌گوید و گویی برای حفظ عدالت، مقاومتی لازم است که اجازه ندهد قدرت ظلم، میدان را در اختیار بگیرد.

هفته نامه تجارت فردا شماره ۶۴۳ منتشر شد

کشورها چگونه از چاه فقر بیرون آمدند؟

اخبار اندیشههفته نامه تجارت فردا شماره ۶۴۳ با تیتر «برندگان تاریخ؛ کشورها چگونه از چاه فقر بیرون آمدند؟» منتشر شد. 

وقف؛ سرمایه‌ای ماندگار برای تولید، اشتغال و تحقق عدالت اقتصادی

اخبار دینپژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با تأکید بر ظرفیت‌های گسترده وقف در زمینه اقتصادی گفت: وقف یکی از مترقی‌ترین نهادهای فقهی و حقوقی اسلام است که می‌تواند با هدایت صحیح درآمدهای موقوفات به سمت تولید، اشتغال‌زایی و حمایت از اقشار کم‌برخوردار، زمینه‌ساز تحقق عدالت اقتصادی در جامعه باشد.

معرفی و نقد کتاب «پارادکس اجتماعی» نوشته ویلیام فون هیپل

تناقض زندگی مدرن

اخبار اندیشه«پارادکس اجتماعی» در نهایت کتابی درباره شادکامی است، اما نه از آن نوع کتاب‌هایی که خوشبختی را به مجموعه‌ای از توصیه‌های فردی تقلیل می‌دهند. فون هیپل مسئله را بزرگ‌تر می‌بیند. او می‌گوید برای فهم نارضایتی انسان مدرن باید به تاریخ تکاملی، ساختار روابط اجتماعی و تغییرات فرهنگی نگاه کنیم.

وقتی «خشک و تر» با هم می‌سوزند؛ آیا این با عدالت خدا سازگار است؟

اخبار دینآیا عادلانه است که آتش یک فتنه، دامن انسان‌های بی‌گناه را هم بگیرد؟ آیه ۲۵ سوره انفال با هشدار درباره فتنه‌ای که «تنها به ستمکاران» نمی‌رسد، پرسشی جدی پیش روی مخاطب می‌گذارد: اگر هرکس باید پاسخگوی عمل خودش باشد، چرا گاهی آثار گناه گروهی، گریبان همه جامعه را می‌گیرد؟ پاسخ را باید در تفاوت میان مجازات فردی و پیامدهای اجتماعی گناه جست‌وجو کرد؛ جایی که سکوت و بی‌تفاوتی در برابر فساد می‌تواند یک جامعه را درگیر عواقبی کند که دیگر مرزی میان «خشک و تر» نمی‌شناسد.

از عدالت تا رحمت؛ رازهای حکمرانی پیامبر اکرم(ص) برای ساختن جامعه اسلامی

اخبار دینسیره پیامبر اکرم(ص) تنها روایت زندگی یک پیامبر در صدر اسلام نیست؛ الگویی جامع برای ساختن جامعه‌ای است که در آن عدالت بر ظلم، آگاهی بر جهل، شایسته‌سالاری بر رابطه‌گرایی و رحمت بر خشونت غلبه دارد. پیامبر(ص) در کنار اقتدار در برابر دشمنان، با مردم مهربان بود، در تصمیم‌گیری مشورت می‌کرد، به عهد وفادار می‌ماند و حتی در اوج قدرت، ساده‌زیستی و کرامت انسانی را فراموش نمی‌کرد.