عدالت اجتماعی
-
چرا به‌جای پذیرش اشتباهاتمان، خدا را مقصر می‌دانیم؟
اخبار دینچرا بعضی وقت‌ها وقتی زندگی مطابق میل ما پیش نمی‌رود، به‌جای بازنگری در رفتار خودمان، دیگران را مقصر می‌دانیم و حتی به خدا بدگمان می‌شویم؟ آیت‌الله حائری شیرازی با اشاره به ماجرای قابیل و برادران حضرت یوسف (ع)، به نکته‌ای تأمل‌برانگیز درباره ریشه بدگمانی و اهمیت پذیرش اشتباهات اشاره می‌کند؛ درسی که می‌تواند در شب‌های احیاء، نگاهی تازه به محاسبه نفس و توبه به ما بدهد.
-
ابربحران؛ ریشه اقتصادی ناآرامی‌های فرانسه ژوئیه ۲۰۲۳
اجرای میراث استعماری توسط پلیس علیه جمعیت فرودست در خاک فرانسه/ جمهوری پنجم ناتوان از حل نابرابری ها/ گرفتاری فرانسه در چرخه‌ی «ابربحران» مزمن
اخبار اندیشهشورش‌ها جنبش جلیقه‌زردها را احیا نکردند و اعضای سندیکاها و خبرنگاران نیز در جریان اعتراضات بازنشستگی هدف سرکوب شدید پلیس قرار گرفتند...جمهوری پنجم به دلیل اتمام بنزین دموکراتیکش زیر سوال است. ناآرامی‌های ژوئن ۲۰۲۳ گواه دیگری بر «فرسودگی مزمن انرژی‌های آرمان‌شهری» (Habermas, ۱۹۹۱; Azmanova, ۲۰۲۰b) است که به نابرابری‌های حل‌نشده، مدیریت دائمی بحران و فلج سیاسی انجامیده است. در مجموع، اگرچه ناآرامی‌ها در فرانسه بخشی از یک جنگ داخلی نیستند، اما یک ابربحرانِ خطرناک به آرامی اما به طور حتم در حال فرسایش این کشور است.
-
انتقاد از مدعیان "عدالت‌خواهی" با حربه افشاگری / کاسبی راه انداخته‌اید
رسانهمناظره اخیر وحید اشتری (چهره مدعی عدالت‌خواهی) و حسین قربان‌زاده (عضو هیئت‌مدیره هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس)، این پرسش اساسی را پیش روی افکار عمومی قرار داده که آیا مدعیان افشاگری حاضرند همان معیارهای سختگیرانه‌ای را که برای دیگران تجویز می‌کنند، درباره عملکرد و مناسبات خود نیز بپذیرند؟
-
نسبت میهن‌دوستی با آزادی و قدرت؛ میهن‌دوستی نیازمند مهار نهادی قدرت و حاکمیت اراده‌ی مردم
از رؤیای مشروطه تا انقلاب اسلامی ۵۷؛ آزادی و استقلال خواهی بدون نهاد/ تعلق ملی چه زمانی راه را بر مشارکت مردم می‌بندد؟
اخبار اندیشهاین مقاله با بررسی نظری و تاریخیِ مفهوم میهن‌دوستی، نشان می‌دهد که تعلق ملی چگونه می‌تواند هم‌پایه آزادی و حاکمیت مردم باشد یا به توجیه اقتدارگرایی بینجامد. با نگاهی به تجربیات معاصر ایران از مشروطه تا انقلاب ۵۷ و ریشه‌های فرهنگ تابعیت، نویسنده استدلال می‌کند که میهن‌دوستی اصیل تنها در بستر مهار نهادیِ قدرت، حاکمیت حقوق شهروندی و تضمین حق مشارکت و مخالفت معنا می‌یابد و به استبداد ختم نمی‌شود... پس پیوند میهن‌دوستی و آزادی مستلزم آن است که مردم خود را اعضای صاحب‌حق جامعه سیاسی بدانند و وفاداری به حاکمان را مشروط به رعایت حقوق و امکان مشارکت خویش کنند. آنچه می‌ماند آزمودن این استدلال در تجربه تاریخی است.
-
اخلاق برای دیگران؛ معیارهای دوگانه در داوری درباره خود و دیگران
اخبار دینفاصله میان عیب‌جویی از دیگران و تبرئه رفتارهای خود، ریشه در ساختار پیچیده روان انسان دارد؛ جایی که داوری منصفانه تنها در پرتو فاصله‌گرفتن از منافع شخصی و محاسبه پیشینی خویشتن ممکن می‌شود.
-
خطبه ۴۴ نهج‌البلاغه؛ چرا امام علی(ع) از فرار مصقله انتقاد کرد؟
اخبار دینامام علی(ع) در خطبه ۴۴ نهج‌البلاغه، از مصقله بن هبیره به دلیل آزاد کردن اسیران و پرداخت نکردن بدهی بیت‌المال انتقاد می‌کند؛ ماجرایی که بر اهمیت امانت‌داری، مسئولیت‌پذیری اقتصادی و عدالت در حکومت تأکید دارد.
-
پزشکیان: فقدان اطلاعات یکپارچه زمینه‌ساز تبعیض بود/ دسترسی به داده‌های دقیق زمینه‌ساز تحقق عدالت است
دولترئیس‌جمهوری با تاکید بر اهمیت سرشماری ثبتی‌محور این طرح را اقدامی ارزشمند برای مدیریت و نظارت هوشمندانه دانست و نوشت: دسترسی به داده‌های دقیق و یکپارچه، زمینه‌ساز تحقق عدالت، افزایش اثربخشی طرح‌ها و ارتقای بهره‌وری در کشور است.
-
پنج چهره‌ی امید بر بستر واقع‌بینی، معنا و پیوند
اخبار اندیشهامید از دل عبور از «نقطه صفر سوگ، فاجعه و رنج» سر برمی‌آورد. تمایز بنیادینِ این چهره با بقیه در این است که واقعیتِ تلخِ شکست، زخم و مرگ را هرگز توجیه نمی‌کند و به دنبال خوش‌بینی‌های ارزان نیست. امید تراژیک متکی بر «رکن معنا» است؛ می‌داند که پیروزی تضمین‌شده نیست، اما با شجاعت چشم در چشمِ فاجعه می‌دوزد تا یاد و حافظه‌ی رنج‌دیدگان را رستگار کند و سوگ را به مسئولیت اخلاقی بدل سازد.
-
بازخوانی خطبه فدکیه از منظر عدالت اقتصادی؛ پیوند منابع عمومی، قدرت سیاسی و حقوق مردم
اخبار دینماجرای فدک در تاریخ شیعه، فراتر از یک اختلاف تاریخی درباره مالکیت، فرصتی برای تأمل در نسبت میان حق، ثروت و قدرت است؛ پرسشی که امروز نیز در بحث استقلال اقتصادی، مدیریت منابع ملی و تأمین معیشت مردم اهمیت دارد.
-
ترمیم مزد در تعلیق؛ روایت رحمتی، فعال کارگری از موانع معیشتی و ساختاری مطالبه‌گری
دو فرسایش، یک بن‌بست / کارگران هم قدرت خرید می‌بازند، هم قدرت چانه‌زنی / کارگران ایران از ارزان‌ترین کارگران جهان هستند
بازار کارعضو کانون شوراهای اسلامی کار استان تهران، با انتقاد از تعویق تشکیل جلسه شورای عالی کار و توقف تصمیم‌گیری درباره ترمیم مزد، می‌گوید نبود تشکل‌های مستقل و امنیت شغلی، امکان سازمان‌دهی و پیگیری مطالبات صنفی را از بخش بزرگی از طبقه کارگر گرفته است؛ به گفته او، کمتر از ۱۰ درصد کارگران از نمایندگی تشکلی برخوردارند و قراردادهای کوتاه‌مدت نیز هزینه فعالیت و اعتراض صنفی را برای کارگران افزایش داده است.
-
نقد«شهر دوستدار سالمند» در ایران؛ فرسایش کیفیت اجتماعی و امنیت اقتصادی در بحران گذار جمعیتی
بدون رفاه و پیوندهای اجتماعی شهر برای سالمندان غریبه می شود/ تقویت مراقبت جامعه‌محور و اقتصاد نقره‌ای، تحقق استقلال و احساس تعلق سالمندان به شهر
اخبار اندیشهایران برای مواجهه با سالمندی جمعیت به برنامه‌ریزی پیش‌دستانه و پیوند میان سیاست‌های شهری، رفاهی و سلامت نیاز دارد. اگر پیش‌شرط‌های کیفیت اجتماعی فراهم نشوند، مناسب‌سازی معابر و ساختمان‌ها، هرچند ضروری، به‌تنهایی برای پاسخ‌گویی به چالش‌های اجتماعی و اقتصادی سالمندی کافی نخواهد بود. آماده‌شدن برای سالمندی، صرفاً یک پروژه عمرانی نیست؛ انتخابی راهبردی در سیاست‌گذاری عمومی است: ساختن شهر و جامعه‌ای که سالمندان در آن نه‌فقط امکان رفت‌وآمد، بلکه امنیت، استقلال، مشارکت و احساس تعلق داشته باشند.
-
حق‌الناس در سیره امیرالمؤمنین(ع)؛ راه رسیدن به خدا از حقوق مردم می‌گذرد
اخبار دینچرا امیرالمؤمنین(ع) حتی در برابر درخواست برادر خود برای دریافت سهم بیشتر از بیت‌المال ایستادند و گرفتن حق ناچیز یک مورچه را نیز نافرمانی خدا دانستند؟ بررسی سیره علوی نشان می‌دهد که رعایت حق‌الناس، مقابله با تبعیض و بازگرداندن حقوق تضییع‌شده، از اصول بنیادین عدالت در حکومت امام علی(ع) بود.
-
سقوطِ ایدئولوژی روشنگری؛ چرا دموکراسی لیبرال به بنیان‌های تازه نیاز دارد؟
لیبرال دموکراسی در آستانه مرگ / لیبرالیسم به بنیان جدیدی نیاز دارد/ تقاطع بحران نخبگان، مهار اطلاعات و خلأ معنا در هزارتوی عصر پساروشنگری
اخبار اندیشهما خود را به جامعه‌ای متعهد به یک گزاره تبدیل کرده‌ایم. این امر مستلزم شورشی دائمی علیه کسانی در بالاست که در زندگی خصوصی و امور عمومی، با انتخابی متفاوت، به دنبال کسب امتیازات ویژه و قدرت پایدار هستند. تنش میان کثیر (توده) و قلیل (خواص) ازلی است. مسئلهٔ نخبگان هرگز به طور کامل حل نمی‌شود — اما حل‌وفصل این اپیزود خاص تنها با انتخاب طرفین در این منازعه رخ خواهد داد. عموم مردم باید تصمیمی بگیرند که چه فاصه‌ای را میان بالا و پایین تحمل خواهند کرد. منظورم این است: هر یک از ما باید تصمیم بگیرد و تصمیم خواهند گرفت.
-
امام صادق(ع) به تاجران چه توصیه‌ای کردند؟؛ از مدارا با مشتری تا پرهیز از ربا
اخبار دیناز نگاه امام صادق(ع)، برکت تجارت تنها در سود بیشتر نیست؛ مدارا با مشتری پشیمان، پرهیز از ربا و دروغ و رعایت حقوق مردم، اصولی هستند که کسب‌وکار را با عدالت و اخلاق پیوند می‌دهند.
-
مانیفست انسان در مسیر رستگاری
اخبار اندیشهنتیجه: خودت را اصلاح کن؛با دیگری با کرامت رفتار کن؛برای جامعه مسئول باش؛و در برابر قدرت، آزاده و حق‌طلب بمان. این می‌تواند معنای عملی «عَلَیْکُمْ أَنْفُسَکُمْ» باشد:رستگاری از درون انسان آغاز می‌شود،در رابطه با دیگران معنا می‌یابد،در جامعه به مسئولیت تبدیل می‌شود،و در برابر قدرت، به عدالت و آزادی می‌رسد. صراط مستقیم، یک جاده نیست؛ یک شیوه زیستن است.
-
درآمدی بر پارادایم جدید درگیری‌های بین‌المللی؛ وقتی اکولوژی به میلیتاریزم تبدیل می‌شود
ایجاد گرسنگی برای پیروزی بر ملت ها/ ناسیونالیسم گرایی جنگ های زیستی را موجب می شود/ جنگ های آینده با زمین های خشک رقم می خورد
اخبار اندیشهبشر باید بفهمد که در میدان نبرد با طبیعت، «برنده» وجود ندارد؛ یا همه با هم نجات می‌یابیم، یا همه با هم در برابر نیازهای بیولوژیک خود شکست می‌خوریم. زمان آن رسیده است که بفهمیم در دنیای فردا، والاترین آرمان، نه فتح سرزمین‌ها و نه تحمیل تفکرات، بلکه «تأمین بقای نوع بشر» است. چرا که در نهایت، وقتی آخرین درخت قطع شود و آخرین رودخانه خشک گردد، انسان متوجه خواهد شد که نمی‌توان «پول» یا «ایدئولوژی» را خورد یا نوشید.
-
اجرای عدالت برای جامعه بیش از باران چهل‌روزه برای جامعه نافع است
اخبار دینآیت‌الله جوادی آملی با تأکید بر ضرورت اجرای عدالت در جامعه گفت: به جای ناله و ضجه برای نزول باران، باید عدالت را در جامعه و دستگاه قضایی جاری کرد؛ چراکه اجرای احکام عادلانه و کنار گذاشتن رفتارهای ناعادلانه، برای کشور از باران چهل‌روزه نافع‌تر است.
-
چرا روزی انسان‌ها برابر نیست؟/ راز تفاوت فقر و ثروت در کلام امام علی(ع)
اخبار دینتفاوت در میزان روزی، ثروت و امکانات زندگی انسان‌ها همواره یکی از پرسش‌های مهم درباره عدالت الهی بوده است؛ امام علی(ع) در خطبه ۹۱ نهج‌البلاغه با تبیین فلسفه تفاوت در روزی بندگان، تأکید می‌کند که عدالت الهی به معنای برخورداری یکسان همه انسان‌ها نیست، بلکه فقر و غنا، سلامت و بیماری و فراخی و تنگی روزی، هر یک می‌توانند عرصه‌ای برای آزمون صبر، شکر و مسئولیت‌پذیری انسان باشند.
-
تأکید وزیر ارتباطات بر «عدالت ارتباطی»؛ هیچ‌کس نباید از دنیای دیجیتال محروم بماند
اینترنتوزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با تأکید بر مفهوم «عدالت ارتباطی» اعلام کرد که هیچ‌کس نباید به‌دلیل سن یا محدودیت‌های جسمی و حسی از فرصت‌های دنیای دیجیتال و ارتباط با جامعه محروم بماند.
-
مقاله تاریخی کانت در عصر سیطره الگوریتم‌ها و شبکه‌های اجتماعی
کانت علیه الگوریتم؛ چگونه در دنیای مدرن به ماشین‌های بی‌فکر تبدیل شده‌ایم؟/ خصوصی‌سازی عقل؛ چرا در عصر اینترنت و لابی‌گری دیگر «خودمان» نمی‌اندیشیم؟
اخبار اندیشهکانت نمی‌گفت که امکان دارد انسان کاملاً از تأثیرات بیرونی آزاد باشد؛ اما بر این باور بود که هر عصری که شایسته نام «روشنگری» است، باید شرایطی را پرورش دهد که در آن تفکر مستقل بتواند پدید آید — شرایطی که در آن طیف متنوعی از مردم بتوانند نقش «پژوهشگر و اندیشمند» را ایفا کنند.
-
تقوا و عدالت بدون رأی مردم کارایی ندارد؛ مردم‌سالاری دینی چگونه معنا می‌شود؟
اخبار دینمشروعیت حکومت در نگاه اسلامی تنها به رأی و خواست مردم محدود نمی‌شود؛ تقوا و عدالت نیز از پایه‌های اساسی حکمرانی به شمار می‌روند. با این حال، این دو مؤلفه بدون پذیرش و همراهی مردم نمی‌توانند به کارآمدی حکومت منجر شوند. بر همین اساس، مردم در نظام سیاسی اسلام یک رکن اساسی‌اند، اما تنها رکن مشروعیت به شمار نمی‌روند.
-
خطر فرسایش شالوده‌های اخلاقی مدرنیته در عصر سیطرهٔ رفاه
بدون این مفهوم، لیبرالیسم هیچ است؛ آنچه توماس جفرسون می‌دانست/ «ماده‌گرایی» جوامع مدرن را سردرگم کرد/ رفاه اقتصادی بدون «کرامت انسانی» شکننده است
اخبار اندیشهبه این ترتیب، ماده‌گرایی (کم‌وبیش ناخواسته) شالودهٔ اخلاقی لیبرالیسم را از درون بلعیده است. «فرزندان روشنایی» نه چندان به دست «فرزندان تاریکی»، بلکه به دست فرزندان غروبی تاریک‌تر و خاکستری‌رنگ — یعنی ماده‌گرایی — بلعیده شده‌اند...و اگر می‌خواهیم شکوفایی واقعی انسان را تسهیل کنیم، باید مهم‌ترین شالوده فکری لیبرالیسم را به یاد آوریم — اینکه تمامی افراد، فارغ از جایگاهشان در زندگی، از «کرامت انسانی برابر» برخوردارند.
-
قرائت نوپای «اسلام مدنی» در برابر قرائت ایدئولوژیک؛ دفاع از کثرت‌گرایی
چه برداشتی از دین، صلح، همزیستی و مدارا به همراه دارد؟ /روایت آرش نراقی از حق ناحق بودن به مثابه سنگ بنای دین مدنی/ مرزهای تازه حقوق شهروندی
اخبار اندیشهدین مدنی نه حذف دین از جامعه است و نه واگذاری عرصه عمومی به حکومت دینی. این الگو می‌کوشد میان زیست مؤمنانه، آزادی وجدان، برابری شهروندی و امکان همزیستی در جامعه‌ای متکثر جمع کند؛ جامعه‌ای که در آن هیچ گروهی، حتی اکثریت، مالک انحصاری حقیقت سیاسی و حقوق دیگران نیست.
-
نهج حیات| بیت‌المال برای همه، نه برای خواص؛ چرا عدالت علوی به جنگ با ویژه‌خواران رسید؟
اخبار دینعدالت آنجا معنا پیدا می‌کند که حاکمیت حاضر باشد برای اجرای آن هزینه بدهد؛ حتی اگر این هزینه، از دست دادن حمایت صاحبان نفوذ و ایستادن در برابر برخورداران از امتیازهای ویژه باشد. سیره امام علی(ع) نشان می‌دهد که در حکومت علوی، نه سابقه و شهرت، نه خویشاوندی و نه قدرت و نفوذ سیاسی نمی‌توانست مجوز سهم بیشتر از بیت‌المال باشد؛ رویکردی که اگرچه زمینه رویارویی با برخی صاحبان قدرت را فراهم کرد، اما معیار روشنی برای مقابله با تبعیض، ویژه‌خواری و دست‌اندازی به اموال عمومی به شمار می‌آید.
-
تغییر الگوی دین‌داری؛ از خدای هراس تا الهیات عشق
اخبار اندیشهبخشیدن، رهایی است. کینه بیش از آنکه دیگری را مجازات کند، خود انسان را گرفتار می‌کند.عصاره کتاب در یک جمله: از ترس به عشق، از قضاوت به فهم، از طلب کردن به آفرینندگی، و از جست‌وجوی خدا در بیرون به کشف حضور او در عمق وجود خویش حرکت کن. و شاید زیباترین برداشت برای زندگی اجتماعی این باشد: اگر انسان خدا را سرچشمه عشق و کرامت بداند، دیگر نمی‌تواند تحقیر انسان، ظلم، جنگ، فساد و بی‌عدالتی را امری مقدس جلوه دهد.
-
چرا امام علی(ع) حاضر نشد حکومت معاویه را حتی موقت تأیید کند؟
اخبار دینامام علی(ع) می‌توانست با مصلحت‌اندیشی، حکومت معاویه را برای مدتی تحمل و سپس او را برکنار کند؛ اما عدالت برای ایشان قابل معامله نبود. آیت‌الله حاج‌آقا محمد بروجردی در شرح این سیره، از چرایی پرهیز امام علی(ع) از مکر و تأیید حتی موقت حکومت ظالم می‌گوید.
-
حمیدرضا غریب و بررسی رسالت و دلالت‌های روان‌شناسی انتقادی در نشست خانه اندیشمندان علوم انسانی
روان‌شناسی انتقادی دنبال آشکارسازی سیاست پنهان/ بررسی نسبت دانش روان شناسی با قدرت و ساختار اجتماعی/ علم خنثی وجود ندارد
اخبار اندیشهروان‌شناسی انتقادی را نباید به یک روش یا مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها تقلیل داد. چیزی که این رویکرد به ما اضافه می‌کند، پیش از هر چیز یک منظر است؛ منظری که از ما می‌خواهد درباره مفاهیمی که در روان‌شناسی بدیهی فرض می‌کنیم دوباره سؤال کنیم، تاریخ آنها را ببینیم، نسبتشان را با قدرت و شرایط اجتماعی و سیاسی بررسی کنیم و بپرسیم فردی که روان‌شناسی درباره او صحبت می‌کند، در چه شرایط تاریخی و اجتماعی شکل گرفته است.
-
در بررسی کتاب مددکاری اجتماعی سبز مطرح شد
عدالت زیست‌محیطی؛ حقی برای تمام نسل‌ها
اخبار اندیشهکتاب «مددکاری اجتماعی سبز، از بحران‌های محیط‌زیستی تا عدالت اجتماعی» با نقد نابرابری‌های زیست‌محیطی، چارچوبی نوین برای حمایت از جوامع در معرض پیامدهای تغییر اقلیم، تخریب منابع طبیعی و توزیع ناعادلانهٔ مصائب بوم‌شناختی پیش روی کارشناسان می‌گذارد.
-
تعطیلی برخی اماکن صنفی و گردشگری در قزوین؛
ضرورت بازنگری در شیوه مواجهه با مسائل اجتماعی
قزوینقزوین در روزهای اخیر شاهد تعطیلی موقت برخی اماکن صنفی، تفریحی و گردشگری بوده است؛ اقداماتی که همزمان با طرح موضوع حجاب، نگرانی‌هایی درباره آثار اجتماعی و اقتصادی این برخوردها و نحوه مسئولیت واحدهای صنفی در قبال رفتار مراجعه‌کنندگان ایجاد کرده است.
-
بازخوانی تطبیقی عدالت در فلسفه سیاسی غرب و فقه اسلامی
از توزیع تا تعهد؛ عدالت را چه کسی باید بسازد؟
اخبار دینتصور کنیم جامعه‌ای داریم که نظام مالیاتی عادلانه‌ای دارد و درآمدها نیز تا حد قابل قبولی بازتوزیع می‌شوند. آیا مسئله عدالت تمام شده است؟ در نگاه وقف، پاسخ منفی است؛ زیرا عدالت فقط درباره مقدار سهم افراد از منابع نیست، بلکه درباره نسبت انسان با مال خود نیز هست.