آزادی های سیاسی و اجتماعی

حمیدرضا غریب و بررسی رسالت و دلالت‌های روان‌شناسی انتقادی در نشست خانه اندیشمندان علوم انسانی

روان‌شناسی انتقادی دنبال آشکارسازی سیاست پنهان/ بررسی نسبت دانش روان شناسی با قدرت و ساختار اجتماعی/ علم خنثی وجود ندارد

اخبار اندیشهروان‌شناسی انتقادی را نباید به یک روش یا مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها تقلیل داد. چیزی که این رویکرد به ما اضافه می‌کند، پیش از هر چیز یک منظر است؛ منظری که از ما می‌خواهد درباره مفاهیمی که در روان‌شناسی بدیهی فرض می‌کنیم دوباره سؤال کنیم، تاریخ آنها را ببینیم، نسبتشان را با قدرت و شرایط اجتماعی و سیاسی بررسی کنیم و بپرسیم فردی که روان‌شناسی درباره او صحبت می‌کند، در چه شرایط تاریخی و اجتماعی شکل گرفته است.

شاخص رفاه لگاتوم ۲۰۲۶ منتشر شد

رتبه های مثبت و منفی ایران در میان ۱۶۱ کشور در شاخص های رفاه و آزادی

اخبار اندیشه موسسه لگاتوم برای هفدهمین سال، گزارش شاخص رفاه خود را منتشر کرد. این شاخص که ۱۶۱ کشور جهان را رده‌بندی کرده است، رفاه را صرفاً به ثروت و عملکرد اقتصادی تقلیل نمی‌دهد، بلکه آن را حاصل سه پایه می‌داند: توسعه، آزادی و جامعه.

 بازخوانش اندیشه‌ی ایوان تورگیه‌نف؛ داستان‌نویسی که گسست اجتماعی روسیه را روایت کرد

روایت سریع القلم از روسیه گرفتار در استبداد/ مدیریت بقا جامعه را از ساختن فردا محروم کرد/ فَرازُونشیب های روسی برای پیشرفت

اخبار اندیشهاو ناکامی را در قرن نوزده روسیه به نمایش گذاشت. او راستگویی و آزادی را دو روی یک سکه می دانست. شکاکیت و کنجکاوی از خصائص مثبت او بودند. او معتقد بود کسی سخن آخر را ندارد. همه در حال حرکت اند و تکامل. او می خواست پاهای استدلالی خود را نسبت به روسیه در جاهای محکمی بگذارد اما نشد. او شیفتۀ مقایسه کردن بود و از اینکه به انسان ها دستور بدهد و آزادی آن ها را محصور کند انزجار داشت. تورگیه نف صد ها بار گفت که یک واقع گراست ولی فقط ایده­آلیسم می تواند فاصله آنچه او می گفت و آنچه جامعه روسیه بود را توضیح دهد.

ایران دقیقا روی کدام نقطه از نقشه جهان ایستاده است؟

ارزیابی استراتژیک موقعیت ایران در ۳۲ گزارش بین‌المللی/ کشور در موقعیت «دامنه لغزان»/ آمارها از خطر جدیِ تبدیل وضعیت امروز به رویای فردا خبر می‌دهند؟

اخبار اندیشهباید نگران بود یا امیدوار؟هم‌زمان هم امیدوار هم نگران. چرا که بر اساس شاخص‌ها، در کنار ۸ نقطه نگران‌کننده (تنهایی و حاشیه‌نشینی جهان، آزادی سیاسی محدود، آزادی اقتصادی نامطلوب، کارآمدی حکمرانی رو به افول، تعصبات جنسیتی (در سیاست و اشتغال)، امنیت سرمایه‌گذاری بسیار پایین، حقوق مالکیت نامطلوب و مشروعیت پایین حکومت) ایران ۸ نقطه امیدوارکننده دارد (موقعیت جغرافیایی، سرمایه انسانی، کاهش چشمگیر نابرابری جنسیتی (در آموزش و سلامت)، مهارت‌های میان‌فرهنگی و انسجام اجتماعی بالا، ظرفیت بالای نوآوری، انواع قدرت (نرم، سخت و ترکیبی)، ذخایر طبیعی و جذابیت‌های گردشگری و اندازه جمعیت و بازار بزرگ).

روایت مسعود نیلی درباره‌ی رسانه‌ی «آزاد» و محدودیت‌های اخیر اعمال‌شده بر آن

اخبار اندیشهاگر مقدمه‌ی تحلیلی که ذکر شد و ضرورت کلیدیِ راه‌اندازی گفت وگوهای مسالمت‌آمیز و بدون خشونت کلامی مورد پذیرش باشد، آن‌گاه لازم خواهد بود که از به راه افتادن رسانه‌هایی که رسالت خود را گفت وگو میان اندیشه‌های رقیب تعریف کرده‌اند، استقبال کنیم...به‌عنوان کسی که بنابه دلایلی که جای توضیح آن اینجا نیست، سال‌ها از مناظره اجتناب می‌کردم، وقتی با استدلال‌ها و البته اصرار این رسانه مواجه شدم، تصمیم گرفتم خیلی محدود، این کار را تجربه کنم که به‌نظر می‌رسد تجربه‌ی مفیدی بود.امیدوارم، رسانه‌ی آزاد بتواند به‌زودی و با رفع مشکل پیش‌آمده، به عرصه‌ی فعالیت رسانه‌ای گفت وگومحور بازگردد و به ایفای نقش سازنده‌ی خود ادامه دهد.

بحران لیبرال دموکراسی و احیای پیمان اجتماعی؛ عجم‌اوغلو از «لیبرالیسم طبقه کارگر» می‌گوید

سقوط لیبرالیسم؛ چرا ائتلاف تاریخی کارگران و نخبگان فروپاشید؟ / دموکراسی در عصر الگوریتم‌ها؛ نسخه عجم‌اوغلو برای مهار نابرابری و پوپولیسم

اخبار اندیشهاز نظر عجم‌اوغلو، لیبرالیسم در بخش بزرگی از قرن بیستم موفقیت تاریخی بزرگی بود... اما این نظم به تدریج فرسوده شد. یکی از مشکلات درونی آن چیزی است که او «سه I» می‌نامد: شمول، نادانی و عدم تساهل. جوامع لیبرال باید گروه‌های سابقاً محروم، فقرا، زنان، اقلیت‌ها و مهاجران، را وارد نظم سیاسی کنند، با باورهای نادرست و مخرب مقابله کنند و در عین حال مشخص کنند که یک جامعه لیبرال تا چه حد باید در برابر جریان‌های غیرلیبرال و تحمل‌ناپذیر تساهل نشان دهد.

تاملی در مواجهه عرفانی با پیله خویشتن و دیوارهای ذهن

هنرِ آزادی در بند؛ درس بزرگ شمس تبریزی برای رهایی از «زندان‌های مدرن» / راز تبدیل سخت‌ترین موقعیت‌های زندگی به بوستان

اخبار اندیشهپس تا حدی دارد مشخص می‌شود که منظور شمس چیست. تأکید او بر گفت‌وگوهای درونی است و همهمه‌های شلوغ ذهنی. اینهاست که دل گشاده را تنگ می‌کند و ما همچون کرم ابریشم با فکر و خیالات باطل، آجرآجر آن را می‌سازیم و با دست خود عالم چو بوستان را مانند زندان تنگ می‌کنیم اما من شمس تمام این زندان‌ها را به بوستان تبدیل می‌کنم و چون زندان من بوستان گردد بنگر که بوستان ما خود چه باشد.

معرفی و نقد کتاب «پارادکس اجتماعی» نوشته ویلیام فون هیپل

تناقض زندگی مدرن

اخبار اندیشه«پارادکس اجتماعی» در نهایت کتابی درباره شادکامی است، اما نه از آن نوع کتاب‌هایی که خوشبختی را به مجموعه‌ای از توصیه‌های فردی تقلیل می‌دهند. فون هیپل مسئله را بزرگ‌تر می‌بیند. او می‌گوید برای فهم نارضایتی انسان مدرن باید به تاریخ تکاملی، ساختار روابط اجتماعی و تغییرات فرهنگی نگاه کنیم.

مروری بر منظومه فکری فردریک باستیا در پاسداری از حریم آزادی با نگاهی به کتاب «سه رساله»

مداخله‌جویی دولت؛ باستیا مرز میان قانون و سلب آزادی را فاش کرد/پاسدار آزادی در برابر مهندسی اجتماعی؛ پیامدهای مرئی و نامرئی اقتصاد

اخبار اندیشهفردریک باستیا، اندیشمند برجسته فرانسوی، فراتر از یک اقتصاددان، فیلسوف پاسدار آزادی و عاملیت فردی است. منظومه فکری او با کالبدشکافی حقوق طبیعی، ماهیت دولت و پیامدهای مرئی و نامرئی اقتصاد، افقی جدید در فلسفه سیاسی می‌گشاید و خرد عمومی را در برابر مداخله‌جویی‌های حاکمیتی و مهندسی اجتماعی مسلح می‌سازد. از این رو او معتقد است حکومت جعل بزرگی است که به واسطۀ آن همه تلاش می کنند با هزینۀ دیگران زندگی کنند.

بازخوانی کتاب «نبرد طولانی با ایران» اثر بهروز قمری تبریزی در نقد خطاهای شناختی واشنگتن

غرور امپریالیستی آمریکا علیه ایران پویا / راز بقای میراث انقلاب؛ چرا چهار دهه نبرد نابرابر، ایران را تسلیم نکرد؟

اخبار اندیشهتبریزی به این جمع­‌بندی می­‌رسد که ساختار سیاسی آمریکا درک درستی از تحولات داخلی ایران نداشته و ندارد و با تکیه بر باورهای غیر واقعی، از ایران اهریمن­‌سازی کرده و نتیجه معکوس سیاست­‌های اشتباه خود را به چشم دیده است.

دو دهه نوسان در شاخص‌های «آزادی» و «کامیابی» در سنجش شورای آتلانتیک و دموکراسی اکونومیست

درصورت تداوم اصلاحات ایران بالاتر از متوسط جهانی و رقبای خود بود / ایران، عربستان و ترکیه: کدام بهترند؟ / افول آزادی‌ها، رفاه اقتصادی را به مسلخ برد

اخبار اندیشهدرآمد، سلامت، برابری، آموزش و...)  رتبه ۸۸ را در بین ۱۶۴ کشور داراست و متاسفانه در هر دو شاخص از دو کشور رقیب منطقه ای وضعیت نامتناسب تری داریم.  در صورتی که اگر نرخ رشد سال های اولیه ادامه می یافت اکنون هم در شاخص آزادی و هم در شاخص کامیابی چند بعدی هم از متوسط جهان بالاتر بودیم و هم دو کشور عربستان وترکیه را پشت سر گذاشته بودیم.  

گزارش نشست نقد و بررسی کتاب «به جز این سرا، سرایی»

روایت محمد فاضلی از افتادن ایرانیان در «صفِ مهاجرت»/امروز «ماندن» نیاز به توجیه دارد، نه رفتن! / رفتن فرهنگ شده است

اخبار اندیشهنشست نقد و بررسی کتاب «به جز این سرا، سرایی؛ تمنای مهاجرت و زیستن دایمی در وضعیت موقت» نوشته امید آسایش و عبدالمحمد کاظمی‌پور، با حضور کارشناسان به‌ صورت برخط برگزار شد.

سلمان صادقی‌زاده نسبت امنیت و آزادی را بررسی کرد: سکون نظامی یا رهایی مدنی

آشتی امنیت و آزادی ضامن سعادت و شقاوت هر ملتی / امنیت منهای آزادی زندگی منهای زیستن است / پایداری ملتها شبیه دوچرخه‌ای است که فقط در حرکت سقوط نمی‌کند

اخبار اندیشه به‌گفته صادقی‌زاده: «سعادت و شقاوت، نیک‌بختی و شوربختی و در یک کلام، فرازوفرود هر ملتی به این بستگی دارد که چگونه امنیت را با آزادی آشتی دهد و راه را برای پویایی اجتماعی هموار سازد. پاسخ به این پرسش و پرداختن به این دشواره، فلسفه و در همان حال رسالت اصلی این کتاب است.».

در یکصدمین سالگرد تأسیس انتشارات واتیکان مطرح شد

پاپ: جهان امروز به تخیل و خلاقیت نویسندگان نیاز دارد / به خلاقیت نویسندگان برای ایجاد آزادی، اصالت و آرامش نیازمندیم

اخبار اندیشهپاپ لئو چهاردهم در دیدار با نویسندگان از کشورهای مختلف به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس انتشارات واتیکان، نویسندگی را کنشی انسانی، حقیقت‌جویانه و مرتبط با خدا توصیف کرد و گفت ادبیات با پرورش همدلی، انسان را به حقیقت و صلح نزدیک‌تر می‌کند.

پایداری جامعه ایرانی و سازوکارهای جبرانی خرد در غیاب ساختارهای کلان

تبیین فراستخواه از شکست نظریه کلان استبدادی بودن جامعه ایرانی/ از «بُنه» تا آخرین سنگر شعر؛ راز بقای ایران در برزخ بی نظمی ها

اخبار اندیشهدر نهصد و چهلمین نشست شب‌های بخارا، کارشناسان با مرور تجربه‌های تاریخی و فرهنگی ایران نشان دادند چگونه شبکه‌های اجتماعی، آیین‌ها و نهادهای مدنی، ستون‌های پنهان بقا و همبستگی در جامعه ایرانی را شکل داده‌اند...فراستخواه با لحنی تحلیلی نسبت به کلان‌روایت‌های تاریخی که غالباً تصویری از شکست و استبداد را بازنمایی می‌کنند، انتقاد کرد و گفت: وقتی تصویر ایران را از دریچه این کلان‌روایت‌ها می‌بینیم، پر از بی‌ثباتی، جنگ و دولت‌هایی است که می‌آمدند و می‌رفتند. اما آن ایرانی که مردم این سرزمین در آن زیسته‌اند، مجموعه‌ای از روایت‌های کوچک بود، نه آن ابرروایت‌های برساخته. بیشتر ساکنان این سرزمین با شادی‌ها و غم‌ها، در میان بی‌نظمی‌ها، نظم‌های خلاقی ایجاد می‌کردند.

نگاهی به «سیاست از منظر آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای مدظله‌العالی»

تفاوت نظریه دولت در اندیشه لیبرال دموکراسی و اقتدارگرایی با تفکر اسلامی / آزادی، عدالت، اصولگرایی و اصلاح طلبی در منظومه سیاسی رهبر شهید

اخبار اندیشهکتاب می‌کوشد نشان دهد که مفاهیمی همچون انتخابات، مشارکت عمومی، مسئولیت‌پذیری دولت، قانون‌گرایی و پاسخ‌گویی، نه مفاهیمی وارداتی، بلکه دارای ریشه‌هایی در اندیشه اسلامی هستند. این رویکرد، تفاوت خود را با الگوهای لیبرال دموکراسی و همچنین حکومت‌های اقتدارگرا برجسته می‌کند و از «مردم‌سالاری دینی» به‌عنوان الگوی متمایز جمهوری اسلامی یاد می‌کند.

شریعتی امروز روی امر مشترک برای همه ایرانیان تاکید می کند

اخبار اندیشهجامعه ی ایران بیش از هر زمان دیگری به گفت‌وگو درباره آزادی، عدالت، امر مشترک و آینده نیاز دارد. اگر میراثی از شریعتی هنوز زنده باشد، همین دعوت به مسئولیت‌پذیری و تعهد ، نقد قدرت و حساسیت نسبت به درد و رنج انسانی است که دارای پوست و گوشت و خون است. مسئله ی امروز ایران دیگر «چگونه انقلاب کنیم؟» نیست؛ بلکه «چگونه جامعه‌ای بسازیم که بتواند آزادانه، عادلانه و بدون بازتولید سلطه با خود و آینده‌اش گفت‌وگو کند؟» این پرسشی است که شریعتی همچنان می‌تواند ما را به اندیشیدن درباره آن فرا بخواند.

سیدعلیرضا بهشتی و بازخوانی تقابل استیگلیتز با نئولیبرالیسم هایک

استیگلیتز علیه راه بردگی نوین هایک / بدون عدالت آزادی بی‌معناست / انحصار آزادی برای طبقه ثروتمند در نئولیبرالیسم هایک

اخبار اندیشهبه‌گفته بهشتی‌شیرازی: کتاب استیگلیتز تا حدود زیادی پاسخی است به کتاب «راه بردگی» هایک، اثری که در آن هایک با بازگشت به معنای دوم از آزادی این مفهوم را در خدمت تبلیغ ایده‌های اقتصادی نوکلاسیک قرار می‌دهد. از نظر استگلیتز بدون عدالت فرصت‌ها منصفانه در جامعه تقسیم نخواهند شد و لذا آزادی معنای منجزی نخواهد یافت.

سالروز بزرگداشت آیت‌الله شهید بهشتی «مساله حل کن نظام»

چرا آیت الله بهشتی را ترور کردند؟ / مانیفست «اجتهاد پویا» و مشی ضد پیش‌داوری در ترازوی فلسفه و اقتصاد/ متفکر امیدساز، میراث امیدآفرین

اخبار اندیشهمدیر مؤسسه مطالعات دین و اقتصاد در ادامه سخنرانی‌اش، توانایی شهید بهشتی در حل مسائل و طراحی راهکارهای مبتنی بر موازین اسلامی را یکی از دلایل اصلی دشمنی جریان‌های معارض با او عنوان کرد. وی با اشاره به اسناد منتشرشده درباره دیدگاه‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نسبت به شهید بهشتی گفت: «مجاهدین خلق، شهید بهشتی را «مسأله‌حل‌کن نظام» می‌دانستند و معتقد بودند تا زمانی که او حضور دارد، مسأله‌ای لاینحل باقی نخواهد ماند و همین امر، یکی از دلایل مهمی بود که او را به هدف ترور این سازمان (تروریستی) بدل کرد.»

در مراسم رونمایی از کتاب «نظریه تمدنی امام موسی صدر» بررسی می شود

«کار و تلاش» جوهره تمدن سازی در اندیشه امام موسی صدر / «عدالت» تاریخ‌ساز و «آزادی» بستر بروز استعدادهای انسانی است

اخبار اندیشهدر نشست رونمایی از کتاب نظریه تمدنی امام موسی صدر علاوه بر شریف لکزایی نویسنده کتاب، حورا صدر، حجت الاسلام محمدعلی میرزایی، شیخ غازی حنینه رئیس هیئت امنای جمعیت علمای مسلمان لبنان، لیندا طبوش از لبنان و حجت الاسلام سیدمحمدرضا مرتضوی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان حضور دارند.

فصلنامه مطالعات بین‌المللی، بنیاد مطالعات بین‌المللی و گفت‌وگوهای جهانی و خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می کنند

وبینار «امنیت و آزادی در سایه جنگ»

اخبار اندیشهفصلنامه مطالعات بین‌المللی (ISJ) با همکاری بنیاد مطالعات بین‌المللی و گفت‌وگوهای جهانی و خانه اندیشمندان علوم انسانی وبینار «امنیت و آزادی در سایه جنگ» را برگزار می کنند. 

تفسیر و تحلیل عباس نعیمی جورشری درباره دیوارنویسی های شهری در عصر بحران

وطن خط قرمز ماست؛ معنای دیوارنویسی های جدید چیست؟ / گفت وگوهای متضاد صلح و مقاومت، سازوکار بقای یک ملت/ جامعه چگونه بر گسست ها چسب می زند؟

اخبار اندیشهاز دیدگاه میشل دو سرتو، مردم در فضاهای عمومی از «تاکتیک‌های خرد» برای بقا و معنابخشی استفاده می‌کنند. وقتی فضاهای رسمی و رسانه‌های جمعی محدود یا یک‌صدا می‌شوند، دیوار به بستری برای بیان این تاکتیک‌های متنوع تبدیل می‌شود. یک نوشته مقاومت، در کنار نوشته‌ای که آرزوی صلح دارد، هر دو بخشی از استراتژی‌های مختلف بقا در شرایط دشوار هستند؛ یکی با تأکید بر اراده و نبرد و دیگری با تأکید بر امید به آرامش.