امیرمحمد گمینی و بازخوانی حیات علمی خواجه‌نصیرالدین‌طوسی

مغول های آدمکش چگونه مروج علم شدند؟ / خواجه‌ مغولان را از تهدید به فرصت تبدیل کرد

اخبار اندیشهبر خلاف تصور رایج که مغولان به ایران حمله کردند و باعث نابودی علم و دانش شدند، مثال خواجه‌نصیرالدین‌طوسی و رصدخانه مراغه، مثال نقضی برای این حرف است و نشان می‌دهد حمله مغول باعث نابودی علم و دانش نشد و اتفاقاً خود عاملی شد برای ساختن یک رصدخانه بزرگ و نهادی علمی که بسیاری از دانشمندان در آنجا جمع شدند.

کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» چه می گوید؟

میرسپاسی می خواهد روایتگر رنج های واقعی مردم باشد / علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی / گفتمان توسعه ایرانی مصنوعی است

اخبار اندیشهنقد من به تئوری‌های عقب‌ماندگی و توسعه این است که این گفتمان‌ها رنج‌های واقعی مردم ایران را کاملا فراموش کرده‌ یا تنها به آن اشاره کرده‌اند. اما رنج‌هایی در روایت‌های عقب‌ماندگی و توسعه ساخته‌اند که حقیقتا رنج‌های جعلی هستند. فکر می‌کنم در مقابل اینکه بگوییم می‌خواهیم جهان و واقعیت‌های سیاسی را بفهمیم و بشناسیم، اینکه چه چیزی مشروع است، چه کسانی می‌توانند صحبت کنند و چه صداهایی باید شنیده شود، چه رنج‌هایی هست که باید به آنها توجه کنیم و در عرصه سیاست این رنج‌ها را کمتر کنیم، و حتی در حوزه نظری هم اگر نظریه‌پردازی می‌کنیم، ببینیم گفتمان یا روایت‌ها در جهت بهبودی چه رنج‌هایی است؛ یعنی در مقابل روایت، بهترین ایده که به عقل من رسید و ساده هم هست، زندگی است.

زادروز فیلسوف ایرانی؛ زندگی، اندوخته ها و دستاوردها

غلامرضا اعوانی: سعی کردم راه ایزوتسو و کربن و نصر و شهابی را ادامه دهم / وقتی نماینده سازمان ملل در محضر علامه طباطبایی گریست/ بیروت مرا کتابخوان کرد

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی گفت:‌بر خلاف فلسفه امروز که در آن چندان بحث حقیقت مطرح نیست. در دوره جدید از حکمت فاصله گرفتیم. فراموش نکنیم ایران سهم بسیار مهمی در حکمت و بسط آن دارد. بزرگترین حکمای اسلامی از ایران فرهنگی بودند. ایران فرهنگی هم در آسیا و هند و چین موثر بوده و هم در اروپا. علاقه من به حکمت باعث شد که به فلسفه‌های قدیم بپردازم. حکمت علم مطلق است.

تاکید بر مراقبت از جامعه در پس حوادث دی ماه

فراستخواه، گزینش و بازتولید شبکه های خشم/ امکان های حل مسالمت آمیز مسائل را تخریب کردیم / در دو دهه، ایران جزو ۱۰ کشور اول دارای تجربه های عاطفی منفی

اخبار اندیشهمقصود فراستخواه: ما بسیاری از امکان‌های حل مسالمت‌آمیز مسائل را تخریب کردیم. بسیاری از مشکلات ما، مشکلاتی است که می‌توانستیم با راهکارهای عقلانی آنها را جبران‌ کنیم. مؤسسه «گالوب» هر سال در پیمایش‌های جهانی بررسی می‌کند که شهروندان هر جامعه در ۲۴ ساعت گذشته چقدر تجربه هیجانی مثبت و منفی داشتند. در دو دهه گذشته، در برخی ادوار، گاهی ایران جزو ۱۰ کشور اولی بود که تجربه‌های عاطفی منفی داشت. بنابراین براساس پیمایش‌های دو دهه اخیر می‌توان گفت تجربه هیجانی منفی در این جامعه انباشت شده است.

ضرورت خودشناسی در اندیشه حمید هاشمی‌کهندانی

صلح زمانی ایجاد می شود که دیگری را از وجود خود بدانیم / با چه تصویری از «من» جهان را لمس می‌کنیم؟ / بدون دیگری وجود نداریم

اخبار اندیشهدو دلیل، کتاب را برای مترجم جذاب کرده است: «نخست آنکه، خودشناسی را از بحث‌های صرفاً ذهنی و عرفانی جدا می‌کند و آن را به زندگی روزمره، اخلاق عمومی، و نگاه اجتماعی پیوند می‌زند. دیگر آنکه، این کتاب، به‌جای آن‌که جهان را با تصویری ساده مانند جنگِ خیر و شر توضیح دهد، یا بگوید باید بدی را به‌کلی حذف کرد، بر ایده‌ای ظریف‌تر تأکید می‌کند و می‌گوید باید تعارض‌هایمان را هماهنگ و متعادل کنیم».

جواد نوری زاده «چالش قانون و شریعت» را بررسی کرد

منازعه یا همراهی فقها با حکومت قانون از قاجار تا کنون / دوگانه هایی چون مشروعیت و مقبولیت عامل ناکارآمدی کشور/ تکانه‌های تجدد در سنت

اخبار اندیشهبه گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد.

علت‌یابی بحران‌های مالی جهانی در بررسی میرابوطالب بدری

عاقبت سیاست‌های نئولیبرال / بحران‌های چندگانه امروز با نئولیبرالیسم ناسازگار است

اخبار اندیشهبحران‌های ناشی از شوک خارجی نظیر جنگ، تحریم، پاندومی، بلایای طبیعی، افزایش قیمت‌های انرژی و غیره طبیعتی بیرونی دارند و اگر سیاست‌های درست اعمال گردد قابل مهارند و لزوماً مدل توسعه را تغییر نمی‌دهند.

علیرضا کرمانی مفهوم جامعه را بازتعریف کرد

جامعه نمرده، دچار دگردیسی شده / جامعه‌شناسی شکل‌های جدیدی از امر اجتماعی ارائه کند

اخبار اندیشه ما اغلب «جامعه» را به‌عنوان یک ظرف آماده و پیش‌فرض می‌گیریم؛ ظرفی که دولت-ملت نام دارد و ما درون آن زندگی می‌کنیم. اما ویژگی شاخص کار «الیوت» و «ترنر» این است که بی‌پروا این ظرف را می‌شکنند.

افشین داورپناه انسان‌شناس، رخدادهای ۱۶ سال اخیر را تحلیل و بررسی کرد

اعتراض به اغتشاش تبدیل شد چون مطالبات برآورده نشد / اطلاعات دقیقی نداریم اخبار صدا و سیما هم غیرواقعی است / اعتراضات نشانه زنده بودن جامعه است

اخبار اندیشهمردمی که با اعتراضات متفاوت به خیابان می‌آیند در حالی که مجال بروز اعتراضات را ندارند یا در اعتراضات قبلی هم پاسخ مورد انتظار را دریافت نکرده‌اند، این مردم همچنان امیدوار به تغییرند. اطلاق تعارض اعتراضات با منافع ملی به دلیل بهره‌برداری گروه‌های خاص از اعتراضات، آن هم به دلیل ناتوانی حاکمیت در مدیریت اعتراضات، ربطی به مردم ندارد. ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم مردم آن جوری که ما می‌خواهیم و مطابق با نگاه ما رفتار کنند.

ناشرسالاری، بزرگترین خطر برای میراث فرهنگی ایرانیان

شرط های مجابی، شاملو، دولت آبادی و بهبهانی با آمریکایی ها برای رفتن به نیویورک / آثار حاکمیت نظارت مرکب و ممیزی بر فرهنگ ایرانی

اخبار اندیشهجواد مجابی نویسنده از ناشرسالاری و آسیب‌های آن سخن گفته و از اینکه این پدیده چگونه باعث شده است شمارگان آثار تألیفی معاصر، روزبه‌روز کمتر شود و ادبیات زنده جای خود را در بازار نشر، به ادبیات قدیم و ادبیات ترجمه بدهد.

گفت و گو با مرتضی امیرعباسی مترجم کتاب «دام نبوغ» اثر دیوید رابسن

استمرار تصمیمات مرگبار در مدیریت نخبگان ایرانی / ویروس‌شناسی شناخت نخبگان / بحران ایران بحران فوران کژخردی و فقدان مسئولیت پذیری

اخبار اندیشهراه نجات، گذار از فرهنگ ستایش هوش و مدرک، به فرهنگ مطالبه‌ی مسئولیت و عقلانیت است. بحران ما بحران کمبود هوش و تخصص نیست؛ بحران فوران کژخردی و فقدان مسئولیت‌پذیری است. پیام کلیدی دام نبوغ برای ایران این است که باید از پرستش IQ دست برداریم و مطالبه‌گر RQ (ضریب عقلانیت) و در وسط گود باشیم.شهروند هوشمند کسی است که القاب را نادیده می‌گیرد و فقط به جای زخم‌های روی تن افراد و هزینه‌ای که خودشان پرداخت کرده‌اند نگاه می‌کند. شعار ما این است: اگر نمی‌توانی با ما سقوط کنی، حق نداری برای پرواز ما تصمیم بگیری. تمام.

راهکارهای سید جواد میری، جامعه‌شناس برای عبور از التهابات اخیر

سانسور در صدا و سیما یعنی تقویت اینترنشنال اسراییل/ به شوک بزرگ اصلاحی نیاز داریم؛ ایران به مثابه ملک مشاع مردم / سند امنیت ملی را سریعتر تدوین کنیم

اخبار اندیشهما برای عبور از بحران‌های مزمن و تکراری، نیازمند تدوین یک استراتژی امنیت ملی هستیم که مبتنی بر واقعیات داخلی و منطقه‌ای و بین‌المللی باشد. در کوتاه مدت و گذر از التهابات اخیر نیاز به یک شوک بزرگ اصلاحی داخلی داریم. جامعه هم منتظر و هم پذیرای این شوک است. نیازمند شهامت برای گفت‌وگو و نقد هستیم. تکثر و تنوع، امتیاز و فرصت ایران است. از پذیرش آن هراس نداشته باشیم.‌

سه ضلع اصلاحات پزشکیان یعنی مردم، سیاست خارجی و اقتصاد در چه موقعیتی قرار دارند؟

مسعود نیلی:برای اعتماد سازی پزشکیان بگوید بودجه نهادهایی که به مردم خدماتی نمی دهند چه شد/ دولت با صدور بیانیه های سیاستی با مردم حرف بزند

اخبار اندیشهآن خطری که وجود دارد این است که آن راس اجتماعی، پنهان است، راس روابط خارجی را هم نمی‌توانیم کاری انجام دهیم. در قسمت اقتصادی نگرانی این است که فشار بیش از حد باشد، چون فشار واقعی است، مثل یک سیل می‌آید و یک دفعه خراب می‌کند، بنابراین نگرانی این است که شما تحت آن فشارها بیایید و بگویید «امشب تصمیم گرفتم این کار را انجام دهم، هفته دیگر تصمیم گرفتم آن کار را انجام دهم.»

خوانشی بوردیویی از ساختار اجتماعی ایران توسط رضا تسلیمی‌طهرانی

سایه خشن فقر فرهنگی و اقتصادی بر طبقه متوسط ایران / طبقه متوسط موتور نوسازی جامعه را تضعیف نکنید

اخبار اندیشهرضا تسلیمی طهرانی: در مورد «شاخص‌­های اجتماعی» و مرتبط با تعاملات اجتماعی نیز می­‌توان گفت از میزان عضویت اعضای طبقه متوسط در گروه‌­ها، انجمن‌­ها و تشکل‌­های اجتماعی (مانند گروه­‌های دانشجویی، فرهنگی، کتابخوانی و ورزشی) و مشارکت آنان در آیین‌­های مختلف اجتماعی (مانند آیین­‌های ازدواج، مراسم ترحیم و آداب و رسوم عیددیدنی) به میزان قابل توجهی کاسته شده است. ...از میزان سرمایه‌های اقتصادی اعضای طبقه متوسط کاسته شده و اعضای این طبقه به طبقات پایین اجتماعی نزدیک می­‌شوند.

مهناز علیزاده جامعه‌شناسی ایرانی را بازخوانی کرد

جامعه‌شناسان در حاشیه / جامعه‌شناسی ایران بیرون از دانشگاه هنوز جایگاه رسمی و مستحکمی ندارد

اخبار اندیشهمهناز علیزاده بیان کرد: با وجود ظرفیت بالای پژوهش‌های جامعه‌شناختی برای فهم و حل مسائل اجتماعی، محدودیت‌های نهادی و نبود تعامل سازمان‌یافته با سیاست‌گذاران باعث شده این صدا اغلب در حاشیه بماند.

هومن کاسبی و تلاش برای بازخوانی آنارشیسم

تغییر جهان با نظر به افق سیاست رادیکال / مخالفت با ذاتی سازی هویت ها / ماهیت مبارزات کارگری قرن نوزدهم تا فمینیسم، اکولوژی، آموزش، اخلاق و سیاست

اخبار اندیشههومن کاسبی گفت:‌اخلاق ضداقتدارگرای آنارشیسم عبارت است از مخالفت با مطلق‌سازی اخلاقیات و ارزش‌های اخلاقی که از پیش تجویز شده‌اند، مخالفت با ذاتی‌سازی هویت‌ها و ایده‌های تثبیت‌شده که منجر به گشودگی به همه‌ی هویت‌ها، همه‌ی مبارزات و تمام آن به‌شمارنیامدگان می‌شود، گشودگی به آن صداهای محذوف و مطرود که تاکنون مسکوت گشته‌اند و گوش سپردن به آن‌ها؛ و گشودگی به آینده، آینده‌ای که واقعاً آینده باشد و نه صرفاً استمرار زمان حال یا بازگشت به گذشته.

لیلا اردبیلی جامعه شناسی ایرانی را بررسی کرد

صحبت در باره همه آن خطرهایی که جامعه شناسی دانشگاهی را بی اثر کرد / محافظه‌کاری جامعه‌شناسی، استراتژی بقاست

اخبار اندیشهاردبیلی گفت: محافظه‌کاری بخشی از جامعه‌شناسی دانشگاهی نه از سر بی‌اعتنایی به مسائل جامعه، بلکه نتیجه مستقیم شرایط نهادی و ساختاری دانشگاه است. ناامنی شغلی، فشارهای بروکراتیک و نظام ارزیابی‌های کمّی، هزینه ورود به مسائل حساس و بنیادین را بالا برده است. در چنین وضعیتی، بسیاری از جامعه‌شناسان ناگزیر به انتخاب مسیرهای کم‌خطر می‌شوند؛ انتخابی که بیش از آنکه ترجیح فکری باشد، راهی برای بقاست...بنابراین اگر «جامعه‌شناسی ایرانی» را به عنوان شیوه‌ای خاص از مسئله‌مند کردن ایرانی واقعیت اجتماعی بفهمیم باید بگویم چنین شیوه‌ای از مسئله‌مند کردن اگر هم وجود داشته باشد بسیار نحیف است.

بازاندیشی یوسف ثبوتی در باره محیط زیست، تغییر اقلیم و آینده انسان

زمین، آدمیان را مثل دایناسورها حذف می کند/ تکنولوژی این مصیبت را به بار آورده، خود تکنولوژی هم راه چاره است/ نگران انسان هستم

اخبار اندیشهیوسف ثبوتی گفت:‌من نگران زمین نیستم، زیرا زمین تواناتر از آن است که انسان بتواند آن را نابود کند؛نیروهایی که زمین را شکل داده‌اند بسیار قویتر از نیروهای انسان هستند. زمین اگر بی‌خردی در انسان‌ها ببیند سر فرصت آن را تصحیح خواهد کرد. زمین موجوداتی را که نمی‌توانند با اقلیم زمین کنار بیایند، حذف می‌کند. همان‌طورکه دایناسورها را حذف کرد.

نگاه نعمت‌الله فاضلی در باب فراگیری «روان‌شناسی زرد»

همه مردم به صف آگاهان و مبارزان نمی پیوندند / خواندن کتاب‌های سطحی بهتر از نخواندن آن است‌

اخبار اندیشه نعمت‌الله فاضلی با نگاهی انتقادی به پدیده روان‌شناسی زرد معتقد است که گرچه بسیاری از این کتاب‌ها ساده‌انگارانه و سطحی‌اند، اما عمل خواندن — حتی اگر از محتوای ضعیف تغذیه شود — می‌تواند به سلامت ذهن و تقویت مغز کمک کند. او می‌گوید: «در دنیای آزاد نمی‌توان افراد را از خواندن این کتاب‌ها منع کرد. خودِ عملِ خواندن مفید است، حتی اگر محتوای کتاب چندان علمی نباشد».

امکان یا امتناع فلسفه مضاف در سنت فلسفه اسلامی

اخبار اندیشهسعید کریم داداشی نوشت:‌ پیشنهاد این نوشته تأکید بر فعال‌سازی ظرفیت‌های فلسفه اسلامی به عنوان راهکار اصلی، رویکردی اساسی‌تر، امن‌تر و اصیل‌تر است در مقابل تقلید از رویکرد آنگلوساکسون.

نازی اکبری تاب‌آوری را در دیدگاه اروین یالوم بررسی کرد

حداقل یک ساعت مثل دو انسان با هم رفتار کنیم / کافیست خودمان باشیم / لازم نیست همیشه قوی، صحیح یا بی‌نقص باشید

اخبار اندیشهبه باور نازی اکبری: «یالوم در تمام آثارش، خود را به‌عنوان سوژه وارد کار می‌کند و از تردیدها، ترس‌ها، اشتباهات و محدودیت‌هاش سخن می‌گوید. او پشت نظریه‌ها قایم نمی‌شود. حتی در آخرین سال‌های زندگی‌اش هم وقتی صادقانه از افول حافظه‌اش حرف می‌زند، از این رویکرد دست برنمی‌دارد. این برای من فوق‌العاده ارزشمند و الهام‌بخش است»

مأموریت رئیس‌جمهور به وزارت علوم مصادف با اراده حاکمیت برای دعوت از نخبگان نیست

آزاد ارمکی‌: کشور با فقدان حضور اصحاب دانش در تصمیمات، به این وضعیت افتاد/ بدبینی استاد دانشگاه به دعوت از دانشگاهیان برای بررسی وقایع اخیر

اخبار اندیشهتقی آزاد ارمکی‌ گفت: مأموریت رئیس‌جمهور به وزارت علوم به‌زعم من مصادف با اراده حاکمیت برای دعوت از نخبگان نیست. رئیس دولت نماینده بخشی از دیوان‌سالاری کشور است و نه همه آن. به همین خاطر اگر این اقدام توسط حاکمیت شروع می‌شد، نگاه خوشبینانه‌تری به آن داشتم. چون بنا به تجربه همین الان اگر نخبگان به میدان بیایند و درباره ابعاد و علل بروز اعتراضات تحقیق کنند، بخش‌هایی از حاکمیت خواهند گفت که نتایج این تحقیقات را خودمان هم می‌دانستیم.

درباره پی‌یر بوردیو ساختارگرای برساخت گرا

ثمربخش ترین نقدها چه نوع نقدهایی هستند؟ / جامعه‌شناسی که تقسیم‌بندی‌های علوم انسانی را به چالش کشید

اخبار اندیشه به‌گفته ناصری‌راد: «بسیاری از سردبیران و اعضای تحریریه مجلات علمی و پژوهشی گاه با زیر پا گذاشتن اخلاق علم و پژوهش و بدون ارزیابی‌های درست و صرفاً بر اساس سفارش‌ها و فرمایش‌ها، مجموعه‌ای از مقالات مرتبط با مفاهیم و نظریه‌های بوردیو را منتشر کرده‌اند که به فهم عجولانه و تا حدی نادرست از مفاهیم و نظریه‌های بوردیو دامن زده‌اند.»