داریوش رحمانیان در نشست «ایران در پیچ تاریخی دیگر» تبیین کرد

ایران، روایت استقامت، امید، ماندگاری و پایداری/ جامعه ایران زنده و پویاست / با وجود حوادث دی ماه ایران در مسیر مقاومت تاریخی خود است

اخبار اندیشهرحمانیان توضیح داد که پس از ۲۸ مرداد، پادشاه‌خواهی به «نماینده غرب» تبدیل شد و همزمان، گفتمان «غرب‌زدگی» شکل گرفت . او در ادامه گفت که ما ایرانیان در تاریخ به عنوان «فرانسویان آسیا» شناخته شده‌ایم؛ هم به دلیل فرهنگ شاعرانه و هم به دلیل ناآرامی و بی‌تابی در برابر ظلم. تاریخ ما پر از شورش‌های جانانه است، حتی در برابر مغولان.

نگاهی به کتاب «پایان سرمایه‌داری» اثر استیو پاکستون

آیا کاپیتالیسم به آخر خط رسیده است؟ / فرسایش نظم سرمایه داری و تقابل آن با فناوری، محیط زیست و اجتماع

اخبار اندیشهپاکستون از «پایان ناگهانی» سرمایه‌داری سخن نمی‌گوید، بلکه از فرسایش تدریجی نظمی حرف می‌زند که دیگر با شرایط فناورانه و اجتماعی امروز هم‌خوانی ندارد. او از ضرورت بازاندیشی در سیاست‌های رفاهی، معنای کار، و نقش دولت در تضمین حداقلی از امنیت معیشتی سخن می‌گوید... مسئلۀ اصلی کتاب از جایی آغاز می‌شود که نویسنده می‌پرسد: اگر مشکل امروز جهان دیگر کمبود نیست، بلکه توزیع ناعادلانۀ ثروت و فرصت‌هاست، آیا همان نظام هنوز می‌تواند پاسخ‌گو باشد؟

درباره«حبیب و طبیب حوزه» به مناسبت سالگرد سید هادی خسروشاهی

انتقاد به فضای تجدد ستیز حوزه ها / نواندیش حوزوی ناقد نواندیشان دانشگاهی

اخبار اندیشهخسروشاهی از مدافعان نواندیشی حوزوی بود. آن را نسبت به جریان روشنفکری دینی هم برتر می‌دانست. می‌گفت امتیاز این جریان در مقایسه با جریان روشنفکری دینی عام، عمدتاً در زمینه شناخت و آگاهی آن از متون اصیل اسلامی است.وی ادعا می‌کند که متاسفانه پرچمداران روشنفکری دینی، صرفاً معلوماتی در زمینه متون اصیل اسلامی داشتند.

فحش، فریادِ انسانی برای خروج از «ادبِ دروغین» طبقات فرادست / کتاب «لعنتِ مقدس: سفری به لایه‌های پنهان زبان و تاریخ» انتشارات آکسفورد

اخبار اندیشهملیسا مهر در کتابش به ما می‌آموزد که اگر امروز صدایِ فحش را در خیابان یا دانشگاه می‌شنویم، نباید آن را صرفاً یک «سقوط اخلاقی» ببینیم؛ بلکه باید آن را زنگِ خطری بدانیم که نشان می‌دهد «زبانِ رسمی» کارکردش را از دست داده و جامعه در حالِ خلقِ یک «نقشه‌یِ جدید از مقدسات و تابوها» است.  ملیسا مهر به ما یادآوری می‌کند که فحش، فریادِ انسانی است که دیگر نمی‌خواهد در چارچوبِ «ادبِ دروغین» خفه شود.

در باره استاد جواد صفی نژاد

نان سنگگ دارید؟ / اگر ما عاقل بودیم

اخبار اندیشهاگر ما عاقل بودیم باید او را به ریاست یک مؤسسه بزرگ تحقیقات اجتماعی می گماشتیم و ده ها جوان دانشجو را در اختیارش می گذاشتم تا آنها را تربیت کند و به کار پژوهش در کار مردم شناسی در این مرز و بوم بگمارد و حاصل یافته های عالمانه آن ها را در اختیار مؤسسات تصمیم گیر بگذارد

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

باورتان می شود؟ تامل ۴۰ ساله کانت فقط روی یک کتاب / بیداری فیلسوف آلمانی از خواب جزم‌اندیشی/ حاشیه‌نویسی ایمانوئل کانت بر متافیزیک باومگارتن

اخبار اندیشهبسیاری از مورخان فلسفه معتقدند که با بررسی این دست‌نوشته‌ها می‌توان روند گذار کانت از جزم‌اندیشی (دگماتیسم) به سمت فلسفه نقدی را ردیابی کرد. در واقع، نطفه‌ی بسیاری از ایده‌های کتاب «نقد عقل محض» در لابه‌لای نقد کانت بر جملات باومگارتن بسته شده است.

هوش مصنوعی حامی کارگر، ایده‌ی جدید عجم‌اوغلو / تقویت یا تضعیف نیروی کار، وابسته به تصمیم نهادهای سیاسی و اجتماعی

اخبار اندیشهمقاله پیشنهادهایی سیاستی برای هدایت مسیر تحول فناورانه ارائه می‌کند، از جمله اصلاح نظام مالیاتی به‌گونه‌ای که جانشینی نیروی کار با سرمایه بیش از حد تشویق نشود، تقویت قوانین ضدانحصار، سرمایه‌گذاری در آموزش و سلامت، و حمایت از گسترش مهارت‌های انسانی. پیام اصلی مقاله این است که آینده کار از پیش تعیین نشده است. هوش مصنوعی می‌تواند به تضعیف نیروی کار بینجامد یا به تقویت آن کمک کند؛ این نتیجه نه به ذات فناوری، بلکه به تصمیم‌های نهادی، سیاستی و اجتماعی وابسته است.

ضرورت تعهد اخلاقی در علوم سیاسی / علوم سیاسی و سوگند سقراطی

اخبار اندیشهاگر تعهد اخلاقی پزشکان درباره تامین سلامت بعد فردی دارد، چنین تعهدی نزد سیاست‌گران بعدی جمعی و اجتماعی پیدا می‌کند. اگر پزشک سوگند یاد می‌کند که تنها به تندرستی مردم نظر داشته باشد و از هر غرض دیگری بپرهیزد، عالم سیاست و سیاست‌گر نیز در سطح جمعی تعهد اخلاقی مشابهی پیدا می‌کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

شناسایی سانسورچی ها و گروه های فشار در کتاب «درباب آزادی بیان» / آزادی بیان چگونه تهدید می شود؟

اخبار اندیشهکتاب «در باب آزادی بیان» نوشته اندرو دویل، اثری کوتاه و پرنفوذ در ژانر تفسیر سیاسی معاصر است. نویسنده این کتاب اندرو دویل و مترجم آن نیلوفر شاندیز است. این کتاب توسط انتشارات فرمهر منتشر و روانه بازار کتاب شده است.

نگاهی به کتاب «خود بهسازی» اثر ردولف آلرس

مصطفی ملکیان در باره بزرگترین رذیلت چه می گوید؟/ آلرس: عامل بزرگ مشکلات ابتدا خود انسان است/ انسان بدون عشق مغرور باقی می ماند

اخبار اندیشههر جا محوریت من باقی باشد به موجودات دلبستگی دارم و آن موجوداتی که دلبسته من هستند، بناست که ابزار من شوند و در استخدام من باشند و خواسته‌های من را برآورده کنند. اما آن‌جا که عشق واقعی است، من خودم خادمِ معشوق خودم هستم، خودم را در استخدام معشوق خودم درمی‌آورم و خودم را خادم معشوق خودم می‌دانم. 

خشم در ایران چگونه گسترده شد؟ / بدن علیه سیاست / خشونت ‌و امتناع زیست دموکراتیک‌شدن در ایران

اخبار اندیشهپارادوکس تراژیک گذار در اینجاست که همان مردمی که بیشترین رنج را از خشونت ساختاری متحمل شده‌اند، ممکن است در لحظه گذار، کمترین ظرفیت زیستی–روانی را برای تحقق فوری دموکراسی در اختیار داشته باشند. این ناتوانی نه در کاستی اخلاقی، بلکه در تخریب طولانی‌مدت سیستم عصبی و روانی آنان ریشه دارد. بر این اساس، گذار دموکراتیک را نمی‌توان صرفا پروژه‌ای حقوقی یا نهادی دانست. دموکراتیک‌شدن مستلزم مداخلات ترمیمی در سطح روانی و زیستی نیز هست

تأملی در کاربست ایرانی اندیشه مارتین هایدگر

خطر فلسفه ای که مقوم آزادی ، نقد پذیری و نهادسازی نیست / نقد مدرنیته یا تعلیق سیاست؟

اخبار اندیشهبازگشت به هایدگر در فضای فکری ایران صرفاً یک انتخاب نظری نیست؛ نوعی موضع‌گیری نسبت به مدرنیته، سیاست و آینده است. نقد رادیکال او از متافیزیک غربی و تحلیلش از تکنولوژی به‌عنوان «گشتل» شیوه‌ای که جهان را به ذخیره‌ای برای بهره‌برداری تقلیل می‌دهد برای بسیاری از روشنفکران ایرانی جذاب بوده است.

کنفرانس بین‌المللی «تمدن ایرانی-اسلامی» با حضور برجسته‌ترین ایران‌شناسان در وین برگزار شد

شکوه تمدن ایرانی - اسلامی در بازخوانی ایران‌شناسان اروپایی و ایرانی / نقش جندی شاپور در انتقال دانش ایرانیان

اخبار اندیشهبه همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتریش، کنفرانس دو روزه «تمدن ایرانی-اسلامی، هویت، مؤلفه‌ها و شکوه تاریخی» به‌صورت حضوری ـ آنلاین در وین برگزار گردید و جمعی از محققان، استادان ایران‌شناس و تمدن‌پژوه از حوزه‌های متنوع علمی در آن به ارائه دیدگاه‌های خود درباره ابعاد گوناگون تمدن ایرانی-اسلامی پرداختند.

ارزیابی استاد و دلسوخته علم و دانش در باره اوضاع علوم انسانی در ایران

شفیعی کدکنی: در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند، این یعنی کشک! / در علوم انسانی صفریم / صد سال دیگر ان شاالله یک کانت شناس داشته باشیم

اخبار اندیشهبرای کلّ صاحب‌نظرانِ میدانِ مطالعات کانت که صد سال دیگر ان شاء اللّه ما یک نفر داشته باشیم که کانت را با همهٔ ابعادش بشناسد و بتواند در یک کنگرهٔ بین‌المللیِ کانت لِکچر بدهد و برایش دست بزنند، صد سال دیگر، کلاهمان را باید به آسمان بیندازیم. یک دانشگاه شروع کند برای برنامه‌ریزی که ما می‌خواهیم متخصّص کانت تربیت کنیم، هِگِل تربیت کنیم، اسپینوزا تربیت کنیم، ویتگنشتاین تربیت کنیم، راسِل تربیت کنیم. می‌آیند در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند. در همهٔ رشته‌ها استاد دارند. این یعنی کشک!

توسعه - کالبدشکافی ۱۰ روایت از ناکامی اقتصادی ایران

شکاف میان روحانیت از کجا آغاز شد؟ / جناح بندی های سیاسی حول روایت های اقتصادی / از «معجزه دهه ۴۰» تا «تله تحریم»

اخبار اندیشهشاید مخاطبان جوان‌تر ندانند که نخستین جناح‌بندی سیاسی در ایران حول محور اقتصاد و یک تصمیم اقتصادی دولت بود. موضوعاتی حول محور دولت، قانون کار، مساله تجارت خارجی، قیمت‌گذاری‌ها و...از جمله این موارد بودند. فقه سنتی می‌گفت: نه، دولت نمی‌تواند دخالت کند. فقه انقلابی می‌گفت: بله، می‌تواند. بین روحانیت از همین جا شکاف ایجاد شد. امروز هم نیروهای سیاسی حول این پاسخ‌ها و این ۱۰روایت شکل می‌گیرد.

محمد مهدی گلشاهی از « استیم» و جهانی شدن آن می‌گوید

عقب افتادگی ایران از انقلاب آموزشی در جهان / استیم و فبک؛ تربیت کودکان فیلسوف و جست‌وجو گر/آموزش‌های تک‌رشته‌ای دیگر کفایت نمی‌کنند

اخبار اندیشهچالش اساسی در کشور ما آن است که آموزش، بویژه در مقاطع ابتدایی و متوسطه، عمدتاً نظری باقی مانده و پیوند روشنی با بازار کار و نیازهای واقعی جامعه ندارد. هر چند تلاش‌هایی در حوزه استیم و هوش‌مصنوعی آغاز شده و مقالات و مدارس نوینی نیز شکل گرفته‌اند، اما پرسش اصلی همچنان باقی است: مابه‌ازای بیرونی این آموزش‌ها چیست؟ و آیا نظام دانشگاهی و ساختار اقتصادی کشور آمادگی پذیرش این تحول را دارد؟ پاسخ به این دست از پرسش‌ها می‌تواند نسبت آموزش را با مهارت و آینده جامعه روشن‌تر سازد.

تحلیلی بر اساس ۱۲ میلیون سند سیاستگذاری در باره توسعه پایدار / تأثیرگذاری پژوهش‌های علمی در سیاست‌گذاری برای تحقق اهداف توسعه پایدار 

اخبار اندیشهیکی از چالش‌های برجسته، کم‌نمایی بروندادهای پژوهشگران منطقه جنوب جهانی در سیاست‌های داخلی کشورها است، به‌گونه‌ای که بیشتر ارجاع‌های SDG از پژوهشگران متکی بر مؤلفان در شمال جهانی هستند..نویسندگان تحلیل تأکید دارند که ادغام پژوهش، دسترسی آزاد، و ارتباط فعال با نهادهای سیاست‌گذاری می‌تواند نقش علم را در پاسخ به چالش‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی و نابرابری تقویت کند. 

هرچه راه نهادهای مدنی بسته‌تر امکان آشوب و انقلابی‌گری بیشتر / گام های کوچک اما متخصصانه است که راه اصلاح ساختارها را باز می کند

اخبار اندیشهدر شیوه‌های سیاسی نیز این دقیقا همان مسیری است که در طرح‌های مبتنی بر حاکمیت مدنی شهروندان بر آن تأکید شده است؛ یعنی انتقال قدرت از تمرکز ایدئولوژیک به نهادهای پاسخ‌گو و مشارکت‌محور. در چنین چارچوبی نیز آنچه لازم است، نه ابزار خنثی‌سازی جامعه، بلکه مکانیسم عقلانیِ جلوگیری از خشونت و هرج‌ومرج است. مسیر شکل‌گیری این نهادها هر چقدر بسته بماند، هیزم به آتش انقلابی‌گری و آشوب ریخته می‌شود...روشن است که حضور مسئولانه، استدلال متخصصانه، و مطالبه‌گری پیوسته می‌تواند ساختارها را وادار به انعطاف، بازنگری و اصلاح کند.

در آیین پایانی جشنواره بین‌المللی فارابی مطرح شد

غلامرضا اعوانی ویژگی ممتاز فرهنگ ایرانی را چه می داند؟ / آکویناس بارها به آثار ابن سینا رجوع کرده است

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی گفت:‌ هیچ‌گاه علمی در سنت ایرانی از حکمت الهی جدا نبوده و همین پیوستگی، راز ماندگاری و اثرگذاری فرهنگ ایرانی در جهان است.

چرا مردم معترض در آبدانان برنج ها را نابود کردند؟ / چرا انسان‌ها شورش می‌کنند؟

اخبار اندیشهزمانی دولت‌ها تا پشت بام خانه‌ها حضور می‌یافتند و بر آنتن‌های ماهواره شهروندان حکم می‌راندند و اینک به‌گونه‌ای عریان تا خصوصی‌ترین پستوهای شهروندان نفوذ کرده و بر کیفیت و کمیت بارداری و شمار فرزندان خانواده‌ها اعمال نظر می‌کنند. چنان‌که به نظر می‌رسد دولت -حاکمیت-‌ این شیوه حکمرانی را به ‌عنوان یک راهبرد تغییرناپذیر و بدون ‌بازگشت برگزیده که به همین سبب پیامدها و عکس‌العمل‌های آن هم بی‌بازگشت خواهد بود.

اعلام کمک ترامپ کودتا در ایران بود / اشباع اجتماعی اعتراضات و نظریه تغییر / با عذرخواهی صادقانه از مردم، فشار انباشته روانی آنان را التیام بدهید

اخبار اندیشهالبته اینکه ترامپ گفت‌ «کمک در راه است»، نه اسم رمز کودتا بلکه اعلام رسمی کودتا با نیروی خارجی بود. تصور آنان (و نه مردم معترض) این بود که کشور در یک شورش دامنه‌دار و جنگ داخلی بلندمدت وارد شود و سپس این عبارت برای توجیه حمله خارجی فراگیر شود که «پرزیدنت ترامپ، لیدر آف دِ ورلد، پلیز هِلپ آس» (پیام ویدئویی یکی از سلبریتی‌های خارج‌نشین)... دیدگاه قضائی-امنیتی مبتنی بر«فقه سیاسی محاربه و بغی» برای برخورد با چنین پدیده‌هایی فرصت اشباع اجتماعی اعتراضات را می‌گیرد و به جای آن فرصتی تاریخی برای ایدئولوژی‌های زرد رسانه‌ای در گسترش نفرت و واگرایی ملی فراهم می‌کند...«اشباع اجتماعی»، یک کارگاه بزرگ مدنی برای آموزش سیاسی است که در آن جوانان به تدریج تفاوت «اعتراض» و «انقلاب» را با «اجابت فراخوان دول متخاصم» درمی‌یابند.

نقدی بر کتاب «میدان شهرت در ایران» نوشته احسان شاه‌قاسمی

در ایران، مرز میان فرهنگ شهرت، سیاست و شبکه‌های اجتماعی مشخص نیست

اخبار اندیشهکتاب «میدان شهرت در ایران» نشان می‌دهد که سلبریتی‌ها صرفاً افراد را سرگرم نمی‌کنند بلکه از افراد برای تثبیت قدرت خود استفاده می‌کنند. آن‌ها در ظاهر طبق خواسته‌ها و سلایق دنبال‌کنندگان خود پیش می‌روند اما به صورت پنهان حفظ و رشد منافع خود را رقم می‌زنند....کتاب به این اشاره دارد که سلبریتی عامل پدید آمدن شهرت نیست، بلکه محصول این صنعت است.

در نشست «زیست ارتباطی در جهان معاصر» مطرح شد

امکان رهایی‌بخشی فردی در اینستاگرام / «داده» ابزار مدیریت جهان امروز است

اخبار اندیشهیحیایی با اشاره به صحبت‌های باومن گفت: «اگر هویت سیال را به جای هویت متکثر که متضمن ارزش مثبت بود جایگزین کنیم، باومن می‌گوید این نتیجه بی‌ثباتی جهان است. از سوی دیگر، هویت دیجیتال ابزار مدیریت این بی‌ثباتی است، چرا که ابزار مدیریت جهان امروز «داده»  است.»

بازخوانی انتقادی کتاب «قدرت» برتراند راسل در افقِ ۲۰۲۵

راسل: قدرت انقلابی ذاتا ناپایدار است / چشم در چشم لویاتان با قدرت نه گفتن / جست و جوی اسرار ظهور فراعنه و سقوط وال استریت

اخبار اندیشهراسل تحلیل می‌کند که قدرتِ انقلابی ذاتا ناپایدار است؛ این قدرت یا پیروز می‌شود و خود به یک «سنتِ جدید» تبدیل می‌شود (مانندِ کلیسای کاتولیک پس از کنستانتین) یا در صورتِ مواجهه با مقاومتِ شدید و طولانی، ماهیتِ ایدئولوژیک خود را از دست داده و به سمتِ استفاده از زورِ عریان میل می‌کند...برتراند راسل می‌داند که میل به قدرت در نهادِ بشر شعله‌ور است و علم ابزارهایی ویرانگر به این میل بخشیده است. اما او به «خرد» و «همکاری» ایمان دارد. او می‌نویسد: «برای جهان امیدی نیست مگر آنکه بتوانیم قدرت را مهار کنیم .»