به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، آناهید خزیر نوشت: «بالای سراشیبی تندی ایستاده بود و به عمیقترین گودالی که تا آن زمان دیده بودم نگاه میکردم. افرادی که آن پایین بودند کلاه ایمنی داشتند یا دستکم به من اینطور گفته شده بود: فاصله آنها با ما بسیار زیاد بود، به طوری که با چشم غیرمسلح درست دیده نمیشدند. دوروبرشان مقادیر زیادی مواد منفجره قوی دیده میشد. به من گفتند که این مواد منفجره میتوانند کل یک بلوک شهری را تخریب کنند.
در مقابلم صفحه کلیدی فلزی با دو دکمه قرار داشت و مردی بیسیم به دست کنارم ایستاده بود. ما به صدایی از اتاق کنترل که در حال شمارش معکوس بود گوش میدادیم. گفته بودند وقتی شمارش معکوس به صفر رسید، دو دکمه را همزنان فشار بدهم. شارژ چاشنی در کسری از ثانیه به ته گودال میرسید و در آنجا مساحتی از خاک نوادا به اندازه یک زمین فوتبال در مقابل چشمانمان پودر میشد...»
آنچه بازگو شد بخشی از کتاب «جهان مواد و شکلگیری تمدن مدرن» نوشته اِد کانوِی با ترجمه یاسمین مشرف بود که از سوی انتشارات ققنوس منتشر شد.این کتاب در شش بخش ماسه، نمک، آهن، مس، نفت و لیتیوم تنظیم شده است.
انسان ابزار ساز، بنا شده بر ماسه، طولانیترین سفر، مسیرهای نمک، نمک زمین، داروی آتشزا، نمکهای فراوان، شما کشوری ندارید، داخل آتشفشان، آخرین انفجار، مهمتذین ماده بعدی، حفره، در عمق اقیانوس، فیل، لولهها، چیزی که همه چیز است، اوج تولید نفت، طلای سفید، رولهای ژلهای و بازگرداندن به مرحله پیش از تولید مطالب کتاب را دربرمیگیرد. نتیجهگیری، کتابشناسی و نمایه پایانبخش کتاب است.
شش عنصر بنیادین که زیربنای دنیای امروز را شکل دادهاند
ماسه، نمک، آهن، مس، نفت و لیتیوم؛ شش عنصر بنیادین که نه تنها زیربنای دنیای امروز ما را شکل دادهاند، بلکه کلید دروازههای آینده نیز در دستان آنهاست. در جهان مواد، اِد کانوِی، تحلیلگر نامدار اقتصادی، سفری حیرتانگیز را آغاز میکند تا رد این عناصر را در سراسر جهان دنبال کند و حاصل روایتی است پرکشش، روشنگر و الهامبخش. این کتاب شما را به قلب بحرانها و کشمکشهای بزرگ قرن بیستویک میبرد: بحران انرژی، دگرگونی اقلیمی، رقابت ابرقدرتها و نبرد خاموشی که بر سر کنترل منابع مواد خام در جریان است. جهان مواد ماجرای نبردی بیصدا و نفسگیر بر سر چیزی است که شاید مهمترین جنگ آینده باشد: جنگ بر سر ماده خام.
این کتاب یک اثر پژوهشی جذاب و جامع درباره موادی است که ستونهای تمدن مدرن را شکل میدهند موادی مثل آهن، ماسه، مس، نمک و دیگر منابع طبیعی که در زندگی روزمره ما نقش بزرگی دارند، اما ما معمولا به آنها فکر نمیکنیم.
اد کانوی، نویسنده این کتاب، ما را به سفرهایی در سراسر دنیا میبرد تا ببینیم این مواد از کجا میآیند، چطور استخراج میشوند، و چه تأثیراتی بر - محیط زیست، اقتصاد و حتی سیاست دارند. او نشان میدهد که در پشت صحنه ساختن هر چیزی از گوشیهای موبایل گرفته تا ساختمانهای بلند و خودروها - چه داستانهای پیچیدهای از تلاش انسان و استفاده از طبیعت پنهان شده است.
کتاب به زبان ساده توضیح میدهد که چرا شناختن این مواد برای آینده بهتر، عادلانهتر و پایدارتر مهم است. او همچنین نشان میدهد که امروز بیشتر از مجموع همه مواد استخراج شده در تاریخ بشر تا سال ۱۹۵۰، مواد جدید استخراج میشوند.
منتقدان اقتصاد و منابع مانند فارن پالسی و فارن افرز این کتاب را اثری برجسته در تحلیل زنجیره جهانی تأمین مواد اولیه معرفی کردهاند. این کتاب برای کسانی که میخواهند فهمی عمیقتر از پشتپرده جهان مواد داشته باشند؛ برای علاقهمندان به اقتصاد منابع و محیط زیست و برای خوانندگانی که دوست دارند داستانهایی واقعی و میدانی درباره کارگران، صنایع و معادن دنیا بشنوند کتابی خواندنی است.
اشیای روزمره سحرآمیزند و مواد سادهاش شگفتیآفرین
اِد کانوِی میگوید: ما پی خواهیم برد که چگونه جستجوی این مواد به تاریخ ژئوپلیتیک شکل داد و اکنون نیز در حال شکل دادن به آینده آن است. به عواقب ناخوشایندی که اشتهای سیریناپذیرمان به مصرف این موارد برای محیطزیستمان به همراه دارد پی خواهیم برد. درک این موضوع گاهی برایتان ناراحتکننده خواهد بود بهخصوص که همه ما با ایجاد تقاضا برای مواد خامی که از زمین استخراج میکنیم تا حدودی شریک این جرم هستیم. شاید احساس کنید بهترین راهحل این است که همه سعی کنیم کمتر مصرف و بیشتر بازیافت کنیم و البته این راهحل، اگر صادقانه بگویم راهحل بدی نیست.
سفر به گوشه و کنار این جهان جذابترین و از نظر فکری نشاطآورترین تجربه کاری من بود. اما ویژگی دیگری هم داشت: بهطور غیرمنتظرهای درمانگر بود. هر چقدر پیشتر میرفتم و درباره مواد اولیه زندگی مدرن تحقیق میکردم، احساس میکردم کمی بیشتر با دنیای اطرافم ارتباط برقرار میکنم.
درست است که من هیچگونه تواناییای در ساخت باتری ماشین، ورقه شیشه یا گوشی هوشمند پیدا نکردم، اما این اشیا دیگر برای من رازآمیز نبوددند. من که بیشتر عمرم را نازپرورده جهان غیرمادی بودم و این شانس را داشتم که هیچگونه آگاهیای از چگونگی ساخت و به دست آمدن چیزها نداشته باشم، نگاه تازهای به جهان بیرون پیدا کردم. امیدوارم این کتاب این انگیزه را در شما ایجاد کند که نگاهی دوباره به جهانی بیندازید که در آن زندگی میکنیم، جایی که اشیای روزمرهاش سحرآمیزند و مواد سادهاش شگفتیآفرین.
ما از زمین بهرهبرداری و اثری از خود برجای گذاشتهایم
اما تا انتهای کتاب نگاهی وسوسهانگیز به چیز دیگری نیز خواهیم داشت: جهانی که در آن برای اولینبار پس از انقلاب صنعتی، ممکن است بتوانیم در عینحال که پایداریمان را حفظ میکنیم، بدون عمیقتر حفاری کردن در زمین و منفجر کردن کوهها، نیازمان به کالاها را تامین کنیم.
ما هرگز در جهانی واقعا غیرمادی زندگی نخواهیم کرد؛ ما از زمانی که انسانها سنگ را به ابراز تبدیل کردند از زمین بهرهبرداری کرده و اثری از خود برجای گذاشتهایم. اما میتوانیم ردپایمان را کمتر کنیم. با این کار به کاهش انتشار گازهای گلخانهای و مقابله با تغییرات آب و هوایی کمک خواهیم کرد. همانطور که خواهید دید، تناقض اینجاست که رسیدن به این سرزمین موعود ممکن است بیش از هر زمان دیگری مستلزم حفاری و انفجار باشد.
در ماههای پس از بازگشت از نوادا مدام ذهنم درگیر چند سوال بود. اگر برای استخراج فلزی که اغلب میتوانیم بدون آن زندگی کنیم به چنین اقداماتی نیاز است، پس برای استخراج موادی که واقعا به آنها نیاز داریم باید چه اقداماتی انجام دهیم؟ و به خاطرم رسید موادی که ما واقعا به آنها وابسته هستیم کدامند؟ عناصر فیزیکیای که بدون آنها تمدن واقعا متوقف میشود چه هستند و واقعا از کجا میآیند؟
آیا فولاد قطعا متعلق به گذشته است؟
حدس میزدم فولاد یکی از این مواد باشد. بیشتر ساختمانها و خودروها -صرفنظر از دستگاههایی که با آنها همه چیزهای دیگر را میسازیم- از فولاد ساخته شدهاند، که آلیاژی است از آهن، کربن و چند عنصر مهم دیگر. ساختن فضاهای مدرن بدون بتن هم غیرممکن است. مطمئنا مس، با توجه به این که زیربنای شبکههای الکتریکیای است که به آنها وابسته هستیم، از عناصر ضروری است از آنجا که هنوز برای تامین بخش عمدهای از انرژی مورد نیازمان به سوختهای فسیلی متکی هستیم، حدی میزدیم که آنها را هم باید از موارد ضروری به حساب آورد- هر چند شاید بتوان چیزی مانند لیتیوم را نیز از عناصر ضروری در نظر گرفت، عنصری در قلب همه باتریهایی که در آینده به آنها نیاز خواهیم داشت. اما چگونه میتوان میزان وابستگیمان به این مواد را تعیین کرد؟ و آیا استخراج آنها همواره شامل همانگونه تخریبی است که در معدن کورتز شاهد بودیم؟
اِد کانوِی توجهش از آهن و فولاد نیز دور نمانده و به این فلز پراهمیت نیز اشاره کرده میگوید: همه چیز در جهان از فولاد ساخته نمیشود، اما تقریبا همه چیز در جهان با ماشینآلات ساخته شده از فولاد ساخته میشود. ساکنان کشورهای ثروتمند زیاد به این چیزها فکر نمیکنند؛ در واقع از آنجا که تولید فولاد آلودهکننده و انرژیبر است، کشورهای ثروتمند این روزها عادت دارند کارخانههای فولاد را تعطیل کنند، تولید داخلیشان را کاهش دهند و محصول نهایی را از کشورهایی وارد کنند که انتشار کربن در آنها زیاد بحثانگیز نیست. آنها وقتی عکس کورههای بلند و کارگرانی را میبینند که با لباسهای ضدحرارات فلز داغ و مایع را تخلیه میکنند استدلال دارند که فولاد قطعا متعلق به گذشته است.
عصر طلای سیاه بشر را از بسیاری از مشقتها نجات داد
نویسنده در جای دیگر کتاب به نفت اشاره میکند و چنین مینویسد: نفت خام، در کنار سوخت خواهرش یعنی گاز طبیعی، بزرگترین نیروی محرک قرن گذشته بوده است. اگر فولاد اسکلت جهان مدرن و مس رگهای آن باشد، آنگاه نفت غذایی است که باعث بقای ما میشود. نفت انرژی ما را تامین میکند و موادی شیمیایی در اختیار ما قرار میدهد، ما با این مواد شیمیایی کودهایی میسازیم که حیات نیمی از سیاره را حفظ میکنند. نفت شتابدهنده بزرگ زندگی است که آغازگر انقلاب در حمل و نقل موتوری بود، انقلابی که با وسایل نقلیه موتوری آغاز شد و با هواپیمای جت به اوج خود رسید.
عصر نفت، مانند عصر قبل بعنی عصر زغال سنگ، بشر را از بسیاری از مشقتهای کار یدی نجات داد؛ این تحول باعث افزایش درآمد در سراسر جهان شد و به ما کمک کرد زندگی طولانیتری داشته باشیم. فراوردهها و انرژی حاصل از نفت به ما در کاهش مرگ نوزادان و مبارزه با سوءتغذیه کمک کردند.
آنها در طول مسیر این امکان را برای ما فراهم کردند که میلیاردها انسان را بیشتر از میزانی که حیوانات، گیاهان و خاک زمین بتوانند بهتنهایی جوابگوی نیازهایشان باشند در سیاره جای دهیم. به عبارت دیگر، تصور جهانی بدون نفت به عنوان سوخت و منبع مواد شیمیایی دشوار است. اما نفت، همانطور که به سبک زندگی ما سرعت بخشید، به انتشار گازهای گلخانهای که تغییرات آب و هوایی را تسریع میکردند هم دامن زد.
کتاب «جهان مواد و شکلگیری تمدن مدرن» نوشته اِد کانوِی با ترجمه یاسمین مشرف در ۵۲۰ صفحه از سوی انتشارات ققنوس منتشر شد.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما