نکته کلیدی آن است که فرصت و منافع حاصل از این تنگه نباید ماهیتی موقت و محدود به بازه زمانی مشخص داشته باشد بلکه با داشتن یک راهبرد ملی و بینالمللی مشخص و معین میتوان این فرصت را پایدار کرد در غیر این صورت این فرصت طلایی نه تنها موقت بوده بلکه به تهدیدی وجودی برای منافع ملی ایران هم تبدیل خواهد شد.
در شرایط کنونی که ایران نشان داده که میتواند از موقعیت ژئوپلیتیک خود به مثابه یک فرصت بزرگ استفاده کند باید این فرصت به وجود آمده را به عنوان برگ برنده در چانه زنی و امتیازگیری بر اساس مصالح عمومی و منافع ملی به کار گیرد و با وضع ضوابطی خاص برای برای عبور کشتیها بر تردد آنها نظارت کند.
این اهرم قدرتمند در صورت استفاده قاعده مند و منطبق بر راهبردی مشخص و جهانپسند به تهران اجازه میدهد کشورهای دیگر را وادار به پذیرش حقوق مسلم ایرانیان کند.
در حال حاضر کنترل تنگه هرمز توازن قدرت منطقهای و جهانی را دگرگون ساخته است و ایالات متحده به مثابه یک ببر کاغذی در برابر خواست ملی ایران در مواجهه با این قدرت درمانده شده و کشورهای عربی خلیج فارس نیز چارهای جز پذیرش واقعیت قدرت ایران ندارند که با درایت و هوشمندی می توان با تثبیت این وضع، به عنوان بازیگر کلیدی منطقه و جهان ظهور نقش آفرینی کرد.
اما در صورت نبود راهبرد مشخص و صرفا اتکا به خواستهای غیرواقع بینانه، تنگه هرمز در کوتاه مدت میتواند به منبع تهدید ملی تبدیل شود.
هرچند تشدید تداوم و گسترش تنشها این ظرفیت را دارد تا زیرساختهای نفت و گاز منطقه در یک جنگ فراگیر منطقهای برای سالها فلج و جهان و آمریکا را با بحران اقتصادی طولانیمدت روبرو کند اما عدم کنترل بحران و ناتعادلی در راهبردسازی و مسدودسازی مطلق ممکن است علاوه بر ایجاد یک اجماع منطقه ای و جهانی منجر به تهدیدهای نظامی و احتمال حمله مجدد به کشور، و نیز فشارهای فزاینده بینالمللی بر ایران شود که همگی نشان میدهند که بدون چارچوبی هوشمندانه، این برگ برنده به سرعت به یک تهدید تمامعیار بدل میشود.
از این رو، بقای این فرصت منوط به طراحی یک راهبرد ملی (هماهنگی قوا در داخل) و یک راهبرد بینالمللی (هماهنگی با چین، روسیه و حتی کشورهای اروپایی ناراضی از آمریکا) است.
ایران باید افق زمانی مشخصی برای بسته نگه داشتن تنگه (دستکم دو ماه) در نظر داشته باشد و پس از بازگشایی محدود، اخذ عوارض منطقی محیط زیستی و نظارت بر تردد کشتی ها به ویژه کشتی های نظامی را دنبال کند.
باید توجه داشت در غیاب چنین راهبردی، تنگه هرمز از یک «حق مسلم و فرصت موقت» به «تهدید دائمی» برای امنیت ملی ایران تبدیل خواهد شد.
تنگه هرمز برای ایران نه فقط یک آبراه استراتژیک، بلکه ژئوپلتیکی پیچیده از قدرت، اقتصاد و اعتبار است. اما همانگونه که تنگه هرمز میتواند اهرمی برای فرصتآفرینی و کسب امتیاز باشد، مانند همه فرصتها، در مقاطعی نیز توان تبدیل شدن به تهدیدی تمامعیار را هم دارد.
کد مطلب 2214341
نظر شما